Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Stopczyński, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Miron,, sędzia WSA Anna Szymańska (spr.), Protokolant Dorota Kozub, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2007 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w P. sprawy ze skargi K. G. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) lutego 2005 r. nr (...) w przedmiocie reformy rolnej - skargę oddala -

Zaskarżoną decyzją z dnia (...) lutego 2005 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję Wojewody (...) z dnia (...) października 2004 r., stwierdzającą nieważność decyzji Kierownika Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w (...) z dnia (...) maja 1961 r. w przedmiocie klasyfikacji i szacunku gospodarstwa nadanego dokumentem z dnia (...) grudnia 1947 r., nr (...), wydanym na rzecz S. S. w zakresie dotyczącym części działki nr (...), pokrywającej się z częścią działki nr (...) z projektu-wymiany gruntów w gromadzie (...).

Wojewoda (...) w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia wyjaśnił, że uprzednio toczyło się już postępowanie w tej sprawie na wniosek A. M. (następcy prawnego osób, które również zamieszkiwały przedmiotowy budynek folwarczny - czworak usytuowany na działce (...), nadanej w 1947 r. S. S., któremu Wojewoda (...) odmówił przymiotu strony, a stanowisko to podzielił Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej. Wyrokiem z dnia 23 stycznia 1997 r., sygn. akt II SA 3079-3080/95, Naczelny Sąd Administracyjny decyzję tę uchylił przesądzając, iż A. M. należy uznać za stronę toczącego się w tej sprawie postępowania oraz zawarł w wyroku wskazania co do czynności jakie powinny być podjęte w tym postępowaniu przez organy rozstrzygające sprawę. Do wniosku o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji z dnia (...) maja 1961 r. przyłączyła się Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna w (...).

Decyzją z dnia (...) kwietnia 1998 r. Wojewoda (...) odmówił stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji z dnia (...) maja 1961 r. Organ odwoławczy uchylił to rozstrzygnięcie i przekazał sprawę Wojewodzie do ponownego rozpatrzenia, który to decyzją z dnia (...) marca 2000 r. ponownie odmówił stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji. W odwołaniu od powyższej decyzji A. M. dowodził, że sporny budynek folwarczny (czworak) jako obiekt dworski nie mógł być przedmiotem nadania na rzecz parcelanta, jakim był S. S. Z kolei Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna w (...) twierdziła, że S. S. w drodze nadania nie otrzymał gruntu zabudowanego. Decyzją z dnia (...) lutego 2001 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uchylił decyzję Wojewody

sygn. akt IV SA/Wa 738/07

(...) w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Organ odwoławczy zwrócił uwagę na potrzebę przeprowadzenia rozprawy administracyjnej oraz prawidłowej oceny zeznań świadków. Zdaniem organu odwoławczego Wojewoda nie ustalił w sposób jednoznaczny, jakie grunty wchodziły w skład resztówki przekazanej na rzecz RSP w (...). Powyższą decyzję zaskarżyła do sądu administracyjnego K. G., następczyni prawna S. S. Naczelny Sąd Administracyjny skargę oddalił, przy czym podzielił przekonanie organu odwoławczego, że przeprowadzenie rozprawy przyspieszy postępowanie przez dążenie do uzgodnienia interesu stron oraz, że wyjaśnienie sprawy wymaga udziału świadków. Nadto Sąd podkreślił, że przeprowadzenie rozprawy stanowić będzie znaczną część postępowania wyjaśniającego, wykraczającą poza ramy postępowania uzupełniającego, przewidzianego w art. 136 Kpa, co uzasadniało uchylenie przez organ odwoławczy decyzji organu I instancji i przekazania mu sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Związany oceną prawną Sądu, Wojewoda (...) decyzją z dnia (...) października 2004 r., stwierdził nieważność decyzji Kierownika Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w (...) z dnia (...) maja 1961 r. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia Wojewoda uznał, iż stosownych ustaleń mógł dokonać bez konieczności przeprowadzenia rozprawy administracyjnej, bowiem w jego ocenie rozbieżności w złożonych zeznaniach dotyczyły kwestii kto zamieszkiwał czworak stanowiący sporne zabudowanie folwarczne przed 1946 r. i w tym zakresie zachodziłaby konieczność ponownego przesłuchania świadków. Okoliczność ta zdaniem Wojewody nie miała istotnego znaczenia w sprawie, nie wymagała wyjaśnienia, bowiem NSA w wyroku z 1997 r. polecił wyjaśnienie stanu spornej nieruchomości dopiero od dnia wydania dokumentu nadania ziemi S. S. z 1947 r. Mając to na względzie Wojewoda wskazał, że nieruchomość zapisana w księdze wieczystej (...) dobra rycerskie tom (...) została rozparcelowana w oparciu o przepisy dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Sporny budynek (czworak) natomiast posadowiony był na działce (...), o pow. (...) ha (po pomiarach związanych z odnowieniem ewidencji gruntów z 1970 r. – (...) ha), którą m. in. obejmował dokument nadania ziemi S. S. z dnia (...) grudnia 1947 r., stąd zdaniem Wojewody został on nadany temu parcelantowi, mimo iż w wykazie rozrachunkowym nabywców rozparcelowanego majątku (...) nie uwzględniono wartości tego budynku.

sygn. akt IV SA/Wa 738/07

Wojewoda ustalił, iż już wcześniej w budynku tym za zgodą byłego właściciela zamieszkiwały (...) rodziny pracujące w majątku, w tym m. in. S. i M..

