I SA/Sz 635/23 - Wyrok

Data orzeczenia	2026-06-03	
Data wpływu	2023-11-20	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie	
Sędziowie	Anna Sokołowska /przewodniczący/
Bolesław Stachura /sprawozdawca/
Wiesława Achrymowicz	
Symbol z opisem	6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne	
Hasła tematyczne	Podatek rolny
Podatek od nieruchomości	
Sygn. powiązane	III FZ 314/24
III FZ 568/24
III FZ 268/25
III FZ 21/26	
Skarżony organ	Samorządowe Kolegium Odwoławcze	
Treść wyniku	Oddalono skargę	
Powołane przepisy	Dz.U. 2020 nr 0 poz 333; art. 1, 2 ust. 1, art. 3 ust. 6, ust. 7,   art. 4 ust. 1, art. 6c ust. 1 i ust. 2 , art. 4 ust. 1, art. 6c ust. 1 i ust. 2; Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym - t.j.
Dz.U. 2021 nr 0 poz 1990; art. 21 ust. 1,; Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - t.j.	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz, Sędzia WSA Bolesław Stachura (spr.) Protokolant starszy inspektor sądowy Edyta Wójtowicz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 3 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 sierpnia 2023 r. nr SKO/CZ/400/3240/2023 w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2023 r. oddala skargę.	
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie ("organ odwoławczy" lub "organ II instancji") zaskarżoną decyzją z dnia 30 sierpnia 2023 r. nr [...] uchyliło w całości decyzję Wójta Gminy W. ("organ I instancji") z dnia 20 czerwca 2023 r., nr [...] wydaną wobec R. S. (dalej: "Strona", "Skarżący") w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2023 i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:

Decyzją z dnia 20 czerwca 2023 r. organ I instancji ustalił współwłaścicielom nieruchomości położonej w miejscowości [...] – Stronie (R. S.), D. N., M. G. wysokość zobowiązania podatkowego w łącznym zobowiązaniu pieniężnym na 2023 r. w wysokości [...] zł, obejmującego zobowiązanie podatkowe w podatku rolnym w kwocie [...]zł oraz zobowiązanie w podatku od nieruchomości w kwocie [...]zł.

Wysokość zobowiązania została ustalona w ten sposób, że powierzchnia gruntów gospodarstw rolnych w ha fiz. ogółem to [...] (okręg [...] rodzaj własne, miejscowość D.), a podatek rolny wyniósł [...] zł i podatek od nieruchomości ogółem [...] zł (mieszkania powyżej 2,20 m, podstawa opodatkowania: [...] m2, stawka: [...] zł, liczba miesięcy: 12). Łączne podatki po zaokrągleniu to [...] zł.

Po rozpoznaniu odwołania organ II instancji uchylił w całości decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.

W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że do odwołania Strona dołączyła pismo z dnia 24 lipca 2023 r. w sprawie zwolnienia z podatku od nieruchomości i podatku rolnego związanego z gospodarstwem rolnym w miejscowości [...]. Strona podniosła, że treścią wniosku – odwołania, jest treść wszystkich pism procesowych kierowanych do Rady Gminy w tej sprawie, w szczególności wniosek z 18 października 2019 r. i 12 czerwca 2023 r.

Organ II instancji stwierdził, że decyzja organu I instancji jest nieprawidłowa, ponieważ jej rozstrzygnięcie nie zostało poparte dostatecznym materiałem dowodowym.

