VI SA/Wa 419/16 - Wyrok

Data orzeczenia	2016-06-08	
Data wpływu	2016-02-25	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie	
Sędziowie	Jakub Linkowski /przewodniczący sprawozdawca/	
Symbol z opisem	6035 Opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym	
Hasła tematyczne	Drogi publiczne	
Skarżony organ	Inspektor Transportu Drogowego	
Treść wyniku	Uchylono zaskarżoną decyzję	
Powołane przepisy	Dz.U. 2013 nr 0 poz 267; art. 8, art. 11, art. 107 par. 3; Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2012 nr 0 poz 1137; art. 140 aa ust. 1, ust. 3; art. 2 pkt 35a, pkt 57, pkt 55; Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
Dz.U. 2012 nr 0 poz 1061; ; Rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 6 września 2012 r. w sprawie wykazu dróg krajowych oraz dróg  wojewódzkich, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, oraz wykazu dróg krajowych, po których  mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t.	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jacek Fronczyk Sędzia WSA Danuta Szydłowska Protokolant ref. staż. Julia Murawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 maja 2016 r. sprawy ze skargi T. Spółka jawna z siedzibą w T. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz T. Sp. j. z siedzibą w T. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.	
Uzasadnienie
Główny Inspektor Transportu Drogowego, dalej "Główny Inspektor", decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), dalej: "k.p.a.", art. 64 ust. 1 i 2, art. 64c, art. 140aa ust. 1, 3, 4, art. 140ab ust. 1 pkt 2, ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2012 r., poz. 1137), dalej: "p.r.d.", art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 o drogach publicznych (Dz.U. z 2013 r., poz. 260, ze zm.), dalej: "u.d.p.", po rozpatrzeniu odwołania T. sp.j. z siedzibą w T., dalej: "spółka" lub "skarżąca", od decyzji M. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego, dalej "Wojewódzki Inspektor" z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...], o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 5.000 zł utrzymał zaskarżoną decyzję w całości w mocy.

Do wydania powyższej decyzji doszło na podstawie następujących ustaleń:

Dnia [...] czerwca 2015 r. w miejscowości R. na drodze krajowej nr [...] (dopuszczalny nacisk pojedynczej osi napędowej 10 t) zatrzymano do kontroli dwuosiowy pojazd marki S. o nr rej. [...] wraz z trzyosiową naczepą marki T. o nr rej. [...]. Pojazdem wykonywano w imieniu spółki przewóz drogowy artykułów spożywczych umieszczonych na paletach (ładunek podzielny). W związku z podejrzeniem przekroczenia dopuszczalnych parametrów wagowych dokonano ważenia pojazdu na zatwierdzonym przez uprawnionego geodetę stanowisku pomiarów. W wyniku ważenia ustalono, że nacisk pojedynczej osi napędowej po odjęciu błędu pomiarowego w wysokości 2% zaokrąglonych do 0,1 t w górę) wynosi 10,95 t i o 0,95 t przekracza dopuszczalną wartość. Na podstawie uzyskanych wyników stwierdzono, że zatrzymany do kontroli pojazd był pojazdem nienormatywnym, na którego przejazd wymagane było zezwolenie kategorii IV. Kierowca w toku kontroli nie okazał wymaganego zezwolenia. Przebieg kontroli utrwalono protokołem nr [...].

W związku ze stwierdzonym naruszeniem Wojewódzki Inspektor decyzją z [...] sierpnia 2015 r. nałożył na spółkę karę pieniężną w wysokości 5.000 zł.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, spółka pismem z [...] września 2015 r. złożyła odwołanie, w którym wniosła o uchylenie ww. decyzji Wojewódzkiego Inspektora.

