Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz,, Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska (sprawozdawca), Protokolant Referent Agnieszka Wojtas, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 2 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr SK[...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. wydaną przez Zastępcę Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie, działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta L.. odmówiono M. S. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na syna P. S. za okres od 1 maja 2004 r. do 30 kwietnia 2005 r.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ wskazał, iż M. S. powołując się na wyrok Sądu Rejonowego w Lublinie z dnia 9 lutego 2010 r. zaliczający P. S. do osób niepełnosprawnych wymagających długotrwałej opieki innej osoby na okres od 1-go roku życia do 31 marca 2012 r. wniosła o wyrównanie świadczenia pielęgnacyjnego za czas od 1 maja 2004 r. do 30 kwietnia 2005 r.

Rozpatrując ten wniosek organ stwierdził, iż decyzją z dnia 29 marca 2005 r. przyznano stronie zasiłek pielęgnacyjny na okres od dnia 1 marca 2005 r. do 31 maja 2006 r. Następnie decyzjami z dnia 31 maja 2005 r. i 5 sierpnia 2005 r. przyznano jej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na okres od 1 maja 2005 r. do 31 maja 2006 r.

Dalej organ podniósł, iż nie kwestionuje niepełnosprawności syna strony istniejącej od 1-go roku życia, jednakże zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, jako początkowy termin przyznania świadczenia ustawa przewiduje miesiąc złożenia wniosku z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Skoro pierwszy wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego strona złożyła w dniu 27 maja 2005 r. i od tego miesiąca ustalono prawo do tego świadczenie brak podstaw do przyznania świadczenia za okres wcześniejszy, tj. poprzedzający moment złożenia wniosku.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła M.

S. podnosząc, iż organ nie poinformował jej o treści art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W odpowiedziach na jej pisma wskazywał jedynie, iż świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje za okresy w których obowiązujący system prawny nie przewidywał tego rodzaju świadczenia. Nadto podniosła, iż w stosunku do syna orzeczono niepełnosprawność od 1-go roku życia, co oznacza, że w momencie wprowadzenia instytucji świadczenia pielęgnacyjnego do polskiego systemu prawa, reprezentowany przez nią syn mógł takie świadczenie uzyskać.

W następstwie odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] marca 2011 r. uchyliło zaskarżoną decyzję i umorzyło postępowanie organu pierwszej instancji.

W ocenie organu odwoławczego postępowania podlegało umorzeniu z uwagi na fakt, iż wniosek odwołującej dotyczy sprawy rozstrzygniętej już inną decyzją ostateczną. W tym zakresie organ wskazał, iż podaniem z dnia 11 lutego 2010 r. odwołująca wniosła o wyrównanie świadczenia pielęgnacyjnego od 1-go roku życia syna. Wniosek ten nie został jednak uwzględniony. Decyzją z dnia 2 marca 2010 r. organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na okres od 1-go roku życia do 30 kwietnia 2005 r. Oznacza to, iż rozpatrywany zaskarżoną decyzją wniosek dotyczący przyznania wyrównania za okres od 1 maja 2004 r. do 30 kwietnia 2005 r. zawiera się w całości w okresie, którego dotyczyła wcześniej wydana decyzja z dnia 2 marca 2010 r.

W tych okolicznościach Kolegium uznało, iż zaskarżona decyzja rozstrzygała drugi raz w tej samej sprawie dotyczącej wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 maja 2004 r. do 30 kwietnia 2005 r. Wydanie decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną jest przesłanką stwierdzenia jej nieważności zgodnie z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.

Biorąc powyższe pod uwagę - w ocenie organu odwoławczego – decyzję organu pierwszej instancji należało uchylić w całości i umorzyć postępowanie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie M. S. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego ewentualnie jej zmianę przez przyznanie na rzecz jej syna wnioskowanego świadczenia. Wskazała, iż choroba syna istnieje od urodzenia i będzie istniała do końca życia co zostało stwierdzone przez lekarzy. Syn wymaga stałej opieki, rehabilitacji oraz podawania leków co jest kosztowne. Z tych względów świadczenie za wnioskowany okres winno zostać wypłacone.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy uznając zarzuty podniesione w skardze za niezasadne wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując jednocześnie swą dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w aspekcie jej zgodności z prawem stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) Sąd doszedł do wniosku, że jest ona zgodna z prawem. W okolicznościach sprawy organ odwoławczy rzeczywiście musiał wydać decyzję kasatoryjną typową (bo tak ten rodzaj decyzji z art. 138 § 1 pkt 2 in fine jest określany w literaturze przedmiotu) ponieważ zachodziły podstawy do umorzenia postępowania.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 in fine k.p.a., organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję i umarza postępowanie w pierwszej instancji. Organ odwoławczy jest zobligowany do wydania decyzji na podstawie wyżej przytoczonego przepisu, m.in. w sytuacji, gdy kwestia rozstrzygnięta przez organ pierwszej instancji dotyczy sprawy rozstrzygniętej już decyzją ostateczną. Stosownie natomiast do postanowień art. 16 § 1 zd. 1 k.p.a., decyzja jest ostateczna, gdy nie służy od niej odwołanie w administracyjnym toku instancji. Tego typu sytuacja zaistniała w przedmiotowej sprawie, co jednoznacznie wskazuje na poprawność zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Bezspornym w przedmiotowej sprawie jest, iż żądanie skarżącej zawarte we wniosku z dnia 21 października 2010 r. (data wpływu) dotyczyło przyznania (wyrównania) świadczenia pielęgnacyjnego na syna P. S. za okres od 1 maja 2004 r. do 30 kwietnia 2005 r.

