I SA/Wa 1124/24 - Wyrok

Data orzeczenia	2024-08-28	
Data wpływu	2024-05-17	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie	
Sędziowie	Justyna Wtulich-Gruszczyńska /sprawozdawca/
Łukasz Trochym
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska /przewodniczący/	
Symbol z opisem	6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę	
Hasła tematyczne	Nieruchomości	
Skarżony organ	Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji	
Treść wyniku	Oddalono skargę	
Powołane przepisy	Dz.U. 1990 nr 32 poz 191; art. 5 ust. 1; Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska sędzia WSA Łukasz Trochym asesor WSA Justyna Wtulich-Gruszczyńska (spr.) Protokolant stażysta referent Magdalena Biadoń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję [...] z dnia 21 marca 2024 r. nr KKU-188/23 w przedmiocie nabycia przez gminę prawa własności nieruchomości oddala skargę.	
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 21 marca 2024 r., nr KKU-188/23 Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa (dalej jako "KKU" lub "organ") po rozpatrzeniu odwołania spółki Polskie Koleje Państwowe Spółka Akcyjna Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w [...] od decyzji Wojewody [...] z 23 czerwca

2023 r., znak: NWXV.7532.1.705f.2020 stwierdzającej nabycie przez Gminę [...]-[...] z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r., nieodpłatnie prawa własności nieruchomości państwowej, położonej w jednostce ewidencyjnej [...]-[....] – obszar wiejski, obrębie ewidencyjnym [....], [...], oznaczonej w ewidencji gruntów działką nr [...] o pow. [...] ha, objętej księgą wieczystą nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [...], utrzymała w mocy decyzję Wojewody [...] z 23 czerwca 2023 r.

Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Starosta [...] pismem z 19 marca 2020 r., zwrócił się do Wojewody [...], dalej jako: "Wojewoda" o podjęcie, na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32 poz. 191 ze zm.), powoływanej dalej jako "ustawa komunalizacyjna", rozstrzygnięcia w sprawie komunalizacji z mocy prawa przedmiotowej nieruchomości.

Wojewoda [....] decyzją z 23 czerwca 2023 r. stwierdził nieodpłatne nabycia z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę [...]-[...] prawa własności ww. działki.

Odwołanie od decyzji Wojewody [...] z 23 czerwca 2023 r. złożyła spółka PKP S.A. z siedzibą w [...] Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w [...] (dalej: Skarżący), wnosząc o "zmianę zaskarżonej decyzji poprzez odmowę stwierdzenia nabycia prawa własności nieruchomości na rzecz Gminy [...]-[...], ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Rozpoznając sprawę KKU podniosła, że istotną kwestią związaną z art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające (...) jest ustalenie, czy czy według stanu na dzień 27 maja 1990 r. przedmiotowa nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa i czy należała do rady narodowej bądź terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego (...).

Organ wskazał, że w niniejszej sprawie bezsporne jest, że opisana nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. stanowiła własność Skarbu Państwa, co wynika z treści działu II księgi wieczystej nr [...]. Kwestią zatem niezbędna do wyjaśnienia przyczyn komunalizacji mienia na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające (...) jest ustalenie, czy przedmiotowe mienie w dniu 27 maja 1990 r. należało do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego. Dla ustalenia, czy przedmiotowa nieruchomość należała do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego niezbędne jest wyjaśnienie, co należy rozumieć pod pojęciem "należące do". "Należenie" jest kategorią prawną odmienną od stanu faktycznego wyrażanego w pojęciach typu "posiadanie", "władanie", "dysponowanie" - co jest prawnie obojętne dla komunalizacji. Toteż pojęcie "należenie" trzeba rozumieć w kategoriach prawnych, zwłaszcza gdy mienie takie nie "należało" faktycznie do określonych organów samorządowych. KKU wskazało, że sam fakt gospodarowania mieniem stosownie do obowiązujących regulacji przez gminę (radę narodową) świadczy co do zasady o należeniu tego mienia do gminy (rady narodowej).

