Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Rzepecka Sędziowie Sędzia WSA Dariusz Skupień (spr.) Asesor WSA Zbigniew Kruszewski Protokolant Sekretarz sądowy Katarzyna Grycuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2019 r. sprawy ze skargi M.K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2018 rok oddala skargę w całości.

M.K. złożył skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2018 rok.

Powyższa skarga została wywiedziona na tle następującego stanu faktycznego sprawy.

W dniu 7 czerwca 2018 r. M.K. złożył wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2018, w tym jednolitej płatności obszarowej (zwanej dalej "płatnością JPO"), płatności za zazielenienie (zwanej dalej "płatnością PZZ"), płatności dodatkowej (redystrybucyjnej) oraz płatności dla młodych rolników (zwanej dalej "płatnością MR"), dla działek rolnych o łącznej powierzchni 45,89 ha, a także płatności do powierzchni upraw roślin strączkowych (zwanej dalej "płatnością PSTR"), do której zgłoszono powierzchnię 16,53 ha.

W wyniku przeprowadzonej kontroli stwierdzono:

-dla działki rolnej "A/A1" (gryka zwyczajna) o powierzchni deklarowanej - 4,03 ha, powierzchnia kwalifikująca się do płatności JPO wynosi 4,02 ha (zawyżenie powierzchni kwalifikującej się do płatności wynosi 0,01 ha);

-dla działki rolnej "D/D1" (łubin wąskolistny na nasiona) o powierzchni deklarowanej - 0,64 ha, powierzchnia kwalifikująca się do płatności JPO wynosi 0,63 ha (zawyżenie powierzchni kwalifikującej się do płatności wynosi 0,01 ha);

-dla działki rolnej "E/E1" (łubin wąskolistny na nasiona) o powierzchni deklarowanej - 1,82 ha, powierzchnia kwalifikująca się do płatności JPO wynosi 1,80 ha (zawyżenie powierzchni kwalifikującej się do płatności wynosi 0,02 ha);

-dla działki rolnej "F/F1" (łubin wąskolistny na nasiona) o powierzchni deklarowanej - 3,78 ha, powierzchnia kwalifikująca się do płatności JPO wynosi 3,73 ha (zawyżenie powierzchni kwalifikującej się do płatności wynosi 0,05 ha);

-działka rolna "G/G1" (łubin wąskolistny na nasiona) o powierzchni deklarowanej - 3,57 ha (w tym 0,41 ha w ramach dz. [...]; 0,48 ha w ramach dz. [...]; 1,01 ha w ramach dz. [...]; 1,67 ha w ramach dz. [...]), powierzchnia kwalifikująca się do płatności JPO wynosi 3,30 ha (zawyżenie powierzchni kwalifikującej się do płatności wynosi 0,27 ha).

Ponadto, na działce rolnej G/G1 nie stwierdzono deklarowanej uprawy tj. łubinu wąskolistnego na nasiona.

W wyniku ww. nieprawidłowości, decyzją z dnia [...] marca 2019 r. nr [...], Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...]:

1. odmówił przyznania płatności PSTR na rok 2018, oraz

2. przyznał:

-płatność JPO na rok 2018 w wysokości 20.664,63 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 242,29 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego,

-płatność PZZ na rok 2018 w wysokości 13.868,83 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 162,61 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego,

-płatność dodatkową na rok 2018 w wysokości 4.750,57 zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 55,70 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego,

-płatność MR na rok 2018 w wysokości 7.903,31 zł wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości 92,67 zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego,

-kwotę z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości 528,37 zł.

