II SA/Po 924/21 - Wyrok

Data orzeczenia	2022-05-06	
Data wpływu	2021-12-02	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu	
Sędziowie	Arkadiusz Skomra
Edyta Podrazik /przewodniczący sprawozdawca/
Wiesława Batorowicz	
Symbol z opisem	6320 Zasiłki celowe i okresowe	
Hasła tematyczne	Pomoc społeczna	
Sygn. powiązane	I OSK 1542/22	
Skarżony organ	Samorządowe Kolegium Odwoławcze	
Treść wyniku	Oddalono skargę	
Powołane przepisy	Dz.U. 2020 nr 0 poz 1876; art. 3 ust. 3 i 4, art. 7, art. 8, art. 39 ust. 1 i 2; Usatwa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - t.j.	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Asesor WSA Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 maja 2022 r. sprawy ze skargi J. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę	
Uzasadnienie
Burmistrz Miasta i Gminy S. decyzją z dnia [...] sierpnia 2021 r., nr [...] (znak [...]), działając na podstawie art.104 i art. 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735; dalej: "K.p.a.") oraz art. 17 ust. 1 pkt 5, art. 39 ust. 1 i 2 w związku z art.8, art. 106 ust. 1 i 4 i art. 110 ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2020 r., poz. 1876; dalej: "u.p.s."), przyznał J. L. zasiłek celowy w wysokości [...] zł na pokrycie kosztów remontu kuchni.

W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że wnioskodawczyni spełnia kryteria uprawniające do przyznania zasiłku celowego. Jej łączny dochód wynosi [...] zł i nie przekracza dochodu określonego w art. 8 ust. 1 u.p.s. Ponieważ posiadane środki finansowe nie wystarczają na zaspokojenie podstawowych potrzeb gospodarstwa domowego wnioskodawczyni, istnieją przesłanki do przyznania jej świadczenia w formie zasiłku celowego.

W odwołaniu z dnia [...] sierpnia 2021 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego J. L. podniosła, że remontu wymaga całe mieszkanie. Kwota [...]zł nie jest kwotą wystarczającą na robociznę, nie mówiąc o potrzebnych farbach, nawet jeśli chodzi o kuchnię. Remont tylko kuchni to częściowe marnotrawstwo pieniędzy w stosunku do remontu mieszkania za jednym razem. Wskazała, że w mieszkaniu nie było remontu od 26 lat. Organ I Instancji odmawiając przyznania środków na remont doprowadza do degradacji i niszczenia całego mieszkania.

Decyzją z dnia [...] września 2021 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy wyjaśnił, że w dniu [...] sierpnia 2021 r. J. L. złożyła wniosek m.in. o udzielenie pomocy finansowej na remont mieszkania. Do wniosku załączyła kosztorys wykonania prac remontowych na łączną kwotę [...]zł. W przedstawionym kosztorysie prace obejmują: przygotowanie mieszkania do remontu, wyniesienie gruzu, szpachlowanie i malowanie ścian w pomieszczeniach, obróbkę okien, położenia paneli podłogowych, położenie płytek w łazience i kuchni, wymianę wanny, bojlera i armatury.

Podczas wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...] sierpnia 2021 r. ustalono, że odwołująca mieszka sama. Nie utrzymuje kontaktu z przyrodnim rodzeństwem, z byłym mężem ani z synami (jest całkowicie pozbawiona władzy rodzicielskiej). J. L. nie pracuje, nawet dorywczo, podczas gdy zgodnie z ustaleniem Ośrodka Pomocy Społecznej nie jest całkowicie niezdolna do pracy. Odwołująca nie jest także zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy. Choruje przewlekle, legitymuje się umiarkowanym stopniem niepełnosprawności.