Przywołaną na wstępie decyzją z [...] grudnia 2015 r. Główny Inspektor utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ przedstawił zasady ruchu pojazdów nienormatywnych po drogach publicznych, w tym zasady uzyskiwania zezwoleń oraz konsekwencje wykonywania przejazdu bez wymaganego zezwolenia. Główny Inspektor wyjaśnił także, że droga krajowa na odcinku W. (droga [...]) – G. – P. (droga [...]), M. (droga [...]) – K. – Z. – S. – P. – N. – K. – T. – C. – S. (droga [...]) – K. – C. – B. (droga [...]), została zaliczona do kategorii dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t. Organ wskazał, że miejsce ważenia, na którym dokonano pomiarów, legitymuje się protokołem pomiaru pochylenia terenu z [...] kwietnia 2015 r. i zostało zatwierdzone przez uprawnionego geodetę. Pojazd został zważony przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW10C/II, które w dniu kontroli legitymowały się ważnymi świadectwami zgodności wydanymi przez Okręgowy Urząd Miar w P. dnia [...] stycznia 2014 r., na podstawie dyrektywy WE nr 90/384/EWG. Dyrektywa została wdrożona do polskiego prawa rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 grudnia 2003 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla wag nieautomatycznych podlegających ocenie zgodności (DZ. U. z 2004 r. Nr 4, poz. 23). Termin zgłoszenia przyrządu pomiarowego po raz pierwszy do legalizacji ponownej, po dokonaniu oceny zgodności, wynosi 3 lata (lp. 7 załącznika nr 6, tabela nr 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 7 stycznia 2008 r. w sprawie prawnej kontroli metrologicznej przyrządów pomiarowych (Dz. U. Nr 5, poz. 29 ze zm.)

Zdaniem Głównego Inspektora zgromadzony materiał dowodowy w sposób pełny odzwierciedla ustalony w rozpatrywanej sprawie stan faktyczny i wynika z niego, że doszło do naruszenia obowiązku w zakresie posiadania zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. Organ zaznaczył przy tym, że przejazd pojazdem nienormatywnym, którym przewożony jest ładunek podzielny, jest możliwy tylko na podstawie zezwoleń kategorii I lub kategorii II (art. 64 ust. 2 p.r.d.), a w przypadku naruszeń tej normy nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia. Główny Inspektor wskazał jednocześnie, że przy kwalifikowaniu naruszeń związanych z ustaleniem braku właściwej kategorii zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym, którym przewożony jest ładunek podzielny, okoliczność w postaci prawnej niemożności uzyskania zezwolenia kategorii III -VII nie ma znaczenia, gdyż ustawodawca przyjął, iż w takiej sytuacji nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia.

Rozpoznając odwołanie, Główny Inspektor nie dopatrzył się przesłanek do umorzenia postępowania administracyjnego, na podstawie 140aa ust. 4 p.r.d. i stwierdził, że spółka pomimo wezwania jej przez Wojewódzkiego Inspektora nie dostarczyła dowodów, z których wynikałoby wyłączenie jej odpowiedzialności za brak zezwolenia. Organ zaznaczył przy tym, że przewożony ładunek w postaci artykułów spożywczych nie był ładunkiem sypkim ani drewnem, co spowodowało niemożność zastosowania art. 140aa ust. 4 pkt 2 p.r.d.

Ponadto organ stwierdził, że spółka nie zachowała należytej staranności wymaganej od podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, a między jej zachowaniem stwierdzonym naruszeniem istnieje normalny i bezpośredni związek przyczynowy. Organ wyjaśnił, że związane z przejazdem obowiązki dotyczące m.in. parametrów normatywnych pojazdu, podzielności ładunku czy warunków związanych z uzyskaniem określonej kategorii zezwolenia wynikają z mocy powszechnie obowiązujących przepisów prawa i są tożsame dla wszystkich uczestników związanych z wykonywanym przejazdem. Główny Inspektor zaznaczył, że stosownie do art. 61 p.r.d. skierowanego również do podmiotów wykonujących przejazd, ładunek na pojeździe umieszcza się w taki sposób, aby nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę. Zdaniem organu niedostosowanie się do wskazanej normy przesądza o braku należytej staranności i wpływie na powstałe naruszenie, gdyż świadczy o nieprzestrzeganiu zbioru zasad, którymi powinien kierować się podmiot wykonujący przejazd, aby do naruszenia nie doszło.