Następnie organ II instancji wskazując na art. 1, 2 ust. 1, art. 3 ust. 6, ust. 7,

art. 4 ust. 1, art. 6c ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2020 r., poz. 333; dalej: "u.p.r."), art. 21 ust. 1 ustawy z dnia

17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2021 r., poz. 1990 ze zm.; dalej: u.p.g.k."), rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 10 grudnia 2001 r. w sprawie zaliczenia gmin oraz miast do jednego z czterech okręgów podatkowych (Dz. U. z 2001 r. Nr 143, poz. 1614 ze zm.- dalej: "rozporządzenie MF") wyjaśnił, że nieruchomość rolna, która stanowi współwłasność np. trzech osób, będzie co do zasady przedmiotem odrębnej decyzji, tak jak ma to miejsce w omawianej sprawie, zaś podatnikami będą wszyscy współwłaściciele. W dalszej kolejności organ II instancji podał, że z akt sprawy wynika, że organ I instancji wszczął w dniu 24 maja 2023 r. postępowanie podatkowe względem ustalonych podatników i wezwał ich odrębnym pismem datowanym na ten sam dzień – do złożenia informacji o gruntach i nieruchomościach oraz oświadczenia o sposobie użytkowania nieruchomości. W dniu 25 maja 2023 r. wpłynęły ww. informacje od D. N., która wskazała, że użytkuje gospodarstwo w przysługującym udziale [...] oraz M. G., która użytkuje nieruchomość w przysługującym udziale w wielkości [...]. W złożonych informacjach podatniczki wykazywały do opodatkowania grunty rolne działek nr [...] o łącznej pow. [...] ha.

Organ II instancji podkreślił, że Gmina W. należy do I okręgu podatkowego. Grunty działek nr [...] i nr [...] stanowią w części o pow. [...] ha grunty klasy IVb, do których stosuje się przelicznik [...] Z kolei, część działki nr [...] o pow. [...] ha sklasyfikowana jest jako grunty orne klasy V, do których stosuje się przelicznik [...].

Organ odwoławczy zauważył ponadto, że organ I instancji przyjął również do opodatkowania budynek mieszkalny o pow. [...] m2. Organ II instancji zwrócił uwagę, że z akt sprawy wynika, iż działka nr [...] jest zabudowana. Z oświadczenia m.in. D. N., wynika że posiadane budynki gospodarcze są wykorzystywane w całości do prowadzenia działalności rolniczej. Jednocześnie, na działce tej w załączniku do informacji o nieruchomości i obiektach budowlanych (ZIN-1) wykazano tylko budynek mieszkalny. Podatnicy nie złożyli natomiast załącznika o nieruchomościach podlegających zwolnieniu z opodatkowania.

Zdaniem organu II instancji w sprawie zachodzą wątpliwości co do sposobu zakwalifikowania budynku znajdującego się na działce nr [...], których w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy nie da się rozwiać. Ponadto nie sposób ustalić,

czy na działce znajduje się więcej niż jeden budynek, a także jaki jest to budynek - mieszkalny czy gospodarczy. W aktach sprawy brak jest bowiem wypisu z ewidencji gruntów i budynków.

W opinii organu II instancji, w decyzji należało przedstawić wyliczenia podatku rolnego, w tym w jaki sposób ustalono wielkość ha przeliczeniowego. Weryfikacja zgodności z prawem decyzji organu, kiedy brak jest zarówno sposobu wyliczenia, jak też brak wypisu z ewidencji gruntów i budynków, z którego wynikałoby, jak są sklasyfikowane grunty działek nr [...], jak też kartoteki budynków, uzasadnia uchylenie decyzji i przekazanie jej do ponownego rozpatrzenia. Rozstrzygnięcie merytoryczne na podstawie przedłożonych dokumentów, jest według organu II instancji wykluczone.

W skierowanej do Sądu skardze na opisaną wyżej decyzję organu II instancji Skarżący podniósł, że jest ona oparta na fałszywej istocie, dotyczy bowiem łącznego zobowiązania pieniężnego na 2023 r. Skarżący podkreślił, że jego pisma dotyczyły całkowitego zwolnienia od opłacania podatku od nieruchomości rolnej i budynkowej gospodarstwa rolnego położonego w miejscowości [...].

W dalszej kolejności Skarżący zarzucił naruszenie zasad postępowania dotyczących prawdy, sprawiedliwości, uczciwości, przejrzystości, rzetelności, równości szans i zasad Państwa Prawa.