Wojewoda podkreślił także, że dnia (...) lutego 1958 r. Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna w (...) wystąpiła o przekazanie jej w bezpłatne użytkowanie m. in. resztówki z zabudowaniami pochodzącej z rozparcelowanego majątku (...), wskazując m. in. na działkę (...) zabudowaną spornym czworakiem, pokrywającą się częściowo z działką (...), nadaną S. S.. Zaznaczył także, iż jakkolwiek działka (...) nie została ujawniona w ewidencji, to figuruje w projekcie wymiany gruntów. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w (...) orzeczeniem z dnia (...) marca 1958 r. przekazało w zarząd i użytkowanie Spółdzielni tę resztówkę wraz z działką nr (...). Dopiero później wydana została decyzja Kierownika Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w (...) z dnia (...) maja 1961 r. w przedmiocie klasyfikacji i szacunku gospodarstwa nadanego dokumentem z dnia (...) grudnia 1947 r. S. S.. Przy szacunku nie uwzględniono jednak wartości przedmiotowego budynku, a jedynie wartość gruntu zabudowanego, na którym był posadowiony. Mając na uwadze poczynione ustalenia Wojewoda nie podzielił stanowiska prezentowanego przez skarżących, jakoby grunt pod tym czworakiem został niejako "dopisany" do działki nadanej S. S. dopiero w wykazie zmian gruntowych, czy też po zakończeniu procedury nadawania gospodarstwa rolnego. Odnosząc się do wniosków dowodowych o dokonanie pomiarów spornych gruntów Wojewoda uznał je za zbędne, bowiem przebieg granic tych gruntów, jak podkreślił, został utrwalony na mapach i planach. Z tych samych względów uznał za nieprzydatne dokonanie pomiarów resztówki. Odnosząc się do zastrzeżeń K. G. zaznaczył, że jakkolwiek w orzeczeniu z 1958 r. nie podano numerów działek, to Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w (...) orzeczeniem z dnia (...) marca 1958 r. przekazało w zarząd i użytkowanie Spółdzielni resztówkę wraz z działką o nr (...), bowiem wynika z niego, że pozytywnie załatwiło wniosek Spółdzielni, w którym wyszczególniono tę działkę.

Wreszcie Wojewoda powołując się na stanowisko konserwatora zabytków, podzielił przekonanie skarżących, że przedmiotowy czworak, przeznaczony do zamieszkiwania przez osoby zatrudnione w majątku miał charakter zabudowania dworskiego, stanowił bowiem zabudowanie folwarczne i jako taki nie mógł być

sygn. akt IV SA/Wa 738/07

przeznaczony do parcelacji (§ 44 pkt 3 rozporządzenia wykonawczego do dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej). Nadto nie byłoby zgodne z celami reformy rolnej nadanie parcelantowi na własność budynku, w którym, zgodnie z ówczesnymi standardami, mogły zamieszkiwać cztery rodziny. Z tego względu w przekonaniu Wojewody decyzja Kierownika Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w (...) z dnia (...) maja 1961 r. w przedmiocie klasyfikacji i szacunku gospodarstwa nadanego dokumentem z dnia (...) grudnia 1947 r., wydanym na rzecz S. S. w zakresie przedmiotowego gruntu wydana została z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa.

Powołując się na dotychczas zapadłe w tej sprawie orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego Wojewoda zaznaczył, że decyzja z (...) marca 1958 r. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w (...), przekazująca w zarząd i użytkowanie Spółdzielni resztówkę wraz z działką o nr (...) poprzedzała decyzję Kierownika Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w (...) z dnia (...) maja 1961 r. w przedmiocie klasyfikacji i szacunku gospodarstwa nadanego dokumentem z dnia (...) grudnia 1947 r, wydanym na rzecz S. S., które to rozstrzygnięcie dopiero przeniosło na niego własność nieruchomości wyszczególnionych w akcie nadania. Stąd niedopuszczalne było wydanie decyzji w przedmiocie klasyfikacji i szacunku gospodarstwa co do gruntu, wobec którego osobie trzeciej (Spółdzielni) przysługiwało prawo użytkowania.

Odnosząc się do kwestii zasadności stwierdzenia nieważności w tej części zaskarżonej decyzji, Wojewoda podkreślił, że nie wywołała w tym zakresie nieodwracalnych skutków prawnych zaznaczając, iż dziedziczenie a w przypadku K.G. umowa darowizny nie są zdarzeniami chronionymi rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych.

Od powyższego rozstrzygnięcia do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi odwołała się K. G., która zaznaczyła, że ojcu jej nadano działkę (...), oznaczoną w 1961 r. numerem (...), w 1962 r. - nr (...), a od 1971 r. nosiła nr (...), natomiast w żadnych rejestrach nie wystąpiła działka nr (...) przekazana RSP, zatem w świetle przepisów Kodeksu cywilnego nieruchomość ta nie istniała. Nadto raz jeszcze podniosła, że decyzja z dnia (...) marca 1958 r. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w (...), przekazująca w zarząd i użytkowanie Spółdzielni resztówkę nie określała nr działek wchodzących w skład przekazywanej nieruchomości, a

sygn. akt IV SA/Wa 738/07

wycena budynków i przynależności sporządzona przez PZU w (...) wymienia tylko zabudowania dworskie tj. pałac, chlewnie oraz park i sad. K. G. zarzuciła Wojewodzie niedokonanie oceny tych faktów, zwłaszcza wobec wydania przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w (...) decyzji z dnia (...) stycznia 1968 r. przekazującej w zarząd RSP (...) grunty rolne na terenie tej wsi, w tym działki nr (...) i (...), ale nie przedmiotową działkę o nr (...). Jednocześnie zakwestionowała brak rozróżnienia przez Wojewodę zabytków folwarcznych i zabytków dworskich. Wyraziła także przekonanie, że ojciec jej S. S. nabył własność przedmiotowej, zabudowanej działki już w oparciu o akt nadania ziemi w 1947 r., zgodnie z § 33 rozporządzenia wykonawczego do dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Organ odwoławczy utrzymał w mocy kwestionowaną decyzję Wojewody (...) z dnia (...) października 2004 r. i stwierdził, że w jego przekonaniu istniały podstawy do stwierdzenia nieważności, we wskazanej części, decyzji Kierownika Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w (...) z dnia (...) maja 1961 r. w przedmiocie klasyfikacji i szacunku gospodarstwa, nadanego dokumentem z dnia (...) grudnia 1947 r., nr (...), wydanym na rzecz S. S. Podstaw stwierdzenia nieważności Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi upatrywał w fakcie uznania przez konserwatora zabytków przedmiotowego czworaka, stanowiącego zabudowanie folwarczne za budynek dworski, który w myśl § 44 pkt 3 rozporządzenia wykonawczego do dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej, jako zabudowanie dworskie nie podlegał podziałowi. Nadto organ odwoławczy powtórzył za Wojewodą, że skoro budynek ten był zamieszkały przez kilka rodzin, to nadanie go parcelantowi byłoby sprzeczne z celami reformy rolnej wyrażonymi w dekrecie.

