Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak, Sędziowie Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz, Sędzia del. WSA Piotr Korzeniowski (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Marszałka Województwa [...] z dnia [...] października 2018 r., znak: [...] o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Marszałkiem Województwa [...] a Dyrektorem Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie przez wskazanie organu właściwego w sprawie z wniosku M. K. o zmianę ostatecznej decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] listopada 2017 r., nr [...], udzielającej pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie urządzenia wodnego – dwuotworowego ujęcia wodnego służącego do ujmowania wód podziemnych oraz na pobór wód z ww. ujęcia postanawia: wskazać Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie jako organ właściwy w sprawie.

Pismem z 29 października 2018 r. Marszałek Województwa [...] wniósł o rozstrzygnięcie sporu "o właściwość" zaistniałego między Dyrektorem Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie a Marszałkiem Województwa [...] w sprawie wniosku M. K., reprezentowanego przez A. M., o zmianę ostatecznej decyzji Marszałka [...] [...] Nr [...] z [...] listopada 2017 r., znak [...], udzielającej pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie urządzenia wodnego - dwuotworowego ujęcia wodnego służącego do ujmowania wód podziemnych oraz na pobór wód z ww. ujęcia na potrzeby fermy do ściółkowego chowu drobiu oraz na potrzeby nie związane z pracą instalacji (pozainstalacyjne) na terenie Fermy [...], zlokalizowanej na działkach o nr ew. [...] w miejscowości K., gm. [...], poprzez wskazanie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie jako organu właściwego w sprawie.

W uzasadnieniu wniosku Marszałek Województwa [...] wyjaśnił, że pismem z 12 grudnia 2017 r. M. K., reprezentowany przez A. M., wystąpił do Marszałka Województwa [...] z wnioskiem o zmianę decyzji Marszałka [...] [...] Nr [...] z [...] listopada 2017r., udzielającej pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie urządzenia wodnego - dwuotworowego ujęcia wodnego służącego do ujmowania wód podziemnych oraz na pobór wód z ww. ujęcia na potrzeby fermy do ściółkowego chowu drobiu oraz na potrzeby nie związane z pracą instalacji (pozainstalacyjne) na terenie Fermy [...], zlokalizowanej na działkach o nr ew. [...]w miejscowości K. gm. [...]. Mając na uwadze wejście w życie ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1566 ze zm.), skutkującej utratą przez Marszałka Województwa [...] z dniem 1 stycznia 2018 r. kompetencji w zakresie udzielania pozwoleń wodnoprawnych, dokumentacja związana z prowadzonym postępowaniem w sprawie przedmiotowej zmiany pozwolenia wodnoprawnego udzielonego decyzją Marszałka Województwa [...] Nr [...] z [...] listopada 2017 r., protokołem zdawczo-odbiorczym z 29 stycznia 2018 r. została przekazana do organu właściwego, tj. do Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, z siedzibą przy [...].

Zawiadomieniem z dnia [...] października 2018 r., znak: [...], Zastępca Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, powołując się na art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm., dalej k.p.a.), przekazał zgodnie z właściwością przedmiotowy wniosek Marszałkowi Województwa [...].

Wnioskodawca zauważył, że z dniem 1 stycznia 2018 r. weszła w życie ustawa z 20 Iipca 2017 r. Prawo wodne, która uchyliła obowiązującą dotychczas ustawę z dnia 18 Iipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1121) - art. 573 ustawy Prawo wodne z 2017 r. Zgodnie z art. 545 ust. 4 Prawa wodnego do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe, natomiast na podstawie art. 545 ust. 5 tejże ustawy organy, które po wejściu w życie ustawy utraciły właściwość do wydawania pozwoleń wodnoprawnych, zobligowane zostały do niezwłocznego przekazania spraw wszczętych i niezakończonych organom właściwym w sprawach pozwoleń wodnoprawnych. W obecnym stanie prawnym, zgodnie z art. 397 ust. 1 Prawa wodnego, organem właściwym w sprawie zgód wodnoprawnych (do których w świetle art. 388 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo wodne należą pozwolenia wodnoprawne) są właściwe organy Wód Polskich. Na podstawie art. 397 ust. 3 pkt 1 lit. a Prawa wodnego organem właściwym w sprawie przedmiotowego pozwolenia wodnoprawnego jest dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej Wód Polskich.

Na podstawie art. 155 k.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał. Organem, który wydał przedmiotową decyzję był Marszałek Województwa [...], natomiast w związku z wejściem w życie nowej ustawy Prawo wodne marszałkowie województw utracili właściwość w zakresie wydawania pozwoleń wodnoprawnych, a zatem wykonywanie jakichkolwiek czynności w powyższym zakresie, jedynie w oparciu o przepisy k.p.a., jest nieuprawnione.

Stanowisko to znajduje potwierdzenie w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lipca 2018 r., II OW 14/18, które stanowi, iż w przypadku, gdy wnioskodawca wystąpił o wydanie decyzji jeszcze pod rządami poprzednio obowiązującej ustawy Prawo wodne z 2001 r., to zgodnie z regułą intertemporalną z art. 545 ust. 4 ustawy Prawo wodne z dnia 20 lipca 2017 r. - przepisy dotychczasowe prawa materialnego znajdą zastosowanie w tej sprawie. Stosownie bowiem do art. 545 ust. 4 ustawy Prawo wodne z 2017 r., "do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy, niewymienionych w ust. 1-3d, stosuje się przepisy dotychczasowe ...", "Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, przepisy te należy interpretować w ten sposób, że pod pojęciem przepisów dotychczasowych należy rozumieć przepisy prawa materialnego, a właściwość rzeczową (instancyjną) powinno określać się według przepisu prawa obowiązującego w dacie wydania decyzji (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 lipca 2015 r. II OW 54/15 i II OW 55/15). W sytuacji zmiany przepisów dotyczących właściwości organów administracji publicznej właściwym do rozpatrzenia sprawy powinien być organ, który jest uprawniony do załatwiania danego rodzaju spraw według obowiązujących aktualnie przepisów o zakresie jego działania (chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej). Przyjęcie koncepcji sukcesji uprawnień z dotychczasowych - aktualnie istniejących organów, lecz już rzeczowo lub miejscowo niewłaściwych - na nowy organ gwarantuje "podążanie" kompetencji w ślad za nową strukturą organów i ich aktualnymi zadaniami. Akceptacja tej koncepcji ma zalety praktyczne, wyznacza bowiem organ właściwy również w sytuacji likwidacji organu dotychczas właściwego w sprawie (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 listopada 2015 r., II OW 101/15)."

