Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 4 września 2024 r. sygn. akt II SA/Gl 1532/22 w sprawie ze skargi J.L. na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii z dnia 12 września 2022 r. nr WIW.AG.Ol.1410.4.3.2022 w przedmiocie sprostowania omyłki pisarskiej w decyzji nakazującej usunięcie nieprawidłowości w gospodarstwie utrzymującym trzodę chlewną postanawia oddalić zażalenie

Postanowieniem z 4 września 2024 r. sygn. akt II SA/Gl 1532/22 (dalej postanowienie z 4 września 2024 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę J.L. (dalej skarżący) na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii z 12 września 2022 r. nr WIW.Ag.Ol.1410.4.3.2022 w przedmiocie sprostowania omyłki pisarskiej w decyzji nakazującej usunięcie nieprawidłowości w gospodarstwie utrzymującym trzodę chlewną.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że - na podstawie zarządzenia Zastępcy Przewodniczącego Wydziału II z 5 maja 2023 r. II SA/Gl 1532/22 - pismem z 11 maja 2023 r. wezwano skarżącego do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z 15 listopada 2022 r. II SA/Gl 1532/22 o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi w tej sprawie w kwocie 100 zł, stosownie do § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2021 r. poz. 535) - w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi z pouczeniem, że na wezwanie zażalenie nie przysługuje. Wezwanie zostało doręczone skarżącemu 30 maja 2023 r. (k. 47-49 akt II SA/Gl 1532/22). Termin do uzupełnienia braku formalnego skargi upłynął 6 czerwca 2023 r.

Sąd I instancji zwrócił uwagę, powołując się na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawione w orzeczeniu z 18 lipca 2024 r. I OZ 347/24, że każdy ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony po prawomocnym oddaleniu uprzednio złożonego wniosku w tym przedmiocie nie wpływa na bieg terminu do uiszczenia wpisu wskazanego przez sąd w wezwaniu do dokonania tej czynności oraz nie chroni strony przed skutkami niezastosowania się do treści wezwania we wskazanym przez sąd terminie (postanowienia NSA z: 20.7.2011 r. II OSK 1380/11 r., 8.4.2014 r. II OSK 810/14, 1.3.2017 r. I OZ 479/17). Odmienne postępowanie sądu doprowadziłoby do sytuacji, w której uniemożliwione byłoby prowadzenie postępowania wskutek rozpoznawania kolejnych wniosków strony o przyznanie prawa pomocy i skutkować mogłoby nieuzasadnionym wydłużeniem postępowania, a nawet trudnością w jego zakończeniu orzeczeniem rozstrzygającym sprawę co do meritum (postanowienie NSA z 20.12.2023 r. III FZ 542/23).

Dlatego, na podstawie art. 220 § 3 i art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej ppsa), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę (k. 96, 98-100 akt II SA/Gl 1532/22).

Zażalenie na postanowienie z 4 września 2024 r. złożył skarżący, wnosząc o jego zmianę, uchylenie[,] wyeliminowanie z obiegu. Skarżący podniósł, że nie zgadza się z zaskarżonym postanowieniem (k. 108-108v. akt II SA/Gl 1532/22).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Art. 199 ppsa konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. W myśl tego przepisu, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Postępowanie sądowoadministracyjne jest zatem, co do zasady, odpłatne. Zasada ta nie niweczy prawa obywatela do sądu wynikającego z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 176 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. nr 78 poz. 483; sprost. z 2001 r. nr 28 poz. 319; zm. z 2006 r. nr 200 poz. 1471; z 2009 r. nr 114 poz. 946, dalej Konstytucja RP). Postępowanie przed sądami określają ustawy, zgodnie z art. 176 ust. 2 Konstytucji RP i w przypadku sądownictwa administracyjnego ustawą tą jest obecnie ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie wskazywano, że prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. Obowiązek poniesienia kosztów procesu nie może być rozumiany jako sprzeczny z przepisami Konstytucji RP i Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Uwagę tę odnieść należy także do regulacji zawartych w Karcie Praw Podstawowych UE i Międzynarodowym Pakcie Praw Obywatelskich i Politycznych. W żadnym razie obowiązek ponoszenia kosztów postępowania sądowego nie świadczy o naruszeniu prawa do sądu. Prawo to istnieje i pozwala stronie na dochodzenie jej słusznych roszczeń, a ustanowienie obowiązku ponoszenia kosztów sądowych umożliwia jego realizację. Ograniczona bowiem wielkość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji (postanowienia NSA z: 10.11.2011 r. I OZ 840/11, 14.1.2014 r. II FZ 1517/13; 14.10.2014 r. I GZ 424/14, aprobowane przez M. Jagielską, J. Jagielskiego, P. Gołaszewskiego w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2023, s. 948-949, nb 1 i powoływany tam wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 16.7. 2002 r. w sprawie P.C. i S. vs. Wielka Brytania nr 56547/00, Lex 75481).

Jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki (art. 214 § 1 ppsa). Opłatę sądową należy uiścić przy wniesieniu do sądu pisma podlegającego opłacie (art. 219 § 1 ppsa). Od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały (art. 230 § 1 ppsa). Pismami tymi są: skarga, sprzeciw od decyzji, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania (art. 230 § 2 ppsa).

Zgodnie z delegacją ustawową zawartą w art. 233 ppsa, wysokość wpisu określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2021 r. poz. 535, dalej rozporządzenie). Stosownie do § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, wpis stały bez względu na przedmiot zaskarżonego aktu lub czynności wynosi w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym [...] 100 zł.

Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona opłata [...]. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2, 3 i 3a, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu tego terminu przewodniczący wydaje zarządzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania (art. 220 § 1 ppsa). Skarga [...], od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 ppsa).

Stosownie do powołanych przepisów, zaskarżone postanowienie było w pełni uprawnione. Znajduje ono wprost oparcie w obowiązujących przepisach prawa i nie sposób stwierdzić, by było ono niezgodne ze stanem faktycznym lub prawnym. Prawo skarżącego do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia jego sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd nie zostało w żaden sposób naruszone przez odrzucenie skargi wobec nieuiszczenia wpisu sądowego od skargi, który - co do zasady - warunkuje możliwość realizacji konstytucyjnego i zagwarantowanego przez regulacje międzynarodowe prawa do sądu. Odrzucenie skargi stanowiło konsekwencję nieuiszczenia należnego wpisu sądowego, o czym prawidłowo pouczono skarżącego w wezwaniu wystosowanym na skutek zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z 5 maja 2023 r. II SA/Gl 1532/22. Wezwanie zostało doręczone skarżącemu 30 maja 2023 r. (k. 47-49v akt II SA/Gl 1532/22). Termin do uiszczenia wpisu upłynął bezskutecznie 6 czerwca 2023 r.

Skarżący nie korzysta ze zwolnienia od kosztów sądowych. Prawomocnym postanowieniem z 16 marca 2023 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy w tym zakresie (k. 28-31, 46, 48-50 akt II SPP/Gl 325/22). Sąd I instancji zasadnie wskazał w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, powołując się w tym zakresie na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, że każdy ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony po prawomocnym oddaleniu uprzednio złożonego wniosku w tym przedmiocie nie wpływa na bieg terminu do uiszczenia wpisu wskazanego przez sąd w wezwaniu do dokonania tej czynności oraz nie chroni strony przed skutkami niezastosowania się do treści wezwania we wskazanym przez sąd terminie (postanowienia NSA z: 20.7.2011 r. II OSK 1380/11 r., 8.4.2014 r. II OSK 810/14, 1.3.2017 r. I OZ 479/17). Odmienne postępowanie sądu doprowadziłoby do sytuacji, w której uniemożliwione byłoby prowadzenie postępowania wskutek rozpoznawania kolejnych wniosków strony o przyznanie prawa pomocy i skutkować mogłoby nieuzasadnionym wydłużeniem postępowania, a nawet trudnością w jego zakończeniu orzeczeniem rozstrzygającym sprawę co do meritum (postanowienie NSA z 20.12.2023 r. III FZ 542/23). Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejsze zażalenie podziela przytoczone stanowisko, uznając, że zażalenie skarżącego ma charakter jedynie polemiczny wobec zaskarżonego postanowienia.

Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa, oddalił zażalenie.