W uzasadnieniu organ wskazał, że płatność JPO, płatność dodatkowa i płatność MR zostały przyznane do powierzchni stwierdzonej, tj. zgodnie z art. 18 ust. 6 akapit pierwszy rozporządzenia Delegowanego Komisji (UE) 640/2014 z dnia 11 marca 2014r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.Urz. UE L 181 z 20.06.2014 r. - zwanego dalej "rozporządzeniem 640/2014"), z uwzględnieniem art. 7, art. 13 i art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2018r., poz. 1312 - zwanej dalej "ustawą o płatnościach"), zaś płatność PZZ została przyznana zgodnie z art. 23 ust. 2 rozporządzenia nr 640/2014, przy czym, w związku z art. 8 rozporządzenia (UE) nr 1307/2013, płatność JPO, płatność PZZ, płatność dodatkowa, płatność MR zostały pomniejszone w związku z zastosowaniem współczynnika korygującego wynoszącego 1,411917%. Kwota pomocy z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej została przyznana natomiast na mocy art. 26 ust. 5 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008(Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013 r., str. 549, z poźn. zm. - zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1306/2013). Z kolei płatność PSTR została Stronie odmówiona, na podstawie przepisu art. 19 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 640/2014, z uwagi na ustalenie, iż przedeklarowanie powierzchni kwalifikującej się do tej płatności wynosi 28,34%.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem M.K. złożył odwołanie. Podniósł, że działka rolna G/G1, w wyniku wystąpienia suszy, została zgłoszona w dniu 11 lipca 2018 r. do oszacowania szkód przez komisję powołaną przez Urząd Gminy [...]. Straty w uprawach łubinu słodkiego oszacowane zostały w wysokości od 65% na działkach ewidencyjnych [...] do 75% na działce ewidencyjnej nr [...]. Dodał, że w dniu [...].09.2018 r., a następnie w dniu [...].09.2018 r., ww. działka była poddana kontroli, odpowiednio przez przedstawicieli ARiMR (w ramach czynności kontrolnych w zakresie wzajemnej zgodności) oraz przez Jednostkę Certyfikującą C. Kontrole te nie stwierdziły żadnych nieprawidłowości, na potwierdzenie przedłożył: kopię protokołu nr [...] z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej spowodowanych wystąpieniem niekorzystnego zjawiska atmosferycznego, kopię raportu nr [...] z czynności kontrolnych w zakresie wzajemnej zgodności, kopię protokołu Jednostki Certyfikującej C. nr [...] oraz kopię raportu z kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni nr [...]. Skarżący wskazał ponadto dwóch świadków, którzy uprawiali ww. działkę, i którzy mogą potwierdzić, że została ona obsiana łubinem.

Decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy podzielił stanowisko Kierownika BP ARiMR, że w sprawie zaistniały podstawy do odmowy przyznania Skarżącemu płatności PSTR. Zaznaczył, że warunkiem przyznania wnioskowanej płatności jest uprawa roślin strączkowych na ziarno gatunków określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 34 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach, zakończona zbiorem ziarna, a nie tylko sam ich wysiew. Tymczasem na działce rolnej G/G1 położonej na działkach ewidencyjnych nr [...], nie stwierdzono uprawy łubinu. Potwierdzeniem tego jest raport z kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni nr [...] oraz zdjęcia wykonane podczas czynności kontrolnych w dniach [...].08.2018 r. (fotografie oznaczone nr Z1-054 do Z1-056, Z1-067 do Z1-071) oraz [...].09.2018 r. (fotografie nr od Y6-270 do Y6-277) na których nie można dostrzec roślin z gatunku łubin wąskolistny, gdyż działka jest w zaawansowanym stopniu przerośnięta chwastami, w szczególności z rodzaju wrotycz, nawłoć kanadyjska. Z ww. raportu wynika, że na gruncie nie stwierdzono śladów po łubinie.

W ocenie organu odwoławczego, brak jest też podstaw do uznania w rozpoznawanej sprawie działania siły wyższej. Ani bowiem Strona ani jej przedstawiciel nie zgłosili tego faktu w wymaganym terminie. Jak wynika z akt sprawy, Skarżący już w lipcu miał świadomość wystąpienia znacznych szkód upraw na działce rolnej G/G1 spowodowanych suszą, co zostało potwierdzone przez komisję powołaną przez Wojewodę [...] w protokole z oszacowania i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym nr [...]. W dniu [...] lipca 2018 r. ww. komisja szacowała szkody w gospodarstwie M.K., zaś [...] sierpnia 2018 r. sporządziła protokół, w którym określiła szkody w uprawie na działce rolnej G/G1 spowodowane suszą w wielkości od 65% do 75%. Zatem powiadomienie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o szkodach w uprawie wywołanych suszą dopiero w dniu 18 października 2018r., kiedy to Strona złożyła do Biura Powiatowego ARiRM wniosek o przyznanie pomocy w związku z wystąpieniem suszy wraz z protokołem nr [...], nie czyni zadość wymogom określonym w art. 4 ust. 2 rozporządzenia nr 640/2014.

