Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Katarzyna Sałek-Gałązka po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2025r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi Ł.G na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 2 października 2024 r. nr SKO Gd /3441/24 w przedmiocie umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami uchyla zaskarżoną decyzję.

Skarga Ł. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 2 października 2024 r., nr SKO Gd/3441/24, w przedmiocie umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego została wniesiona w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:

W dniu 22 września 2023 r. skarżący wystąpił do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Pelplinie z wnioskiem o umorzenie całości lub części zaległości z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami na rzecz osób uprawnionych, wskazując w jego uzasadnieniu, że w wyniku ciężkiej sytuacji zdrowotnej, osobistej, dochodowej i rodzinnej nie był w stanie płacić alimentów zasądzonych przez sąd zgodnie z wyrokiem.

Decyzją z dnia 20 października 2023 r. Burmistrz Miasta i Gminy Pelplin odmówił umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami. Na skutek odwołania skarżącego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku uchyliło tę decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Ponownie rozpatrując sprawę, działający w imieniu Burmistrza Miasta i Gminy Pelplin, Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Pelplinie na podstawie wystawionego przez Komornika Sądowego, prowadzącego egzekucję zasądzonych na rzecz dzieci skarżącego alimentów, zaświadczenia z dnia 14 maja 2023 r. o bezskuteczności egzekucji w sprawie KMP [..] oraz karty rozliczeniowej dłużnika ustalił, że egzekucja została wszczęta dnia 30 grudnia 2020 r. i pozostaje bezskuteczna.

Z kolei na podstawie zaświadczeń od komornika, otrzymanych w dniach 9.10.2023 r. i 27.05.2024 r., stwierdzono dwie wpłaty skarżącego: z dnia 9.03.2021 r. na kwotę 1,55 zł - wpłata została przekazana na koszty egzekucyjne i z dnia 20.05.2021 r. na kwotę 692,00 zł - wpłata została przekazana na: opłatę w kwocie 60,56 zł, koszty egzekucyjne w kwocie 25,81 zł oraz ratę funduszu alimentacyjnego w kwocie 587,06 zł i odsetki w kwocie 18,57 zł. Innych wpłat od początku wypłat świadczeń z funduszu alimentacyjnego tj. od 1.03.2021 r. nie odnotowano. Wg informacji zawartych w zaświadczeniu Komornika z dnia 14.05.2024 r. kwota zobowiązań dłużnika alimentacyjnego na dzień wystawienia zaświadczenia o bezskuteczności egzekucji z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wynosi 45 151,68 zł zaś należności wierzyciela alimentacyjnego wynoszą 36 061,96 zł.

Nadto, organ wystąpił do organu właściwego dłużnika - Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Starogardzie Gdańskim z wnioskiem o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2023 r., poz. 901 z późn. zm.). Dnia 17.05.2024 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Pelplinie wpłynął kwestionariusz rodzinnego wywiadu środowiskowego część I oraz karta informacyjna. Pracownik socjalny przeprowadzający rodzinny wywiad środowiskowy ustalił, że: skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jedynym źródłem utrzymania jest pomoc Ośrodka. Skarżący jest osobą bierną zawodowo, nie pracuje nigdzie na umowę ani dorywczo. Wydatki przedstawione w trakcie wywiadu stanowią 46,60 % jego dochodu. Posiadany dochód wystarcza na zaspokojenie podstawowych potrzeb. Z karty informacyjnej sporządzonej dnia 16.05.2024 r. przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Starogardzie Gdańskim wynika, że skarżący pobiera zasiłek stały z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Starogardzie Gdańskim w kwocie 1000,00 zł miesięcznie. Stałe obciążenia finansowe to: energia elektryczna, woda i gaz w kwocie 225,00 zł; telefon w kwocie 35,00 zł; opłaty sądowe w kwocie 50,00 zł; opłaty komornicze w kwocie 151,00 zł; leki w kwocie 5,00 zł. Sporządzona karta informacyjna potwierdza również, że Pan Ł. G. nie płaci alimentów.

W tych okolicznościach organ stwierdził brak możliwości umorzenia należności na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2023 r., poz. 1300 z późn. zm.). Zgodnie bowiem z jego treścią organ właściwy dłużnika może umorzyć należności w łącznej wysokości:

1) 30% jeżeli egzekucja wobec dłużnika jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów

2) 50% jeżeli egzekucja wobec dłużnika jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów

3) 100% jeżeli egzekucja wobec dłużnika jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów.

Nadto, organ stwierdził, że nie zachodzą przesłanki do umorzenia na podstawie z art. 30 ust. 2 tej ustawy. Zgodnie zaś z jego treścią organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną.