Z powyższymi regulacjami koresponduje art. 38 ust. 2 ustawy gruntowej, zgodnie z którym dowodem potwierdzającym istnienie prawa zarządu państwowej jednostki organizacyjnej mogły być: decyzja terenowego organu administracji państwowej o oddaniu gruntu w zarząd, zawarta za zezwoleniem tego organu umowa o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, bądź umowa o nabyciu nieruchomości.

KKU stwierdziło, że z akt sprawy nie wynika ażeby w formie prawem przewidzianej, przedmiotowa nieruchomość została oddana w zarząd lub użytkowanie na rzecz spółki PKP S.A., a tylko wówczas nieruchomość ta nie należałaby do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego. KKU podkreśliło, że żadnego z tytułów prawnych wskazanych w ww. art. 38 ustawy o gospodarce gruntami Odwołująca się spółka nie przedstawiła. Faktyczne władanie mieniem przez Odwołującą się bądź przez jej poprzedników prawnych nie stanowi negatywnej przesłanki uniemożliwiającej komunalizację, która w trybie ww. przepisu ustawy komunalizacyjnej następuje z mocy prawa z dniem wejścia w życie ustawy, tj. z dniem 27 maja 1990 r., tym bardziej, że wydana decyzja komunalizacyjna ma jedynie charakter deklaratoryjny i potwierdza przejście prawa własności danego składnika mienia ze Skarbu Państwa na właściwą gminę.

Organ zaznaczył, że dowodu ustanowienia zarządu w sensie prawnym nie mogą stanowić również zapisy w ewidencji gruntów. Podstawową cechą rejestru ewidencji gruntów i budynków jest stwierdzenie, iż zapisy w nich zawarte mają jedynie charakter techniczno-deklaratoryjny. Rejestr ewidencji gruntów jest wyłącznie odzwierciedleniem aktualnego stanu prawnego dotyczącego danej nieruchomości, ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny.

KKU podkreśliło, że prawo zarządu PKP do przedmiotowej nieruchomości nie powstało z mocy samego prawa, bez konieczności wydawania decyzji administracyjnej w tym przedmiocie, jak błędnie wskazuje Skarżąca w odwołaniu. Na stanowisko to wskazuje ukształtowana linia orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wyrażono pogląd, że przepisy ustawy o przedsiębiorstwie państwowym PKP, jako aktu o charakterze ogólnym (abstrakcyjnym), nie regulowały stanu prawnego konkretnych nieruchomości, ale mogły stanowić podstawę do podejmowania aktów indywidualnych dotyczących poszczególnych składników mienia.

Z kolei akty regulujące status prawny przedsiębiorstwa PKP oraz akty ustawowe i wykonawcze, na podstawie, których przeprowadzono nacjonalizację kolei, mają charakter ogólnych aktów normatywnych i również nie regulowały stanu prawnego konkretnej nieruchomości, lecz mogły stanowić podstawę do podejmowania aktów indywidualnych dotyczących poszczególnych składników mienia ogólnonarodowego. KKU zaznaczyło, że PKP nie wykazało, aby dysponowało takim indywidualnym aktem dotyczącym przedmiotowej nieruchomości.

KKU podniosła, że art. 7 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe", stanowi w sposób ogólny, że "wszelkie nieruchomości przeznaczone do użytku kolei, stanowią z chwilą nabycia ich przez przedsiębiorstwo Polskie Koleje Państwowe własność Skarbu Państwa, a przedsiębiorstwo to zatrzymuje je w swoim użytkowaniu i zarządzie. Nie można skutecznie twierdzić, by powstanie tego prawnorzeczowego tytułu po stronie PKP następowało z mocy prawa, bez potrzeby konkretyzacji tej normy w akcie administracyjnym. W związku z powyższym, również w tym zakresie zarzut Skarżącej organ uznał za nieuzasadniony.

KKU stwierdziło, że w niniejszej sprawie nie znajduje również zastosowania art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające (...), zgodnie z którym składniki mienia ogólnonarodowego, o których mowa w art. 5 ust. 1-3 ustawy, nie stają się mieniem komunalnym jeżeli służą wykonaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej.