Rozpatrując odwołanie, Główny Inspektor stwierdził, że podmiot wykonujący przejazd powinien mieć wiedzę na temat przewożonego ładunku w zakresie jego właściwości i ilości, trasy oraz parametrów pojazdu, którym przejazd jest wykonywany, a następnie powinien wystąpić o stosowne zezwolenie bądź rozważyć zmianę sposobu przejazdu, aby nie narażać się na negatywne konsekwencje finansowe. Organ zaznaczył jednocześnie, że już sam ruch pojazdu nienormatywnego po danej drodze publicznej wymaga zezwolenia (art. 64 ust. 1 p.r.d.) i podmiot wykonujący przejazd przed rozpoczęciem przejazdu winien zbadać, czy pojazd odpowiada określonym normom. Zdaniem Głównego Inspektora, jeśli podmiot wykonujący przejazd ma trudności z takim rozmieszczeniem ładunku, który nie będzie powodował przekroczenia nacisków osi, powinien rozważyć możliwość zmniejszenia ilości przewożonego towaru.

W ocenie organu przedłożone przez spółkę wyjaśnienia nie stanowią dowodu wyłączającego jej odpowiedzialność z tytułu stwierdzonego naruszenia. Główny Inspektor stwierdził przy tym, że w rozpatrywanej sprawie nie zachodzi możliwość uwolnienia się podmiotu wykonującego przejazd od odpowiedzialności, gdyż brak wpływu na powstanie naruszenia musi realnie zaistnieć i nie wystarczy tylko zakwestionować swojej odpowiedzialności. Organ przypomniał, że kara pieniężna została nałożona za stwierdzone naruszenia norm dotyczących dopuszczalnych nacisków osi, które są odrębną kategorią prawną naruszeń, gdyż możliwe jest przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi pojazdu przy jednoczesnym nieprzekroczeniu dopuszczalnej ładowności pojazdu i dopuszczalnej/rzeczywistej masy całkowitej pojazdu, w związku z czym, nawet jeśli masa załadowanego pojazdu nie przekroczy dopuszczalnej masy całkowitej, a ładunek będzie niewłaściwie rozmieszczony i zabezpieczony przed przemieszczaniem, to może okazać się, że na którejkolwiek z osi zostanie przekroczony dopuszczalny nacisk, a to skutkuje nałożeniem kary pieniężnej.

Główny Inspektor uznał zarzuty spółki dotyczące niespełnienia wymogów prawnych przez miejsce ważenia pojazdu za nietrafne. Organ zaznaczył, że miejsce, w którym przeprowadzono pomiary, odpowiada wymogom przewidzianym w § 8 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 25 września 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu, oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz.U. nr 188, poz. 1345), czego potwierdzeniem jest znajdujący się w aktach sprawy protokół pomiaru pochylenia terenu. Organ wskazał przy tym, że pomiary wskazują, iż pomierzone spadki mieszczą się w normie, przewidzianej dla wag do pomiarów dynamicznych. Tym samym Główny Inspektor stwierdził, że brak jest podstaw do uznania, iż ważenie za pomocą wag do pomiarów statycznych było nieprawidłowe. Organ zaznaczył przy tym, że kierowca w toku kontroli nie wniósł uwag dotyczących procedury ważenia i nie podnosił, iż wnęki były zanieczyszczone bądź wagi wystawały ponad doły fundamentowe. Ponadto Główny Inspektor wskazał, że w toku kontroli drogowej inspektorzy transportu drogowego nie są zobowiązani do okazywania kierowcy instrukcji obsługi wag, przy czym inspektor dokonujący kontroli drogowej podczas procesu ważenia ma obowiązek zastosowania się do zapisów zawartych w instrukcjach wag.

W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji nie naruszył przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i wypełnił obowiązek wynikający z art. 7 oraz 77 k.p.a. gromadząc w aktach sprawy dowody, które są konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz dopuszczając jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem. Zdaniem Głównego Inspektora zaskarżona decyzja organu I instancji zawiera również niezbędne elementy określone w art. 107 k.p.a.

Skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję Głównego Inspektora, wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art., art. 75, art. 77, art. 80 k.p.a. oraz przepisów prawa materialnego.