Biorąc pod uwagę sytuację dochodową skarżącego, organ zauważył, że z uwagi na niski dochód - zasiłek stały w kwocie 1000,00 zł miesięcznie i wydatki w łącznej kwocie 466,00 zł miesięcznie skarżący nie jest w stanie w chwili obecnej spłacać zobowiązań alimentacyjnych. Znaczną część wydatków stanowią opłaty komornicze (151,00 zł) oraz opłaty sądowe (50,00 zł). Skarżący nie spłaca jednak zobowiązań alimentacyjnych.

Organ wskazał na także na sytuację dochodową rodziny, jak i informacje uzyskane z wywiadu alimentacyjnego przeprowadzonego dnia 16.05.2024 r. ze skarżącym przez pracownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Starogardzie Gdańskim oraz oświadczenia majątkowego dłużnika. Wynika z nich, że: skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, korzysta ze świadczeń pomocy społecznej (zasiłek stały w kwocie 1000,00 zł miesięcznie, otrzymuje pomoc żywnościową od matki, aktualnie nie pracuje, ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności na stałe, nie posiada nieruchomości, ruchomości i zasobów pieniężnych.

Wreszcie, odmawiając umorzenia należności, organ wziął pod uwagę interes społeczny oraz słuszny interes obywateli i stwierdził, że byłoby nieuzasadnione przerzucanie na wszystkich podatników obowiązku utrzymania dzieci dłużnika.

Zgodnie bowiem z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Obowiązek alimentacyjny ciąży bezwzględnie na każdym z rodziców. Wynika to z faktu, iż alimenty służą realizacji ochrony dobra dziecka poprzez zapewnienie środków na jego godziwe utrzymanie, wychowanie czy też edukację. Dobro dziecka jest wartością najwyższą, podlegającą konstytucyjnej ochronie ze strony Państwa. Konstytucyjna zasada pomocniczości nakłada na Państwo obowiązek wspierania osób ubogich, które nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb i nie otrzymują należnego im wsparcia od osób należących do kręgu zobowiązanych wobec nich do alimentacji. Ponieważ skarżący nie wywiązywał się ze swojego obowiązku alimentacyjnego wobec dzieci, stały się one uprawnione do świadczeń alimentacyjnych wypłacanych przez Ośrodek w kwocie zasądzonych alimentów tj. 500,00 zł miesięcznie na każdą osobę uprawnioną.

W konsekwencji, decyzją z dnia 4 czerwca 2024 r. Burmistrz Miasta i Gminy Pelplin ponownie odmówił skarżącemu umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami.

W odwołaniu skarżący wniósł o uchylenie tej decyzji i umorzenie należności. Wskazał, że po raz kolejny pominięto fakt, że przez okres dwóch lat i ośmiu miesięcy przebywał w zamkniętym szpitalu psychiatrycznym w ramach detencji, z rozpoznaniem schizofrenii paranoidalnej i uzależnienia mieszanego. Stwierdzona u niego niepełnosprawność, wynikająca z chorób psychicznych, ma bardzo negatywny wpływ na znalezienie stałej pracy. Obecny stan zdrowia nie pozwala mu na wykonywanie dotychczasowego zawodu kierowcy kat. C, ani też wyuczonego zawodu ślusarza. Wskazał także, że choroby, na które cierpi będą leczone już do końca życia i nie ma perspektyw na poprawę sytuacji

Zaskarżoną decyzją z dnia 2 października 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy Pelplin z dnia 4 czerwca 2024 r., uznając przy tym, że zarzuty podniesione w odwołaniu nie dają podstawy do zmiany zaskarżonej decyzji. Organ I instancji rozważył ustalone okoliczności, biorąc pod uwagę zgromadzony materiał dowodowy, a tym samym nie naruszył granic przysługującego mu uznania administracyjnego. W niniejszej sprawie nie stwierdzono przy tym, aby wystąpiły obiektywne okoliczności uniemożliwiające spłatę zobowiązań i aby okoliczności te były trwałe.