Organ podkreślił, że wykaz przedsiębiorstw państwowych i jednostek organizacyjnych wykonujących zadania o charakterze ogólnokrajowym lub ponadwojewódzkim określa rozporządzenie Rady Ministrów z 9 lipca 1990 r. o tym samym tytule (Dz. U. Nr 51, poz. 301). W rozporządzeniu tym brak jest przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe.

Polskie Koleje Państwowe w dniu 27 maja 1990 r. nie wykonywały zadań należących do właściwości organów administracji rządowej, sądów oraz organów władzy państwowej. Fakt, iż organem założycielskim przedsiębiorstwa był minister nie oznacza, że wykonywane przez nie zadania należą do właściwości organów administracji rządowej.

Jednocześnie, Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa podkreśliła, iż komunalizacja (na dzień 27 maja 1990 r.) i uwłaszczenie prawem użytkowania (na dzień 5 grudnia 1990 r.) nie pozostają ze sobą w konflikcie czasowym, ale także rzeczowym, ponieważ ustawodawca wprowadzając uwłaszczenie uwzględnił zajście komunalizacji z mocy prawa ponad pół roku wcześniej. Wynika to jednoznacznie choćby z art. 200 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Z tego względu, niezrozumiałym może być kwestionowanie komunalizacji poprzez pryzmat przepisów uwłaszczeniowych (nawet z powołaniem na wydanie w indywidualnych przypadkach decyzji uwłaszczeniowych, komunalizacja bowiem choćby z przyczyn czasowych ma w ocenie KKU pierwszeństwo przy ocenie stanu prawnego nieruchomości), zamiast podejmowania działań ukierunkowanych na uwłaszczenie przedsiębiorstwa w ww. trybie oraz we właściwym czasie na mieniu skomunalizowanym. Z punktu widzenia bowiem uwłaszczenia prawem użytkowania wieczystego, to czy właścicielem nieruchomości jest Skarb Państwa czy też gmina wydaje się nie posiadać istotnego znaczenia (poza kwestią właściwości), o ile przedsiębiorstwo państwowe podjęło właściwe czynności w stosownym czasie ku temu.

Tym samym, w ocenie organu brak jest podstaw do przyjęcia, że przedmiotowa nieruchomość była wyłączona z komunalizacji na rzecz właściwej gminy – [...][...]-[...] w trybie art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające (...).

Skargę na decyzję KKU z 21 marca 2024 r., wniosła spółka PKP S.A. z siedzibą w [...] Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w [...]

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1. naruszenie przepisów postępowania, tj.:

a) art. 7 oraz art. 8 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 775; dalej: KPA) poprzez brak podjęcia działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy,

b) art. 77 § 1 KPA oraz art. 80 KPA w zw. z art. 75 § 1 ab initio KPA poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego;

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (t.j. Dz.U. Nr 32, poz. 191 ze zm., dalej: UWST) w związku z art. 11 ust. 1 UWST poprzez bezzasadne przyjęcie, że [...][...]-[...] z dniem 27 maja 1990 r. nabyła prawo własności nieruchomości, podczas gdy materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie jest wystarczający dla dokonania takiego ustalenia, nadto w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki wyłączenia możliwości komunalizacji, stąd nieruchomość nie mogła stać się mieniem komunalnym w oparciu o art. 5 ust. 1 pkt 1 UWST.

W oparciu o powyższe zarzuty Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji Wojewody [...] z 23 czerwca 2023 r., oraz o rozpatrzenie sprawy poprzez odmowę stwierdzenia nabycia nieruchomości przez [...][...]-[...], a gdyby nie było to możliwe przekazanie sprawy Organowi do ponownego rozpoznania. Ponadto, wniosła o zwrot od Organu kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw, o którym mowa w art. 200 p.p.s.a., według norm prawem przepisanych.

W uzasadnieniu skargi skarżąca spółka rozwinęła zarzuty skargi i podała argumentację na ich poparcie.