Skarżąca zakwestionowała wyniki jakie wskazały urządzenia ważące oraz sposób postępowania przy wykonywaniu procedury ważenia, co mogło mieć wpływ na prawidłowy wynik ważenia. Skarżąca wskazała, że w toku postępowania próbowała zwrócić uwagę na głębokość wnęki (dołu) fundamentowej znajdującej się w miejscu ważenia pojazdu. Zaznaczyła, że dokument geodezyjny nie opisuje parametrów wnęki do umieszczania wag, dotyczy on spadków podłużnych i poprzecznych terenu obejmującego obszar wykonywanej procedury ważenia pojazdu. Strona wskazała, że dopuszczalne spadki terenu określone są w instrukcji użycia wag i w treści rozporządzenia dotyczącego użycia wag do pomiarów dynamicznych, czyli pojazdów będących w ruchu. Zauważyła, że brak jest przepisów określających sposób postępowania przy pomiarach statycznych a w żadnym z aktów regulującym kwestię pomiarów dynamicznych nie ma odesłania do stosowania przy ważeniach statycznych. W ocenie skarżącej organ nie odniósł się do podnoszonej przez nią kwestii głębokości wnęki fundamentowej stanowiącej miejsce umieszczenia wag w trakcie ważenia. Strona podniosła, iż zgodnie z instrukcją wnęka musi mieć głębokość dopasowaną do wysokości wag tak, aby po umieszczeniu w niej wagi były idealnie zrównane z powierzchnią stanowiska ważenia. Powyższe ma znaczenia dla prawidłowości wykonania procedury ważenia. Skarżąca poddała pod wątpliwość, to czy kierowca miał świadomość znaczenia powyższego dla wyników pomiarów i czy zwracał na to swoją uwagę.

Ponadto strona podniosła, że w swych wyjaśnieniach starała się wykazać zachowanie należytej staranności, bowiem uczyniła wszystko co w granicach rozsądku i fachowości zawodowej powinno być wykonane aby nie doszło do ewentualnego przekroczenia norm prawa. Skarżąca nie mogła przewidzieć, że kierowca pomimo bezwzględnego obowiązku nie dokona operacji sprawdzenia nacisku osi na podłoże. Ponadto kierowca był starannie wyszkolony w zakresie zasad i sposobu postępowania przy przewozie ładunku, został wyposażony przez pracodawcę w telefon komórkowy, który pozwala mu zgłosić w każdej chwili i miejscu wszelkie problemy związane z wykonywaniem przewozu i uzyskać niezbędne informacje, wskazówki, polecenia. W firmie strony funkcjonuje całodobowe stanowisko, gdzie specjalnie przygotowany dyżurujący pracownik rozwiązuje zgłaszane problemy. Ponadto skarżąca zauważyła, że kierowcy są wyposażeni w niezbędny sprzęt dla prawidłowego wykonywania operacji transportowych. Samochód, którym wykonywany był przewóz wyposażony był w urządzenie wskazujące na bieżący rzeczywisty nacisk osi na podłoże (przy udostępnieniu przez rozładowcę specjalistycznego sprzętu).

W ocenie strony, kierowca został odpowiednio przygotowany i wyposażony do prawidłowego wykonania zadania przewozowego. Przesunięcie dwóch palet z przewożonym towarem o dwa metry w kierunku tyłu pojazdu (na zwolnione podczas częściowego rozładunku miejsce) doprowadziłoby do otrzymania prawidłowych parametrów podczas ważenia. W ocenie strony organ nie wyjaśnił wielu wątpliwości, o których strona pisała w piśmie z lipca 2015 r. oraz w odwołaniu, przede wszystkim nie przesłuchał kierowcy. Zdaniem skarżącej organy obu instancji naruszyły przepisy k.p.a. oraz p.r.d., organ I instancji naruszył art. 7 i 77 k.p.a. gdyż nie zgromadził dowodów, które były konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, a organ odwoławczy nie dokonał prawidłowej oceny materiału dowodowego, nie zgromadził materiału dowodowego, który w sposób jednoznaczny i godny zaufania potwierdziłby stanowisko przyjęte w obu decyzjach.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012. r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.".