Dochodem J. L. jest zasiłek stały przyznany z tytułu niepełnosprawności w wysokości [...] zł i dodatek mieszkaniowy w wysokości [...] zł. Łączny dochód wynosi [...] zł i nie przekracza ustawowego kryterium dochodowego. Zgodnie z wyjaśnieniem Ośrodka Pomocy Społecznej w S., J. L. korzysta ze środków pomocy społecznej od 2007 r. Pomoc jest udzielana co miesiąc i są to różne formy wsparcia: zasiłek stały, zasiłki celowe, specjalne zasiłki celowe, zasiłki celowe w formie niepieniężnej. W okresie od [...] stycznia 2021 r. do [...] sierpnia 2021 r. otrzymała wsparcie na łączną kwotę [...]zł, tj. ok. [...] zł miesięcznie.

Przechodząc do meritum organ odwoławczy podkreślił, że przepisy ustawy o pomocy społecznej nie określają wysokości zasiłku celowego, ani nie podają kryteriów ustalenia tej wysokości. Oznacza to, że organ I instancji określając wysokość zasiłku działa w granicach uznania administracyjnego, a wyznacznikami ustalenia kwoty świadczenia są z jednej strony sytuacja materialna osoby zainteresowanej i cel na który zasiłek jest przyznawany, a z drugiej strony możliwości finansowe organów pomocy społecznej. Rozpatrując wniosek o przyznanie pomocy, organ musi kierować się ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 3 u.p.s., a więc koniecznością dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, o ile potrzeby te odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Pomoc społeczna stanowi instytucję polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Kolegium podkreślił także, że organ pomocy społecznej nie może przejąć na siebie obowiązku całkowitego utrzymania rodziny i spełniania każdego żądania bowiem świadczenia ze środków pomocy społecznej mają jedynie charakter pomocniczy. Pomoc społeczna nie jest w stanie zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób o nią ubiegających się, jak również udzielać wszelkich świadczeń w oczekiwanej i wnioskowanej przez te osoby wysokości, a uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie zasiłku celowego powoduje, że nawet w przypadku spełnienia wszystkich ustawowych przesłanek organ pomocy społecznej może orzec o odmowie jego przyznania, bądź przyznać go w wysokości, jaką uzna za zasadną.

Oceniając sytuację życiową J. L. organ odwoławczy podkreślił, że odwołująca od wielu lat otrzymuje wsparcie ze środków publicznych. Pomoc finansowa pokrywa w całości koszty związane z utrzymaniem mieszkania oraz z realizacją wszystkich potrzebnych leków. Ośrodek udziela pomocy na cele związane z dojazdem do placówek zdrowia, pobytem na wyjazdach profilaktycznych i turnusach rehabilitacyjnych łącznie z kosztami dojazdu do danej miejscowości. Ośrodek pomaga ponadto w zakupie żywności, środków czystości, najpotrzebniejszej odzieży.

We wniosku z dnia [...] sierpnia 2021 r. J. L. wystąpiła o remont całego mieszkania (szpachlowanie i malowanie ścian w pomieszczeniach, obróbka okien, położenie paneli podłogowych, położenie płytek w łazience i kuchni, wymiana wanny, bojlera i armatury). Podczas aktualizacji wywiadu środowiskowego pracownik socjalny ustalił, że najpilniejszego remontu wymaga kuchnia o powierzchni 8 m2. Prace remontowe kuchni obejmują zeskrobanie łuszczącej się farby olejnej oraz pomalowanie. Skalkulowano koszt farby malarskiej, sprzętu do malowania oraz robocizny na [...] zł i w tym zakresie udzielono pomocy finansowej.

Organ odwoławczy wskazał, że ustawodawca nie zdefiniował pojęcia "niezbędnej potrzeby bytowej", jednak przykładowe, a więc nie wyczerpujące, wyliczenie tego typu potrzeb w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej może stanowić wskazówkę do interpretacji tego pojęcia. Chodzi przede wszystkim o potrzeby, bez których zaspokojenia powstaje niebezpieczeństwo zagrożenia życia i zdrowia osoby (żywność, leki, leczenie, opał, odzież). W ten kanon wpisują się również potrzeby w postaci drobnych remontów i napraw, jednak chodzi tu tylko o takie naprawy i remonty, które zabezpieczają byt, a nie które podnoszą jakość życia. Wnioskowana przez J. L. pomoc na remont całego mieszkania nie mieści się w pojęciu niezbędnej potrzeby bytowej w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej, zatem brak jest podstaw do sfinansowania remontu w żądanym zakresie. Organ pomocy społecznej nie może przejąć na siebie obowiązku wykonywania napraw i remontów, które nie mieszczą się w pojęciu niezbędnej potrzeby bytowej. Zarzut skarżącej, że Ośrodek Pomocy Społecznej doprowadza do degradacji i niszczenia całego mieszkania odwołującej należy więc uznać za bezpodstawny.

W skardze z dnia [...] listopada 2021 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu J. L. powtórzyła zarzuty zawarte w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W piśmie procesowym z dnia [...] lutego 2022 r. pełnomocnik skarżącej zaskarżył decyzję SKO w części, tj. w zakresie, w jakim organ nie uznał wniosku skarżącej o udzielenie jej celowej pomocy na drobne remonty i naprawy, tj. w zakresie kwoty [...]zł. Wniósł o uchylenie decyzji w zaskarżonej części i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i w z. z art. 107 § 3 K.p.a., art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 K.p.a., art. 3 u.p.s. oraz art. 39 u.p.s.

W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącej podkreślił, że nie został kompleksowo przeanalizowany i opisany cel, na który zasiłek jest przyznany, tj. brak w aktach dokumentu, z którego wynikałoby, że zostały wykonane oględziny lokalu i w jakim zakresie. Nie ma opisu lokalu i stwierdzenia, czy warunki mieszkaniowe są bezpieczne dla osób w nim przebywających. Skarżąca wskazywała przecież, że przebywanie w tym lokalu to nie tylko kwestia dyskomfortu ale także bezpieczeństwa i zapewnienia niezbędnych warunków higieniczno-sanitarnych. Organ winien przede wszystkim pod tym kątem spojrzeć na zakres koniecznych do wykonania w lokalu prac, czego nie uczynił. Ponadto, jeśliby uznać, że organ ma obecnie ograniczenia w zakresie możliwości finansowych, powinien rozważyć udzielenie pomocy w transzach rozłożonych w czasie i przedstawić konkretne uzasadnienie aktualnych i najbliższych możliwości finansowych organu, czego brak jest w niniejszej sprawie.

Co więcej, pomimo że organ wskazał, że konieczne jest przeprowadzenie remontu w zakresie wskazanym w decyzji, to nie dokonał rzetelnej wyceny poszczególnych prac koniecznych do wykonania w lokalu. Oparł się wyłącznie na subiektywnym i ocennym zdaniu pracownika socjalnego, który nie ma w tym zakresie wiedzy specjalistycznej. Nic nie wskazuje bowiem na to, aby pracownik ten miał wykształcenie w zakresie budownictwa lub by oparł swoje wyliczenie kosztów w wysokości [...] zł na rynkowych cenach materiałów i robocizny. Przy obecnych cenach materiałów budowlanych i zdecydowanym wzroście kosztów prac remontowych, przeprowadzona wycena jest rażąco zaniżona i winna być rzetelnie zweryfikowana przez niezależną osobę o odpowiednich kwalifikacjach. Wycenę przedstawioną przez skarżącą też należy uznać aktualnie za zaniżoną, wobec dokonania wyceny prac remontowych w czerwcu 2018 r. Średnie ceny rynkowe materiałów budowlanych i robocizny drastycznie natomiast wzrosły od tego czasu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

W rozpatrywanej sprawie oś sporu koncentruje się wokół przyznania skarżącej przez Burmistrza Miasta i Gminy S., z którego upoważnienia działał Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w S., zasiłku celowego na pokrycie kosztów remontu kuchni w wysokości [...] zł, zamiast kwoty mogącej pokryć koszty remontu całego mieszkania, szacunkowo minimalnie kwoty [...]zł, która to kwota według skarżącej jest kwotą niezbędną i konieczną.

Rozpoczynając rozważania prawne w tym zakresie należy wskazać, że zgodnie z przepisem art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s., w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.

