Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Walawski (spr.), Sędzia WSA Piotr Borowiecki, Asesor WSA Joanna Kruszewska – Grońska, Protokolant referent stażysta Joanna Mazur po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 października 2019 r. sprawy ze skargi J.D. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji ostatecznej w przedmiocie przyznania prawa do emerytury specjalnej oddala skargę

Prezes Rady Ministrów, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, w dniu [...] stycznia 2019 r. wydał decyzję nr [...], którą utrzymał w mocy decyzję poprzedzającą z dnia [...] grudnia 2018 r. o odmowie zmiany decyzji własnej z dnia [...] czerwca 2016 r. przyznającej J.D. emerytury specjalnej.

Organ w uzasadnieniu decyzji podał, że ww. decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. została przyznana emerytura specjalna w stałej kwocie 700 zł brutto miesięcznie.

J. D. w dniu [...] września 2018 r. złożył wniosek o podwyższenie kwoty emerytury specjalnej do kwoty 1770 zł podając, że znajduje się katastrofalnych warunkach mieszkaniowych. W toku prowadzonego postępowania ww. przesyłał do organu liczne dokumenty, które znajdowały się aktach sprawy w związku z prowadzonym postępowaniem zakończonym decyzją o przyznaniu renty specjalnej. Ponadto przekazywał do organu faktury dokumentujące zakup lekarstw, węgla i paliwa. Ponadto nadesłał kopie odpisów aktów zgonu J. D. i K. D.

Zgodnie z art. 155 Kpa, decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony; przepis art. 154 § 2 stosuje się odpowiednio.

Postępowanie toczące się w trybie art. 155 Kpa jest postępowaniem nowym, w którym bada się tylko i wyłącznie przesłanki określone w tym przepisie.

W ocenie organu nie ma podstaw do uznania, aby za wzruszeniem decyzji Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] czerwca 2016 r. przemawiał interes społeczny lub słuszny interes strony.

Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że wnioskodawca oprócz emerytury specjalnej w kwocie 700 brutto miesięcznie, otrzymuje rentę wypadkową w kwocie 1334,29zł oraz dodatek pielęgnacyjny 215,84 zł. Łącznie otrzymywane świadczenia wynoszą 2250,13 zł brutto. W ocenie organu stałe dochody nie uzasadniają twierdzenia, że sytuacja materialna wnioskodawcy jest szczególnie trudna, ani też, że otrzymywane dochody są niewspółmiernie niskie do osiągnięć wnioskodawcy w uprawianej dyscyplinie sportu.

Biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności wynikające z akt sprawy, należy uznać, że otrzymywana przez wnioskodawcę emerytura określona w decyzji Prezesa rady Ministrów z dnia [...] czerwca 2016 r. przyznającej mu emeryturę specjalną, w ocenie organu, uwzględnia słuszny interes wnioskodawcy oraz interes społeczny.

J. D. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] stycznia 2019 r. zarzucając, że została wydana bez wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego, a w szczególności jego wyjaśnień zawartych w jego piśmie z dnia 22 stycznia 2019 r. dotyczącym uzyskiwanej od pomocy społecznej w [...].

Prezes Rady Ministrów w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i potrzymał stanowisko przedstawione w odpowiedzi na skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych.

Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.).

W ocenie Sądu, skarga analizowana pod tym kontem nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja Prezesa Rady Ministrów nie narusza prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia.

W przedmiotowej sprawie zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja wydane zostały w oparciu o przepis art. 155 Kpa. Przepis ten stanowi, że decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony; przepis art. 154 § 2 stosuje się odpowiednio. Wynika z tego, że dla zmiany lub uchylenia decyzji, na mocy której strona nabyła prawo (lub nałożono na nią obowiązek), łącznie muszą być spełnione przesłanki: istnienie decyzji ostatecznej, za jej uchyleniem lub zmianą przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony, zgoda strony na zmianę lub uchylenie decyzji, brak przeciwwskazań w przepisach ustaw szczególnych.