W konsekwencji, zdaniem Dyrektora OR ARiMR, tylko obszar o wielkości 12,88 ha spełnia kryteria przyznania płatności PSTR, tj. przesłanki określone w art. 8 ust. 1 w zw. z art. 15 ust. 2a ustawy o płatnościach. Zasadnie bowiem wykluczono z wnioskowanej płatności również część obszarów z działek rolnych D/D1, E/E1, F/F1, o wielkościach wynoszących odpowiednio 0,01 ha, 0,02 ha, 0,05 ha, a rozstrzygnięcie w tym zakresie nie jest kwestionowane przez Stronę.

W wyniku powyższego, prawidłowo określono powierzchnię wykluczoną z płatności PSTR łącznie na 3,65 ha, co stanowi przedeklarowanie powierzchni kwalifikującej się do płatności na poziomie 28,34%. W tym stanie rzeczy zastosowanie znalazł przepis art. 19 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 640/2014, zgodnie z którym w przypadku przedeklarowanie obszaru kwalifikującego się do płatności o więcej niż 20%, nie przyznaje się pomocy (w analizowanym przypadku płatności PSTR) w danym roku.

Zdaniem Dyrektora OR ARiMR, bez wpływu na powyższe ustalenia pozostają twierdzenia Skarżącego podniesione w odwołaniu o przeprowadzeniu w jego gospodarstwie w 2018 r. dwóch kontroli: przez inspektorów ARiMR w dniu [...] września 2018 r. oraz przez Jednostkę Certyfikującą C. sp. z o.o. w dniu [...] września 2018r. Jak bowiem zaznaczył organ odwoławczy, kontrola realizowana przez inspektorów ARiMR, zakończona Raportem z czynności kontrolnych w zakresie wzajemnej zgodności nr [...], miała na celu weryfikację spełniania przez Wnioskodawcę norm dotyczących utrzymania gruntów wchodzących w skład gospodarstwa w Dobrej Kulturze Rolnej zgodnej z ochroną środowiska oraz podstawowych wymogów z zakresu zarządzania, określonych w załączniku II do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013, zaś kontrola Jednostki Certyfikującej C. Sp. z o.o. zakończona protokołem z kontroli gospodarstwa nr [...] przeprowadzona została w zakresie działania w obszarze rolnictwa ekologicznego. Celem zatem żadnej z nich nie było ustalenie, czy rodzaj zadeklarowanej uprawy jest zgodny z uprawą, która faktycznie znajduje się na działkach Strony. Co więcej, ten rodzaj kontroli w przypadku przedmiotowej sprawy zrealizowany został przez podmiot F. Sp. z o.o. W celu powyższego w dniu wizytacji terenowej w zakresie kwalifikowalności powierzchni, stan agrotechniczny działek i rodzaj stwierdzonej uprawy udokumentowany jest materiałem zdjęciowym, który w przypadku niniejszej sprawy w sposób jednoznaczny dowodzi, że rzeczywisty stan faktyczny na działce rolnej G/G1 nie uprawnia Wnioskodawcy do uzyskania płatności PSTR.

Potwierdzeniem ww. ustaleń organu, wbrew zamierzeniom Skarżącego, może być także dołączony do odwołania protokół sporządzony przez Jednostkę Certyfikującą C., gdyż w jego treści znajduje się adnotacja o wystąpieniu siły wyższej - suszy w gospodarstwie M.K., co tylko potwierdza, że uprawa na działce rolnej G/G1 została uszkodzona w wyniku wystąpienia ww. zjawiska naturalnego. A jak już wskazano wyżej, sam fakt wysiewu nie jest wystarczający do spełnienia warunku kwalifikowalności do przyznania płatności PSTR, gdyż jednym z nich jest zebranie ziarna z uprawy roślin strączkowych, a tego elementu w rozpoznawanej sprawie nie wykazano, i co więcej, okoliczność wystąpienia siły wyższej, na którą powołuje się Strona, a która spowodowała brak zbiorów, nie została zgłoszona w wymaganym terminie. Z powyższych powodów, organ odwoławczy nie przychylił się do wniosku Strony o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków, którzy mogliby potwierdzić wysiew łubinu na działce rolnej G/G1.