W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o oddalenie skargi, a w jego uzasadnieniu podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Skarżący w toku postępowania sądowego przedkładał liczne pisma i wnioski, których treść nie była związana bezpośrednio z zarzutami skargi i przedmiotem rozstrzygnięcia. Wnioski dotyczyły m.in. sprostowania i uzupełnienia przedmiotu sprawy w ten sposób, że przedmiot ten nie powinien obejmować łącznego zobowiązania pieniężnego, a winien obejmować wniosek R. S. skierowany do Rady Gminy W. w celu podjęcia uchwały (decyzji) uznaniowej w sprawie całkowitego zwolnienia R. S. od opłat podatkowych od gospodarstwa rolnego [...], a nadto dotyczyły wyłączenia sędziów orzekających w sprawie. Pisma te i wnioski podlegały rozpoznaniu, w tym przez sąd wyższej instancji.

Również w dniu rozprawy Skarżący złożył pisma, w których ponownie zwrócił się o sprostowanie i uzupełnienia przedmiotu sprawy w zawiadomieniu o rozprawie, jak również po raz kolejny zażądał wyłączenia sędziów orzekających w sprawie.

Sąd na rozprawie postanowił na podstawie art. 111 § 2 p.p.s.a połączyć sprawy o sygnaturach I SA/Sz 579/22, I SA/Sz 387/23, I SA/Sz 635/23 do wspólnego rozpoznania i odrębnego rozstrzygnięcia.

Na rozprawie Skarżący podtrzymał złożone wnioski jak również zażądał sprostowania wokandy, tak jak we wnioskach.

Sąd postanowił odrzucić wnioski Skarżącego zgłoszone w dniu rozprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje.

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana

jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany

jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie.

Zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub jego wydania z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie

art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd wyjaśnia zatem, że zgodnie z art. 233 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm.; dalej: "O.p.), stanowiącym podstawę wydania zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy może uchylić w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę, organ odwoławczy wskazuje okoliczności faktyczne, które należy zbadać przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

W badanej sprawie organ odwoławczy uznał, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie (w tym w części dotyczący lat ubiegłych) nie jest wystarczający do dokonania merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie.

Organ odwoławczy zauważył, że w złożonych informacjach podatniczki wykazywały do opodatkowania grunty rolne działek nr [...] o łącznej pow. [...] ha. Organ II instancji podkreślił, że Gmina W. należy do I okręgu podatkowego. Grunty działek nr [...] i nr [...] stanowią w części o pow. [...] ha grunty klasy IVb, do których stosuje się przelicznik [...]. Z kolei, część działki nr [...] o pow. [...] ha sklasyfikowana jest jako grunty orne klasy V, do których stosuje się przelicznik [...].

Organ odwoławczy zauważył ponadto, że organ I instancji przyjął również do opodatkowania budynek mieszkalny o pow. [...] m2. Organ II instancji zwrócił uwagę, że z akt sprawy wynika, iż działka nr [...] jest zabudowana. Z oświadczenia m.in. D. N., wynika że posiadane budynki gospodarcze są wykorzystywane w całości do prowadzenia działalności rolniczej. Jednocześnie, na działce tej w załączniku do informacji o nieruchomości i obiektach budowlanych (ZIN-1) wykazano tylko budynek mieszkalny. Podatnicy nie złożyli natomiast załącznika o nieruchomościach podlegających zwolnieniu z opodatkowania.

Zdaniem organu II instancji w sprawie zaszły wątpliwości co do sposobu zakwalifikowania budynku znajdującego się na działce nr [...], których w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy nie da się rozwiać. Ponadto zdaniem organu odwoławczego nie sposób ustalić czy na działce znajduje się więcej niż jeden budynek, a także jaki jest to budynek - mieszkalny czy gospodarczy. W aktach sprawy brak jest bowiem wypisu z ewidencji gruntów i budynków.

