Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Sędzia WSA Piotr Broda, Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Bieroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2013 r. sprawy ze skargi J. G. oraz P. G. na postanowienie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania w sprawie likwidacji urządzenia wodnego oddala skargę.

Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte na wniosek T. M. dotyczący likwidacji urządzenia wodnego, tj. rowu wykonanego bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego na działkach nr 1, 2 i 2 w J..

W toku tego postępowania, obecnie skarżący J. G. i P. G., pismem z dnia [...] r. zwrócili się do organu pierwszej instancji – Prezydenta Miasta J., o zawieszenie postępowania z uwagi na wszczęcie postępowania sądowego o zawezwanie do próby ugodowej. W uzasadnieniu tego wniosku skarżący wskazali, że na skutek konfliktu sąsiedzkiego nie mogą dojść do porozumienia z T. M. w kwestii sprzedaży fragmentu działki nr 5 i tym samym zalegalizowania aktualnego biegu cieku R. Skarżący wskazali, że złożyli wniosek do Sądu Rejonowego w J. o zawezwanie do próby ugodowej licząc na zawarcie ugody umożliwiającej zakup fragmentu nieruchomości oraz wszczęcie procedury legalizacyjnej.

Rozpoznając wniosek o zawieszenie postępowania organ pierwszej instancji postanowieniem z dnia [...] r. odmówił uwzględnienia tego wniosku. W uzasadnieniu organ stwierdził, że nie zachodzi bezpośrednia zależność pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej a wskazanym przez skarżących postępowaniem sądowym. Postępowanie sądowe nie ma charakteru zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.

W zażaleniu na to postanowienie skarżący wnieśli o jego uchylenie i orzeczenie o zawieszeniu postępowania względnie o uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

W pierwszej kolejności skarżący zwrócili uwagę na brak stosownego pouczenia o możliwości zaskarżenia postanowienia w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania. Wskazali, że na tego rodzaju postanowienie przysługuje zażalenie. Powołali się w tym względzie na art. 101 § 3 k.p.a. W dalszej części zażalenia wskazano, że postępowanie sądowe zmierzające w swej istocie do złożenia oświadczenia woli obejmującego sprzedaż przez T. M. na rzecz skarżących wydzielonej części działki nr 5 w J., zajętej pod koryto cieku R., pozwoli stronom podjąć kolejne kroki prawne zmierzające do wystąpienia z wnioskiem o legalizację urządzenia wodnego będącego przedmiotem niniejszego postępowania. Wydanie decyzji legalizacyjnej będzie wykluczać możliwość wydania decyzji w sprawie likwidacji urządzenia wodnego, a tym samym postępowanie w tej sprawie stanie się bezprzedmiotowe. W ocenie skarżących zachodzi więc przesłanka określona w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.

Rozpoznając zażalenie skarżących, Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G., zaskarżonym w niniejszym postępowaniu postanowieniem, utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

W ocenie organu odwoławczego stanowisko organu pierwszej instancji wyrażone w zaskarżonym postanowieniu należy uznać za prawidłowe. W szczególności wskazano, że postępowanie sądowe w sprawie o zawezwanie do próby ugodowej pozostaje bez wpływu na wynik niniejszego postępowania. Organ powołał się na art. 123 ust. 2 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2012 r., poz. 145) stwierdzając, że pozwolenie wodnoprawne uprawnia jedynie do szczególnego korzystania z wody i nie daje dalej idących uprawnień do nieruchomości i urządzeń, za pomocą których realizuje się uprawnienia płynące z decyzji. Oznacza to w ocenie organu, że można się starać o pozwolenie wodnoprawne jeszcze przed uzyskaniem praw do nieruchomości, wobec czego w ewentualnym postępowaniu dotyczącym legalizacji przedmiotowego rowu na podstawie art. 64a ust. 1 Prawa wodnego, ugoda umożliwiająca zakup fragmentu nieruchomości nie ma żadnego znaczenia. Zakup fragmentu nieruchomości nie stanowi bowiem warunku wystąpienia z wnioskiem o legalizację urządzenia wodnego.

W skardze na powyższe postanowienie skarżący wnieśli o jego uchylenie w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucili naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w związku z art. 64a Prawa wodnego poprzez błędne uznanie, iż postępowanie sądowe o zawezwanie do próby ugodowej nie ma charakteru zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.

W uzasadnieniu odwołali się do warunków technicznych z dnia [...] r. wydanych przez [...] Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w K., z których wynika, że warunkiem legalizacji przedmiotowego rowu jest wydzielenie działki stanowiącej nowe koryto cieku i przekazanie jej na rzecz Skarbu Państwa. To stanowisko jest w ocenie skarżących wiążące dla organów orzekających w niniejszej sprawie. Taka sytuacja w ocenie skarżących powoduje, że nabycie części nieruchomości jest elementem niezbędnym dla wszczęcia procedury legalizacyjnej, a to z kolei oznacza, że wskazywane postępowanie sądowe toczące się przed Sądem Rejonowym w J. uzasadnia zawieszenie niniejszego postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Organ dodał, iż nie jest zasadnym zawieszenie postępowania w sytuacji, gdy przedmiotem tego postępowania nie jest legalizacja urządzenia wodnego lecz jego likwidacja.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm. zwanej dalej: p.p.s.a.), uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia, a także poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji wykazało, że są one zgodne z prawem.

Istotą sporu w niniejszej sprawie jest odpowiedź na pytanie, czy kwestia tytułu prawnego do nieruchomości zajętych przez urządzenie wodne będące przedmiotem postępowania administracyjnego prowadzonego na podstawie art. 64a ust. 5 Prawa wodnego, stanowi zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Odpowiadając na tak postawione pytanie Sąd doszedł do przekonania, że kwestia ta pozostaje bez znaczenia dla wyniku tego postępowania, a tym samym nie stanowi zagadnienia, o którym mowa w powołanym przepisie k.p.a.

Zwrócić przyjdzie uwagę, że przepis art. 64a Prawa wodnego reguluje dwa rodzaje postępowania. Pierwsze z nich to postępowanie wszczynane na wniosek właściciela samowolnie wykonanego urządzenia wodnego zmierzające do legalizacji tego urządzenia (art. 64a ust. 1). Z kolei drugie z tych postępowań, to postępowanie wszczynane z urzędu w sytuacji, kiedy właściciel urządzenia nie złoży wniosku o legalizację lub nie uzyska decyzji o legalizacji urządzenia wodnego, zmierzające do wydania decyzji o likwidacji tego urządzenia (art. 64a ust. 5). Konstrukcja omawianego przepisu wskazuje, że właściwy organ w każdym czasie przed złożeniem przez właściciela wniosku o legalizację, może wszcząć i skutecznie prowadzić postępowanie w stosunku do właściciela samowolnie zrealizowanego urządzenia wodnego. Jedyną przeszkodą w prowadzeniu takiego postępowania byłoby toczące się i nie zakończone postępowanie z wniosku właściciela o legalizację urządzenia wodnego. W sytuacji, gdyby takie postępowanie się toczyło, wówczas organ nie mógłby do czasu jego zakończenia, wszcząć postępowania w przedmiocie likwidacji urządzenia.

Z akt sprawy nie wynika, aby zostało zainicjowanie postępowanie, o którym mowa w art. 64a ust. 1 Prawa wodnego. Brak wniosku o wszczęcie takiego postępowania uzasadniał wdrożenie procedury, o której mowa w art. 64a ust. 5 Prawa wodnego. Wskazać w tym miejscu wypadnie, że dla przebiegu postępowania w przedmiocie likwidacji urządzenia wodnego bez znaczenia pozostaje kwestia tytułu prawnego do nieruchomości, na której urządzenie takie się znajduje. Postępowanie to zmierza bowiem do likwidacji stanu niezgodnego z prawem. Doprowadzenie natomiast do zgodności z prawem mogłoby nastąpić jedynie w postępowaniu, którego przedmiotem byłaby legalizacja urządzenia wodnego, a takie jak już wyżej wspomniano, nie toczy się. Nie można za element takiego postępowania uznać postępowania cywilnego, które w ocenie skarżących miałoby poprzedzać postępowanie legalizacyjne. W ocenie Sądu nic nie stało bowiem na przeszkodzie, aby wystąpić do organu administracji wodnej z wnioskiem, o którym mowa w art. 64a ust. 1 Prawa wodnego. Jeżeli w tym postępowaniu kwestia tytułu prawnego do nieruchomości stałaby na przeszkodzie pozytywnego zakończenia sprawy, wówczas rozważyć by można, czy postępowanie przed sądem powszechnym zmierzające do uregulowania kwestii własnościowych stanowiłoby zagadnienie wstępne dla postępowania legalizacyjnego. Podkreślenia też wymaga, że inicjatywa w zakresie wszczęcia postępowania legalizacyjnego należy wyłącznie do właściciela urządzenia wodnego.

Reasumując powyższe rozważania Sąd podziela stanowisko organów orzekających w niniejszej sprawie, że brak było przesłanek z art. 97 § 1 ust. 4 k.p.a., które uzasadniałyby zawieszenie postępowania w przedmiocie likwidacji urządzenia wodnego. Tym samym skarga, jako nieuzasadniona, podlegała oddaleniu na zasadzie art. 151 p.p.s.a.