Na powyższą decyzję M.K. wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., zarzucając jej:

1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:

-art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 - zwanej dalej "k.p.a.") w zw. z art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach, przez nieprzeprowadzenie wszechstronnego i wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, dokonanie oceny zebranego materiału dowodowego w sposób dowolny i wybiorczy, z przekroczeniem granic swobodnej oceny dowodów, w szczególności przez przyjęcie, że na działce rolnej G/G1, położonej na działkach ewidencyjnych nr [...], nie stwierdzono zadeklarowanej grupy upraw, tj. łubinu wąskolistnego, co doprowadziło do niezasadnego wniosku, że skarżący rzekomo nie zachowuje prawa do płatności PSTR do działki rolnej G/G1, a także przez nieuznanie faktu wystąpienia siły wyższej w gospodarstwie skarżącego, podczas gdy wszechstronna i wyczerpująca, oparta na zasadach logicznego rozumowania, wskazaniach wiedzy i doświadczenia życiowego, analiza materiału dowodowego prowadzi do biegunowo przeciwstawnych wniosków,

-art. 8 § 1 i art. 11 k.p.a. przez uzasadnienie zaskarżonej decyzji w sposób, który nie pozwala na poznanie wszystkich motywów, jakimi kierował się organ przy załatwieniu sprawy, podczas gdy uzasadnienie każdej decyzji musi umożliwiać poznanie stronie wszystkich motywów, jakimi kierował się organ przy załatwieniu sprawy, a także przez prowadzenie postępowania w celu wykazania z góry obranej, niekorzystnej dla skarżącego tezy o rzekomym braku podstaw do przyznania skarżącemu płatności PSTR względem działki rolnej G/G1,

-art. 78 § 1 w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. przez bezpodstawne oddalenie wniosków dowodowych skarżącego w zakresie dowodu z zeznań świadków przez przyjęcie, że okoliczności, które zeznaniami tymi mają zostać stwierdzone, są rzekomo pozbawione istotnego znaczenia dla sprawy, podczas gdy w sytuacji, gdy wnioski te zmierzały do wykazania faktu obsiania działki rolnej G/G1 zadeklarowaną przez skarżącego grupą upraw, tj. łubinem wąskolistnym, brak było jakichkolwiek podstaw do oddalenia ww. wniosków dowodowych, albowiem przedmiot objętych nimi dowodów niewątpliwie stanowiły okoliczności faktyczne istotne dla sprawy, a nadto - w ocenie organu - niestwierdzone dotychczas innymi dowodami,

2. naruszenie prawa materialnego, a mianowicie:

-art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2017 r. poz. 2137 - zwanej dalej "ustawą o ARiMR") w zw. z art. 7 ust. 1, art. 8 ust. 1 pkt 1-4, art. 14, art. 15 ust. 2a w zw. z art. 34 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach, przez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że w przypadku działki rolnej G/G1 rzekomo brak jest przesłanek do przyznania skarżącemu płatności PSTR, podczas gdy w przedmiotowej sprawie żądanie skarżącego przyznania mu płatności PSTR w odniesieniu do ww. działki rolnej zasługuje na uwzględnienie w całości,

-art. 2 ust. 2 lit. c) rozporządzenia nr 1306/2013, przez błędną jego wykładnię i kwestionowanie uznania wystąpienia suszy w gospodarstwie rolnym skarżącego jako działania siły wyższej, podczas gdy susza w gospodarstwie rolnym skarżącego bez wątpienia winna zostać zakwalifikowana jako siła wyższa w rozumieniu wskazanej regulacji prawnej,

-art. 31 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach w zw. z art. 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 640/2014 przez błędną ich wykładnię i przyjęcie, że skarżący nie zachowuje prawa do przyznania mu płatności PSTR w przypadku działki rolnej G/G1 ze względu na nieuznanie wystąpienia siły wyższej, podczas gdy brak było podstaw do kwestionowania wystąpienia siły wyższej (zwłaszcza wobec faktycznego przyznania jej wystąpienia przez organ), a tym samym brak było również podstaw do stwierdzenia braku przesłanek do przyznania skarżącemu płatności PSTR,

-art. 15 ust. 2 ustawy o płatnościach w zw. z art. 19 ust. 1 rozporządzenia nr 640/2014 przez wykluczenie prawa skarżącego do przyznania mu płatności PSTR wskutek przyjęcia przedeklarowania powierzchni kwalifikującej się do płatności o więcej niż 20%, podczas gdy w stanie faktycznym i prawnym przedmiotowej sprawy brak było ku temu jakichkolwiek podstaw.

