Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka ( spr. ) Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka Protokolant sekr. sąd. Elwira Massel po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2006 r. sprawy ze skargi A. Ś., M. Ś. i A. W. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie legalności wykonanych robót budowlanych 1/ uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...], 2/ orzeka, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości, 3/ zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżących solidarnie kwotę [...] ([...]) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pismem z dnia [...] 2005 r. A. Ś. i M. Ś. zwrócili się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z zawiadomieniem o samowolnych robotach budowlanych prowadzonych przez B. G. w pomieszczeniach piwnicznych budynku przy ul. [...] w K.. Rodzaj tych robót nie został sprecyzowany, wnioskodawcy podali natomiast, iż inwestorka prowadzi roboty w piwnicach stanowiących ich własność bez ich zgody i bez zawiadomienia organów administracji. Zawiadomieniem z dnia [...] 2005 r. organ powiadomił o wszczęciu w dniu [...] 2005 r. postępowania w sprawie i jednocześnie wezwał do udziału w oględzinach, wyznaczonych na dzień [...] 2005 r. Pismem z dnia [...] 2005 r. A. W. i A. Ś. dodatkowo wyjaśniły, że samowolne roboty prowadzone są w piwnicy nr [...], położonej od strony północnej, w korytarzu prowadzącym do tej piwnicy, stanowiącym część wspólną oraz na dachu .

Do przeprowadzenia zarządzonych oględzin nie doszło, albowiem postanowieniem z dnia [...] r., doręczonym skarżącym [...] r., organ I instancji zawiesił z urzędu wszczęte postępowanie. Jako podstawa prawna podany został przepis art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. W uzasadnieniu zaś wyjaśniono, że w dniu [...] 2005 r. wpłynęło do organu pismo A. i M. Ś. oraz A. W. wraz z dołączonym aktem zgonu K. W., będącego stroną postępowania. Spadkobiercy zmarłego nie są znani organowi i nie jest możliwe wezwanie ich do prowadzonego postępowania, co obliguje organ do jego zawieszenia. W aktach sprawy znajduje się pismo A. Ś., M. Ś. i A. W. z dnia [...] 2005 r., doręczone organowi [...] 2005 r., dotyczące sprawy nr [...], określone jako wniosek dowodowy, w którym zawarto informację o śmierci w dniu [...] 2005 r. K. W.. Zgodnie z treścią notarialnego aktu umowy sprzedaży nieruchomości i ustanowienia odrębnej własności lokali mieszkalnych z dnia [...] 1960 r. K. W. i A. W. nabyli [...] udziału w nieruchomości położonej w K. przy ul. [...].

W następnej kolejności pismem z dnia [...] 2005 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wezwał małżonków Ś. oraz A. W. do ujawnienia w terminie do [...] 2005 r. wszystkich spadkobierców zmarłego K. W..

W zażaleniu złożonym na postanowienie o zawieszeniu postępowania małżonkowie Ś. i A. W. wnieśli o jego uchylenie i prowadzenie postępowania. Podnieśli, iż w dniu dokonania zawiadomienia o samowoli budowlanej K. W. nie żył i stąd nie mógł być stroną wszczętego postępowania. Wyjaśnili, iż nie dołączyli do wniosku aktu zgonu, lecz o śmierci K. W. zawiadomili organ pismem dotyczącym innego postępowania. Zarzucili, iż wobec zawieszenia postępowania nadal możliwe jest wykonywanie przez inwestorkę samowolnych robót budowlanych a zaplanowane oględziny nie zostały przeprowadzone.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. [...]Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Jako podstawę prawną podano art. 138 § 1 pkt 1 i art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. W uzasadnieniu podano, iż śmierć strony jest przesłanką skutkującą obligatoryjnym zawieszeniem postępowania, jeżeli wezwanie spadkobierców nie jest możliwe. Organom nie są znani spadkobiercy zmarłego, zatem do czasu uch ujawnienia zobowiązany był zawiesić postępowanie.

W skardze do sądu administracyjnego A. Ś., M. Ś. i A. W. zażądali uchylenia wydanych postanowień celem podjęcia przez organy działań w przedmiocie samowoli budowlanej. Podali, że K. W. był jedynie jednym ze współwłaścicieli nieruchomości a krąg następców prawnych zmarłego jest organom znany, należą do niego żona A. W., córka A. Ś. i syn M. W..

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i dodatkowo dodał, iż organom nie był znany krąg spadkobierców, został on ujawniony dopiero w skardze do sądu.

Na rozprawie przed sądem w dniu 13 września 2006 r. skarżący podtrzymali skargę a uczestnik postępowania wniósł o zobowiązanie organu do ustalenia osób winnych błędnego zawieszenia i ich ukarania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:

Jedną z instytucji procesowych, znaną także postępowaniu administracyjnemu, jest zawieszenie prowadzonego postępowania, co skutkuje wstrzymaniem toku czynności procesowych przy zachowanym stanie zawisłości sprawy. Okoliczności uzasadniające zawieszenie postępowania mogą być rozmaite, w oparciu o rozwiązania przyjęte w kodeksie postępowania administracyjnego można podstawy zawieszenia podzielić na obligatoryjne (art. 97 § 1 k.p.a.) i fakultatywne (art. 98 § 1 k.p.a.). W kontrolowanym przypadku doszło do zawieszenia postępowania z urzędu z powołaniem się na przesłankę z art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. Zawieszenie na tej podstawie jest uzależnione od łącznego wystąpienia trzech przesłanek: śmierć strony miała miejsce po wszczęciu postępowania, śmierć strony nie czyni postępowania bezprzedmiotowym, nie jest możliwe wezwanie do udziału w postępowaniu spadkobierców zmarłego.

W wydanych postanowieniach organy przyjęły, iż zmarły K. W. jest stroną postępowania wszczętego na wniosek z dnia [...] 2005 r. Niewątpliwie, jako współwłaściciel nieruchomości K. W. miał interes prawny i był stroną postępowania w sprawach dotyczących posiadanej nieruchomości. Jednakże z chwilą śmierci ustała podmiotowość prawna K. W., ustała zarówno jego zdolność prawna jak i zdolność do czynności prawnych, w tym zdolność procesowa. W postępowaniach wszczętych po dacie śmierci zmarły nie mógł zatem być stroną jakiegokolwiek postępowania. W niniejszej sprawie okolicznością bezsporną jest, iż do śmierci jednego ze współwłaścicieli nieruchomości doszło przed wszczęciem przedmiotowego postępowania, zatem śmierć ta nie mogła stanowić przesłanki obligatoryjnego zawieszenie postępowania w oparciu o art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. Z tych względów wydane postanowienia należało uznać za naruszające art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a w sposób mający wpływ na zawarte w nich rozstrzygnięcia. Nie ulega natomiast wątpliwości, iż wobec wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie zgłoszonego faktu samowoli budowlanej właściwe organy miały ustawowy obowiązek ustalenia pełnego kręgu osób będących stronami postępowania. W tym zakresie, w przypadku ewentualnej zależności owych ustaleń od rozstrzygnięć innych organów, w tym sądowych, mogła zaistnieć konieczność zawieszenia postępowania. Przesłanek do takiego zawieszenia organy jednakże w sprawie nie rozważały, o czym świadczy powołana podstawa prawna zawieszenia.

Odnosząc się do żądania uczestnika postępowania, dotyczącego zobowiązania organu do ustalenia osób winnych błędnego zawieszenia i ich ukarania, Sąd stwierdza, iż brak jest podstaw do jego uwzględnienia. Polskie prawo przewiduje sądową kontrolę aktów administracyjnych wedle kryterium legalności i daje sądom administracyjnym kompetencję do uchylania niezgodnych z prawem rozstrzygnięć. Każde uchylenie aktu administracyjnego jest zatem w jakimś zakresie stwierdzeniem wadliwości działania organu, czy to w zakresie poczynionych ustaleń faktycznych, czy też dokonanej kwalifikacji prawnej ustalonego stanu faktycznego. Z akt niniejszej sprawy, w której do zawieszenia postępowania doszło na początkowym etapie postępowania, nie wynika w ocenie Sądu, aby miały miejsce istotne naruszenia prawa lub inne okoliczności, wymagające dodatkowo wydania postanowienia "sygnalizacyjnego" w trybie art. 155 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2004 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Postanowieniem takim sąd informuje bowiem jedynie organ właściwy lub organ nadrzędny o stwierdzonych nieprawidłowościach. Wobec przedmiotu zaskarżenia i treści wydanego w niniejszej sprawie wyroku, organ właściwy jest de facto informowany o stwierdzonych przez sąd naruszeniach prawa a nadto związany oceną faktyczną i prawną Sądu zawartą w wyroku. Z dołączonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 marca 2006 r. sygn. akt VII SA/Wa 1605/05 wynika natomiast, iż analogicznych uchybień dopuścił się Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego a powołany wyrok Sądu uchybienia te usunął, wykazując organowi zwierzchniemu nieprawidłowości przyjętej praktyki.

Natomiast przepisy regulujące postępowanie przed sądami administracyjnymi nie przewidują możliwości inicjowania przez sądy postępowań dyscyplinarnych jak też nie przewidują możliwości obligowania organu do wszczęcia takiego postępowania względem pracownika. W tej kwestii skarżący mogą skorzystać z instytucji skargi, uregulowanej w dziale VIII kodeksu postępowania administracyjnego. Brak właściwości sądu w tym zakresie potwierdza fakt, iż sprawy związane z rozpatrywaniem skarg w trybie rozdz. VIII k.p.a. nie podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego.

Uwzględniając podaną argumentację, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania postanowiono zgodnie z art. 200, 205 § 1 i 209 powołanej ustawy.