Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2010r. sprawy ze skargi H. J. i S. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] 2009 r. nr [...] w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowani wieczystego w prawo własności; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta S. z [...] 2009 r. Nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżących kwotę 200,- (dwieście) złotych tytułem zwrotu wpisu, III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ E.Podrazik /-/ E.Brychcy /-/ A.Łaskarzewska

Decyzją z dnia [...].2009 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta S. z dnia [...].2009 r. nr [...] odmawiającą przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności.

Powyższe decyzje wydano w następującym stanie faktycznym.

Pismem z dnia [...].2008 r. S. J. wniósł o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego działki nr ewid. [...] w prawo własności.

Skarżący oraz jego małżonka H. J. nabyli prawo użytkowania działki nr [...] wraz z własnością domu mieszkalnego i budynków gospodarczych w drodze darowizny [...].1992 r. (k. 8 akt adm.). Jak wynika ze zgromadzonej w aktach sprawy dokumentacji objęta żądaniem wniosku działka stanowi własność gminy S., a na podstawie wykazu zmian gruntowych ustalono, iż jej numer uległ zmianie z nr [...] na nr [...] (k. 13 akt adm.).

Burmistrz Miasta S. decyzją z dnia [...].2009 r. odmówił przekształcenia prawa użytkowania wieczystego działki nr [...] w prawo własności (k.27 akt adm.) jednak Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...].2009 r. (k. 37 akt adm.) uchyliło tę decyzję w całości i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

Ponownie decyzją z dnia [...].2009 r. Burmistrz Miasta S. działając na podstawie art. 1, art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29.07.2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz.U. nr 175, poz. 1459 ze zm. – dalej ustawa o przekształceniu z 2005 r. ) odmówił przekształcenia w prawo własności ustanowionego na rzecz S. i H. małżonków J. prawa użytkowania wieczystego stanowiącej własność gminy S. nieruchomości gruntowej położonej w S. przy ul. T. oznaczonej nr [...].

Uzasadniając swoje stanowisko organ I instancji wskazał, iż w toku postępowania administracyjnego przeprowadzono wizję lokalną, a w oparciu o poczynione w jej trakcie ustalenia rzeczoznawca majątkowy sporządził opinię w sprawie określenia funkcji budynków gospodarczych położonych na dz. nr [...] (k. 53 akt adm.). Stronom postępowania zagwarantowano prawo czynnego udziału w sprawie, a organ po przeanalizowaniu zebranego w sprawie materiału dowodowego ustalił, że brak jest podstaw prawnych i faktycznych do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oznaczonej nr geod. [...] w m. S. w prawo własności. W dalszej kolejności organ wskazał, iż w myśl przepisu art. 1 ust. 1 ustawy o przekształceniu z 2005 r. osoby fizyczne będące w dniu wejścia w życie użytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe (..) mogą wystąpić z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego tych nieruchomości w prawo własności. Pozostająca w użytkowaniu wieczystym skarżących nieruchomość zabudowana jest budynkiem mieszkalnym oraz dwoma budynkami gospodarczymi, których funkcja nie jest związana z funkcją mieszkaniową. Budynek mieszkalny został pobudowany w [...] r., a budynki gospodarcze w latach [...] i [...]. Z uwagi na fakt, iż nieruchomość wskazana we wniosku skarżących zabudowana jest budynkiem mieszkalnym oraz budynkami, których funkcja nie jest związana z funkcja mieszkaniową, a budynki gospodarcze zajmują przeważającą część działki (tj. [...]m²) w porównaniu do powierzchni budynku mieszkalnego ([...]m²) przyjęto, iż działka nr [...] położona w m. S. przy ul. T., nie spełnia ona wymogów określonych w art. 1 ust. 1 ustawy o przekształceniu z 2005 r.

W przewidzianym ustawą terminie małżonkowie J. wnieśli odwołanie od powyższej decyzji domagając się jej uchylenia w całości. Skarżący wskazali, że od [...].2000 r. zwracają się z prośbą o przekształcenie ich prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Dotąd jednak otrzymywali oni wyłącznie odmowne odpowiedzi. Skarżący wyjaśnili, że nie prowadzą żadnej działalności gospodarczej, a jedynie wskazane w decyzji budynki oddali w dzierżawę, którą w każdej chwili można rozwiązać.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...].2009 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza S..

Uzasadniając decyzję organ II instancji wskazał, iż podziela ustalenia oraz wnioski zawarte w uzasadnieniu decyzji pierwszoinstacyjnej. W szczególności Kolegium podzieliło stanowisko Burmistrza, iż wskazana we wniosku małż. J.ch nieruchomość nie została zabudowana na cele mieszkaniowe. Organ odwoławczy wskazał, iż nieruchomość tą zabudowano na cele mieszkalno-gospodarcze, dlatego wniosek nie mógł zostać uwzględniony. Organ przyznał tez, że skarżący wielokrotnie zwracali się z wnioskiem o przekształcenie prawa użytkowania i za każdym razem ich prośba rozpatrywana była odmownie. Użyty w art. 1 ust. 1 ustawy o przekształceniu z 2005 r. termin "zabudowa na cele mieszkaniowe" nie oznacza, że nieruchomość musi być zabudowana wyłącznie budynkiem mieszkalnym, bowiem na nieruchomości, oprócz budynku mieszkalnego mogą znajdować się również inne budynki, które można wiązać z zabudową nieruchomości na cele mieszkaniowe, np. pomieszczenie na opał, garaż na potrzeby mieszkańców. Takiej funkcji w ocenie Kolegium nie można jednak przypisać budynkom wybudowanym dla zorganizowanego chowu drobiu, a taki był cel budowy budynków gospodarczych wzniesionych w [...] r. i [...] r. na wskazanej przez wnioskodawców działce.