Wskazując na powyższe, Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zwrot kosztów postępowania od organu na rzecz skarżącego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Odpowiadając na skargę Dyrektor OR ARiMR wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumenty podniesione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy podkreślić, że przedmiot sporu w sprawie stanowi w istocie kwestia prawidłowości rozstrzygnięcia organów o odmowie przyznania Skarżącemu płatności PSTR, na działce rolnej "G/G1" o powierzchni deklarowanej - 3,57 ha. Skarżący podkreślił, że organy błędnie przyjęły brak stwierdzenia deklarowanej uprawy łubinu wąskolistnego na nasiona oraz brak podstaw do przyjęcia wystąpienia siły wyższej w jego gospodarstwie. Skarżący nie kwestionuje natomiast pomniejszenia, przez zastosowanie współczynnika korygującego, Jednolitej Płatności Obszarowej, płatności za zazielenienie, płatności redystrybucyjnej i płatności dla młodych rolników.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły zatem przepisy ustawy o płatnościach oraz przepisy unijne.

I tak, zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o płatnościach, jednolita płatność obszarowa (JPO), płatność za zazielenienie (PZZ), płatność dla młodych rolników (MR), płatność dodatkowa i płatności związane do powierzchni upraw, są przyznawane do powierzchni działki rolnej:

1) położonej na gruntach będących kwalifikującymi się hektarami w rozumieniu art. 32 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013, zwanych dalej "kwalifikującymi się hektarami";

2) będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tych płatności,

3) o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha,

4) nie większej nie maksymalny kwalifikowany obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Z kolei, zgodnie z art. 15 ust. 1 ww. ustawy, płatności do powierzchni upraw przysługują do uprawy w plonie głównym roślin strączkowych na ziarno, roślin pastewnych, ziemniaków skrobiowych, buraków cukrowych, pomidorów, chmielu, truskawek, lnu lub konopi włóknistych. Płatność związana do powierzchni upraw roślin strączkowych na ziarno jest przyznawana rolnikowi do powierzchni upraw roślin strączkowych na ziarno gatunków określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 34 ust. 1 i 2, jeżeli dokonano zbioru ziarna (art. 15 ust 2a).

W załączniku nr 1 do rozporządzenia określono gatunki roślin strączkowych na ziarno, do których może zostać przyznana płatność związana do powierzchni upraw roślin strączkowych na ziarno w tym: groch siewny, soję oraz łubin wąskolistny, z zastrzeżeniem wynikającym z § 8 ust. 2 rozporządzenia, że płatność przysługuje również w przypadku uprawy roślin gatunków określonych w załączniku w formie mieszanek.

Z treści powyżej przywołanych przepisów wynika, że warunkiem uzyskania płatności związanej do powierzchni upraw roślin strączkowych na ziarno, oprócz spełnienia wymogów dla otrzymania płatności bezpośrednich, jest dokonanie przez rolnika zbioru ziarna z zadeklarowanej do płatności powierzchni.

Zadeklarowany obszar podlega weryfikacji dokonywanej przez organ, obejmującej spełnienie wymogów i kryteriów na podstawie których pomoc jest przyznawana, a narzędziem służącym takiej weryfikacji informacji podanych przez producenta stanowią kontrole administracyjne i kontrole na miejscu, o których mowa w art. 36 ust. 1 ustawy o płatnościach oraz w przepisach prawa wspólnotowego, w tym w art. 24 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014 r., str. 69 z późn. zm. - zwanego dalej "rozporządzeniem 809/2014").

Zgodnie z art. 36 ust. 1 ww. ustawy, Agencja przeprowadza kontrole administracyjne i na miejscu w zakresie płatności bezpośrednich, określone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, w tym kontrole w ramach wzajemnej zgodności wymogów lub norm, chyba że ustawa stanowi inaczej. W myśl art. 58 ust. 2 rozporządzenia 1306/2013, państwa członkowskie ustanawiają skuteczne systemy zarządzania i kontroli w celu zapewnienia zgodności z prawodawstwem regulującym unijne systemy wsparcia, zmierzające do zminimalizowania ryzyka strat finansowych dla Unii. O ile nie przewidziano inaczej, system kontroli ustanowiony przez państwa członkowskie zgodnie z art. 58 ust. 2 obejmuje systematyczne kontrole administracyjne wszystkich wniosków o przyznanie pomocy oraz wniosków o płatność. System ten jest uzupełniany o kontrole na miejscu (art. 59 ust. 1 rozporządzenia 1306/2013).

