Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Piszczek po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Z. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 26 kwietnia 2021 r. sygn. akt II SPP/Go 4/21 w zakresie odrzucenia sprzeciwu w sprawie ze skargi Z. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim postanowieniem z 26 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SPP/Go 4/21 odrzucił sprzeciw Z. K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z 26 marca 2021 r. utrzymującego w mocy postanowienie referendarza sądowego z 23 lutego 2021 r. odmawiające zmiany prawomocnego postanowienia w zakresie obejmującym odmowę ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi Z. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] marca 2020 r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek.

Sąd I instancji wskazał, że postanowieniem z 12 sierpnia 2020 r., sygn. akt II SPP/Go 48/20 referendarz sądowy, po rozpoznaniu wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy, umorzył postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z 28 września 2020 r.

Następnie wyrokiem z 5 listopada 2020 r. Sąd oddalił skargę.

Postanowieniem z 23 lutego 2021 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu zmiany prawomocnego postanowienia z 12 sierpnia 2020 r. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Sądu z 26 marca 2021 r.

Pismem z 19 kwietnia 2021 r. strona wniosła sprzeciw do powyższego postanowienia.

Sąd I instancji odrzucił sprzeciw na podstawie art. 260 § 1 w zw. z art. 178 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej jako p.p.s.a.).

W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 259 § 1 p.p.s.a. od postanowień i zarządzeń, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, strona może wnieść sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. W myśl art. 260 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym kwestionowane zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W tych sprawach sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 zd. 2 p.p.s.a.).

W związku z powyższym postanowienie referendarza sądowego wydane w przedmiocie prawa pomocy winno być traktowane jako orzeczenie wydane w pierwszej instancji. Z kolei wojewódzki sąd administracyjny, który rozpoznaje sprzeciw z zakresu prawa pomocy, działa jako sąd drugiej instancji. Oznacza to, że postanowienie tego sądu o utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia referendarza sądowego jest ostateczne i nie przysługuje na nie żaden środek zaskarżenia (por. postanowienie NSA z 31 października 2017 r., sygn. akt II GZ 804/17, CBOSA).

W konsekwencji Sąd I instancji za niedopuszczalny uznał sprzeciw wniesiony od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z 26 marca 2021 r. utrzymującego w mocy postanowienie referendarza sądowego.

Na powyższe postanowienie skarżący złożył zażalenie wnosząc o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił:

1. blokowanie korzystania z prawa do sądu;

2. naruszenie przepisu art. 45 § 1 Konstytucji RP poprzez uniemożliwienie skarżącemu realizacji obrony jej praw na drodze sądowej wobec naruszenia art. 9 Konstytucyjnej zasady prawa do sądu.

3. naruszenie przepisu art. 6 Konwencji o ochronie prawa człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. poprzez nierozpoznanie wnikliwego i dokładnego uzasadnienia, a tym samym odmówienie skarżącemu prawa do sądu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

WSA prawidłowo postanowił o odrzuceniu sprzeciwu. Zasadnie wyjaśnił, że stosownie do mającego zastosowanie w sprawie art. 260 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Na podstawie art. 260 § 2 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Uszło uwadze autora zażalenia, że ustawodawca nie przewidział środków odwoławczych od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych, które zapadły po rozpoznaniu sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 p.p.s.a., w tym po rozpoznaniu sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego w przedmiocie przyznania, cofnięcia, odmowy przyznania prawa pomocy albo umorzenia postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy, o jakim mowa w art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. Realizacja zasady pewności, co do prawa wymaga, by dopuszczalność zażalenia miała podstawę prawną w przepisach prawa. W aktualnym stanie prawnym ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje możliwości wniesienia zażalenia na wydane na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a. postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego w przedmiocie prawa pomocy.

Biorąc pod uwagę powyższe za nieuzasadnione należy uznać zarzuty dotyczące pozbawienia skarżącego prawa do sądu. Odrzucenie sprzeciwu skarżącego nie stanowiło "zamknięcia" skarżącemu prawa do sądu. Jak wynika z akt spraw Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim rozpoznał sprzeciw skarżącego i postanowieniem z 26 marca 2021 r. utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego z 23 lutego 2020 r. o odmowie zmiany prawomocnego postanowienia z 12 sierpnia 2020 r., sygn. akt II SPP/Go 48/20 o odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Jak wynika z wyżej powołanych przepisów, postanowienie referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy jest traktowane przez ustawodawcę jako orzeczenie wydane w pierwszej instancji. Sprzeciw wniesiony od postanowienia referendarza sądowego jest więc środkiem odwoławczym, a wojewódzki sąd administracyjny, który rozpoznaje sprzeciw z zakresu prawa pomocy, działa jako sąd drugiej instancji.

Z art. 194 § p.p.s.a. wynika, że zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje wyłącznie na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie oraz na postanowienia, których przedmiotem są kwestie wymienione w pkt 1-10. Postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego wydane na skutek rozpoznania sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy nie zostały ujęte w tym katalogu. Powyższe oznacza, że od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego wydanego w wyniku rozpoznania sprzeciwu od orzeczenia referendarza sądowego nie przysługuje żaden środek odwoławczy do Naczelnego Sądu Administracyjnego, ponieważ ani art. 194 § 1 p.p.s.a., ani żaden inny przepis szczególny ustawy, nie przewidują możliwości zaskarżenia tego orzeczenia.

Mając na uwadze wyżej przedstawioną argumentację, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.