W skardze do sądu administracyjnego małżonkowie J. wskazali, iż ich pragnieniem jest przekształcić użytkowanie wieczyste w prawo własności, podobnie jak zrobiło to wielu innych obywateli. Skarżący podnieśli, iż nie rozumieją dlaczego w ocenie organów w ustalonym stanie faktycznym sprawy nie ma możliwości dokonania tego przekształcenia. Starania skarżących o dokonanie takiego przekształcenia trwają od [...].2000 r.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.

Na rozprawie dnia [...] 2010r. skarżący podtrzymali dotychczasowe stanowisko w sprawie. Złożyli kopię wniosku z dnia [...].2000r. o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, dotyczącego działki nr [...]. Na dokumencie widnieje pieczątka Urzędu Miasta w S. z datą wpływu [...].2000r.

Do akt Wymienieni złożyli także kopię odpowiedzi Burmistrza Miasta S., w której poinformowano adresatów, że wniosek z dnia [...].2000r. zostanie załatwiony w terminie późniejszym. Skarżąca oświadczyła, że nie pamięta, aby otrzymała decyzje na piśmie, załatwiające jej wniosek o przekształcenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa.

Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie w pierwszej kolejności należy wskazać, że w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25.07.2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd dokonuje kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola ta polega na tym, że sąd rozpoznając sprawę bada, czy do ustalonego stanu faktycznego organy zastosowały właściwą normę prawa materialnego oraz czy nie uchybiły przepisom prawa normującym zasady postępowania, a jeżeli tak, to czy uchybienie takie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślić przy tym należy, że sąd administracyjny jest sądem kasacyjnym, a zatem rozpoznając sprawę nie wydaje rozstrzygnięć merytorycznych.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 1 ust. 1 ustawy o przekształceniu z 2005 r., w myśl którego osoby fizyczne będące w dniu wejścia w życie tej ustawy użytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub zabudowanych garażami albo przeznaczonych pod tego rodzaju zabudowę oraz nieruchomości rolnych mogą wystąpić z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego tych nieruchomości w prawo własności.

Poza sporem pozostaje, iż wnioskodawcy (osoby fizyczne) w dniu [...].2005 r., tj. w dacie wejścia w życie ustawy o przekształceniu z 2005 r. byli użytkownikami nieruchomości położonej w S. przy ul. T. oznaczonej nr [...]. Niekwestionowany pozostaje także fakt i nie budzi wątpliwości Sądu, iż pozostająca w użytkowaniu wieczystym skarżących nieruchomość od lat `80 zabudowana jest budynkiem mieszkalnym oraz dwoma budynkami gospodarczymi, których funkcja nie jest związana z funkcją mieszkaniową. W dacie wejścia w życie ustawy o przekształceniu z 2005r. miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dla miasta S. część A przewidywał na obszarze spornej działki przeznaczenie podstawowe: mieszkalnictwo jednorodzinne z usługami( drobne rzemiosło, handel detaliczny, usługi nieuciążliwe).

Istota sporu sprowadza się do ustalenia czy nieruchomość, której użytkownikami wieczystymi są skarżący jest nieruchomością, o której mowa w dyspozycji art. 1 ust. 1 ustawy o przekształceniu z 2005 r. W szczególności zaś kwestią sporną pozostaje definicja "nieruchomości zabudowanej na cele mieszkaniowe" w rozumieniu ustawy o przekształceniu z 2005 r.

Zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia w rozpatrywanej sprawie ma rozstrzygnięcie czy dopuszczalne jest pozytywne orzeczenie w sprawie nabycia prawa własności nieruchomości pozostającej w użytkowaniu wieczystym, zabudowanej w istocie na cele mieszkaniowo-gospodarcze.