W związku z powyższym w sprawach dotyczących pozwoleń wodnoprawnych wydanych przed 1 stycznia 2018 r., w których właściwość organu określona jest jako organ który wydał decyzję, zasadne jest orzekanie przez organ ustalony zgodnie z art. 19 k.p.a. w zw. z art. 397 Prawa wodnego.

Zatem, w niniejszej sprawie wniosek o zmianę decyzji Marszałka Województwa [...] Nr [...] z [...] listopada 2017 r., znak: [...], udzielającej pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie urządzenia wodnego - dwuotworowego ujęcia wodnego służącego do ujmowania wód podziemnych oraz na pobór wód z ww. ujęcia na potrzeby fermy do ściółkowego chowu drobiu oraz na potrzeby nie związane z pracą instalacji (pozainstalacyjne) na terenie Fermy [...], zlokalizowanej na działkach o nr ew. [...] w miejscowości K., gm. [...], winien być rozpatrzony przez Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zgodnie z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 p.p.s.a.).

Z dniem 1 stycznia 2018 r. weszła w życie ustawa z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 2268), która uchyliła obowiązującą dotychczas ustawę Prawo wodne z 2001 r. (art. 573 ustawy Prawo wodne z 2017 r.). Zgodnie z art. 61 § 3 k.p.a., datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej.

W niniejszej sprawie w piśmie z 12 grudnia 2017 r. M. K., reprezentowany przez Panią A. M., wystąpił do Marszałka Województwa [...] z wnioskiem o zmianę decyzji Marszałka Województwa [...] Nr [...] z [...] listopada 2017 r., udzielającej pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie urządzenia wodnego - dwuotworowego ujęcia wodnego służącego do ujmowania wód podziemnych oraz na pobór wód z ww. ujęcia na potrzeby fermy do ściółkowego chowu drobiu oraz na potrzeby nie związane z pracą instalacji (pozainstalacyjne) na terenie Fermy [...], zlokalizowanej na działkach o nr ew. [...] w miejscowości K., gm. [...].

Zgodnie z art. 545 ust. 4 Prawa wodnego z 20 lipca 2017 r., do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe, natomiast na podstawie art. 545 ust. 5 tejże ustawy organy, które po wejściu w życie ustawy utraciły właściwość do wydawania pozwoleń wodnoprawnych, zobligowane zostały do niezwłocznego przekazania spraw wszczętych i niezakończonych organom właściwym w sprawach pozwoleń wodnoprawnych. W obecnym stanie prawnym, zgodnie z art. 397 ust. 1 Prawa wodnego, organem właściwym w sprawie zgód wodnoprawnych (do których w świetle art. 388 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo wodne należą pozwolenia wodnoprawne) są właściwe organy Wód Polskich. Na podstawie art. 397 ust. 3 pkt 1 lit. a Prawa wodnego organem właściwym w sprawie przedmiotowego pozwolenia wodnoprawnego jest dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej Wód Polskich.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, przepisy te należy interpretować w ten sposób, że pod pojęciem "przepisów dotychczasowych“ należy rozumieć przepisy prawa materialnego, a właściwość rzeczową (instancyjną) powinno określać się według przepisu prawa obowiązującego w dacie wydania decyzji (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 lipca 2015 r., II OW 54/15 i II OW 55/15 oraz z 20 lipca 2018 r. II OW 14/18).

W sytuacji zmiany przepisów dotyczących właściwości organów administracji publicznej właściwym do rozpatrzenia sprawy powinien być organ, który jest uprawniony do załatwiania danego rodzaju spraw według obowiązujących aktualnie przepisów o zakresie jego działania (chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej).

Przyjęcie koncepcji sukcesji uprawnień z dotychczasowych - aktualnie istniejących organów, lecz już rzeczowo lub miejscowo niewłaściwych – na nowy organ gwarantuje "podążanie“ kompetencji w ślad za nową strukturą organów i ich aktualnymi zadaniami. Akceptacja tej koncepcji ma zalety praktyczne, wyznacza bowiem organ właściwy również w sytuacji likwidacji organu dotychczas właściwego w sprawie (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 listopada 2015 r., II OW 101/15).

Oznacza to, że na gruncie obowiązujących obecnie przepisów organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o zmianę decyzji Marszałka Województwa [...] Nr [...] z [...] listopada 2017 r., udzielającej pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie urządzenia wodnego - dwuotworowego ujęcia wodnego służącego do ujmowania wód podziemnych oraz na pobór wód z ww. ujęcia na potrzeby fermy do ściółkowego chowu drobiu oraz na potrzeby nie związane z pracą instalacji (pozainstalacyjne) na terenie Fermy [...], zlokalizowanej na działkach o nr ew. [...] w miejscowości K., gm. [...] jest Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie.

Z tych względów i na podstawie art. 15 § 2 ustawy p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.