Przepis art. 24 ust. 1 rozporządzenia nr 809/2014 stanowi natomiast, że kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przewidziane w niniejszym rozporządzeniu są przeprowadzane w sposób zapewniający skuteczną weryfikację: a) poprawności i kompletności informacji podanych we wniosku o przyznanie pomocy, wniosku o wsparcie, wniosku o płatność lub innej deklaracji; b) zgodności ze wszystkimi kryteriami kwalifikowalności, zobowiązaniami i innymi obowiązkami w odniesieniu do przedmiotowego systemu pomocy lub środka wsparcia, warunków, na których przyznaje się pomoc lub wsparcie lub zwolnień z obowiązków; c) przestrzegania wymogów i norm odnoszących się do zasady wzajemnej zgodności. Właściwy organ przeprowadza inspekcje fizyczne w terenie, w przypadku gdy fotointerpretacja ortoobrazów (satelitarnych lub lotniczych) nie dostarcza wyników, które pozwalają na wyciągnięcie ostatecznych wniosków, satysfakcjonujących właściwy organ, w odniesieniu do kwalifikowalności lub właściwej powierzchni obszaru, który jest przedmiotem kontroli administracyjnej lub kontroli na miejscu (art. 24 ust. 4 rozporządzenia nr 809/2014).

W celu realizacji obowiązków w powyższym zakresie, w gospodarstwie Skarżącego została przeprowadzona kontrola na miejscu, przez firmę F. sp. z o.o., która ujawniła nieprawidłowości na działce rolnej G/G1, na której nie stwierdzono deklarowanej uprawy łubinu wąskolistnego. Znajdująca się w aktach, wykonana w dniach [...] sierpnia 2018 r. i [...] września 2018 r. dokumentacja fotograficzna dowodzi jednoznacznie, że działka rolna G/G1 jest w zaawansowanym stopniu przerośnięta chwastami, w szczególności z rodzaju wrotycz, nawłoć kanadyjska. Na zdjęciach trudno dostrzec rośliny z gatunku łubin wąskolistny. Powyższe, zdaniem Sądu, wyklucza możliwość dokonania zbioru ziarna z tej działki.

Skarżący zarówno w odwołaniu, jak i skardze kwestionował ww. ustalenia, przedkładając dowody w postaci protokołów z kontroli przeprowadzonych przez inspektorów ARiMR w dniu [...] września 2018 r. oraz przez Jednostkę Certyfikującą C. sp. z o.o. w dniu [...] września 2018 r. Jak podkreślił, żadna z ww. kontroli nie stwierdziła nieprawidłowości.

W ocenie Sądu, zgodzić się należy z argumentacją organu, że ww. dowody zmierzały w istocie do wykazania, że na działce rolnej G/G1 w 2018 r. uprawa łubinu była prowadzona. Również wskazani w odwołaniu świadkowie, o przesłuchanie których wniósł Skarżący, mieli potwierdzić, że ww. działka rolna obsiana była łubinem. Tymczasem, jak już wskazano wyżej, warunkiem uzyskania płatności PSTR nie jest wykazanie wysiewu, czy uprawy roślin strączkowych, ale, w myśl art. 15 ust. 2a ustawy o płatnościach, dokonania zbioru ziarna z zadeklarowanych działek. A tego ww. dokumenty, wbrew twierdzeniom Skarżącego, skutecznie nie dowiodły.

Ponadto, celem żadnej z ww. kontroli nie była weryfikacja, czy rodzaj zadeklarowanej uprawy jest zgodny z uprawą która faktycznie znajduje się na działkach Strony, gdyż ten obszar kontroli realizowany jest w ramach kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni. Tym samym dane ujęte w przedłożonych przez Skarżącego protokołach nie mogą skutecznie podważyć ustaleń organów dokonanych w oparciu o materiał zdjęciowy wykonany w ramach kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni, a ten rodzaj kontroli w przypadku przedmiotowej sprawy zrealizowany został przez podmiot F. Sp. z o.o.

W ocenie Sądu, stanowiska organów nie może również zmienić twierdzenie Skarżącego o zaistnieniu w jego przypadku siły wyższej, co potwierdzić miał protokół z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] z oszacowania i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym. Jak podniósł Skarżący, z jego treści wynika, że komisja powołana przez Wojewodę [...] oszacowała szkody w gospodarstwie M.K. spowodowane suszą od 65% do 75%. W tym miejscu zauważyć należy, że Skarżący już w dniu zgłoszenia szkody tj. 11 lipca 2018 r. miał świadomość wystąpienia w jego gospodarstwie znacznych szkód spowodowanych suszą, w konsekwencji tego zobligowany był do zgłoszenia tego faktu Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR w ciągu piętnastu dni roboczych.