W ocenie Sądu nie zasługiwało na akceptację stanowisko wyrażone w uzasadnieniu decyzji obu instancji jakoby określony w art. 1 ust. 1 ustawy o przekształceniu z 2005 r. warunek przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności dotyczył nieruchomości zabudowanej – wyłącznie - na cele mieszkaniowe, przy jednoczesnym odrzuceniu dopuszczalności nabycia w trybie tej ustawy prawa własności nieruchomości, której zabudowa ma charakter mieszany, np. - jak w rozpoznawanym przypadku mieszkaniowo-gospodarczy. Do takiego sposobu rozumienia i stosowania przepisu art. 1 ust. 1 ustawy o przekształceniu z 2005 r. nie upoważnia, bowiem ani treść literalna art. 1 ust. 1 ustawy o przekształceniu z 2005 r., ani jego wykładnia celowościowa. Przede wszystkim wskazać należy na brak w treści tego przepisu określeń, które zgodnie z regułami gramatycznymi i językowymi pozwoliłyby w sposób nie budzący wątpliwości przyjąć, iż wolą ustawodawcy było ograniczenie zakresu przedmiotowego ustawy o przekształceniu z 2005 r. Za trafnością wykładni art. 1 ust. 1 ustawy o przekształceniu z 2005 r. odrzucającej stanowisko, iż z dobrodziejstwa ustawy o przekształceniu z 2005 r. skorzystać mogą użytkownicy wieczyści nieruchomości zabudowanej – wyłącznie - na cele mieszkaniowe przemawia również wykładnia celowościowa omawianej regulacji. Za takim rozumieniem sformułowania "nieruchomość zabudowana na cele mieszkaniowe" opowiedział się, bowiem twórca ustawy uwłaszczeniowej prof. dr hab. Adam Biela wskazując, iż działka będzie podlegała nieodpłatnemu uwłaszczeniu, jeśli obok domu mieszkalnego znajduje się pomieszczenie lub teren służący prowadzeniu działalności gospodarczej albo też garaż (...), a także jeśli na jednej działce wyodrębnionej gospodarczo, obok domu mieszkalnego lub w jego pobliżu zbudowany jest np. zakład rzemieślniczy, usługowy czy sklep będący własnością użytkownika wieczystego działki (por. wyrok WSA z 21.12.2005 r., sygn. II SA/Wr 2777/03).

Podobnie z resztą, na gruncie ustawy o przekształceniu z 2005 r., pojęcie nieruchomości zabudowanej na cele mieszkaniowe definiowane było w orzecznictwie sądów administracyjnych. Zgodnie ze stanowiskiem NSA nieruchomości zabudowane na cele mieszkaniowe to nieruchomości, na których znajdują się budynki lub budynek mieszkalny, przy czym dla celów przekształcenia nie jest wymagane, aby budynek miał przeznaczenie wyłącznie mieszkaniowe (por. wyrok NSA z 27.11.2008 r., sygn. I OSK 1814/07). Jednocześnie też, podkreśla się że wymóg przeznaczenia nieruchomości na cele mieszkaniowe w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy o przekształceniu z 2005 r. nie może być sprowadzany do bezwzględnego zakazu wykorzystywania części nieruchomości na inne cele (por. wyrok WSA z 26.11.2008 r., sygn. II SA/Sz 624/08).

W świetle powyższego, za wadliwą, w ocenie Sądu, uznać należało wykładnię przepisu art. 1 ust. 1 ustawy o przekształceniu z 2005 r. zastosowaną przez organy orzekające w sprawie zainicjowanej wnioskiem małż. J. Jednocześnie zauważyć należy, że niewyjaśniona pozostaje sprawa postępowań (jak wynika z akt administracyjnych sprawy – licznych), które inicjowane były wcześniejszymi wnioskami skarżących o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego. Tymczasem, wyjaśnienie losów wcześniejszych wniosków małż. J. ma zasadnicze znaczenie dla oceny zasadności wniosku złożonego w lutym [...] r. Przyjąć, bowiem należy że wcześniej zgłoszone wnioski inicjowały postępowania administracyjne, które winny zostać zakończone w przewidziany przepisami prawa sposób. Z przedłożonej na rozprawie, przez skarżących dokumentacji wynika, iż we wrześniu 2002 r. wciąż nierozpoznany pozostawał ich wniosek z [...].2000 r. (k.41). Skarżąca oświadczyła też, że pomimo osobistych wizyt w urzędzie w celu uzyskania decyzji o przekształceniu, nie pamięta aby uzyskała decyzję na piśmie. Tak, więc przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organu winno być precyzyjne ustalenie stanu faktycznego sprawy z jednoczesnym uwzględnieniem, iż istotne znaczenie ma data zgłoszenia wniosku, o czym mowa w wyroku NSA z 22.12.2009 r., I OSK 386/09). Powtórnie rozpoznając sprawę organy winny też zastosować się do wytycznych zawartych w niniejszym wyroku.

Reasumując, zaskarżona decyzja i decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem art. 1 ust. 1 ustawy o przekształceniu z 2005 r., co bez wątpienia miało wpływ na wynik sprawy. Niewystarczające ustalenie okoliczności faktycznych sprawy stanowiło z kolei naruszenie art. 7 i 8 ustawy z dnia 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tego powodu decyzje organów obu instancji jako wadliwe należało uchylić.

Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 ppsa orzekł, jak w pkt I sentencji wyroku.

O zwrocie kosztów na rzecz skarżących orzeczono w pkt. II wyroku na podstawie art. 200 ppsa.

O wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono w pkt III sentencji wyroku w oparciu o art. 152 ppsa.

/-/E. Podrazik /-/E. Brychcy /-/A. Łaskarzewska