Bezspornym również jest, iż tak sformułowany wniosek jest wnioskiem kolejnym (drugim) złożonym do organu pierwszej instancji. Już bowiem podaniem z dnia 11 lutego 2008 r. skarżąca wystąpiła do organu z podobnym co do przedmiotu żądania wnioskiem, którego odmienność polegała jedynie na tym iż dotyczył on znacznie szerszego okresu przyznania świadczenia tj. od 1-go roku życia syna P. S.

Wówczas to organ pierwszej instancji w wyniku rozpatrzenia tego wniosku wydał w dniu [...] marca 2010 r. decyzję nr [...], którą odmówił skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na syna P. S. za okres od 1-go roku życia do 30 kwietnia 2005 r. Od decyzji tej skarżąca nie wnosiła odwołania.

Nie ulega zatem wątpliwości, że wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 maja 2004 r. do 30 kwietnia 2005 r. był już raz przedmiotem postępowania administracyjnego zakończonego ostatecznym rozstrzygnięciem, które - jak wynika z akt sprawy - nie zostało dotychczas wyeliminowane z obrotu prawnego.

Innymi słowy rozpatrzony przez organ pierwszej instancji wniosek dotyczący przyznania wyrównania za okres od 1 maja 2004 r. do 30 kwietnia 2005 r. zawiera się w całości w okresie, którego dotyczyła wcześniej wydana decyzja z dnia 2 marca 2010 r.

Oznacza to, iż organ pierwszej instancji wydając w dniu 18 stycznia 2011 r. decyzję o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za wskazany okres orzekł drugi raz w tej samej, załatwionej ostatecznie sprawie. Skutkuje to tym, iż decyzja taka dotknięta była wadą powodującą jej nieważność, przewidzianą w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. w związku z czym należało ją uchylić i umorzyć postępowanie organu pierwszej instancji. Dopuszczenie do takiego rozpatrzenia wymagało więc wydania decyzji w trybie art. 138 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. W niniejszej sprawie zaskarżona decyzja ma właśnie taki charakter.

Konkludując, w sytuacji, gdy sprawa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 maja 2004 r. do 30 kwietnia 2005 r. została rozstrzygnięta ostateczną decyzją Prezydenta Miasta L. z dnia [...] marca 2010 r. niedopuszczalnym było ponowne merytoryczne rozstrzyganie sprawy. Prowadzenie postępowania drugi raz w tej samej sprawie jest postępowaniem, które nie powinno się toczyć i jako takie - pozbawione prawnych podstaw - podlega umorzeniu.

Jednolicie przyjmuje się w orzecznictwie, iż decyzja organu administracji publicznej, rozstrzygająca ponownie sprawę wcześniej rozstrzygniętą inną decyzją ostateczną tegoż organu, a nie stanowiąca o uchyleniu tej pierwotnej decyzji na podstawie odpowiednich przepisów k.p.a., jest dotknięta wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. - res iudicata (vide wyrok NSA w Warszawie z dnia 26 maja 1981 r., sygn. akt SA 895/81).

Dlatego też dopóki w obrocie prawnym funkcjonuje orzeczenie rozstrzygające w sposób ostateczny daną sprawę (w niniejszej sprawie chodzi o prawo do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 maja 2004 r. do 30 kwietnia 2005 r.), to kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii jest w oczywisty sposób bezprzedmiotowe i wobec tego musi skutkować umorzeniem postępowania administracyjnego. Dopiero gdyby nastąpiła eliminacja z obrotu prawnego w trybie prawem przewidzianym ostatecznego rozstrzygnięcia, to otworzyłaby się możliwość ponownego rozstrzygnięcia tej samej sprawy. Wówczas też nabrałaby znaczenia sporna między stronami kwestia dopuszczalności drogi postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie.

Skoro jednak organ pierwszej instancji z naruszeniem wskazanych przepisów ponownie rozpoznał i rozstrzygnął sprawę administracyjną zakończoną decyzją ostateczną, obowiązkiem organu odwoławczego było taką decyzję uchylić i postępowanie jako bezprzedmiotowe umorzyć na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a in fine, co w sprawie nastąpiło.

Ubocznie należy podnieść, iż zakres kompetencji organu odwoławczego w postępowaniu zwykłym nie obejmuje stwierdzenia nieważności decyzji. Dlatego też organ odwoławczy w sytuacji, gdy stwierdzi, że decyzja od której wniesiono odwołanie dotknięta jest wadą kwalifikowaną nie może stwierdzić jej nieważności lecz powinien zastosować przepis art. 138 § 1 pkt 2 in fine k.p.a.

W tym stanie rzeczy Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę jako nieuzasadnioną.