Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 15 lutego 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Leszek Kiermaszek Sędziowie sędzia NSA Tomasz Zbrojewski (spr.) sędzia del. WSA Piotr Broda po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy Milówka o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy Milówka a Starostą Powiatu Żywieckiego w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia wniosku o uzgodnienie budowy przyłącza energetycznego postanawia: 1. odrzucić wniosek, 2. zwrócić Gminie Milówka ze środków budżetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego kwotę 100 (sto) złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego.

Wójt Gminy Milówka (Wójt) wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Starostą Powiatu Żywieckiego (Starosta), a Wójtem, w sprawie wniosku firmy [...] R. W. (ul. [...] [...], [...]) z dnia 11 września 2023 r. o uzgodnienie budowy przyłącza energetycznego nN dla zasilania urządzeń działkowych w miejscowości [...], ul. [...], na działce nr [...], oraz o ustalenie organu właściwego do załatwienia sprawy.

Wójt wskazał, że w dniu 11 września 2023 r. do Starosty wypłynął wniosek firmy [...] R. W. o uzgodnienie budowy ww. przyłącza energetycznego. W dniu 22 września 2023 r. do Wójta wpłynęło pismo Starosty (znak: GKN-III.0147.4.114.2023.KW) o przekazaniu ww. wniosku do załatwienia według właściwości. Wójt stwierdził, że stanowisko Starosty nie znajduje uzasadnienia, ponieważ Gmina Milówka nie jest właścicielem, ani władającym na zasadach samoistnego posiadania, drogi przebiegającej po działce nr [...], położonej w miejscowości [...], w gminie [...]. Wyżej wymieniona działka nie wchodzi w skład zasobu nieruchomości gminnych, którym gospodaruje Wójt. Droga przebiegająca po ww. działce nie stanowi drogi gminnej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2023 r. poz. 645 ze zm.) i w żaden sposób nie łączy się z siecią dróg gminnych. Po ww. działce nie przebieg żadna infrastruktura techniczna - sieć wodociągowa i kanalizacyjna, stanowiąca własność Gminy. Gmina nie realizuje zadań własnych wynikających z art. 7 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2023 r. poz. 40 ze zm.) wobec przedmiotowej drogi. Gmina nigdy nie ponosiła, i nadal nie ponosi, żadnych wydatków, na utrzymanie (budowę, remont, odśnieżanie, itp.) przedmiotowej drogi. Ponadto, zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego przyjętym uchwałą nr XLI/263/2014 Rady Gminy Milówka z dnia 28 marca 2014 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Milówka (Dz.Urz.Woj. Śląskiego z 2014 r. poz. 1929) działka nr [...] znajduje się wyłącznie na terenach leśnych i zieleni śródleśnej. Po ww. działce nie został wyznaczony obszar dróg publicznych o znaczeniu lokalnym.

W odpowiedzi na wniosek Starosta wskazał, że zgodnie z zapisem ewidencji gruntów i budynków działka oznaczona nr [...] położona w [...] ma wpisany użytek "dr" - drogi oraz ma nieuregulowany stan prawny, w ewidencji wpisane jest władanie Powiatu Żywieckiego. Stwierdził, że przedmiotowy odcinek drogi nie znajduje się w pasie drogowym żadnej z dróg powiatowych określonych w uchwale Rady Powiatu w Żywcu nr XX/249/2020 z dnia 29 grudnia 2020 r. w sprawie ustalenia przebiegu istniejących dróg powiatowych na terenie Powiatu Żywieckiego oraz pozbawienia niektórych dróg statusu dróg powiatowych oraz w uchwale Rady Powiatu w Żywcu nr XXVI/307/2021 z dnia 28 czerwca 2021 r. w sprawie ustalenia przebiegu drogi powiatowej [...] - ul. [...]. Dodał, że pismem z dnia 19 grudnia 2023 r. Dyrektor Powiatowego Zarządu Dróg w Żywcu potwierdził, że nieruchomość oznaczona nr [...] nie stanowiła i nie stanowi obecnie części pasa drogowego żadnej z dróg powiatowych, zlokalizowanych na terenie miejscowości [...]. Ponadto, Starosta podniósł, że analiza ortofotomapy, na stronie internetowej https://www.geoportal.gov.pl/, wykazała, że wzdłuż drogi przebiegającej po działce [...] położonej w [...] znajdują się liczne budynki oznaczone literą "m". Zgodnie z załącznikiem nr 6 do rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. z 2021 r. poz. 1390 ze zm.) litera "m" oznacza budynki mieszkalne. Dla wspomnianych budynków mieszkalnych działka nr [...] stanowi jedyny dostęp do dróg publicznych. Starosta zaznaczył, że zgodnie z zapisami zawartymi w treści art. 25a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2023 r. poz. 344 ze zm.) do powiatowego zasobu nieruchomości należą nieruchomości, które stanowią przedmiot własności powiatu i nie zostały oddane w użytkowanie wieczyste oraz nieruchomości będące przedmiotem użytkowania wieczystego powiatu. Ponadto do zakresu działania gminy należą wszystkie sprawy publiczne o znaczeniu lokalnym, niezastrzeżone ustawami na rzecz innych podmiotów, o czym stanowi art. 6 ust. 1 ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2023 r. poz. 40 ze zm.). W ocenie Starosty, biorąc pod uwagę stanowisko Wójta zawarte we wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, mówiące, że Gmina nie realizuje zadań własnych na przedmiotowej działce, należy uznać, że droga znajdująca się ww. działce nie jest drogą publiczną, a jedynie drogą wewnętrzną o nieuregulowanym stanie prawnym. Starosta zaznaczył, że w związku z powyższym, po rozstrzygnięciu sporu przez Naczelny Sąd Administracyjny, zamierza wszcząć postępowanie administracyjne dotyczące aktualizacji operatu ewidencji gruntów w celu ustalenia władającego przedmiotową działką. Jeżeli przeprowadzone postępowanie nie przyniesie skutku, zostanie wpisany w ewidencji gruntów i budynków właściciel nieustalony. Starosta wskazał także na art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2023 r. poz. 344 ze zm.).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). W orzecznictwie zwraca się uwagę, że spór ma miejsce w takiej sytuacji prawnej, kiedy istnieje materialnoprawna podstawa do załatwienia przez organ administracji publicznej określonej sprawy administracyjnej (zob. postanowienie NSA z dnia 14 grudnia 2005 r., sygn. akt II OW 79/05). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a.). Ponadto, warunkiem rozpatrzenia sporu kompetencyjnego jest precyzyjne ustalenie stanu faktycznego, w którym ma być rozstrzygana przedmiotowa sprawa przez właściwy organ. Tylko bezsporny stan faktyczny pozwala bowiem na zastosowanie odpowiedniej normy prawa materialnego, która implikuje wyznaczenie właściwego organu.