W odpowiedzi na skargę KKU podtrzymała swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniosła o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje :

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935) powoływana dalej jako: "p.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem w ocenie Sądu zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Przedmiotem skargi wywiedzionej do tutejszego Sądu jest decyzja Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z 21 marca 2024 r., nr KKU-188/23, utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z 23 czerwca 2023r. stwierdzającą nabycie przez [...][...]-[...] z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r., nieodpłatnie prawa własności nieruchomości państwowej, położonej w jednostce ewidencyjnej [...]-[...] – obszar wiejski, obrębie ewidencyjnym [...], [...], oznaczonej w ewidencji gruntów działką nr [...] o pow. [...] ha, objętej księgą wieczystą nr [...], prowadzoną przez Sąd Rejonowy w [...].

Materialnoprawną podstawę wydanej w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.).

Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do:

1) rad nadzorczych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego,

2) przedsiębiorstw państwowych, dla których organy określone w pkt 1 pełnią funkcje organu założycielskiego,

3) zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych organom określonym w pkt 1,

staje się w dniu wejścia w życie przedmiotowej ustawy z mocy prawa mieniem właściwych gmin.

Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. składniki mienia ogólnonarodowego (państwowego), o których mowa w art. 5 ust. 1-3 przedmiotowej ustawy, nie stają się mieniem komunalnym, jeżeli: służą wykonywaniu zadań publicznych należących do właściwości organów administracji rządowej, sądów oraz organów władzy państwowej; należą do przedsiębiorstw państwowych lub jednostek organizacyjnych wykonujących zadania o charakterze ogólnokrajowym lub ponadwojewódzkim, z zastrzeżeniem przepisu art. 14 lub należą do Państwowego Funduszu Ziemi, z zastrzeżeniem przepisu art. 15.

Warunkiem stwierdzenia nabycia przez gminę prawa własności nieruchomości w trybie art. 5 ust. 1 ustawy jest ustalenie, czy nieruchomość Skarbu Państwa w dniu wejścia w życie ustawy "należała" do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego. O przynależności mienia do terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego decydowała treść art. 6 ust. 1 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, powoływanej dalej jako: "ugg", w brzmieniu obowiązującym na dzień wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej. Zgodnie z tym przepisem, terenowe organy administracji państwowej zarządzały gruntami, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste. Analiza tego przepisu wskazuje, że nieruchomości, które nie zostały przez terenowy organ administracji państwowej rozdysponowane w sposób określony w tym przepisie, należały do tego organu niezależnie od tego, jaki podmiot faktycznie władał danym mieniem. Podkreślenia wymaga, że sformułowanie "należące do" rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego oznacza w takim ujęciu przynależność mienia państwowego do tych podmiotów w sensie prawnym, a nie tylko w sensie faktycznym. Zatem za nieruchomość nienależącą do terenowego organu administracji państwowej można uznać tylko taką nieruchomość, która w dniu 27 maja 1990 r. była w sposób prawem przewidziany oddana w zarząd lub użytkowanie państwowej jednostce organizacyjnej.

W tej dacie ustanowienie zarządu wymagało określonej formy prawnej – tj. decyzji lub umowy, co jednoznacznie wynikało z art. 38 ust. 2 ugg. Brak takiej decyzji lub umowy w świetle orzecznictwa oznacza, że nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. "należała" do terenowego organu administracji państwowej. Dysponowanie czy zarządzanie majątkiem ogólnokrajowym, nawet na podstawie upoważnienia ustawowego, w tym także na podstawie art. 87 ugg, nie pozwala na przyjęcie, że majątek ten "należał" do faktycznego zarządcy czy dysponenta.