Zgodnie bowiem z art. 31 ust. 1 ustawy o płatnościach, kierownik biura powiatowego Agencji jest właściwy w sprawach uznawania przypadków działania siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w art. 2 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013. Ust. 2 stanowi z kolei, że uznanie danego przypadku za działanie siły wyższej lub wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w art. 2 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013, albo odmowa takiego uznania następuje w decyzji w sprawie o przyznanie odpowiednio płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu.

Natomiast w art. 2 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013 określono, że "siła wyższa" i "nadzwyczajne okoliczności" mogą zostać uznane, w szczególności w następujących przypadkach:

a) śmierć beneficjenta;

b) długoterminowa niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu;

c) poważna klęska żywiołowa powodująca duże szkody w gospodarstwie rolnym;

d) zniszczenie w wyniku wypadku budynków inwentarskich w gospodarstwie rolnym;

e) choroba epizootyczna lub choroba roślin dotykająca, odpowiednio, cały inwentarz żywy lub uprawy należące do beneficjenta lub część tego inwentarza lub upraw;

f) wywłaszczenie całego lub dużej części gospodarstwa rolnego, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu złożenia wniosku.

Zgodnie zaś z art. 4 ust. 1 rozporządzenia 640/2014, w odniesieniu do płatności bezpośrednich, gdy beneficjent nie jest w stanie spełnić kryteriów kwalifikowalności lub innych obowiązków w wyniku siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, zachowuje on prawo do pomocy w odniesieniu do obszaru lub zwierząt, które były kwalifikowalne w chwili wystąpienia siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności. Przypadki siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności zgłasza się na piśmie właściwemu organowi wraz z odpowiednimi dowodami wymaganymi przez właściwy organ, w ciągu piętnastu dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności (ust. 2).

W świetle powyższego, wbrew twierdzeniom Skarżącego, podstawy do przyznania płatności nie stanowi samo wystąpienie siły wyższej, ale również dokonanie przez rolnika jej zgłoszenia, i to do właściwego organu, i w odpowiednim czasie.

Jakkolwiek spowodowanie strat w uprawach Skarżącego w wyniku siły wyższej zostało potwierdzone przedłożonym wraz z odwołaniem protokołem nr [...], i tego w żadnym razie organy nie kwestionowały, to - jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego - o zaistniałych okolicznościach Skarżący nie powiadomił Kierownika Biura Powiatowego ARiMR [...], w terminie 15 dni roboczych od dnia, w którym stwierdził ww. okoliczności.

Nie można zatem zarzucić organom dowolności oceny w zakresie w jakim uznały, że zgłoszenie szkody w dniu 11 lipca 2018 r. do Urzędu Gminy, jak również powiadomienie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w dniu 18 października 2018 r. o szkodach w uprawie wywołanych suszą, nie spełniają wymagań określonych w art. 4 ust. 2 rozporządzenia 640/2014, bowiem pierwsze z nich nie zostało zgłoszone do właściwego organu, zaś kolejne - we właściwym terminie.

Nadto, w myśl art. 19 ust. 1 ww. rozporządzenia 640/2014, jeżeli w odniesieniu do danej grupy upraw, o której mowa w art. 17 ust. 1, obszar zgłoszony do celów jakichkolwiek systemów pomocy obszarowej lub środków wsparcia obszarowego przekracza obszar zatwierdzony zgodnie z art. 18, pomoc oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego, pomniejszonego o dwukrotność stwierdzonej różnicy, jeśli różnica ta wynosi więcej niż 3% lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20% obszaru zatwierdzonego. Jeśli różnica ta przekracza 20% obszaru zatwierdzonego, w odniesieniu do danej grupy upraw nie przyznaje się żadnej pomocy obszarowej ani wsparcia obszarowego.