Na powyższą decyzję Ministra skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła K. G. zarzucając organowi odwoławczemu nieprzeprowadzenie żadnego postępowania w sprawie oraz nieustosunkowanie się do zarzutów podniesionych przez nią w odwołaniu, w szczególności niedokonanie oceny pisma Starosty powiatu (...) z dnia (...) stycznia 2000 r., z którego wynika, iż działka nr (...) nigdy nie stanowiła nieruchomości w rozumieniu Kc, bowiem nigdy nie ujawniono jej w rejestrze ewidencji gruntów, czy w księdze wieczystej. Skarżąca podkreśliła także, iż w jej przekonaniu celem decyzji Kierownika Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w (...) z dnia

sygn. akt IV SA/Wa 738/07

(...) maja 1961 r. w przedmiocie klasyfikacji i szacunku gospodarstwa nadanego jej ojcu, było jedynie ustalenie wartości nieruchomości już uprzednio nadanej. Nadto zarzuciła organom obu instancji dokonanie błędnej kwalifikacji zabudowań folwarcznych jako dworskie. Zakwestionowała także posiadanie interesu prawnego przez A. M. i RSP (...) do kwestionowania przedmiotowej decyzji z dnia (...) maja 1961 r.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo podkreślił, iż skoro w zakwestionowanej decyzji nie dokonano szacunku przedmiotowego czworaka, oznacza to, że nie został on nadany na rzecz S. S.

Do skargi ustosunkował się także A M. wnosząc o jej oddalenie. Zaznaczył, iż przedmiotowy budynek wraz z nieruchomością gruntową wchodził w skład wydzielonych resztówek stanowiących własność Skarbu Państwa, a kapitalny remont i przebudowę budynku dokonała RSP (...) w 1957 r. z udziałem poszczególnych mieszkańców. Powołał się także na wyrok NSA przyznający mu przymiot strony tego postępowania.

Pismem z dnia 21 listopada 2005 r. do skargi, wnosząc o jej oddalenie, odniosła się także Prokuratura Okręgowa w (...), która zgłosiła swój udział w niniejszym postępowaniu. Stwierdziła, że w myśl § 44 pkt 3 rozporządzenia wykonawczego do dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej nie podlegały podziałowi zabudowania dworskie, a zatem wydanie na podstawie § 38 tego rozporządzenia decyzji w przedmiocie szacunku i klasyfikacji obejmującej takie nieruchomości powinno być uznane za rażące naruszenie prawa, a mianowicie przepisu § 44 pkt 3 tego rozporządzenia. Nadto Prokuratura zauważyła, iż to Wojewódzki Konserwator Zabytków, a więc organ posiadający specjalistyczną wiedzę z tego zakresu, w oparciu o istniejące dokumenty uznał przedmiotowy czworak za zabudowanie dworskie, brak jest zatem podstaw do zakwestionowania tej oceny orzekających organów w zakresie charakteru spornej części nieruchomości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 12 stycznia 2006 r. uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wyroku Sąd podniósł, że dokonując oceny zaskarżonej decyzji związany był wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd

sygn. akt IV SA/Wa 738/07

Administracyjny, a organy rozstrzygające obu instancji zobowiązane były do zastosowania zarówno oceny prawnej, jak i wskazań co do dalszego postępowania, zawartych w wyrokach NSA z dnia 23 stycznia 1997 r., sygn. akt II SA 3079-3080/95 oraz z dnia 11 czerwca 2002 r., sygn. akt II SA 1023/01.

Sąd podniósł, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 stycznia 1997 r., sygn. akt II SA 3079-3080/95, wyraził pogląd, że dokument nadania ziemi wydany na podstawie dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej nie przenosił własności nieruchomości na rzecz nabywcy i nie stanowił podstawy wpisania go do ksiąg wieczystych jako właściciela. W ocenie NSA zastosowanie znajdował art. 2 ust. 1 dekretu z dnia 24 sierpnia 1945 r. o wpisywaniu do ksiąg hipotecznych prawa własności nieruchomości przejętych na cele reformy rolnej. NSA stwierdził, że z samego dokumentu nadania ziemi nie można wywodzić tytułu własności do konkretnej nieruchomości i skutków prawnych, jakie wywołał ten dokument w sferze własności spornej nieruchomości budynkowej. Sąd podkreślił wówczas, że dopiero wykonalna decyzja w przedmiocie klasyfikacji i szacunku gospodarstwa nadanego w wykonaniu reformy rolnej stanowiła podstawę dokonania wpisu prawa własności w księdze wieczystej.

Ponadto, Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 stycznia 1997 r, przesądził, że A. M. w sposób wystarczający wykazał swój interes prawny w podważaniu kwestionowanej decyzji z dnia (...) maja 1961 r. w przedmiocie szacunku i klasyfikacji gruntów nadanych S. S., gdyż w ich skład wchodziła od początku sporna działka siedliskowa (jak twierdzą organy rozstrzygające), do której części rości sobie pretensje A. M., jako spadkobierca swych rodziców zamieszkałych w tym budynku.

Już wówczas NSA zauważył, że ze znajdujących się w aktach sprawy map i wykazu zmian gruntowych wynika, iż jeszcze w 1952 r. budynki pofolwarczne łącznie ze spornym budynkiem należały do resztówki oznaczonej na mapie nr (...), jak wynika z planu podziału z 1952 r.

Mając na uwadze fakt przekazania decyzją z dnia (...) marca 1958 r. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w (...) w zarząd i użytkowanie Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej (...) resztówki, NSA w 1997 r. nałożył na organy rozpoznające sprawę obowiązek wyjaśnienia czy przedmiotem przekazania był również sporny budynek mieszkalny wraz z siedliskiem i dlaczego nieruchomością tą

sygn. akt IV SA/Wa 738/07

dysponował Skarb Państwa, skoro jak twierdzą organy administracyjne, miała być ona nadana S. S.

Jednocześnie NSA zalecił, aby wyjaśniając tę kwestię organy administracji publicznej miały na uwadze wszystkie przepisy prawa, obowiązujące w okresie od wydania dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej do wydania kwestionowanej decyzji z dnia (...) maja 1961 r., a dotyczących spraw związanych z reformą rolną, w tym w szczególności wskazał na dekret Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym.