Mając powyższe kryteria na uwadze Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie organ ustalił, że droga krajowa nr [...], po której poruszał się pojazd członowy poddany kontroli w dniu [...] czerwca 2015 r., zaliczona została do kategorii dróg, na których dopuszczalne są naciski osi do 10 t. Powyższe ustalenie jest prawidłowe i wynika z obowiązującego w dacie kontroli rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 6 września 2012 r. w sprawie wykazu dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t, oraz wykazu dróg krajowych, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t (Dz. U. z 2012, poz. 1061).

Podczas kontroli stwierdzono, że przedmiotowy pojazd przekroczył dopuszczalny nacisk na pojedynczej osi napędowej, który wyniósł 10,95 t (po odjęciu 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę) i przekroczył dopuszczalne wartości w tym zakresie - przekroczenie o 0,95 t.

W myśl art. 140aa ust. 1 p.r.d. za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na podmiot wykonujący przejazd (art. 140aa ust. 3 p.r.d.).

Uwzględniając powyższe skonstatować należy, że istotne znaczenie dla stwierdzenia deliktu administracyjnego określonego w art. 140aa ust. 1 p.r.d., ma pojęcie "pojazdu nienormatywnego". Pojęcie to zostało zdefiniowane przez ustawodawcę w art. 2 pkt 35a p.r.d. Zgodnie z tym przepisem "pojazd nienormatywny" oznacza pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy - to jest ustawy Prawo o ruchu drogowym. Przez "nacisk osi" należy przy tym rozumieć sumę nacisków, jaką na drogę wywierają koła znajdujące się na jednej osi (art. 2 pkt 57 p.r.d.), natomiast przez "rzeczywistą masę całkowitą" należy rozumieć masę pojazdu łącznie z masą znajdujących się na nim rzeczy i osób (art. 2 pkt 55 p.r.d.).

W dniu kontroli pomiar pojazdu został dokonany w miejscu ważenia legitymującym się protokołem pochylenia terenu, przy pomocy wag SAW 10CII posiadających ważne świadectwa zgodności wydanymi przez Okręgowy Urząd Miar w P.