Kolegium na podstawie wywiadu środowiskowego ustaliło bowiem, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i zamieszkuje w domku gospodarczym matki. Jest osobą bierną zawodowo, nie jest zarejestrowany w PUP. Utrzymuje się z pomocy ośrodka i pomocy matki. Posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z dnia 05.06.2024 r. na stałe. W okresie od dnia 22.12.2020 r. do dnia 24.08.2023 r. przebywał w zamkniętym szpitalu psychiatrycznym w ramach detencji, z rozpoznaniem schizofrenii paranoidalnej i uzależnienia mieszanego. Obecnie leczy się w warunkach ambulatoryjnych i przyjmuje leki neuroleptyczne, których odstawienie powoduje nawroty psychozy i urojeń. Po opuszczenia szpitala jest pod stałą opieką lekarską i uczestniczy w zajęciach terapeutycznych w ośrodku dla osób uzależnionych. Skarżący funkcjonuje w środowisku samodzielnie i nie wymaga pomocy osób trzecich w codziennych czynnościach, zgodnie z orzeczeniem może podjąć zatrudnienie w warunkach pracy chronionej.

Kolegium wyjaśniło, że kryterium zastosowania ulg przewidzianych w przepisie art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów stanowi sytuacja dochodowa i rodzinna dłużnika alimentacyjnego. Natomiast użyty w tym przepisie zwrot: może umorzyć, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty wskazuje, że zastosowanie ulg przewidzianych w tym przepisie ma charakter uznaniowy, co oznacza, iż organ administracji ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia. Jest to więc szczególna forma wykonywania przepisów prawa, polegająca na tym, że to nie ustawodawca, ale organ stosujący prawo ma uwzględnić indywidualne przesłanki każdego przypadku.

Umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego ma charakter wyjątkowy i zachodzi jedynie wówczas, gdy na skutek obiektywnych okoliczności dłużnik nie ma możliwości wywiązania się ciążącego na nim obowiązku. Okoliczności uzasadniające umorzenie należności z tytułu wypłaconych alimentów muszą mieć charakter wyjątkowy, powinny też być niezależne od dłużnika alimentacyjnego, a więc powinny być następstwem zdarzeń nagłych i nieprzewidywalnych, na powstanie których dłużnik nie miał wpływu, a trudności uniemożliwiające spłatę zadłużenia powinny mieć charakter trwały, bez szans na poprawę.

W ocenie Kolegium, powstanie zobowiązania skarżącego nie jest skutkiem nadzwyczajnych zdarzeń losowych, lecz następstwem niedopełnienia przez niego obowiązków wynikających z konieczności łożenia na utrzymanie swoich dzieci.

Dla oceny przesłanek umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego istotna jest nie tylko okoliczność, czy dłużnik aktualnie może wywiązać się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego, ale i to, czy w przyszłości dłużnik będzie mógł spłacać dług alimentacyjny.

Zasadą bowiem jest obowiązkowa spłata długów, w tym zadłużenia wobec państwa, gdyż jego koszty ponoszą wszyscy podatnicy. Zasada ta może doznać ograniczenia jedynie w wyjątkowych sytuacjach, gdy stan zdrowia i posiadane zasoby finansowe, czy też majątkowe nie pozwalają na spłatę zadłużenia, a także brak perspektyw na zmianę tego stanu rzeczy. W niniejszym przypadku dłużnik jest osobą w wieku produkcyjnym i nie można wykluczyć, że jeśli nie obecnie to jednak z czasem będzie zdolny do podjęcia pracy, co umożliwi mu spłatę należności. Nie musi to być praca w wyuczonym czy też w wykonywanym dotychczas zawodzie, ale inna odpowiednia do jego stanu zdrowia.

Organ I instancji zebrał wyczerpujący materiał dowodowy, wyjaśniono istotne w sprawie okoliczności, a także rozważono cały zebrany w sprawie materiał dowodowy oraz dokonano prawidłowej oceny istnienia przesłanek warunkujących zastosowanie przepisu przewidującego możliwość przyznania ulg. Organ wyjaśnił przesłanki, jakimi kierował się przy załatwieniu sprawy. Kolegium zaś w pełni podzieliło tę ocenę, wskazując, że przepis art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów powinien być interpretowany w sposób ścisły, a nie rozszerzający. Dokonując zatem wykładni art. 30 ust. 2 ustawy i tym samym sytuacji dochodowej i rodzinnej dłużnika, o której mowa w tym przepisie nie można pominąć, że przy ocenie tej sytuacji należy mieć na uwadze nie tylko aktualną sytuację dłużnika, lecz także należy ocenić, czy istnieją widoki na poprawę tego stanu rzeczy.