NSA zalecił także wyjaśnienie jakie wzajemne stosunki prawne łączyły ówczesne strony, a mianowicie S., M., Rolniczą Spółdzielnię Produkcyjną i Skarb Państwa, w okresie po wejściu w życie dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej do czasu wydania kwestionowanej decyzji z dnia (...) maja 1961 r., odnośnie spornej nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym, w którym zamieszkiwały (...) rodziny.

Mając na uwadze bardzo skomplikowany stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 czerwca 2002 r., sygn. akt II SA 1023/01, uznał za prawidłowe rozstrzygnięcie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) lutego 2001 r, który uchylił decyzję organu I instancji w całości i sprawę przekazał mu do ponownego rozpatrzenia. NSA stwierdził wówczas, że sprawa wymaga dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego, zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 7, 8, 9 i 10 Kpa. Przy czym NSA, odwołując się do spoczywającego na organie administracji publicznej obowiązku wszechstronnego zbadania sprawy, tak pod względem faktycznym, jak i prawnym zauważył, że realizowany on winien być w myśl art. 77 § 1 Kpa, poprzez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego. Tym samym wskazał, że jednym ze sposobów dokonania istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy ustaleń jest przeprowadzenie, w ramach postępowania wyjaśniającego, rozprawy administracyjnej, na którą to konieczność zwrócił uwagę Minister, uchylając decyzję organu I instancji.

NSA wskazał wówczas na treść art. 89 § 2 Kpa, zobowiązującego organ do przeprowadzenia rozprawy, gdy zachodzi potrzeba uzgodnienia interesów stron oraz gdy jest to potrzebne do wyjaśnienia sprawy przy udziale świadków. Jednocześnie

sygn. akt IV SA/Wa 738/07

podkreślił, że błędna ocena sytuacji uregulowanych w tym przepisie będzie skutkowała naruszeniem przepisów prawa procesowego przez organ orzekający.

Mając na względzie wskazane okoliczności NSA uznał rozstrzygnięcie Ministra za odpowiadające prawu. Przeprowadzenie rozprawy przyspieszy bowiem, jak stwierdził, postępowanie i stanowić będzie znaczną część postępowania wyjaśniającego, wykraczającą poza ramy postępowania uzupełniającego, przewidzianego w art. 136 Kpa. Z tego względu przyjął, że kontrolowana decyzja kasacyjna organu naczelnego nie narusza art. 138 § 2 Kpa.

Powołując się na powyższe okoliczności Sąd I instancji stwierdził, że Wojewoda (...) związany był tak oceną prawną zawartą w przytoczonych orzeczeniach NSA wydanych w niniejszej sprawie, jak i wskazaniami zawartymi w obu tych wyrokach, a w szczególności zaleceniem przeprowadzenia rozprawy administracyjnej.

Od jej przeprowadzenia organ I instancji jednak odstąpił uznając, że nie zachodziła potrzeba przesłuchiwania świadków, a przesłuchania przeprowadzone uprzednio odbyły się w takich warunkach jak na rozprawie. Wojewoda zaprezentował także pogląd, że mimo, iż niewątpliwie występują strony o spornych interesach, to brak jest podstaw by sądzić, że ich ewentualne uzgodnienie mogłoby mieć wpływ na wynik niniejszego postępowania. Ponadto zauważył, iż sprawa toczy się od (...) lat, strony miały możliwość wielokrotnego wypowiadania się i zajmowania stanowisk.

Wojewódzki Sąd Administracyjny tego poglądu Wojewody (...) nie podzielił, bowiem w dalszym ciągu nie zostało wyjaśnionych szereg kwestii pozwalających na ocenę czy zachodzą przesłanki do ewentualnego stwierdzenia nieważności w części kwestionowanej decyzji Kierownika Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w (...). Zdaniem sądu I instancji nie znajdowało uzasadnienia w sprawie stwierdzenie, jakoby uzgodnienie spornych interesów stron nie mogło mieć wpływu na wynik niniejszego postępowania. Wojewoda bowiem wbrew wiążącym go zaleceniom NSA nie wyjaśnił sprawy dogłębnie, do czego mogłoby się przyczynić przeprowadzenie rozprawy administracyjnej.

WSA wskazał, że w sprawie pojawia się wątek całkowicie przemilczany przez Wojewodę jak i Ministra, a mianowicie fakt, że nieruchomości nadane w 1947 r. S. S. przekazane zostały Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w (...) dobrowolnie jako tzw. wkładowe. NSA nałożył wszak na organy

sygn. akt IV SA/Wa 738/07

rozpoznające sprawę obowiązek wyjaśnienia czy przedmiotem przekazania był również sporny budynek mieszkalny wraz z siedliskiem i dlaczego nieruchomością tą dysponował Skarb Państwa, skoro jak twierdzą organy administracyjne, miała być ona nadana S. S.

Sąd zauważył, że z pisma RSP w (...) z dnia 10 grudnia 1990 r. skierowanego do Urzędu Rejonowego w (...) wynika, iż H. S., poprzedniczka prawna K. G., dopiero 14 września 1990 r. wycofała swoje grunty wkładowe będące w użytkowaniu Spółdzielni na mocy uchwały Walnego Zgromadzenia Członków. Z pisma tego wynika, że grunty H. S. składają się z (...) działek, w tym działki o nr (...), budowlanej, na której znajduje się chlewik gospodarczy wybudowany przez Spółdzielnię oraz budynek mieszkalny przejęty po majątku ziemskim w (...) i że Spółdzielnia w latach 60-tych wykonała remont kapitalny tego budynku ze środków własnych, a zamieszkiwany jest on przez (...) rodziny, z czego (...) poza H. S. nadal pozostają tzw. członkami wkładowymi tej Spółdzielni.

Zdaniem Sądu okoliczności te winny być dokładnie wyjaśnione przez Wojewodę, tak by można było ustalić, czy przeprowadzenie przez Spółdzielnię wspomnianego przez strony remontu owego budynku nie wynikało właśnie z przytoczonego faktu.