Wniosek podlegał odrzuceniu, gdyż zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 64 § 3 i art. 15 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny odrzuca wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.

Przedmiotem wniosku firmy [...] R. W. (R. W. działa w imieniu inwestora T. [...] S.A.), jest "wyrażanie zgody na budowę przyłącza energetycznego niskiego napięcia 0,4kV na działce nr [...] w miejscowości [...]"; "uzgodnienie budowy przyłącza energetycznego nN dla zasilania urządzeń działkowych w miejscowości [...]". Z uproszczonego wypisu z rejestru gruntów wynika, że ww. działka, oznaczona jako "dr", o powierzchni 0.1144 ha, jest we władaniu Powiatu Żywieckiego na zasadach samoistnego posiadania. Na marginesie, w tym miejscu, należy zauważyć, że, co do zasady, w przypadku gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli, w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się osoby lub inne podmioty, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania (art. 20 ust. 2 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - Dz.U. z 2021 r. poz. 1990 ze zm.). Możliwe jest także oznaczenie "właściciel nieustalony" lub "władający nieustalony" (zob. akty wykonawcze wydane na podstawie art. 28 ust. 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne). Posiadanie samoistne nieruchomości polega na faktycznym wykonywaniu w stosunku do niej wszelkich uprawnień, które składają się na treść prawa własności, a zatem, co do zasady, przynależą właścicielowi (art. 336 k.c.). Oznacza to, że ten, kto jest posiadaczem samoistnym rzeczy powinien być przez otoczenie postrzegany jako jej właściciel - zob. postanowienie SN z dnia 18 października 2013 r., sygn. akt III CSK 12/13. Z informacji podanych przez będące w sporze organy wynika nadto, że znajdująca się na ww. działce droga, nie jest drogą gminną, ani powiatową, nie jest drogą publiczną, a jedynie drogą wewnętrzną o nieuregulowanym stanie prawnym. W tych okolicznościach stwierdzić trzeba, że istotą sporu powstałego pomiędzy organami są kwestie właścicielskie drogi znajdującej się na działce nr [...]. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, pismo firmy [...] R. W. z dnia 29 sierpnia 2023 r. (11 września 2023 r. wpływ do organu) o "wyrażanie zgody na budowę przyłącza energetycznego niskiego napięcia 0,4kV na działce nr [...] w miejscowości [...]" jest w gruncie rzeczy prośbą skierowaną do "właściciela" nieruchomości, drogi przebiegającej po ww. działce, o wyrażenie zgody na realizację ww. inwestycji. Zostało skierowane do Starosty Żywieckiego, Wydziału Geodezji, Kartografii i Gospodarki Nieruchomościami. W niniejszej sprawie nie mamy zatem do czynienia ze sporem o właściwość pomiędzy organami do wydania orzeczenia w postępowaniu administracyjnym, lecz ze sprawą należącą do zakresu prawa cywilnego. Skoro powołane pismo nie zostało wniesione w sprawie administracyjnej i brak jest materialnoprawnej podstawy do załatwienia sprawy przez organ administracji, to wniosek o wskazanie organu właściwego do jej rozpoznania jest niedopuszczalny.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 64 § 3 i art. 15 § 2 oraz art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.