Rozpoznanie wniosku o przyznanie zasiłku celowego na podstawie art. 39 ust. 1 u.p.s. opiera się więc na zasadzie uznania administracyjnego, o czym świadczy użyte przez ustawodawcę w art. 39 ust. 1 u.p.s. określenie "może być przyznany", zamiast określenia "przyznaje się". Oznacza to, że nawet spełnienie przez ubiegającego się o zasiłek warunków koniecznych do jego uzyskania nie stwarza po stronie organu obowiązku jego przyznania w wysokości żądanej przez stronę, w celu dostarczania jej środków utrzymania. Wysokość, jak i samo przyznanie świadczenia uzależnione są od możliwości finansowych organu przyznającego pomoc oraz ilości innych osób potrzebujących i zamieszkujących na terenie danej gminy.

Kryteria uprawniające do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej zostały ściśle określone w art. 7 i art. 8 ust. 1 u.p.s. Przepisy ten ograniczają dostęp do świadczeń społecznych wprowadzając tzw. kryterium dochodowe, które zgodnie z § 1 pkt 1 lit. a Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2021 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r., poz. 1296) wynosi dla osoby samotnie gospodarującej kwotę [...]zł, a także warunek wystąpienia jednej z okoliczności wymienionych w art. 7 ustawy, takich jak m.in. bezrobocie, długotrwała choroba, niepełnosprawność.

W rozpoznanej sprawie poza sporem pozostaje, że skarżąca spełniał kryterium dochodowe warunkujące przyznanie zasiłku celowego, albowiem w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, tj. w lipcu 2021 r. na dochody skarżącej składał się zasiłek stały w wysokości [...] zł oraz dodatek mieszkaniowy w wysokości [...] zł. Łączny dochód skarżącej wynosił więc [...] zł. Z wywiadu środowiskowego wynika także, że skarżąca jest bezrobotna i legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności, a także leczy się psychiatrycznie. W sprawie niewątpliwie występują więc okoliczności, o których mowa w art. 7 u.p.s.

Odnosząc się do meritum Sąd w pierwszej kolejności podkreśla, że o ile w pojęciu "niezbędnej potrzeby bytowej" niewątpliwie mieszczą się koszty drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, to za niezbędną potrzebę bytową nie można uznać gruntownego remontu całego mieszkania. Przez to pojęcie należy bowiem rozumieć potrzebę usprawiedliwioną ze względu na zachowanie życia, zdrowia, a także odgrywania ról społecznych, możliwości zarobkowania i pełnienia funkcji członka rodziny. Jest to zatem potrzeba uzasadniona podstawowym katalogiem dóbr zasługujących na ochronę, z założenia konsumująca się jednorazowo, której zadość czyni zaspokojenie jej w minimalnym standardzie (por. I. Sierpowska, Komentarz do art. 39, [w:] I. Sierpowska, Pomoc społeczna. Komentarz, LEX/el. 2020). Niezbędna potrzeba to taka, bez zaspokojenia której osoba nie może egzystować; to potrzeba związana z codziennym funkcjonowaniem każdego człowieka i niezbędna do normalnej, godnej egzystencji na poziomie elementarnym (por. wyroki NSA: z dnia 27 listopada 2018 r., sygn. akt I OSK 1291/18 oraz z dnia 11 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 2926/18 – wszystkie powołane w niniejszym wyroku orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są pod adresem https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych należy rozumieć więc jako takie, bez zaspokojenia których osoba lub rodzina nie może egzystować, zagrożone są warunki jej istnienia, a w szczególności życie i zdrowie.