Sąd wskazuje, że powyższe zagadnienie (dotyczące wag) regulują następujące akty prawne: na poziomie prawa unijnego dyrektywa nr 2009/23/WE (która jest ujednoliconą wersją dyrektywy nr 90/384/EWG), na poziomie krajowym zaś dwa rozporządzenia, a mianowicie rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 grudnia 2003r. w sprawie zasadniczych wymagań dla wag nieautomatycznych podlegających ocenie zgodności (Dz.U. z 2004r. nr 4, poz. 23), zwanego dalej rozporządzeniem z 2003r.; oraz rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2008r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz.U. z 2008r., nr 26, poz. 152), zwanego dalej rozporządzeniem z 2008 r. Z preambuły dyrektywy oraz art. 4 zdanie I, art. 6 pkt 1 oraz art. 1 pkt 2 lit. a pkt ii i b dyrektywy wynika, że dyrektywa zawiera wyłącznie obligatoryjne i zasadnicze wymogi metrologiczne (jednostki masy, klasy dokładności: I, II, III i IIII, dopuszczalne graniczne błędy) i eksploatacyjne odnoszące się do wag nieautomatycznych; rozróżnia różne rodzaje wykorzystywania wag nieautomatycznych, w tym dla określenia masy do obliczenia opłaty, cła, podatku, kary, wynagrodzenia, odszkodowania lub podobnych typów opłat; a także wszystkie zastosowania inne niż wymienione w lit. a.; przy czym wagi używane dla celów określonych w lit. a muszą spełniać wymagania określone załącznikiem I do dyrektywy. Z przepisów tych wynika nadto, że umieszczenie na wagach odpowiedniego oznakowania zgodności (CE, "M") "musi wskazywać na domniemanie spełnienia przepisów dyrektywy" i dlatego nie ma potrzeby powtarzania już przeprowadzonej oceny zgodności; państwa członkowskie przyjmują zatem domniemanie zgodności z zasadniczymi wymogami określonymi w załączniku I w odniesieniu do wag zgodnych z normami krajowymi wprowadzającymi normy zharmonizowane, które spełniają te wymogi. W § 2 pkt 2 rozporządzenia z 2003r. ustawodawca krajowy powtarza treść art. pkt 2 lit. a pkt ii dyrektywy (a ściślej art. 1 pkt 2 lit. a poprzednio obowiązującej dyrektywy nr 90/384/EWG), określający zakres zastosowania wag, w tym dla określenia masy będącej podstawą obliczenia kary pieniężnej. W świetle powyżej regulacji prawnej nie powinno budzić żadnych wątpliwości, że wagi, takie jak zastosowane w niniejszej sprawie, mogą być użyte dla dokonania pomiarów masy oraz nacisku kół i osi w celu ustalenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym. Co istotne ustawodawca unijny reguluje na poziomie prawa unijnego jedynie obowiązkowe i podstawowe wymogi normatywne wag nieautomatycznych oraz wprowadza zasadę domniemania zgodności z dyrektywą wag oznaczonych odpowiednim oznaczeniem zgodności, pozostawiając państwom członkowskim swobodę uregulowanie w ich prawie wewnętrznym kwestii używania wag nieautomatycznych w zakresie nieregulowanym na poziomie unijnym. Z przepisów rozporządzenia z 2003r., w szczególności z § 17 ust. 1 pkt 4, rozdziału 3 i tabel do załącznika nr 1 Charakterystyka wag oraz załącznika nr 2 Procedury zgodności do tego rozporządzenia, oraz rozporządzenia z 2008r., w szczególności z § 6 ust. 2 i załącznika do tego rozporządzenia z 2008r. Ustawodawca krajowy tak jak i unijny ustala 4 klasy dokładności nieautomatycznych wag (I, II, III i IIII) i określa dla każdej z tych klas charakterystykę dokładności, charakterystykę podzakresów ważenia wag wielodziałowych oraz błędy graniczne dopuszczalne wag podczas stosowania procedur oceny zgodności, wzór znaku CE, sposób znakowania wag. Uwzględniając powyższe trzeba podnieść, że zastosowane w tej sprawie wagi do pomiarów statycznych typu SAW 10C/II o wskazanych numerach fabrycznych, w dacie kontroli legitymowały się aktualnymi (ważnymi) świadectwami legalizacji. Uzyskanie przez wagi zgodności z normami dyrektywy i implementujących ją rozporządzeń krajowych zostało zatem dokonane w oparciu o informacje techniczne producenta.

Reasumując, wagi użyte w niniejszej sprawie, mogły być wykorzystane do spornych pomiarów celem ustalenia kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym nie tylko z uwagi na treść świadectw ich legalizacji, lecz również w świetle regulacji prawnej dyrektywy i rozporządzeń krajowych, które dopuszczają wykorzystanie wag nieautomatycznych dla określenia masy dla obliczenia m.in. tego rodzaju kary (art. 2 pkt 2 lit. a pkt ii dyrektywy), a także innych celów określonych przez ustawodawcę krajowego, w tym pomiaru nacisku kół i osi dla określenia kary (art. 2 pkt 2 lit. b dyrektywy).

Zasady użytkowania tych urządzeń określają zaś bezpośrednio ich producenci (w tym przypadku instrukcja obsługi wagi SAW 10C/II).

Rację ma jednak skarżący, że instrukcje obsługi wag wydane przez producenta, czy też instrukcje postępowania przy ważeniu wydane przez GITD nie mogą stanowić podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Sąd zauważa jednak, że dokumenty te mogą i powinny być brane pod uwagę, jako środki dowodowe w procesie ustalania, czy uzyskany wynik ważenia jest rzetelny i nie budzi wątpliwości.