Ponadto zdaniem WSA, wbrew zaleceniu zawartemu w wyroku NSA z dnia 23 stycznia 1997 r., sygn. akt II SA 3079-3080/95, Wojewoda (...) nie rozważył jakie znaczenie w toczącym się postępowaniu mogą mieć przepisy m. in. dekretu Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym. Z art. 2 tego dekretu wynika generalna zasada, że nadaniu nie podlegają resztówki pozostałe po przeprowadzeniu reformy rolnej. Jednakże przewidziano wyjątek -Starosta mógł bowiem zezwolić na nadanie na własność resztówki lub jej części, jeśli uzna ją za zbędna dla gospodarki uspołecznionej. Wojewoda nie dokonał oceny dokumentacji zawartej w aktach sprawy pod tym kątem.

Jednocześnie Sąd nie podzielił przekonania organów obu instancji, iż ów czworak stanowiący zabudowanie folwarczne, automatycznie stanowił zabudowanie dworskie, które nie mogło podlegać podziałowi w myśl przepisów rozporządzenia w sprawie wykonania przepisów dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej. Zdaniem Sądu postawienie takiej tezy i stworzenie z niej podstawy stwierdzenia

sygn. akt IV SA/Wa 738/07

nieważności, we wskazanej części, kwestionowanej decyzji w przedmiocie klasyfikacji i szacunku gospodarstwa nadanego, wymaga pogłębienia tego stanowiska i oczywistego wykazania, że to zabudowanie folwarczne z racji na charakter dworu i oczywisty jego związek funkcjonalny z folwarkiem stanowi jednocześnie zabudowanie dworskie. W ocenie WSA wniosek taki nie wynika w sposób oczywisty ze stanowiska Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w (...).

Nadto sąd I instancji podkreślił, że wskazane uchybienia decyzji organu I instancji odnoszą się jednocześnie do zaskarżonej decyzji, a organ odwoławczy wbrew nakazowi wynikającemu z art. 15 Kpa nie rozpoznał ponownie sprawy w jej całokształcie. Ograniczył się jedynie do powtórzenia za Wojewodą, że czworak ów stanowiąc zabudowanie folwarczne, jednocześnie stanowił zabudowanie dworskie oraz do stwierdzenia, iż przekazanie gruntu pod tym budynkiem zamieszkałym przez (...) rodziny parcelantowi nie mogło być uznane za realizację celów reformy rolnej. Zdaniem WSA w lakonicznym uzasadnieniu swej decyzji Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie odniósł się w ogóle do tego, czy Wojewoda wypełnił wskazania co do dalszego postępowania, wynikające z powołanych wyroków NSA wydanych w tej sprawie. W szczególności czy istniały podstawy do odstąpienia od przeprowadzenia rozprawy administracyjnej.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniósł A. M., reprezentowany przez adwokata, wnosząc m.in. o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie prawa procesowego, w szczególności błędne zastosowanie art. 141 § 4 i art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej zwaną ppsa) polegającego na nie poinformowaniu organu administracyjnego, które dokładnie okoliczności ma wziąć pod uwagę przy ponownym rozpoznaniu sprawy, naruszenie art. 145 § 1 lit c ppsa poprzez przyjęcie założenia, że organ administracyjny bezzasadnie uznał dowód z dokumentu urzędowego, podczas gdy taki dowód nie mógł być przez organ kwestionowany, i poprzez przyjęcie że organy administracyjne naruszyły przepisy o domniemaniu faktycznym w sposób niewłaściwy na podstawie faktu, że sporny budynek był elementem kompleksu dworskiego uznały za ustalone, że był on zabudowaniem dworskim, poprzez przyjęcie, że organ administracyjny wbrew wymogom stawianym przez art. 7 i 77 § 1 kpa nie zebrał i nie rozpatrzył całego możliwego do zebrania

sygn. akt IV SA/Wa 738/07

materiału dowodowego na okoliczność ustalenia faktu, że sporny budynek był zabudowaniem dworskim, zarzucił, że Sąd rozpoznając sprawę dopuścił się rażącej obrazy art. 106 § 3 ppsa poprzez nie dopuszczenie z urzędu map urzędowych oraz ksiąg wieczystych dotyczących zabudowań dworskich w (...) celem stwierdzenia, czy sporny budynek był w przeszłości częścią kompleksu dworskiego. Ponadto zarzucił m.in., że w postępowaniu przed sądem I instancji dopuszczono się naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit c ppsa poprzez jego zastosowanie na podstawie błędnego założenia, że organ administracji naruszył przepis o wyznaczeniu rozprawy administracyjnej, zarzucił że naruszono powołany przepis poprzez założenie, że organ odwoławczy nie rozpoznał sprawy w jej całokształcie i tym samym nie wywiązał się z obowiązku płynącego z art. 15 kpa, zarzucił wadliwe zastosowanie cyt. artykułu poprzez uznanie, że organ II instancji miał odnieść się w uzasadnieniu swojej decyzji do tego, czy organ I instancji wypełnił postanowienia co do dalszego postępowania wyrażone w wydanych wyrokach NSA, przyjęcie założenia, że organy administracyjne były związane wyrokiem NSA z dnia 11 czerwca 2002 r. w zakresie kwalifikacji budynku jako zabudowania dworskiego, zarzucił że cyt. przepis zastosowano na podstawie błędnego założenia, iż organ administracyjny miał obowiązek kontynuować wyjaśnienie stanu faktycznego, pomimo że zdaniem skarżącego wyjaśniły go w sposób dostateczny do jej załatwienia, zarzucił także zaskarżonemu wyrokowi naruszenie art. 134 § 1, art. 132 oraz w konsekwencji art. 141 § 4 ppsa poprzez nie rozpoznanie i nie rozstrzygnięcie kwestii wpływu braku oszacowania budynku na ważność decyzji z dnia (...) maja 1961 r. i nie rozpoznanie i nie rozstrzygnięcie kwestii wpływu przydziału gruntu z budynkiem w sytuacji, gdy do zbywanej nieruchomości przysługiwało prawo użytkowania osobie trzeciej, na ważność decyzji z 1961 r. W ocenie skarżącego wniesiona przez K. G. skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego była bezzasadna i powinna zostać oddalona.

W wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 15 marca 2007 r., sygn. I OSK 626/06, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, że z uzasadnienia wyroku Sądu I instancji wynika, ze zasadniczą przyczyną uwzględnienia skargi przez WSA było niezastosowanie się przez organy administracji publicznej do wytycznych zawartych

sygn. akt IV SA/Wa 738/07

w wyrokach NSA z dnia 23 stycznia 1997 r. oraz z dnia 11 czerwca 2002 r. W pierwszym z wyroków kontrolowano legalność decyzji Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej w przedmiocie odmowy uznania A. M. za stronę postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia (...) maja 1962 r. o klasyfikacji i szacunku gospodarstwa nadanego S. S. oraz decyzji tego Ministra z dnia (...) października 1995 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności ww. aktu nadania ziemi. Zdaniem NSA organ I instancji w zasadzie wykonał zalecenia zawarte w tym wyroku co do zbadania stanu prawnego spornej nieruchomości w dokumentach geodezyjnych. Nie odniesienie się przez organ zgodnie z zaleceniem Naczelnego Sądu Administracyjnego do przepisów dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych praw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (tj. Dz. U. z 1959r., Nr 14 poz. 78 ze zm.) zdaniem NSA samo w sobie nie stanowi o naruszeniu przez organ art. 153 ppsa, o ile nie zostanie wykazane przez Sąd, że przepisy tego dekretu miały zastosowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji podjętej na podstawie § 38 rozporządzenia Ministra i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. (Dz.U. Nr 10 poz. 51 ze zm.).

Zdaniem NSA w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku brak jest jednak rozważań w tym zakresie, poza powołaniem art. 2 dekretu, tym samym nie można odpowiedzieć na pytanie, czy niewykonanie w tej części wytycznych NSA mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie zauważył, że znaczenie przepisów dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. dla toczącego się postępowania powinno być objęte zakresem sądowej kontroli zaskarżonej decyzji. Zdaniem NSA Sąd I instancji nietrafnie ocenił, że organy administracji publicznej nie wykonały wytycznych zawartych w drugim wyroku NSA ( z dnia 11 czerwca 2002 r.), bowiem wyrok ten nie zawierał wytycznych dla organu, wobec czego nie można było postawić organowi administracji zarzutu naruszenia art. 153 ppsa sytuacji, gdy wytyczne nie pochodziły od Sądu, a od organu odwoławczego.

Zdaniem NSA zgromadzony na przestrzeni ponad (...) lat materiał dowodowy pozwala na dokonanie kontroli legalności zaskarżonej decyzji, a ocena ta powinna uwzględniać wszystkie okoliczności podnoszone przez A. M. jako uzasadnienie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia (...) maja 1961 r. pod kątem, czy dowodzą one o podjęciu ww. decyzji z rażącym naruszeniem prawa - art. 156 §1 pkt2kpa.

sygn. akt IV SA/Wa 738/07

Pismem procesowym z dnia 14 maja 2007 r., Prokuratura Okręgowa w (...) podtrzymała swoje stanowisko zaprezentowane w piśmie z dnia 21 listopada 2005 r., prezentując pogląd, że w sprawie mają zastosowanie wyłącznie przepisy dekretu o reformie rolnej oraz wykonawcze do dekretu, które uregulowały możliwość nabycia nieruchomości przez osoby w nich określone, z wyłączeniem części nieruchomości ziemskich, które stawały się automatycznie, z mocy prawa -"resztówkami" po parcelacji, pozostającymi we własności Skarbu Państwa.

Również uczestnik postępowania – A. M. uzupełnił własną odpowiedź na skargę z dnia (...) listopada 2005 r. podtrzymując twierdzenia i ocenę prawną wyrażoną w skardze kasacyjnej z dnia (...) lutego 2006 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Rozpatrując ponownie sprawę na podstawie wyżej wymienionego kryterium,

biorąc pod uwagę wykładnię Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wojewódzki Sąd

Administracyjny stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

NSA dokonując oceny uprzednio wydanego przez sąd I instancji wyroku oraz obecnie ocenianej decyzji doszedł do przekonania, że "zgromadzony na przestrzeni ponad (...) lat materiał dowodowy w sprawie pozwala na dokonanie kontroli legalności zaskarżonej decyzji. Ocena ta powinna uwzględniać wszystkie okoliczności podnoszone przez A. M. jako uzasadnienie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia (...) maja 1961r (...)." . W tej sytuacji Sąd I instancji rozpatrując obecnie skargę K. G. doszedł do przekonania, zgodnie ze wskazówką NSA, że postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący i nie istnieją przesłanki do nakazania organowi uzupełnienia materiału dowodowego. Ustalenia tego postępowania zostały zawarte w uzasadnieniu decyzji organu I instancji, gdzie to Wojewoda obszernie omówił stan faktyczny, jak również przeprowadził analizę prawną. Otóż organ I instancji ustalił, że działka gruntu, na której był posadowiony czworak jako składnik resztówki pozostałej po majątku ziemskim (...) została nadany na własność S. S. -