Skoro zatem działka rolna G/G1 w całości została wykluczona z przyznania płatności PSTR, zaś w przypadku działek D/D1, E/E1 i F/F1, co nie jest kwestionowane przez Skarżącego, stwierdzono ich zawyżenie, to prawidłowym było stwierdzenie przez organy przedeklarowania powierzchni gruntów w zakresie tej płatności i jej określenie na poziomie 28,34% (((16,53 ha – 12,88 ha)/12,88ha) x 100% = 28,34%), co w konsekwencji doprowadziło do zastosowania w sprawie art. 19 ust. 1 rozporządzenia nr 640/2014, i pozbawienie Skarżącego prawa do wnioskowanej płatności.

Zauważyć przy tym należy, że ustawa o płatnościach znacząco zmodyfikowała postępowanie w sprawach o przyznanie płatności. Stosownie do art. 3 ust. 1 tej ustawy, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W myśl zaś art. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach, w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej stoi na straży praworządności; jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, przy czym przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Z kolei zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.

Z unormowania tego wynika zatem wprost, że obowiązki organu w zakresie postępowania dowodowego zostały ograniczone. Ustawodawca zdecydował się bowiem na odejście od zasady prawdy obiektywnej - wyrażonej w części drugiej art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. - nakazującej organom administracji publicznej podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz zrezygnował z zasady postępowania dowodowego, wyrażonej w art. 77 § 1 k.p.a. Obowiązek organów został ograniczony jedynie do rozpatrzenia materiału dowodowego, wskazanego we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i innych uczestników postępowania.

Na organach nie ciążył zatem obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Organ materiał dowodowy wszechstronnie rozpatrzył, a dokonana ocena nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów. Z konstrukcji prawnej zasady swobodnej oceny dowodów wynika, że organ przy ocenie dowodów nie jest skrępowany kryteriami formalnymi, ma swobodnie ocenić wiarygodność i moc dowodową poszczególnych dowodów, na których oparł swoją decyzję. Powinien m.in. kierować się prawidłami logiki; doświadczenia życiowego; zasadą traktowania zebranych dowodów jako zjawisk obiektywnych; oceniania dowodów wyłącznie z punktu widzenia ich znaczenia i wartości dla toczącej się sprawy; wszechstronności oceny. Skuteczne zarzucenie naruszenia przepisu art. 80 k.p.a. wymaga wykazania, że organ uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego, ograniczył ocenę do wybranych dowodów, z pominięciem innych, nie uwzględnił powiązań między dowodami, ich znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

W ocenie Sądu, organy nie naruszyły wskazanych wyżej zasad, a tym samym zarzut naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. należy uznać za nieuzasadniony. Zarzut ten zmierzał w istocie do przerzucenia aktywności dowodowej w postępowaniu na organy, pozostając tym samym w sprzeczności z regulacją art. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach w zw. z ust 1 i 3 tego przepisu.

Z uwagi na wskazane wyżej, wynikające z art. 3, odstępstwo od stosowania reguł k.p.a., za chybiony uznać także należy zarzut Skarżącego polegający na nieprzesłuchaniu zgłoszonych przez niego świadków. Obowiązek organów został ograniczony jedynie do rozpatrzenia materiału dowodowego, wskazanego we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i innych uczestników postępowania, co organ - jak wskazano wyżej - uczynił. Ponadto, jak już wykazano we wcześniejszej części uzasadnienia, okoliczność, którą mieliby potwierdzić owi świadkowie czyli obsianie działki rolnej G/G1 łubinem wąskolistnym nie jest wystarczająca do przyznania Skarżącemu wnioskowanej płatności PRST. Co więcej, brak spełnienia wymagań określonych w art. 15 ust. 2a ustawy o płatnościach, tj. brak dokonania zbioru ziarna z zadeklarowanych działek, jednoznacznie potwierdził materiał zdjęciowy wykonany przez F. Sp. z o.o., który skutecznie nie został przez Skarżącego podważony.

Również lektura zaskarżonych decyzji, zdaniem Sądu, nie pozwala na uznanie, że doszło w rozpoznawanej sprawie do naruszenia art. 107 § 3 k.p.a., gdyż zawarto w nich szczegółowy opis zaistniałych faktów, podstawę prawną na której wsparły się organy oraz uzasadnienie faktyczne i prawne podjętych działań, ze wskazaniem faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, a także przyczyn, z powodu których innym dowodom takiej wiarygodności odmówił, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

W świetle powyższych rozważań Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, gdyż zarówno argumentacja skargi, jak i analiza akt nie ujawniła wad tego rodzaju, że mogłyby one mieć wpływ na podjęte rozstrzygnięcia.

Tym samym, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), orzeczono jak w sentencji.