Niemniej jednak instrukcja obsługi wagi SAW nie została przedstawiona stronie postępowania do wglądu. Tymczasem powinna być ona włączona w poczet materiału dowodowego w postępowaniu administracyjnym, tak aby strona miała możliwość w oparciu o ten dokument zweryfikować, czy dochowano w jej sprawie warunków ważenia przewidzianych przez producenta. Sąd stoi także na stanowisku, że o ile istnieje instrukcja postępowania inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego, w szczególności co do przebiegu procesu ważenia, to brak podstaw do odmowy przedstawienia tej instrukcji stronie na jej wniosek. Takie stanowisko zajął NSA w wyrokach z dnia 6 lutego 1997 r., sygn. akt II SA 1360/97, (Lex 41360) oraz z dnia 25 września 2015 r., sygn. akt II GSK 1724/14.

Ze znanych Sądowi z urzędu danych, przedmiotowe wagi mogą być przeznaczone do pomiaru nacisków kół i osi pojazdów.

Takie też parametry zostały w analizowanej sprawie za pomocą ww. wag ustalone. Okoliczność ta jest jednak niewystarczająca do uznania, że w tej sprawie prawidłowo nałożono karę za przejazd pojazdem nienormatywnym.

Odpowiedzi organu wymagają bowiem podnoszone już na etapie postępowania administracyjnego wątpliwości dotyczące głębokości wnęk, w których umieszczone były wagi podczas kontroli. Skarżący dążył do ustalenia, czy dostosowano głębokość wnęk, w których umieszczono wagi podczas dokonywanych pomiarów do wysokości tych wag. Ma rację bowiem skarżący, że kwestii tych nie rozstrzyga protokół z pomiaru pochylenia nawierzchni na stanowisku ważenia pojazdów. Organ powinien więc ocenić, czy kwestia ta może mieć znaczenie w sprawie, a następnie wyjaśnić stronie swoje stanowisko w tym zakresie.

Sąd zwraca uwagę, że w sytuacji, kiedy wysokość kary pieniężnej za przeładowanie pojazdu jest wprost zależna od wyniku ważenia, obowiązkiem organu jest zapewnić niebudzącą wątpliwości rzetelność ważenia. Protokół ważenia i załączniki do tego protokołu dokumentujące prawidłowość procesu ważenia (legalizacja użytych wag, protokół pomiaru miejsca ważenia) są dokumentami mającymi znaczenie dowodowe, a podpisanie protokołu ważenia przez kierowcę nie zwalnia z ich zgromadzenia. Wobec zgłaszanych w toku postępowania przez skarżącego konkretnych zastrzeżeń, co do miejsca ważenia, a w szczególności odnoszących się do wnęk fundamentowych, w których umieszcza się wagi, kwestie te wymagały szczegółowego wyjaśnienia w decyzjach. Ogólnikowe stwierdzenia organu dotyczące aktualnej legalizacji samych wag w ogóle tych wątpliwości nie wyjaśniają, bowiem zastrzeżenia nie dotyczą niesprawności wag tylko wadliwości procesu ważenia w konkretnym miejscu. Przyjąć więc należy, że uzasadnienie decyzji nie spełnia wymogów art. 107 § 3 k.p.a., zaś zarzuty skarżącej dotyczące tej kwestii są usprawiedliwione.

Ponadto Sąd zauważa, że strona podniosła w toku postępowania, że zachowała należytą staranność przy organizacji transportu bowiem uczyniła wszystko co w granicach rozsądku i fachowości zawodowej powinno być wykonane aby nie doszło do ewentualnego przekroczenia norm prawa. Skarżąca podniosła także, że nie mogła przewidzieć, że kierowca pomimo bezwzględnego obowiązku nie dokona operacji sprawdzenia nacisku osi na podłoże. Ponadto kierowca był starannie wyszkolony w zakresie zasad i sposobu postępowania przy przewozie ładunku, został wyposażony przez pracodawcę w telefon komórkowy, który pozwala mu zgłosić w każdej chwili i miejscu wszelkie problemy związane z wykonywaniem przewozu i uzyskać niezbędne informacje, wskazówki, polecenia. W firmie skarżącej funkcjonuje całodobowe stanowisko, gdzie specjalnie przygotowany dyżurujący pracownik rozwiązuje zgłaszane problemy. Ponadto skarżąca zauważyła, że kierowcy są wyposażeni w niezbędny sprzęt dla prawidłowego wykonywania operacji transportowych. Samochód, którym wykonywany był przewóz wyposażony był w urządzenie wskazujące na bieżący rzeczywisty nacisk osi na podłoże (przy udostępnieniu przez rozładowcę specjalistycznego sprzętu).