sygn. akt IV SA/Wa 738/07

poprzednikowi prawnemu skarżącej. Nadanie gruntu (akt nadania z dnia (...) grudnia 1947r.) wraz z budynkiem mimo, że w decyzji klasyfikacyjnej nie uwzględniono wartości przedmiotowego budynku, lecz jedynie wartość gruntu niezabudowanego, na którym budynek ten był posadowiony, nastąpiło na podstawie przepisów dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945r., Nr 3, poz. 13 ze zm.) oraz rozporządzenia z dnia 1 marca 1945r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51 ze zm.). Akt nadania jest ostateczny i prawomocny, jak również nie został skutecznie wzruszony w toku prowadzonego postępowania nieważnościowego. Zgodnie z poglądem wypowiedzianym przez NSA w wyroku z dnia 23 stycznia 1997r. (sygn. akt II SA. 3079-3080/95) dokument nadania nie przenosił własności na rzecz beneficjenta, lecz skutek w sferze prawa własności następował dopiero z chwilą wydania wykonalnej decyzji w przedmiocie klasyfikacji i szacunku. Poglądem tym, jak trafnie zauważa Wojewoda, związany jest nie tylko organ administracji publicznej rozpoznający sprawę, lecz także orzekające w sprawie sądy administracyjne. Takie stanowisko zajął także Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 marca 2007r. (I OSK 626/06), który potwierdził, że wytyczne zawarte w wyroku NSA z 23 stycznia 1997r. zostały "w zasadzie" wykonane. Nade wszystko jednak sformułował wskazówkę, że jedynie tym wyrokiem i oceną prawną tamże wyrażoną są związane organy administracyjne oraz sądy administracyjne orzekające w sprawie. Rzecz natomiast dotyczy zbadania stanu prawnego spornej nieruchomości w dokumentach geodezyjnych, poczynając od dnia (...) grudnia 1947r. do chwili obecnej, a w szczególności w dacie wydania decyzji ocenianej obecnie w postępowaniu nieważnościowym. Zatem łącznie rozpoznawane te dwa akty prawne tj. akt nadania ziemi i decyzja w przedmiocie klasyfikacji i szacunku gruntu stanowią o skutkach w sferze prawa własności i niemożliwym jest ocena decyzji w przedmiocie klasyfikacji i szacunku w oderwaniu od aktu nadania ziemi. Będąc związanym tak postawioną tezą prawną, Sąd w niniejszym składzie nie jest władny zaprezentować odmiennego stanowiska i przyjąć, że to już akt nadania ziemi na rzecz uprawnionego beneficjenta wywoływał skutki w sferze prawa rzeczowego i przenosił na rzecz rolnika własność nadanej ziemi (wraz z ewentualnymi naniesieniami w postaci budynków), natomiast decyzja w przedmiocie klasyfikacji i szacunku jedynie opisywała przedmiot nadania w tym celu, aby możliwy był wpis do księgi wieczystej. W tym zakresie NSA w uzasadnieniu wyroku z dnia 23 stycznia 1997r. stwierdził, w

sygn. akt IV SA/Wa 738/07

powołaniu na art. 2 ust. 1 dekretu z dnia 24 sierpnia 1945r. o wpisywaniu do ksiąg wieczystych prawa własności nieruchomości przejętych na cele reformy rolnej (Dz. U. Nr 34, poz. 204), że dokument nadania ziemi wydany na podstawie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej nie przenosił prawa własności na rzecz nabywcy i nie stanowił podstawy wpisania go do ksiąg wieczystych jako właściciela, bowiem zgodnie z zacytowanym na wstępie przepisem dokument nadania wraz z odpisem wykonalnej decyzji w przedmiocie klasyfikacji i szacunku stanowił tytuł do wpisania nowego nabywcy w księdze hipotecznej. Tymczasem zgodnie z § 33 ust. 2 rozporządzenia z dnia 1 marca 1945r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej dokument nadania stanowił tytuł własności nadanej działki i był podstawą dla dokonania wpisu prawa własności w księgach hipotecznych.

Tym nie mniej wobec związania poglądem zawartym w wyroku NSA z dnia 23 stycznia 1997r. i wskazówkami co do dalszego prowadzenia sprawy należy w ślad za stanowiskiem NSA przedstawionym z kolei w wyroku z dnia 15 marca 2007r. stwierdzić, że organ wydając zaskarżoną decyzję "w zasadzie" wykonał zalecenia Naczelnego Sądu Administracyjnego. Jedyną okolicznością, która nie została rozważona przez organ było nie odniesienie się do przepisów dekretu z dnia 18 kwietnia 1955r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. z 1959r., Nr 14, poz. 78 ze zm.). Tutaj jednak NSA stwierdził, że nie odniesienie się do powołanych przepisów samo w sobie nie stanowi o naruszeniu przez organy art. 153 p.p.s.a., o ile nie zostanie wykazane przez Sąd, że przepisy tego dekretu miały zastosowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji podjętej na podstawie § 38 rozporządzenia z dnia 1 marca 1945r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Tym samym obecnie rozpoznający sprawę Sąd, w ślad za powołanym wyrokiem NSA, stwierdza, że zalecenia wskazane w wiążącym wyroku z dnia 23 stycznia 1997r. zostały wykonane przez Wojewodę (...) w decyzji z dnia (...) października 2004r.

W konsekwencji organy administracji doszły do przekonania, że celem oceny legalności decyzji o klasyfikacji i szacunku niezbędnym jest powiązanie jej z aktem nadania ziemi na rzecz S. S. i sięgnięcie do przepisów stanowiących podstawę wydania tych aktów, a to mianowicie do rozporządzenia z dnia 1 marca 1945r. w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o

sygn. akt IV SA/Wa 738/07

przeprowadzeniu reformy rolnej. Jak bowiem zasadnie stwierdził Wojewoda "ocena legalności decyzji w przedmiocie klasyfikacji i szacunku gospodarstwa winna być dokonana przy uwzględnieniu wszystkich przepisów określających przesłanki nadawania gruntów w ramach reformy rolnej." Przy czym wcześniej obszernie przeanalizował, jak to zlecił NSA stan prawny działki zabudowanej spornym czworakiem.

Postępowanie wyjaśniające w tym zakresie, co jak wskazano wyżej, NSA uznał jako wystarczające do wydania decyzji, doprowadziło do wniosku, że S. S. aktem nadania ziemi z dnia (...) grudnia 1947r. otrzymał jako osoba uprawniona do korzystania z reformy rolnej działkę gruntu wraz ze znajdującym się na niej czworakiem, który to budynek organ potraktował jako zabudowanie dworskie. Ustalenia te organ poczynił bardzo szczegółowo analizując zgromadzone w aktach mapy, wykazy zmian gruntowych oraz wypisy z ewidencji gruntów. Dokonał oceny wiarygodności tych dokumentów oraz przydatności w rozstrzyganiu niniejszej sprawy, szczegółowo odnosząc się do każdego z nich i wywodząc określone skutki prawne. W szczególności miało to znaczenie przy zmianach numeracji działek oraz ich powierzchni, co powodowało pewne wątpliwości, zwłaszcza w kontekście zarzutów podnoszonych przez Rolniczą Spółdzielnię Produkcyjną w (...). Mając na uwadze powyższe założenie organ I instancji sięgnął do § 44 pkt 3 cytowanego rozporządzenia z dnia 1 marca 1945r, stosownie do którego podziałowi (parcelacji) nie podlegały zabudowania dworskie. Taki zaś charakter miały czworaki jako budynki wielorodzinne przeznaczone do zamieszkania przez osoby zatrudnione w majątku, należące jednak do właściciela tegoż majątku. Za takim rozumieniem czworaków przemawia także wykładnia celowościowa, a mianowicie trudno uznać za zgodne z celami reformy rolnej przekazanie na własność jednej rodzinie budynku, w którym z założenia mieszkało kilka rodzin.