Nadto w opinii organu II instancji, w decyzji należało przedstawić wyliczenia podatku rolnego, w tym w jaki sposób ustalono wielkość ha przeliczeniowego. Organ odwoławczy wskazał, że weryfikacja zgodności z prawem decyzji organu, kiedy brak jest zarówno sposobu wyliczenia, jak też brak wypisu z ewidencji gruntów i budynków, z którego wynikałoby, jak są sklasyfikowane grunty działek nr [...], jak też kartoteki budynków, uzasadnia uchylenie decyzji i przekazanie jej do ponownego rozpatrzenia. Rozstrzygnięcie merytoryczne na podstawie przedłożonych dokumentów, było według organu II instancji wykluczone.

W ocenie Sądu stwierdzone powyżej braki w materiale dowodowym uprawniały organ odwoławczy do zastosowania art. 233 § 2 O.p. i w związku z jego regulacjami do uchylenia w całości decyzji organu pierwszej instancji oraz przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, albowiem bez wątpienia rozstrzygnięcie sprawy wymagało uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części. Nadto stosując się do regulacji art. 233 § 2 O.p. zdanie drugie, przekazując sprawę, organ odwoławczy wskazał okoliczności faktyczne, które należało zbadać przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. W takim stanie rzeczy skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Sąd jednocześnie wyjaśnia, że odrzucił wnioski Strony zawarte w piśmie złożonym do Sądu w dniu rozprawy. Jak wyjaśniono na wstępie Strona wielokrotnie, w trakcie wszystkich rozpoznawanych łącznie w postępowaniu spraw I SA/Sz 579/22, I SA/Sz 387/23, I SA/Sz 635/23 składała wnioski o zmianę i sprostowanie przedmiotu sprawy, wyłączenie sędziów. Wnioski te były rozpoznawane przez tutejszy Sąd, a środki odwoławcze od orzeczeń tutejszego Sądu były rozpoznawane przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Zgodnie z art. 22 § 4 p.p.s.a ponowny wniosek o wyłączenie sędziego niezawierający podstaw wyłączenia albo oparty na tych samych okolicznościach, podlega odrzuceniu bez składania wyjaśnień przez sędziego, którego dotyczy. Postanowienie wydaje sąd w składzie trzech sędziów, na posiedzeniu niejawnym. Sąd tymczasem zauważa, że na powyższej podstawie wobec wszystkich sędziów orzekających w niniejszej sprawie w połączonych postępowaniach I SA/Sz 579/22, I SA/Sz 387/23, I SA/Sz 635/23 postanowienia takie zostały już wydane przed rozprawą. Przykładowo odnośnie sędziego B. S. w sprawie I SA/Sz 579/22 w dniu 7 lutego 2023 r. wydano postanowienie o oddaleniu wniosku. Na skutek zażalenia Strony w dniu 11 lipca 2023 r. NSA wydał postanowienie III FZ 253/23 oddalające zażalenie. Ponowny wniosek o wyłączenie sędziego B. S. został odrzucony postanowieniem z 23 października 2023 r. W stosunku do sędzi W. A. przykładowo w sprawie I SA/Sz 579/22 w dniu 18 kwietnia 2024 r. wydano postanowienie o oddaleniu wniosku o wyłączenie. Na skutek zażalenia Strony w dniu 9 sierpnia 2024 r. NSA wydał postanowienie III FZ 303/24 oddalające zażalenie. Ponowny wniosek o wyłączenie sędzi W. A. został odrzucony postanowieniem z 16 grudnia 2024 r. Z kolei w stosunku do sędzi A. S. przykładowo w sprawie I SA/Sz 387/23 w dniu 2 października 2024 r. wydano postanowienie o oddaleniu wniosku w wyłączenie. Na skutek zażalenia Strony w dniu 28 stycznia 2025 r. NSA wydał postanowienie III FZ 527/24 oddalające zażalenie. Ponowny wniosek o wyłączenie sędzi A. S. został odrzucony postanowieniem z 20 maja 2025 r.

Skarżący w piśmie procesowym złożonym w dniu rozprawy, jak i na rozprawie nie wskazał żadnych nowych okoliczności zawierających podstawy wyłączenia ww. sędziów.