Co istotne, w kontekście podnoszonego przez stronę skarżącą zarówno we wniosku o wszczęcie postępowania w sprawie, następnie w odwołaniu oraz w skardze żądania ponownego rozpatrzenia sprawy, przedmiotem takiego postępowania nie jest więc merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy niejako "od nowa", lecz przeprowadzenie weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej pod kątem spełnienia wymienionych wyżej warunków. Brak spełnienia któregokolwiek z nich, wklucza uwzględnienie wniosku i dokonanie zmiany decyzji. Wynika to bowiem z tego, że istotą postępowania w trybie art. 155 Kpa jest sprawdzenie, czy w ustalonym stanie faktycznym i prawnym istnieją szczególne przesłanki, które przemawiałyby za uchyleniem lub zmianą decyzji ostatecznej. Prawna możliwość zastosowania trybu przewidzianego w art. 155 Kpa uwarunkowana jest zatem prowadzeniem postępowania w ramach tego samego stanu prawnego i faktycznego oraz z udziałem tych samych stron. Postępowanie prowadzone na podstawie art. 155 Kpa nie może zmierzać do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy zakończonej ostatecznym rozstrzygnięciem (wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007 r., I OSK 586/06, LEX nr 320845). W wyroku z dnia 25 listopada 2010 r. sygn. akt II OSK 1810/09, LEX nr 746810 stwierdzono, że: celem postępowania prowadzonego w trybie art. 155 k.p.a. jest ustalenie zaistnienia przesłanek wymienionych w tym przepisie. Nie zmierza ono do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy już ostatecznie zakończonej. W żadnym razie nie można w tym trybie rozszerzać zakresu sprawy administracyjnej. Zmiana decyzji ostatecznej w trybie art. 155 Kpa może być dokonana tylko w granicach stanu faktycznego sprawy "pierwotnej", w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony do tej pory.

Podkreślić jednocześnie należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalił się pogląd, zgodnie z którym art. 155 Kpa może mieć zastosowanie tylko do decyzji uznaniowych, a zatem takich, w których organ ma możliwość swobody decyzyjnej w orzekaniu, w ramach której może uwzględniać interes społeczny lub słuszny interes strony. Dlatego przepisu tego nie można stosować dla uchylenia lub zmiany decyzji, przy wydaniu której organ nie posiadał żadnego luzu decyzyjnego, gdyż bezwzględnie obowiązujący przepis prawa materialnego zobowiązywał go, przy ustaleniu istnienia określonych w nim przesłanek, do wydania określonej treści decyzji (por. przykładowo: wyroki NSA z dnia 9 sierpnia 2013 r. sygn. akt II OSK 756/12, z dnia 25 lutego 2011 r. sygn. akt I OSK 607/10). Zasadniczym warunkiem uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej w trybie art. 155 Kpa jest to, aby przepisy szczególne nie sprzeciwiały się takiemu rozstrzygnięciu. Zastosowanie przepisu art. 155 kpa nie może bowiem naruszać innych przepisów, ani też nie może stanowić gratyfikacji za łamanie prawa. Dopiero po ustaleniu, że uchyleniu lub zmianie decyzji ostatecznej nie sprzeciwiają się przepisy szczególne, można przystąpić do badania czy przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony, przy czym słuszny interes strony nie może stać w kolizji z interesem społecznym (wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2006 r. sygn. akt II OSK 770/05).

Tym samym rozpatrując wniesiony przez stronę skarżącą wniosek o przeprowadzenie postępowania w trybie art. 155 Kpa organ nie był uprawniony do ponownego badania przesłanek, które leżały u podstaw wydania decyzji z dnia [...] czerwca 2016 r., której podstawę materialnoprawną stanowił art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach, lecz zobowiązany był do zbadania w pierwszej kolejności, czy w sprawie zachodzi brak przeciwwskazań do uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej wynikających z przepisów ustaw szczególnych.

Oceniając zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą, Sąd również nie może badać zasadności wydania decyzji z dnia [...] czerwca 2016 r. W granicach kompetencji wyznaczonych przez powołane wcześniej przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd badał, czy organy prawidłowo przeprowadziły postępowanie i oceniły sprawę uwzględniając treść art. 155 Kpa

W wyniku analizy niniejszej sprawy Sąd uznał, że postępowanie organu było prawidłowe. Przede wszystkim zwrócić należy uwagę, że organ prawidłowo ustalił treść żądania skarżącego zawartego we wniosku z dnia [...] września 2018 r. Skarżący był pouczony w zakresie przysługujących mu środków prawnych w zakresie możliwości wzruszenia przedmiotowej decyzji w konsekwencji czego sprecyzował swój wniosek, wskazując, iż wnosi o przeprowadzenie postępowania w trybie art. 155 Kpa.

Odnosząc się do rozstrzygnięcia organu należy wskazać, że świadczenie specjalne, przyznawane przez Prezesa Rady Ministrów nie jest świadczeniem o charakterze socjalnym, przyznawanym z tytułu trudnej sytuacji zdrowotnej lub materialnej wnioskodawcy. Do udzielenia pomocy finansowej i rzeczowej osobom znajdującym się w trudnych warunkach socjalno-bytowych powoływane są terenowe ośrodki pomocy społecznej.

Świadczenia specjalne nie stanowią też odszkodowania ani zadośćuczynienia za doznane krzywdy czy cierpienia.

Podnoszone przez skarżącego argumenty, nie mogły stanowić w niniejszej sprawie przesłanek do zmiany decyzji o przyznaniu skarżącemu renty specjalnej, poprzez zmianę jej wysokości, bowiem decyzja Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] czerwca 2016 r. uwzględnia słuszny interes skarżącego oraz interes społeczny.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu administracyjny oddalił skargę.

.