Takie naruszenie powołanej normy rozporządzenia z dnia 1 marca 1945r organy uznały jako kwalifikowaną wadliwość, stanowiącą podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie klasyfikacji i szacunku decyzji Kierownika Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w (...) z dnia (..) maja 1961r. w części działki nr (...), pokrywającej się z częścią działki nr (...) z projektu wymiany gruntów w gromadzie (...).

W ocenie Sądu, w świetle bardzo bogatego materiału dowodowego zgromadzonego w toku wieloletniego postępowania, jak również mnogości orzeczeń

sygn. akt IV SA/Wa 738/07

wydanych przez sąd administracyjny w niniejszej sprawie, należy uznać, że wydane przez organ I instancji rozstrzygnięcie nie narusza prawa. Uwagi natomiast należy odnieść do decyzji wydanej przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Zaskarżona bowiem decyzja niewątpliwie nie odpowiada wymogom art. 107 § 3 kpa, jednakże w świetle rozstrzygnięcia Wojewody wadliwość powyższą należy uznać za nie mającą wpływu na wynik sprawy.

Rozważenia natomiast wymagała kwestia -jak wskazał NSA w wyroku z dnia 15 marca 2007r. - nie odniesienia się w kontrolowanych rozstrzygnięciach administracyjnych do przepisów dekretu z dnia 18 kwietnia 1955r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych praw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. z 1959r., Nr 14, poz. 78 ze zm.). NSA stwierdził, że samo w sobie nie stanowi to o naruszeniu przez organy art. 153 ppsa. Jedynie w wypadku wykazania przez Sąd, że przepisy tego dekretu miałyby zastosowanie w mniejszym postępowaniu, konieczna byłaby analiza sprawy pod kątem postanowień tego aktu normatywnego.

W ocenie Sądu nie ma żadnego uzasadnienia, aby przepisy powołanego aktu normatywnego w jakimkolwiek zakresie były podstawą do orzekania przez organy, a w szczególności aby znalazły zastosowanie przy wydawaniu decyzji w przedmiocie klasyfikacji i szacunku.

Dekret ten wszedł w życie z dniem ogłoszenia, a więc w dniu 29 kwietnia 1955r., a zatem obowiązywał w dacie wydania ocenianej w postępowaniu nieważnościowym decyzji. W decyzji tej jako podstawa prawna zostały wskazane przepisy art. 12-14 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych praw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym, dotyczące zwolnienia od ceny nabycia nadanego gospodarstwa rolnego, gdy nadanie gruntów związane było z przekazaniem ich repatriantom za mienie pozostawione poza granicami kraju. Taka zaś sytuacja w niniejszej sprawie nie miała miejsca, powołanie zaś przepisów przytoczonego wyżej dekretu należy wytłumaczyć zastosowaniem przygotowanych druków takich decyzji z założeniem, że te stany faktyczne i prawne, które w danej sytuacji nie mają miejsca, winny zostać pominięte poprzez skreślenie w druku stosownych zapisów. Tutaj takie wykreślenia nie miały miejsca, co należy zapewne przypisać brakiem kompetencji osób, które przygotowywały projekty takich decyzji lub zwykłym przeoczeniem.

Nie można natomiast przyjąć, że dekret ten stanowił podstawę zarówno nadania ziemi, jak również klasyfikacji i szacunku. Dekret bowiem przewidywał

sygn. akt IV SA/Wa 738/07

uwłaszczenie dzierżawców i posiadaczy, przewidując w art. 1, że nieruchomości państwowe użytkowane przez rolników na podstawie umów dzierżawy co najmniej przez trzy lata przed dniem wejścia w życie dekretu nadaje się tym rolnikom lub ich następcom prawnym na ich wniosek na własność, jeżeli gospodarują na tych nieruchomościach. Natomiast w art. 6 przewidywał, iż rolników gospodarujących na nieruchomościach państwowych uznaje się za właścicieli tych nieruchomości, jeżeli oni lub ich poprzednicy prawni uzyskali posiadanie tych nieruchomości na podstawie:

1) umowy zawartej przed dniem 13 września 1944 r., a na Ziemiach Odzyskanych -

przed dniem 9 maja 1945 r. z zamiarem nabycia na własność lub

1) umowy o dział, zawartej przed dniem 1 września 1945 r., albo

2) orzeczenia o zatwierdzeniu projektu parcelacji nieruchomości państwowych i

wykazu nabywców wydanego przed dniem 1 września 1939 r.

Żadna z sytuacji faktycznych i prawnych opisana w dekrecie nie dotyczyła S. S. Wobec powyższego fakt, iż organy nie dokonały oceny stanu faktycznego i prawnego sprawy pod kątem zapisów powołanego dekretu nie mogło mieć wpływu na treść kontrolowanej przez Sąd decyzji.

Odnosząc się do zarzutów skargi należy stwierdzić, że kwestia posiadania interesu prawnego A. M. w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji w sprawie klasyfikacji i szacunku gospodarstwa nadanego S. S. została przesądzona w wyroku NSA z dnia 23 stycznia 1997r. Sąd wówczas stwierdził, że wymieniony jest stroną tegoż postępowania.

Ta sama uwaga odnosi się do skuteczności aktu nadania ziemi w sferze prawa rzeczowego. NSA w powołanym orzeczeniu wyraźnie stwierdził, że przeniesienie prawa własności nastąpiło dopiero z chwilą wydania decyzji w przedmiocie klasyfikacji i szacunku, a poglądem tym związany jest stosownie do art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) Sąd obecnie orzekający.

Zarzuty zaś dotyczące wadliwości postępowania wyjaśniającego także nie mogą się ostać. W ocenie Sądu postępowanie to zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, wyczerpujący, a przyjęta ocena dowodów nie nasuwa żadnych wątpliwości.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak na wstępie.