Ponadto Sąd zauważa, że odnośnie charakteru ponawianych, licznych i w istocie tożsamych co do treści wniosków R. S. w postępowaniach dotyczących jego łącznych zobowiązań pieniężnych od spornej nieruchomości, wielokrotnie wypowiadał się Naczelny Sad Administracyjny, uznając je w istocie za nadużycie prawa.

Przykładowo NSA w postanowieniu z dnia 19 stycznia 2024 r. III FZ 636/23 wskazał, że podziela stanowisko sądu pierwszej instancji, że działanie Skarżącego polegające na składaniu podobnych w swej treści wniosków, opierających się wyłącznie na niezadowoleniu Skarżącego z oznaczenia przedmiotu sprawy, dąży do uniemożliwienia ostatecznego zakończenia sprawy i w istocie stanowi nadużycie prawa do sądu.

Z kolei w postanowieniu NSA z 14 maja 2025 r. III FZ 236/25 sąd drugiej instancji dostrzegł że R. S. w toku postępowania składał liczne wnioski inicjując wpadkowe postępowania sądowe (wnioski o wyłączenie sędziego, zażalenia), które stanowiły cel sam w sobie, wydłużały toczące się postępowania i uniemożliwiały ich zakończenie. Takie działania powinny być oceniane jako nadużycie prawa. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że do nadużycia prawa dochodzi w sytuacjach, gdy strona podejmuje prawnie dozwolone działania dla celów innych, niż przewidziane przez prawodawcę. Każde prawo podmiotowe, w tym prawo do sądu, przyznane jest przez normę prawną w celu ochrony interesów uprawnionego. Prawo to winno być jednak wykonywane zgodnie z celem, na który zostało przyznane. W konsekwencji zachowanie, które formalnie zgodne jest z literą prawa, lecz sprzeciwia się jej sensowi, nie może zasługiwać na ochronę (zob. postanowienia NSA: z 16 października 2016 r., I OSK 1992/14, z 18 marca 2014 r., I OZ 175/14, z 5 listopada 2015 r., I OZ 1382/15). Tak samo należy ocenić działania podmiotu, który inicjuje szereg postępowań sądowych w celu innym, niż ochrona swych praw – w ten sposób wpływa na obniżenie poziomu ochrony innych podmiotów, które nie mogą w dostatecznie szybki sposób uzyskać ochronę prawną (zob. H. Dolecki, Nadużycie prawa do sądu [w:] Sądownictwo administracyjne gwarantem wolności i praw obywatelskich 1980 - 2005, Warszawa 2005, s. 136). Nadużyciem prawa jest zatem wykorzystywanie instytucji procesowej wbrew jej funkcji i celowi. Funkcją i celem postępowania sądowoadministracyjnego jest rozstrzygnięcie sporu między stronami co do legalności działania lub bezczynności (przewlekłości) organu administracji publicznej, rzutujących na prawa lub obowiązki strony (zob. postanowienie NSA z 3 lutego 2022 r., III FZ 27/22). Skarżący w zażaleniu nie wskazał jakichkolwiek okoliczności uzasadniających stwierdzenie naruszenia prawa w zaskarżonym postanowieniu.

Identyczny pogląd wyraził NSA w wydanych w sprawie R. S. postanowieniach z dnia 17 czerwca 2025 r. sygn. akt III FZ 269/25 oraz III FZ 268/25 .

Sąd rozpoznający sprawę nie ma wątpliwości, że również wnioski Strony złożone w dniu rozprawy jak i na rozprawie, dążyły jedynie do uniemożliwienia ostatecznego zakończenia sprawy i w istocie stanowiły nadużycie prawa do sądu. Na marginesie tylko Sąd zauważa, że potwierdza to również fakt, iż Sąd utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, która uchylała decyzję organu I instancji nakładająca na Stronę łączne zobowiązanie pieniężne.

W tym stanie sprawy, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł o oddaleniu skargi.

Powołane w niniejszym wyroku orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl).