Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Wesołowska, Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), sędzia WSA Gabriela Nowak, , Protokolant specjalista Dorota Kwiatkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 września 2020 r. sprawy ze skargi P. S.A. w [...] na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oddala skargę.

Zaskarżoną decyzją z [...] lipca 2019 r., znak [...], Minister Inwestycji i Rozwoju, dalej "organ II instancji", na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej jako "kpa", po rozpatrzeniu odwołania spółki Polskie Koleje Państwowe S.A. z siedzibą w [...] dalej "Skarżąca/Spółka", od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2014 r. znak: [...] odmawiającej stwierdzenia nabycia z mocy prawa, z dniem [...] października 2000r. przez Polskie Koleje Państwowe S.A. w [...], dalej "Skarżąca", prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w [...], obręb [...], oznaczonego jako działka nr [...] o pow. [...] m2 ha, [...] – dalej "nieruchomość", utrzymał ją w mocy.

Powyższa decyzja zapadła w następujących ustaleniach faktycznych.

Wojewoda [...] na podstawie art. 34 i art. 35 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 2000 r. Nr 84, poz. 948 ze zm.). dalej "ustawa komercjalizacyjna", oraz § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2001 r. w sprawie sposobu potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" gruntów będących własnością Skarbu Państwa, w tym rodzajów dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach (Dz. U. z 2001 r. Nr 4, poz. 29 ze zm.), decyzją z dnia [...] lutego 2014 r., znak: [...], odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem [...] października 2000 r. przez Polskie Koleje Państwowe w [...], prawa użytkowania wieczystego do wyżej opisanego gruntu.

Od powyższej decyzji odwołanie do Ministra Infrastruktury i Rozwoju wniosła Skarżąca, podnosząc zarzut naruszenia przez organ wojewódzki art. 34 w zw. z art. 37a ustawy o komercjalizacji poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przeszkodą w nabyciu przez PKP S.A. jest fakt, iż w dniu 5 grudnia 1990 r. Skarb Państwa nie był właścicielem przedmiotowej nieruchomości, jakkolwiek przepis art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r. wymaga jedynie aby grunty w dniu 5 grudnia 1990 r. były w posiadaniu PKP S.A.

Minister Inwestycji i Rozwoju nie znalazł podstaw do odmiennej oceny prawnej niż ta zaprezentowana przez Wojewodę [...].

Zgodnie z art. 34 ww. ustawy o komercjalizacji grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu PKP, co do których PKP nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy (tj. z dniem [...] października 2000 r.), z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego PKP. Natomiast budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na tych gruntach stają się z mocy prawa, nieodpłatnie, własnością PKP. Nabycie ww. praw nie może naruszać praw osób trzecich.

Tylko bowiem pod tym warunkiem, t.j. pozostawania nieruchomości we własności Skarbu Państwa, nieruchomość mogła z mocy prawa stać się z dniem wejścia w życie ustawy przedmiotem prawa wieczystego użytkowania wieczystego. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że Wojewoda [...] ostateczną decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r., znak: [...] stwierdził, na podstawie art. 18 ust. 1 i art. 17a ust. 3 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. z 1990 r. Nr 32, poz. 191, Nr 43, poz. 253 ze zm.), nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa z dniem [...] maja 1990 r. nieodpłatnie prawa własności działki nr [...].

W wyniku wznowienia, na wniosek Polskich Kolei Państwowych S.A., Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r., znak: [...] odmówił uchylenia ww. decyzji komunalizacyjnej. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa ostateczną decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r., znak: [...] utrzymała w mocy ww. decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2014 r.

Oznacza to, że przedmiotowa działka nie stanowiła własności Skarbu Państwa, zarówno według stanu na dzień [...] grudnia 1990 r. jak i na dzień [...] października 2000r. co wyklucza uwłaszczenie się PKP. Pozostawanie przedmiotowego gruntu w posiadaniu PKP S.A. według stanu na dzień [...] grudnia 1990 r. pozostaje w tym przypadku bez znaczenia skoro działka nr [...], nie stanowiła własności Skarbu Państwa zarówno na dzień [...] grudnia 1990 r., jak i na dzień [...] października 2000 r. oraz obecnie. Organ wskazał, że art. 34 oraz art. 37a ustawy z dnia 8 września 2000r. regulują dwa zupełnie różne tryby nabycia użytkowania wieczystego przez PKP, w których podstawowe przesłanki do stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa znacząco się od siebie różnią. Zgodnie bowiem art. 37a ustawy z dnia 8 września 2000 r. grunty wchodzące w skład linii kolejowych, pozostające w dniu 28 lutego 2003 r. we władaniu Polskich Kolei Państwowych S.A., niestanowiące własności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub Polskich Kolei Państwowych S.A., stają się z dniem 1 czerwca 2003 r. z mocy prawa własnością Skarbu Państwa za odszkodowaniem, z zastrzeżeniem ust. 7 oraz przedmiotem użytkowania wieczystego Polskich Kolei Państwowych S.A., a budynki, lokale i inne urządzenia znajdujące się na tych gruntach - własnością Polskich Kolei Państwowych S.A. Zatem nie jest uzasadniony zarzut naruszenia przez Wojewodę [...] przepisów art. art. 34 w zw. z art. 37a ustawy z dnia 8 września 2000 r.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiodło PKP S.A. z siedzibą w [...] zaskarżając decyzję w całości.

Zaskarżonej decyzji zarzucono:

1) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 138 § 1 pkt 1 i 2 kpa poprzez utrzymanie w mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2014 r., znak: [...] pomimo tego, że zaskarżona decyzja winna zostać uchylona;

2) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 7 kpa oraz 8 kpa., art. 80 kpa oraz art. 107 § 3 kpa poprzez zastosowanie normy prawa materialnego do nienależycie ustalonego stanu faktycznego oraz brak wyjaśnienia, z jakiego powodu organ odmówił mocy dowodowej dokumentom, znajdującym się w aktach sprawy;

3) naruszenie prawa materialnego, mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 80 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z dnia 28 lutego 1991 r., Nr 30, poz. 127 ze zm.) - dalej jako "ugn", poprzez nieuwzględnienie, iż grunty, które w dniu wejścia w życie ugn znajdowały się w posiadaniu przedsiębiorstwa państwowego PKP przeszły z mocy prawa w zarząd tego przedsiębiorstwa;

4) naruszenie prawa materialnego, mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 16 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" (Dz.U. nr 26, poz.138, ze zm.) - dalej jako "Ustawa o PP PKP" w zw. z art. 42 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych (j.t. z dnia 18 czerwca 2002 r., Dz.U. Nr 112, poz. 981, ze zm.) - dalej jako "Ustawa o Przedsiębiorstwach Państwowych" poprzez nieuwzględnienie, że przepisy prawa przewidywały wyposażanie przedsiębiorstwa państwowego przez organ założycielski w środki niezbędne do prowadzenia działalności określonej w akcie prawnym o jego utworzeniu, a przedsiębiorstwo, gospodarując wydzielonym mu i nabytym mieniem, zapewniało jego ochronę oraz, że z przepisów prawa wynika, iż przedsiębiorstwo państwowe PKP gospodarowało wydzielonym mu mieniem Skarbu Państwa, jak również, że mienie PKP stanowi wydzieloną część mienia ogólnonarodowego, w skład którego wchodzą środki będące w dyspozycji PKP w dniu wejścia w życie Ustawy o PP PKP oraz środki nabyte przez przedsiębiorstwo państwowe PKP w toku jego dalszej działalności;

5) naruszenie prawa materialnego, mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 34 oraz 34a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji poprzez nieuwzględnienie, że grunty będące własnością Skarbu Państwa znajdujące się w dniu [...] grudnia 1990 r. w posiadaniu PKP, co do których PKP nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie tej ustawy, z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego PKP oraz że grunty takie są wyłączone spod komunalizacji.

Wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U.2019, poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej jako: "P.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Ponadto wskazać należy, że Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga jedynie w granicach danej sprawy, jak stanowi art. 134 § 1 ustawy P.p.s.a. przy czym stosownie do art. 135 P.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił art. 34 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej. Zgodnie z nim grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu PKP, co do których PKP nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy, z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego PKP.

Z przepisu tego jasno wynika, że jednym z warunków niezbędnych do uzyskania prawa użytkowania wieczystego jest pozostawanie gruntów w dacie 5 grudnia 1990 r. we własności Skarbu Państwa.

W niniejszej sprawie warunek ten nie został spełniony ponieważ z dniem [...] maja 1990 r. nastąpiło nabycie tej nieruchomości z mocy prawa przez Gminę [...]. Potwierdzone to zostało deklaratoryjną decyzją Wojewody [...] z [...] grudnia 2013 r. nr [...]. Postępowanie wznowieniowego prowadzone w związku z wydaniem tej decyzji nie odniosło zamierzonego przez Skarżącą skutków, co wynika z decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z [...] sierpnia 2017 r. nr [...]. Decyzje to są ostatecznie i pozostają w obrocie prawnym a organy są nimi związane.

Nie ma więc racji Skarżąca, że w dacie 5 grudnia 1990 r. nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa. Oczywiście w tej dacie nie była jeszcze wydana decyzja komunalizacyjna jednakże decyzja ta potwierdzała wyłącznie skutek, który nastąpił z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r.

W związku z tym zarzuty skargi co do pozostawania nieruchomości w w zarządzie PKP nie mogą odnieść zamierzonego skutku. Powoływany przez Skarżącą wyrok NSA z 15 lipca 2016 r., I OSK 3398/15 dotyczył komunalizacji a nie postępowania w trybie przepisów art. 34 ustawy o komercjalizacji. Nie ma więc zastosowania w tym postępowaniu w szczególności dlatego, że postępowanie komunalizacyjne jest zakończone.

Tak na marginesie Sąd zwraca uwagę, że Skarżący popada w sprzeczność raz wywodząc, że nieruchomość pozostawała w jej zarządzie a z drugiej strony domagając się zastosowania art. 34 ustawy o komercjalizacji. Obie sytuacje się wykluczają. Poza tym z pisma PKP do [...] Urzędu Wojewódzkiego w Katowicach z [...] października 2013 r. wynika, że Skarżąca nie posiada żadnego dokumentu na ustanowienie zarządu czy przekazanie Jej w innym trybie działki nr [...].

W ocenie Sądu organy w sposób prawidłowy zebrały materiał dowodowy a następnie dokonały subsumpcji pod odpowiednią normę prawa materialnego. Uzasadnienie decyzji spełnia wymogi art. 107 § 3 kpa. W konsekwencji brak jest podstaw prawnych do uznania, że organ dopuścił się naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa procesowego i materialnego w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Prawidłowo bowiem organy przyjęły, że brak spełnienia przesłanki przysługiwania własności Skarbowi Państwa jest wystarczające do odmowy uwzględnienia żądania.

Z tych względów i na podstawie art. 151 P.p.s.a Sąd orzekł jak w wyroku.