Zdaniem Sądu organy rozstrzygające w sprawie zasadnie uznały, że wniosek o przyznanie zasiłku celowego na całościowy remont mieszkania nie mieści się w ustawowych ramach zasiłku celowego, określonych w art. 39 u.p.s. Mając bowiem na uwadze, że ustawodawca szczegółowo zaznaczył, że w odniesieniu do remontów mieszkania, zasiłek celowy może być przyznany jedynie na remont "drobny", to wystąpienie z wnioskiem o przyznanie zasiłku celowego na w istocie remont generalny całego mieszkania nie mieści się w przesłankach z art. 39 u.p.s. warunkujących możliwość przyznania zasiłku celowego. Ustawodawca wyraźnie zastrzegł, że tylko "drobny" remont oraz tylko "drobna" naprawa sprzętu lub urządzenia w mieszkaniu mogą być finansowane z zasiłku celowego. Gruntowny remont lokalu mieszkalnego, obejmujący szpachlowanie i malowanie ścian w pomieszczeniach, obróbkę okien, położenie paneli podłogowych, położenie płytek w łazience i w kuchni, wymianę wanny, bojlera i armatury z całą pewnością nie mieści w kategorii "drobnego remontu". Dlatego też przyznanie skarżącej zasiłku celowego, który miałby sfinansować wymienione prace nie było możliwe, a organy rozstrzygające w sprawie dokonały wnikliwego rozpatrzenia zebranego w sprawie materiału dowodowego nie naruszając wyznaczonych art. 39 u.p.s. granic uznania administracyjnego.

Pomimo wykraczania wniosku skarżącej ponad potrzeby mogące być finansowane z zasiłku celowego, organ I instancji rozważył możliwość przyznania zasiłku celowego na drobny remont, mieszczący się w granicach wyznaczonych przez art. 39 u.p.s. Jak wynika z treści wywiadu środowiskowego, pracownik socjalny ustalił, że najpilniejszego remontu wymaga kuchnia skarżącej. Aktualnie ściany są pokryte farbą olejną, która na całej powierzchni pęka i odpada. Konieczne jest zeskrobanie starej farby i pomalowanie. W tym zakresie pracownik socjalny zaproponował wsparcie w postaci środków pieniężnych na zakup farb malarskich, pokrycie kosztów robocizny i na zakup niezbędnego sprzętu – wiaderka, pędzli itp. (s. 3 części IV kwestionariusza rodzinnego wywiadu środowiskowego). Zdaniem Sądu wbrew zarzutom postawionym w piśmie procesowym pełnomocnika skarżącej z dnia [...] lutego 2022 r. ocena zakresu najpilniejszych prac remontowych w mieszkaniu nie przekraczała możliwości pracownika socjalnego i nie wymaga wiedzy specjalistycznej. Wbrew postawionym zarzutom w aktach sprawy znajduje się przy tym sporządzona przez pracownika socjalnego wycena prac remontowych w kuchni. Jak wynika ze wskazanego dokumentu, na pomalowanie kuchni o pow. 8 m2 potrzebny jest około 1 litr farby. Koszt 2,5 l farby Magnat określono na kwotę [...]zł, a farby Bonolex na kwotę [...]zł, co oznacza, że średnio za 2,5 l farby na dzień wyceny (10.08.2021 r.) należało zapłacić kwotę [...]zł. Z kolei za 1 litr emulsji gruntującej należało natomiast zapłacić [...] zł. Szacując koszty robocizny wskazano, że za 1 m2 jest to kwota od [...] zł do [...] zł, co daje średnio [...] zł za m2. Skoro kuchnia ma 8 m2, to koszty robocizny szacunkowo wynosiły około [...] zł. Po dodaniu kosztu 2,5 l farby oraz 1 l emulsji gruntującej koszty oszacowano na kwotę [...]zł (k. 8 akt adm. organu I instancji). Zasiłek przyznano natomiast w kwocie [...]zł, co uwzględnia zarówno ewentualny zakup niezbędnego sprzętu (choć zwykle fachowcy wykorzystują własny sprzęt), jak i ewentualne różnice pomiędzy przyjętymi do wyceny średnimi kosztami a kosztami rzeczywistymi. Zarzut naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. nie zasługiwał więc na uwzględnienie.

Kolegium zasadnie przy tym zaakcentowało nieadekwatność żądania skarżącej do posiadanych przez pomoc społeczną możliwości finansowych i realizowanych celów. Niewątpliwie bowiem Ośrodek Pomocy Społecznej w S. posiada ograniczone środki finansowe na wypłatę zasiłków celowych. Musi w oparciu o nie zabezpieczyć realizację pomocy na cały rok, a zatem jest zmuszony racjonalnie gospodarować posiadanym budżetem, aby zabezpieczyć potrzeby osób w najtrudniejszej sytuacji. Uwzględnić musi przy tym nie tylko interes strony, ale i interesy innych mieszkańców gminy, często znajdujących się w o wiele trudniejszej sytuacji materialnej (np. nieposiadających żadnego dochodu, bezdomnych). Żaden organ nie może rozdysponować więcej środków niż posiada. Środki finansowe ośrodka pomocy społecznej muszą wystarczyć dla każdego, kto pomocy wymaga, wobec czego organy pomocy społecznej zobowiązane są do rozważnego i sprawiedliwego dysponowania tymi środkami. Pomoc społeczna ma na celu przede wszystkim wsparcie podopiecznych będących w trudnej sytuacji życiowej i materialnej, a nie zaspokajanie oczekiwań wszystkich mieszkańców danej gminy. Wbrew twierdzeniu pełnomocnika skarżącej nie zachodzi przy tym konieczność wykazywania w każdym przypadku możliwości finansowych organów pomocy społecznej, albowiem ich ograniczone możliwości należą do faktów powszechnie znanych (por. wyroki NSA z dnia 26 czerwca 2009 r., sygn. akt I OSK 1457/08, z dnia 9 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 1389/12).

Zasadnie także zwrócono uwagę, że skarżąca jest stałym klientem OPS w S. i utrzymuje się wyłącznie ze świadczeń pieniężnych wypłacanych przez pomoc społeczną. Jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy zestawienia świadczeń, w okresie od dnia [...] stycznia 2021 r. do dnia [...] sierpnia 2021 r. skarżąca otrzymała kwotę [...]zł (k. 14 i nast. akt adm. organu I instancji), co daje średnio kwotę ok. [...] zł miesięcznie. W samym tylko sierpniu 2021 r., a więc w miesiącu, w którym przyznano skarżącej zasiłek celowy na remont kuchni w wysokości [...] zł, organ I instancji przyznał skarżącej także zasiłek celowy na zakup leków w wysokości [...] zł (k. 13 akt adm. organu I instancji), oraz zasiłki celowe na zakup żywności w wysokości [...] zł, środków czystości w wysokości [...] zł, 2 specjalistycznych past do zębów w wysokości [...] zł, środków ochrony osobistej przeciwko Covid-19 w wysokości [...] zł, częściową dopłatę do czynszu w wysokości [...] zł, dopłatę do wody w wysokości [...] zł i butli gazu w wysokości [...] zł (k. 11 akt adm. organu I instancji). Łącznie więc w sierpniu 2021 r. skarżąca otrzymała zasiłki celowe w wysokości [...] zł. Wraz z zasiłkiem stałym i dodatkiem mieszkaniowym dochód skarżącej w tym miesiącu wynosił więc kwotę [...]zł i przekraczał tzw. "minimum socjalne" za III kwartał 2021 r. w gospodarstwie jednoosobowym zarówno w gospodarstwie pracowniczym (1342,56 zł), jak i gospodarstwie emeryckim ([...] zł) (zob. opracowania Instytutu Praw i Spraw Socjalnych publikowane na stronie internetowej: [...]).

Jak wynika z akt sprawy, skarżąca jest objęta stałą pomocą ze strony OPS w S. i środki pieniężne z pomocy społecznej finansują podstawowe potrzeby skarżącej (żywność, opłaty za mieszkanie, środki czystości). Pomoc ze strony Państwa nie może natomiast stanowić sposobu na wyrównanie wszystkich niedostatków jakimi dotknięta jest dana jednostka. W praktyce nawet przyznane świadczenia zazwyczaj wystarczają bowiem na zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych wnioskodawców tylko w niepełnym zakresie. W przypadku zasiłków celowych już z samej treści art. 39 u.p.s. wynika zaś, że jeżeli są one przyznawane dla zaspokojenia potrzeb mieszkalnych wnioskodawcy, to zawsze w okrojonym zakresie, który wyznacza pojęcie "drobnego remontu". Pomoc społeczna, w tym również przyznawanie zasiłków celowych, ma charakter jedynie subsydiarny, uzupełniający. Nie może zaspakajać całkowicie potrzeb jej beneficjentów, którzy powinni wykorzystywać własne środki i możliwości. Pomoc społeczna ma być jedynie wsparciem, a nie zupełnym zastąpieniem działania osób lub ich rodzin. Celem pomocy społecznej nie jest stałe dostarczanie środków utrzymania i zaspakajanie wszystkich potrzeb jej beneficjentów (por. wyrok NSA z dnia 9 września 2015 r., sygn. akt I OSK 2224/15).

Reasumując, spełnienie kryteriów przez osobę ubiegającą się o zasiłek celowy z art. 39 u.p.s. nie oznacza, że istnieje po jej stronie roszczenie o przyznanie tego świadczenia w wysokości, którą sama określi. Wysokość, jak i samo przyznanie świadczenia uzależnione są od możliwości finansowych organu przyznającego pomoc oraz ilości innych osób potrzebujących i zamieszkujących na terenie danej gminy. Oceniając sytuację materialną danej osoby, organ może wybrać sposób i formę pomocy najbardziej adekwatną, zważając na ograniczone możliwości pomocy społecznej jako instytucji. Jednocześnie organ musi uwzględniać wysokość przyznanych już świadczeń i dokonać stosownego rozdziału środków tak, aby z pomocy społecznej skorzystała jak największa liczba potrzebujących, gdyż tylko takie postępowanie jest zgodne z zasadami sprawiedliwości społecznej oraz zasadami wynikającymi z art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s. Nie może zatem swojej pomocy skoncentrować na finansowaniu potrzeb tylko jednej osoby, choćby jej sytuacja materialna, czy też zdrowotna była najtrudniejsza (por. wyroki NSA: z dnia 1 lipca 2016 r., sygn. akt I OSK 2696/14; z dnia 22 czerwca 2016 r., sygn. akt I OSK 2261/15; z dnia 20 października 2016 r., sygn. akt I OSK 404/15).

Zdaniem Sądu organy orzekające poddały ocenie wszystkie okoliczności od jakich uzależnione było udzielenie skarżącej pomocy w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na remont mieszkania, uwzględniając przy tym wskazane wyżej kryteria dotyczące możliwości przyznania pomocy finansowej. Organy wydając rozstrzygnięcia zaakcentowały zarówno ich możliwości finansowe, jak również zwróciły uwagę na fakt, że skarżąca należy do beneficjentów pomocy społecznej i korzysta regularnie ze wsparcia ośrodka pomocy społecznej. W obszernym uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przedstawił natomiast w jakiej wysokości skarżąca dotychczas korzystała i nadal korzysta z pomocy OPS w S.. Zarzut naruszenia art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 K.p.a. nie zasługiwał więc na uwzględnienie.

Organom orzekającym w sprawie nie można przy tym postawić zarzutu dowolności przy wydawaniu rozstrzygnięcia. Decyzje w sprawie zostały bowiem wydane w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania i ustalenia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych, jak również prawidłowej ich oceny. Organy zgromadziły istotne dla sprawy dowody i prawidłowo je oceniły mając na uwadze całokształt zebranego w sprawie materiału dowodowego. Decyzje wydane zostały w oparciu o obowiązujące regulacje normatywne, a o przyznaniu zasiłku celowego w kwocie [...]zł decydowała obiektywna ocena sytuacji życiowej skarżącej, jak również możliwości finansowe ośrodka pomocy społecznej.

Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329), oddalił skargę.

Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na mocy pkt XVI zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z dnia [...] grudnia 2021 r. wydanego w oparciu o art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 2095).

/-/ A. Skomra /-/ E. Podrazik /-/ W. Batorowicz