Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta (spr.) Sędziowie WSA Anna Jarosz WSA Maciej Busz Protokolant st. sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 07 marca 2013 r. sprawy ze skargi E. W. na postanowienie Wojewody W. z dnia [...] listopada [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia treści aktu urodzenia, oddala skargę

E. W. złożył w Urzędzie Stanu Cywilnego w P. wniosek o ustalenie treści aktu urodzenia sporządzonego w USC w P. pod numerem [...]. Wniosek uzasadnił tym, że Sąd Rejonowy w K. wyrokiem z dnia [...] czerwca 2012 r. Sygn. akt [...], ustalił, iż pozwana W. W., nie jest matką E. W., którego akt urodzenia sporządzony został w Urzędzie Stanu Cywilnego w P. pod numerem [...], co automatycznie winno skutkować, że A. W. nie jest ojcem Pana E. W.

Postanowieniem z dnia [...] października 2012 r. Nr [...] Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w P., po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego oraz wykonaniu orzeczenia sądu polegającego na naniesieniu wzmianki dodatkowej w akcie urodzenia E. W. Nr [...], dotyczącej zaprzeczenia macierzyństwa a wynikającej z wyroku Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] czerwca 2012 r. Sygn. akt [...], zgodnie z art. 66 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, zwrócił podanie wnioskodawcy. W dniu [...] października 2012 roku w imieniu Pana E. W. zażalenie na powyższe postanowienie złożyła Kancelaria Adwokacka K. K.

Postanowieniem Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] listopada 2012 roku [...] utrzymano zaskarżone postanowienie w mocy. Zgodnie z treścią art. 21 ust. l ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego, jeżeli po sporządzeniu aktu stanu cywilnego nastąpiły zdarzenia, które mają wpływ na jego treść lub ważność, zmiany z nich wynikające wpisuje się do aktu w formie wzmianki dodatkowej. Natomiast ust. 2 przedmiotowego artykułu stanowi, iż podstawę do wpisania wzmianki stanowią prawomocne orzeczenia sądów, ostateczne decyzje, odpisy z akt stanu cywilnego oraz inne dokumenty mające wpływ na treść lub ważność aktu.

Organ II instancji uznał ,że w rozpatrywanej sprawie Kierownik USC w P. prawidłowo wpisał do aktu urodzenia Nr [...] wzmiankę dodatkową, na podstawie prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] czerwca 2012 r. Sygn. akt [...], iż W. W. nie jest matką E. W., którego przedmiotowy akt dotyczy.

Fakt, iż dziecko nie pochodzi z danego małżeństwa, nie rozstrzyga o tym, który z małżonków nie jest rodzicem dziecka ani też nie stwierdza, że ojcem jego nie jest mąż matki dziecka.

W komentarzu do art. 6112 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ( Dz. U. z 2012 r. póz. 788 ) autorzy stoją na stanowisku, iż: "Zaprzeczenie macierzyństwa obala domniemanie ojcostwa oparte na przesłance macierzyństwa kobiety, wpisanej dotąd jako matka dziecka. Jednak z obalenia tej przesłanki nie wynika jeszcze niezbicie, że mężczyzna nie jest biologicznym ojcem dziecka, ponieważ wniosek obalonego domniemania prawnego konstytuował tylko stosunek prawny ojcostwa, a nie orzekał o rzeczywistym pokrewieństwie stron. Dziecko może być bowiem w szczególności pozamałżeńskim dzieckiem męża matki, które jego żona, nie mogąca mieć swoich dzieci, przyjęła jako swoje. Odwołując się tutaj do generalnej idei wyrażonej w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 3 kwietnia 1980 r. ICR 39/80, LEX nr 8224, stwierdzić można, że wyrok orzekający, że dziecko nie pochodzi od danej kobiety, nie rozstrzyga o tym, że jej mąż nie jest ojcem dziecka".