Za Naczelnym Sądem Administracyjnym (wyrok z dnia 21.08.2024 r. I OSK 183/23) Kolegium wskazało, że dłużnik alimentacyjny co do zasady jest osobą borykającą się z trudnościami finansowymi, zatem sytuacja rodzinna i dochodowa ubiegającego się o umorzenie należności musi go wyróżniać spośród innych dłużników alimentacyjnych. Sam fakt znajdowania się w trudnej sytuacji dochodowej i rodzinnej nie przesądza o konieczności umorzenia należności. Tak więc samo uzyskiwanie niskich dochodów bądź też nieuzyskiwanie dochodów nie jest okolicznością wyjątkową i szczególną na tle sytuacji innych dłużników alimentacyjnych. Zła sytuacja jest bowiem cechą większości zobowiązanych, za których Fundusz Alimentacyjny wypłacał należności i umarzanie należności z tej tylko przyczyny czyniłoby praktycznie martwą regulację dotyczącą obowiązku zwrotu organowi równowartości wypłaconych z funduszu świadczeń. Umorzenie należności może mieć miejsce tylko wówczas, gdy sytuacja dochodowa lub rodzinna nie pozwala dłużnikowi na wywiązanie się z obowiązku alimentacyjnego. Przy czym taki stan powinien być efektem wpływu czynników obiektywnych.

Ponadto Kolegium miało również na uwadze, że umorzenie przedmiotowych należności prowadziłoby do przerzucania obowiązku utrzymania dzieci dłużnika na wszystkich podatników, a zatem sprzeciwia się temu interes społeczny. Alimenty służą realizacji dobra dziecka poprzez między innymi zapewnienie środków na godziwe wychowanie i edukację, a powstałe zadłużenie stanowi konsekwencję niewywiązywania się przez stronę z obowiązku alimentacyjnego.

We wniesionej do Sadu skardze, skarżący zaskarżył decyzję Kolegium w całości i wniósł o jej uchylenie, zarzucając niewłaściwą ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i błędne uznanie, że zasadna jest odmowa umorzenia należności alimentacyjnych oraz uznanie, że powstanie zobowiązania nie jest skutkiem nadzwyczajnych zdarzeń losowych.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawione w zaskarżonej decyzji,

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. - dalej "p.p.s.a.").

Materialnoprawną podstawę wydanego w sprawie rozstrzygnięcia stanowił art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2008 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2023 r., poz. 1993 ze zm.), zgodnie z którym organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną.

Decyzja wydawana na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów jest wydawana w ramach uznania administracyjnego, a w konsekwencji kontrola jej legalności jest dokonywana przez Sąd w ograniczonym zakresie. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny, polega ona na zbadaniu, czy przed podjęciem decyzji organ dysponował niezbędnym materiałem dowodowym uzasadniającym rozstrzygnięcie sprawy i czy dokonał wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z 27 października 2020 r., I OSK 1011/20). Kontrolując legalność aktu, sąd ocenia, czy w sprawie zachodziły warunki materialnoprawne, uzasadniające skorzystanie przez organ administracji z przysługujących mu uprawnień oraz, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej (tak: wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z 22 czerwca 2016 r., I OSK 2429/14). Sądowa kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach uznania administracyjnego sprowadza się zatem do zbadania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym, tzn. czy organy obu instancji prawidłowo zebrały materiał dowodowy i rozważyły wszelkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór możliwości rozstrzygnięcia w sprawie, Sąd nie ocenia decyzji z punktu widzenia jej słuszności (por. wyrok WSA w Krakowie z 14 listopada 2012 r., III SA/Kr 3/12, wyrok NSA z 7 lipca 2015 r., I OSK 13575/14). Jednocześnie w orzecznictwie zasadnie wskazuje się, że uznania administracyjnego nie można oczywiście rozumieć jako dowolności organu w rozstrzygnięciu sprawy. Organ nie jest zwolniony z obowiązku przeprowadzenia pełnych i precyzyjnych ustaleń co do stanu faktycznego i oceny, czy okoliczności sprawy odpowiadają przesłankom udzielenia wnioskowanej pomocy. Uzasadniając wybór rozstrzygnięcia uznaniowego organ musi przedstawić jasną i przekonującą argumentację, zarówno co do faktów, jak i prawa. Uznając, że strona znajduje się w sytuacji, w której możliwe jest przyznanie pomocy w trybie wskazanym w ustawie, na organie ciąży obowiązek należytego wyjaśnienia, dlaczego w ramach uznania administracyjnego odmawia jednak jej udzielenia bądź udziela w wysokości niższej niż oczekiwana przez stronę (Wyrok NSA z 8 stycznia 2016 r., I OSK 1334/14).

Przede wszystkim, zdaniem Sądu, orzekające w sprawie organy administracji ograniczyły się wyłącznie do oceny zasadności umorzenia należności w całości, pomijając wynikający z art. 30 ust. 2 powołanej ustawy obowiązek zbadania i rozstrzygnięcia zasadności umorzenia przedmiotowych zobowiązań w części. Tymczasem w złożonym wniosku skarżący wystąpił o umorzenie całości lub części zaległości z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami na rzecz osób uprawnionych.

Niewątpliwie, umorzenie zobowiązań ma charakter wyjątkowy i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach szczególnych, jednakże należy mieć na uwadze, że ustawodawca w art. 30 ust. 2 powołanej ustawy określił, że organy orzekają o umorzeniu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części. Redakcja tego przepisu prowadzi do wniosku, że przedmiotem sprawy dotyczącej umorzenia wskazywanych należności jest ocena zasadności ich umorzenia w całości lub w części. Organ administracji nie jest w tym przypadku związany treścią wniosku o umorzenie, ponieważ to w kompetencji organu jest rozstrzygnięcia czy na kanwie konkretnej sprawy wniosek o umorzenie zasługuje na uwzględnienie, a jeśli tak to w jakim zakresie. Organ zobowiązany jest rozstrzygnąć na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, czy w realiach konkretnej sprawy zachodzą przesłanki do zastosowania całkowitego bądź częściowego zwolnienia z ciążących na wnioskodawcy zobowiązań wobec Skarbu Państwa. W szczególności zaś organy zobowiązane są do oceny i rozstrzygnięcia, czy zachodzą przesłanki do częściowego umorzenia należności niezależnie od treści złożonego wniosku. Brak rozstrzygnięcia w tym zakresie stanowi naruszenie art. 30 ust. 2 powołanej ustawy Zdaniem Sądu, nie ma aksjologicznego powodu – w sytuacji żądania umorzenia należności w całości, do nierozstrzygania o zasadności umorzenia należności w części, w sytuacji gdy w ocenie organu administracji wniosek o umorzenie należności w całości jest nieuzasadniony.

W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.).

Nie ulega wątpliwości, że obowiązek utrzymania i wychowania swoich dzieci spoczywa przede wszystkim na rodzicach. Niewątpliwie uchylanie się od łożenia na utrzymanie własnych dzieci jest naganne i nie powinno być premiowane w ten sposób, że obowiązek ten przejmuje Państwo, a w konsekwencji wszyscy podatnicy. Stąd też faktycznie stosowanie ulg powinno mieć charakter wyjątkowy. Nie zmienia to jednak okoliczności, że ustawodawca taką możliwość przewidział, a zatem dopuścił sytuacje, w których dłużnik może skorzystać nawet z całkowitego zwolnienia z długu. Zastosowanie ulg w spłacie wymaga zatem dogłębnej i szczegółowej analizy i uwzględnienia indywidualnej sytuacji dłużnika. Nadto należy podkreślić, że jedynie prawidłowo przeprowadzony proces zgromadzenia materiału dowodowego i jego analizy uwalnia organ od zarzutu dowolności i przekroczenia granic uznania administracyjnego.

W ocenie Sądu, taka analiza w badanej sprawie została przeprowadzona nieprawidłowo, bowiem nie wzięto pod uwagę i nie oceniono aktualnej sytuacji skarżącego, skupiając się wyłącznie na zdarzeniach przyszłych. Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdziło bowiem, że dla oceny przesłanek umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego istotna jest nie tylko okoliczność, czy dłużnik aktualnie może wywiązać się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego, ale i to, czy w przyszłości dłużnik będzie mógł spłacać dług alimentacyjny. Kolegium podkreśliło przy tym, że przy ocenie sytuacji należy mieć na uwadze nie tylko aktualną sytuację dłużnika, lecz także należy ocenić, czy istnieją widoki na poprawę tego stanu rzeczy, nie wyjaśniając jednakże jak konkretnie przedstawia się taka właśnie ocena w niniejszej sprawie. Poprzestanie na takim stwierdzeniu, przy jednoczesnym niekwestionowaniu okoliczności wynikających ze zgromadzonych w sprawie dowodów jest, w ocenie Sądu, niewystarczające.

Mając powyższe na uwadze Sąd doszedł do przekonania, że orzekające Kolegium nie ustaliło należycie stanu faktycznego sprawy naruszając tym samym: art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., regulujące obowiązki w zakresie gromadzenia i oceny dowodów.

Ponownie rozpatrując sprawę organ zobowiązany będzie do oceny możliwości umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, uwzględniając aktualną sytuację dochodową i rodzinną skarżącego. Przyjęte w tym zakresie stanowisko powinno być uzasadnione zgodnie z dyrektywami wynikającymi z art. 107 § 3 k.p.a.

Z uwagi na powyższe, Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. o uchyleniu zaskarżonej decyzji.