Jak już wielokrotnie podniesiono w orzecznictwie, według art. 38 ugg dowodem potwierdzającym istnienie prawa zarządu państwowej jednostki organizacyjnej mogła być decyzja o oddaniu gruntu w zarząd, zawarta za zezwoleniem organu administracji umowa o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, bądź umowa o nabyciu nieruchomości. Przy czym zgodnie z art. 87 ust. 2 ugg, zainteresowane jednostki, które nie legitymowały się dokumentami o przekazaniu gruntów, wydanymi w formie prawem przewidzianej, a były w dniu 1 sierpnia 1988 r. posiadaczami gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa, mogły złożyć wniosek o uregulowanie stanu prawnego do posiadanego gruntu. Oznacza to, że takie prawo do gruntu jak zarząd, użytkowanie, użytkowanie wieczyste nie mogło powstać w sposób dorozumiany.

Natomiast stosownie do przepisów ustawy z 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, którą zastąpiła ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r., państwowe jednostki organizacyjne mogły uzyskać tytuł prawny do gruntu w postaci użytkowania na podstawie decyzji administracyjnej. Użytkowanie to z dniem wejścia w życie ustawy z 29 kwietnia 1985 r., w myśl art. 87 ust. 1, przekształcało się w prawo zarządu. Stąd też sam fakt posiadania nieruchomości nie decydował o powstaniu tego prawa. Grunty takie mogły być użytkowane przez określone podmioty bez tytułu prawnego, lecz ich prawnym dysponentem był, według ustawy, terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego. Podkreślić przy tym należy, że zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego istnienia zarządu nie można domniemywać (por. wyroki NSA z dnia 2 lutego 2006 r., sygn. akt I OSK 1295/05 oraz z dnia 23 lutego 2021 r., sygn. akt I OSK 2299/20). Stanowisko takie znajduje potwierdzenie w uchwałach Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 lutego 2017 r. sygn. akt I OPS 2/16, i z 26 lutego 2018 r. sygn. akt I OPS 5/17, które wiążą skład orzekający w rozpoznawanej sprawie na podstawie art. 269 § 1 ppsa.

W niniejszej sprawie Wojewoda [...] potwierdził, iż w dniu 27 maja 1990 r. przedmiotowa działka była własnością Skarbu Państwa (co wynika z treści działu II księgi wieczystej) oraz że PKP nie dysponują decyzją administracyjną ustalającą zarząd na nieruchomości, jak również nie dysponują umową cywilnoprawną zawartą w formie aktu notarialnego, ani pisemną umową zawartą za zgodą właściwego organu administracji publicznej.

Powstanie określonego rodzaju prawa do gruntu nie mogło nastąpić w sposób dorozumiany, to znaczy wywiedziony wyłącznie z mających charakter ogólny aktów normatywnych dotyczących przedsiębiorstwa państwowego "PKP".

Jak słusznie podniósł organ tytuł ten nie wynika w szczególności bezpośrednio z Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe", bądź z ustawy z 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe". Prawo zarządu PKP do przedmiotowej nieruchomości nie powstało także z mocy samego prawa, bez konieczności wydawania decyzji administracyjnej w tym przedmiocie. Na stanowisko to wskazuje ukształtowana linia orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego (vide: wyrok z 01.09.2006 r., sygn. akt I OSK 1947/06, z 15.10.2007 r., sygn. akt I OSK 1456/06 i z 18.12. 2007 r., sygn. akt I OSK 1457/06 oraz z 20.02.2008 r., sygn. akt I OSK 187/07).

Komunalizacja mienia ogólnonarodowego (państwowego) na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych nastąpiła z mocy prawa, z dniem wejścia w życie ustawy, tj. 27 maja 1990 r. Decyzja komunalizacyjna, która potwierdza jedynie przejście prawa własności danego składnika mienia ze skarbu państwa na właściwą gminę, ma charakter deklaratoryjny, albowiem przejście własności następuje ex lege (zob. wyr. WSA w Warszawie z dnia 16 maja 2006 r., I SA/Wa 1978/05).

Wskazać należy, że przepis art. 7 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe", stanowi w sposób ogólny, że wszelkie nieruchomości przeznaczone do użytku kolei, stanowią z chwilą nabycia ich przez przedsiębiorstwo Polskie Koleje Państwowe własność Skarbu Państwa, a przedsiębiorstwo to zatrzymuje je w swoim użytkowaniu i zarządzie. Nie można jednak skutecznie twierdzić, by powstanie tego prawnorzeczowego tytułu po stronie PKP następowało z mocy prawa, bez potrzeby konkretyzacji tej normy w akcie administracyjnym (por. wyrok NSA z 4 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 2585/14).