Pojęcie ojcostwa uregulowane jest zapisami art. 62 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. -Kodeks rodzinny i opiekuńczy, który w § 3 stanowi, że domniemania ojcostwa mogą być obalone tylko na skutek powództwa o zaprzeczenie ojcostwa, zaś z brzmienia art. 32 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego, wynika, iż ustalenie treści aktu stanu cywilnego, ( o który wnioskuje strona w przedmiotowej sprawie ) następuje w dwóch przypadkach, jeżeli:

1) akt unieważniony ma być zastąpiony nowym aktem,

2) akt urodzenia lub akt małżeństwa nie został sporządzony i nie można go sporządzić w trybie przewidzianym w przepisach.

Ustalenie nowej treści aktu urodzenia nie jest dopuszczalne na tej podstawie, że osoby wpisane jako rodzice nie są biologicznymi lub prawnymi rodzicami. Rozstrzygnięcie tej kwestii może nastąpić jedynie w procesie ( uchwała Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 1994 r., III CZP 65/94 - OSNC 1994/12/231 ).

Jak wynika z treści art. 33 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego, w sprawach określonych w art. 30-32 orzeka sąd powszechny w postępowaniu nieprocesowym, na wniosek osoby zainteresowanej, prokuratora lub kierownika urzędu stanu cywilnego.

Od powyżej decyzji skargę (nazwaną zażaleniem)do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu złożył E. W. podnosząc, że akt urodzenia został sfałszowany i powinien zostać sprostowany w Urzędzie Stanu Cywilnego.

Wojewoda wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej ppsa), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego. Wskazać również należy, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa).

W niniejszej sprawie Sąd był zobowiązany zbadać czy zarówno Postanowienie Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego P. z dnia [...] września 2012 roku utrzymane w mocy postanowieniem Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] listopada 2012 roku odpowiadają prawu. Dla rozstrzygnięcia powyższego kluczowe znaczenie miała kwestia właściwości powyżej wskazanych organów administracyjnych dla rozpoznania wniosku złożonego przez pełnomocnika E. W. o ustalenie treści aktu urodzenia poprzez wskazanie iż nie jest znana matka E. W. jak i jego ojciec. Otóż zgodnie z poglądem wyrażonym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lipca 2001 roku (do dnia 18 lipca 2001 roku ) w Warszawie (Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 2003.12.31) w Warszawie z dnia 18 lipca 2001 r.V SA 493/01 )

Dostosowanie treści aktu stanu cywilnego stwierdzającego zdarzenie niezgodne z prawdą do stanu rzeczywistego może nastąpić jedynie w postępowaniu sądowym. Nie może ono nastąpić w postępowaniu administracyjnym lub też sądowoadministracyjnym. Pogląd ten podziela Sąd rozpoznający sprawę i czyni go własnym. Takie samo stanowisko zajął też już wcześniej Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 10 maja 1994 r. III CZP 65/94 .

W sprawie o unieważnienie aktu urodzenia i ustalenie jego nowej treści (art. 30 i 32 pkt 1 ustawy z dnia 29 września 1986 r. - Prawo o aktach stanu cywilnego, Dz.U. Nr 36, poz. 180 ze zm.) nie jest dopuszczalne unieważnienie aktu na tej podstawie, że osoby wpisane jako

rodzice nie są biologicznymi lub prawnymi rodzicami. Rozstrzygnięcie tej kwestii może nastąpić w procesie.OSNC 1994/12/231 4082 W uzasadnieniu tej uchwały Sąd Najwyższy wypowiedział się na temat możliwości unieważnienia aktu stanu cywilnego jakim jest między innymi akt urodzenia dziecka.

Stosownie do art. 13 § 1 k.p.c., sąd rozpoznaje sprawy w zasadzie w procesie, który jest zasadniczym trybem postępowania rozpoznawczego, chyba że przepisy kodeksu postępowania cywilnego lub ustaw szczególnych przekazują określone rodzaje spraw do postępowania nieprocesowego. W art. 33 Prawa o aktach stanu cywilnego przekazano do postępowania nieprocesowego sprawy określone w art. 30-32, a wśród nich niektóre sprawy dotyczące aktów stanu cywilnego niezgodnych z prawdą; inne sprawy dotyczące aktów stanu cywilnego niezgodnych z prawdą, poza wymienionymi w art. 30 i 31, sąd rozpoznaje w procesie. Co to praktycznie oznacza?

Otóż, w postępowaniu nieprocesowym sąd - zgodnie z art. 30 pkt. 1 - unieważnia akt stanu cywilnego, jeżeli stwierdza on zdarzenie niezgodne z prawdą, np. akt urodzenia dziecka, które w ogóle nie przyszło na świat. Podobnie akt małżeństwa podlega unieważnieniu w postępowaniu nieprocesowym, gdy np. akt małżeństwa został sporządzony, a zawarcie małżeństwa nie nastąpiło.

W procesie natomiast sąd orzeka w sprawach o ustalenie nieistnienia małżeństwa w przypadku, gdy wprawdzie został sporządzony akt małżeństwa, ale oświadczenie o wstąpieniu w związek małżeński zostało złożone bez zachowania wymagań - określonych w art. 1 § 1 k.r.o. Podobnie w procesie, w trybie postępowania odrębnego w sprawach ze stosunku między rodzicami a dziećmi, sąd orzeka w sprawach o ustalenie lub zaprzeczenie pochodzenia dziecka oraz o unieważnienie uznania. Droga procesu jest więc właściwa wtedy, gdy chodzi o ustalenie lub zaprzeczenie macierzyństwa w przypadku, gdy w akcie urodzenia dziecka została wpisana jako matka kobieta nie będąca matką. Droga procesu jest także właściwa wtedy, gdy chodzi o zaprzeczenie ojcostwa w przypadku, gdy mąż matki, wpisany w akcie urodzenia dziecka, nie mógł być ojcem dziecka. Podobnie, gdy chodzi o unieważnienie uznania dziecka z powodu wady oświadczenia woli mężczyzny, który je uznał lub oświadczenia osoby, której zgoda była potrzebna do ważności uznania (art. 80 k.r.o.), albo gdy mężczyzna, który dziecko uznał, niej jest ojcem dziecka (art. 81 k.r.o.), oraz jeśli chodzi o sądowe ustalenie ojcostwa w przypadku, gdy w chwili sporządzenia aktu urodzenia ojciec nie był znany (art. 84 k.r.o.).

We wszystkich wymienionych wyżej przypadkach chodzi przede wszystkim o ustalenie rzeczywistego stanu cywilnego osoby, dostosowanie zaś treści aktów stanu cywilnego stwierdzających zdarzenia niezgodne z prawdą do stanu rzeczywistego jest skutkiem wtórnym. Na podstawie wyroków wydanych w tych sprawach zmiany z nich wynikające wpisuje się do aktów stanu cywilnego w formie wzmianek dodatkowych. W konsekwencji należy przyjąć, że jeśli w akcie urodzenia dziecka wpisano jako matkę kobietę nie będącą matką, a jako ojca dziecka męża matki, który nie mógł być ojcem, to właściwa jest droga procesu. W szczególności w grę wchodzi postępowanie odrębne o zaprzeczenie macierzyństwa lub o zaprzeczenie pochodzenia dziecka. Włączony zaś jest tryb unieważnienia aktu urodzenia dziecka (art. 30 Prawa o aktach stanu cywilnego).

Przenosząc powyższe więc na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić ,że organ pierwszej I instancji słusznie orzekł o zwrocie wniosku Otóż zgodnie z treścią przepisu art. 66§ 3 kpa jeżeli z treści podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu. Zwrot podania następuje w drodze postanowienia , na które służy zażalenie. W uznaniu sądu również postanowienie Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] listopada 2012 roku utrzymujące w mocy postanowienie Kierownika Urzędu staniu cywilnego w P. z dnia [...] października 2012 roku nr [...] odpowiada prawu.

Z powyższych względów na podstawie art.151 ppsa skargę należało oddalić.