W ocenie strony, kierowca został odpowiednio przygotowany i wyposażony do prawidłowego wykonania zadania przewozowego. Przesunięcie dwóch palet z przewożonym towarem o dwa metry w kierunku tyłu pojazdu (na zwolnione podczas częściowego rozładunku miejsce) doprowadziłoby do otrzymania prawidłowych parametrów podczas ważenia.

Zdaniem Sądu kwestia ewentualnego zwolnienia skarżącej z odpowiedzialności za stwierdzony delikt nie została w sposób pełny wyjaśniona w toku postępowania administracyjnego.

Organ odwoławczy - pomimo podnoszenia ww. wątpliwości przez stronę już w toku postępowania administracyjnego - wbrew płynącemu z art. 8 k.p.a. obowiązkowi pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa oraz w sprzeczności z wynikającą z art. 11 k.p.a. zasadą przekonywania - niedostatecznie wyjaśnił w zaskarżonej decyzji motywy wydanego w tym zakresie orzeczenia. Jak wynika z oświadczeń skarżącej samochód był wyposażony w urządzenie do badania nacisku na osie a kierowca odpowiednio przeszkolony.

W ocenie Sądu organ w ramach realizacji ogólnych zasad postępowania powinien w swoich rozważaniach odnieść się do wszystkich aspektów sprawy w tym w szczególności takich, które są podnoszone przez stronę. Staranność przekazywania stronie argumentów wykorzystywanych przy formułowaniu uzasadnienia decyzji nakładającej karę jest bowiem bardzo istotnym elementem funkcji perswazyjnej uzasadnienia (por. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 listopada 2001 r., sygn. akt II SA/Lu 629/00).

Organ powinien podjąć starania, aby strona została przekonana o zasadności wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. Tylko bowiem takie zachowanie będzie realizowało zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów Państwa, którego istotą jest to, by każdy uczestnik postępowania był przekonany, że bierze udział w rzetelnie prowadzonym procesie, i że jego stanowisko zostało poważnie wzięte pod uwagę, a jeżeli zapadło negatywne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego są istotne powody (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lutego 1994 r., III ARN 2/94, OSNAPiUS 1994, nr 1, poz. 2 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 1997 r., III RN 94/96, OSNAPiUS 1997, nr 19, poz. 366).

Podnieść należy, iż zasady ogólne postępowania są nie tylko postulatem ustawodawcy wobec tych organów, ale także przesłanką oceny ich działania, w wyniku której może dojść do uchylenia decyzji administracyjnej, nawet jeżeli w toku postępowania nie naruszono innych przepisów powołanej ustawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 marca 2002 r. sygn. akt III SA 3390/00, Mon. Pod. 2002, nr 9, poz. 33).

Dlatego organ - uwzględniając w pełnym zakresie ocenę prawną dokonaną w tym wyroku - powinien ponownie dokonać rzetelnej analizy zaistniałego stanu faktycznego w ww. zakresie, a następnie dać jej wyraz w uzasadnieniu wydanej w tej sprawie decyzji.

Rolą sądu nie jest bowiem zastępowanie organu w wypełnianiu jego obowiązków, ani poszukiwanie argumentów przemawiających za zasadnością stanowiska organu, czy też odpowiedź na postawione przez skarżącą zarzuty pod adresem organu administracji.

Z mocy bowiem art. 1 § 1 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne powołane są do kontroli działań organów administracji publicznej, a tym samym nie mogą ich w tych działaniach zastępować. Prowadziłoby to do niedopuszczalnego wkraczania w sferę "administrowania" zastrzeżoną do wyłącznej kompetencji organów administracyjnych.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji. Zaś o kosztach postępowania sądowego orzeczono zgodnie z art. 200 tej ustawy.