Jak wynika z akt sprawy, w przedmiotowym postępowaniu nie stwierdzono dokumentów potwierdzających, aby analizowana nieruchomość Skarbu Państwa w dniu 27 maja 1990 r. obciążona była prawem zarządu na rzecz innych niż Państwo państwowych osób prawnych oraz aby podlegała wyłączeniu z komunalizacji stosownie do art. 11 i 12 ustawy z 10 maja 1990 r. Skarżąca spółka, Polskie Koleje Państwowe nie dysponuje decyzją administracyjną ustalającą zarząd na nieruchomości, jak również nie dysponują umową cywilnoprawną zawartą w formie aktu notarialnego, ani pisemną umową zawartą za zgodą właściwego organu administracji publicznej. Jak wynika natomiast z treści działu II księgi wieczystej nr [...] oraz z oświadczenia Starosty [...] z 20 kwietnia 2020 r., znak : GM.WI.7014-I.19/06/10 przedmiotowa nieruchomość stanowi własność Skarbu Państwa. Fakt złożonego przez PKP S.A. wniosku o uwłaszczenie przedmiotowej nieruchomości w oparciu o art. 34 ustawy z 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego PKP ( Dz.U. nr 84, poz. 948 ze zm.) wskazuje, że PKP nie legitymowało się dokumentem o przekazaniu przedmiotowego gruntu w formie prawem przewidzianej, więc nie ma wpływu na niniejsze rozstrzygnięcie, które odnosi się do stanu nieruchomości w dniu 27 maja 1990 r.

Prawidłowo zatem organy uznały, że przedmiotowa nieruchomość należała do podmiotów wyszczególnionych w jej art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy. Niezasadny jest zatem zarzut naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 10 maja 1990 r. w związku z art. 11 ust. 1 ustawy dotyczący bezzasadnego przyjęcia, że [...][...]-[...] z dniem 27 maja 1990 r. nabyła prawo własności nieruchomości.

Skoro zatem w toku postępowania skarżąca Spółka nie wykazała przysługującego jej prawa do spornej nieruchomości, które w świetle obowiązujących wówczas i przywołanych przez organ przepisów wyłączałoby możliwość komunalizacji tej nieruchomości, za niezasadne należało uznać opisane w skardze zarzuty co do niepodlegania ww. nieruchomości pod art. 5 ustawy. W tej sytuacji prawidłowo organ uznał, że sporna działka podlegała komunalizacji z dniem 27 maja 1990 r.

Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut podnoszony przez Skarżącą naruszenia art. 7, 8, 77 § 1, 80 i 75 § 1 k.p.a., polegający na nie podjęciu przez organ działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz niezebrania i nierozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego.

W ocenie Sądu, organy prawidłowo przeprowadziły postępowanie wyjaśniające w sprawie oraz zebrały i poddały ocenie dowody zgromadzone w postępowaniu administracyjnym. Organy w sposób prawidłowy podjęły także działania mające na celu weryfikację ustaleń co do przesłanek komunalizacji w odniesieniu do spornej nieruchomości, tj. ustalenia, czy w dniu 27 maja 1990 r. należała do: rady narodowej bądź terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, przedsiębiorstwa państwowego dla którego rady narodowe i terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego pełniły funkcje organów założycielskich, albo do zakładów lub innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych powołanym wyżej organom. Organy należycie ustaliły i rozważyły wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności, przy czym stanowisko swoje prawidłowo uzasadniły. Nie doszło więc do naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego. Z tego względu, zarzuty podniesione w skardze do Sądu nie mogły odnieść zamierzonego przez Skarżącą skutku tj. uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji.

W ocenie Sądu, stan faktyczny oraz ocena materiału dowodowego zebranego w przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości co do zgodności z prawem.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi.