Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 19 września 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Mirella Ławniczak (spr.) Protokolant: st.sekr.sąd. Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2019 roku przy udziale sprawy ze skargi Y. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] lutego 2019r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2008 oddala skargę

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...], decyzją z dnia [...] lutego 2019 roku, nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Y. K., utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z dnia [...] grudnia 2016 roku o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2008.

W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że płatności na rzecz beneficjentów Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 mogły zostać dokonane najpóźniej do dnia 31 grudnia 2015 roku. Po tym dniu sprawa staje się bezprzedmiotowa. Upływ terminu ustalonego w art. 71 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 i zakończenie finansowania programu, w ramach którego wnioskodawca starał się o przyznanie pomocy finansowej, jest elementem

materialnego stosunku prawnego, którego brak jest okolicznością warunkującą bezprzedmiotowość postępowania w sprawie o udzielenie tej pomocy. Zakończenie okresu kwalifikowalności wydatków w ramach PROW 2007-2013 stanowi o braku przedmiotu postępowania, co powoduje skutek w postaci bezprzedmiotowości i konieczność umorzenia postępowania w sprawie przyznania pomocy finansowej

z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2008.

Y. K., reprezentowana przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, skorzystała z prawa skargi do sądu administracyjnego.

Skarżąca zażądała uchylenia decyzji organu odwoławczego oraz

poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że organ jest obowiązany do wydania decyzji rozstrzygającej w przedmiocie spełnienia przez rolnika warunków do przyznania płatności ONW. To czy wydatki kwalifikują się do wkładu EFRROW jest wyłącznie problemem wewnętrznym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Nieprawdą jest twierdzenie, że wydając decyzję o przyznaniu płatności Agencja podejmuje zobowiązanie prawne. W ocenie strony owo zobowiązanie prawne istnieje z mocy samego prawa – ustawy z dnia 7 marca 2007 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju obszarów Wiejskich na

lata 2007-2013. Na Agencji ciąży obowiązek stwierdzenia wysokości tej pomocy. Obowiązek wydania decyzji wynika z przepisów krajowych, które pozostają w mocy.

Organ powinien wydać decyzję na podstawie art. 5 ust.1 pkt 12 ustawy z dnia 7 marca 2007 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 w związku z §3 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach

działania ONW oraz art. 16 ust.3 i art. 22 rozporządzenia komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 roku ustanawiającego szczegółowe zasady wykonywania rozporządzenia rady (we) NR 1698/2005.

Przepis art. 71 ust.1 rozporządzenia (WE) nr 1698/2005 stanowi jedynie o kwalifikowalności wydatków. Rozporządzenie zostało uchylone przez przepis art. 88 rozporządzenia parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 roku, jednak jego przepisy należy stosować nadal do operacji realizowanych zgodnie z programami zatwierdzonymi przez Komisję na mocy tego rozporządzenia przed dniem 1 stycznia 2014 roku.

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji oraz wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga nie ma uzasadnionych podstaw.

Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przyznania stronie skarżącej pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2008, nie naruszają przepisów prawa materialnego lub procesowego w stopniu uzasadniającym ich wyeliminowanie z obrotu prawnego.

Stosownie do art. 105 §1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U 2018, poz. 2096 ze zm.) organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z

jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe.

Instytucja umorzenia postępowania przewidziana w tym przepisie, w świetle orzecznictwa sądowoadministracyjnego i poglądów doktryny, dotyczy sytuacji, gdy powstaje trwała i nieusuwalna przeszkoda w prowadzeniu postępowania administracyjnego, czy to po stronie podmiotowej czy też przedmiotowej, przy czym przeszkoda ta, ma charakter nieprzemijający i nieusuwalny. Przepis art. 105 § 1

ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego ma zastosowanie w tych przypadkach, gdy w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania. Sprawa administracyjna jest więc konsekwencją istnienia stosunku administracyjnoprawnego

a więc takiej sytuacji prawnej, w której strona ma prawo żądać od organu administracyjnego skonkretyzowania jej indywidualnych uprawnień wynikających z prawa materialnego.

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie uznaje, że upływ terminu ustalonego w art. 71 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 i zakończenie finansowania programu, w ramach którego skarżąca starała się o przyznanie pomocy finansowej, jest elementem materialnego stosunku prawnego, który stanowił o bezprzedmiotowości postępowania w sprawie o udzielenie spornej pomocy.

Przyznanie beneficjentowi wnioskowanej pomocy finansowej jest możliwe po łącznym spełnieniu wszystkich normatywnych przesłanek, do których należy zaliczyć także możliwość dysponowania przez ARiMR środkami finansowymi na przyznanie takiej pomocy oraz termin, do którego płatności mogą być przyznane. Brak możliwości wypłaty przez organy środków finansowych w ramach działania odnoszącego się do wspierania rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 na skutek upływu terminu ich kwalifikowalności do EFFROW, wywiera ten skutek, że organ nie ma podstawy prawnej do merytorycznego orzekania, co do istoty sprawy (porównaj: wyrok NSA z 15 lutego 2012 r., II GSK 1520/10, wyrok NSA z 24 kwietnia 2012 roku, II GSK 225/11 - dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako CBOSA). Opisany pogląd został także podzielony przez NSA w wyroku z 07 czerwca 2018 roku, I GSK 632/18 (CBOSA) którym to wyrokiem NSA oddalił skargę kasacyjną od wyroku WSA w Poznaniu z 12

października 2017 roku, III SA/Po 230/17. Skład orzekający w niniejszej sprawie powołane stanowisko w pełni podziela.

Art. 71 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005, który w związku z art.

88 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1305/2013 ma nadal zastosowanie do operacji realizowanych zgodnie z programami zatwierdzonymi przez Komisję na mocy tego rozporządzenia przed dniem 1 stycznia 2014 roku, stanowi, iż: "Bez uszczerbku dla art. 39 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, wydatki kwalifikują się do wkładu z EFFROW, jeżeli odpowiednia pomoc jest rzeczywiście wypłacana przez agencję płatniczą pomiędzy dniem 1 stycznia 2007 roku a dniem 31 grudnia 2015 roku. Operacje podlegające współfinansowaniu nie powinny być zakończone przed datą rozpoczęcia kwalifikowalności."

Należy zatem podkreślić, że za wydatki kwalifikowane do wkładu z EFRROW uznaje się pomoc, która została rzeczywiście wypłacona przez agencję płatniczą w okresie od dnia 1 stycznia 2007 roku do dnia 31 grudnia 2015 roku i jest to okres realizacji PROW 2007-2013. Natomiast po dniu 31 grudnia 2015 roku nie mogą być wydatkowane z EFRROW żadne środki. Upływ terminu określonego w cytowanym wyżej przepisie rodzi ten skutek, że ustaje możliwość realizacji prawa do płatności rolniczych, a w konsekwencji przestaje istnieć związek przedmiotu postępowania ze stosowaniem przepisów prawa materialnego, co uzasadnia zastosowanie art. 105 §1 ustawy – Kodeks postepowania administracyjnego.

Organy orzekające w kontrolowanej sprawie nie miały więc warunków faktycznych i prawnych do merytorycznego orzekania co do istoty sprawy, ponieważ sprawa administracyjna zainicjowana wnioskiem strony o przyznanie płatności ONW

na rok 2008 utraciła w toku postępowania jedną z cech sprawy administracyjnej obejmującej wydanie rozstrzygnięcia o przyznaniu płatności. Sąd podziela stanowisko organów, że decyzja o przyznaniu płatności kreuje zobowiązanie do wypłaty środków pomocowych. Powyższe znajduje potwierdzenie również w art. 3 decyzji Komisji z dnia 7 września 2007 roku Nr CCI2007PL06RPO001, zatwierdzającej program rozwoju obszarów wiejskich w Rzeczypospolitej Polskiej w okresie programowania 2007-2013, zgodnie z którym wydatki rzeczywiście poniesione przez agencję płatniczą programu

w okresie między 1 stycznia 2007 roku a dniem 31 grudnia 2015 roku są kwalifikowane. Powołany art. 3 decyzji Komisji ustanawia zatem ostateczną granicę wydatkowania (i rozliczania) środków finansowych w ramach PROW 2007-2013, co oznacza, że po

dniu 31 grudnia 2015 roku nie mogą być księgowane, jak również przedstawiane do wydatkowania z EFFROW żadne koszty.

Wniosek strony skarżącej dotyczył płatności ONW za 2008 rok. Długotrwałość postępowania administracyjnego zakończonego zaskarżoną decyzją o umorzeniu postępowania jest faktem niekwestionowanym. Przyczyny tego stanu są jednak indyferentne z punktu widzenia podstaw umorzenia postępowania administracyjnego.

Termin końcowy, do którego możliwe było przyznanie pomocy finansowej w ramach ustawy o wspieraniu obszarów wiejskich oraz wydanego na jej podstawie Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi upłynął przed ostatecznym rozpoznaniem wniosku. Płatności ONW przyznawane są ze środków unijnych, a źródłem wspólnotowej regulacji prawnej dotyczącej uzyskania płatności ONW było rozporządzenie Rady (WE) Nr 1698/2005, które m.in. w art. 36 lit. a pkt I), pkt II) oraz

w art. 37 odnosi się do pomocy finansowej dla obszarów górskich i innych o mniej korzystnych warunkach gospodarowania. Zatem wskazany w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1698/2005 termin końcowy dla zakwalifikowania wydatku, jako realizowanego ze środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, nie może pozostawać bez wpływu na możliwość merytorycznego rozpoznania wniosku o tę płatność po dniu 31 grudnia 2015 roku.

Skoro zatem wniosek wszczynający postępowanie w niniejszej sprawie dotyczył płatności objętej planem wsparcia rozwoju obszarów wiejskich w latach 2007 - 2013,

to płatności ONW zgodnie z zapisem art. 71 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005, mogły być realizowane do 31 grudnia 2015 roku. Rozporządzenie Rady (WE) Nr 1698/2005 pozostawiło regulację szczegółowych procedur dotyczących dofinansowania objętego tym programem (lata 2007-2013) państwom członkowskim (art. 74). Na tej podstawie, jak już wyżej zaznaczono, została wydana polska ustawa

o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, odnosząca się wprost do zadań określonych w rozporządzeniu Rady (WE) 1698/2005 (art. 1) oraz kolejne rozporządzenia wykonawcze, w tym ww. Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Sąd zauważa, że obecnie programy w zakresie dofinansowania obszarów wiejskich realizowane są w oparciu o ustawę z dnia 20 lutego 2015 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów

Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. 2018, poz. 627), wydaną w celu implementacji regulacji zawartych w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr

1303/2013 ustanawiającym wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiającym przepisy

ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylającym rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz. U. UE. L.

z 2013r. Nr 347 poz. 320). Płatności dla obszarów o niekorzystnych warunkach gospodarowania określa rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi rozporządzenie z dnia 13 marca 2015 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. 2015, poz. 364).

Wskazane powyżej przepisy nie przewidują możliwości kontynuacji przyznawania i wypłaty środków w ramach PROW na lata 2007-2013 z uwagi na odrębność tych programów, odrębność środków na nie wydzielonych, podstaw prawnych materialnych i procesowych do ich rozdysponowania (porównaj: wyrok WSA w Poznaniu z 12 października 2017 roku, III SA/Po 230/17).

Z powyższych względów, w ocenie Sądu, zasadne było umorzenie postępowania w kontrolowanej sprawie z uwagi na jego bezprzedmiotowość. W momencie, w którym wniosek mógł być przyjęty do realizacji, nie było już możliwości przyznawania i wypłaty środków finansowych w ramach PROW 2007-2013. Ponownie podkreślić należy, iż dostępność środków finansowych jest elementem materialnego stosunku prawnego, którego brak jest okolicznością warunkującą bezprzedmiotowość postępowania w sprawie o przyznanie tych środków. Skoro celem postępowania było ustalenie, czy skarżący spełnia przesłanki do otrzymania pomocy finansowej w ramach tego programu, to zakończenie okresu kwalifikowalności wydatków w ramach PROW 2007-2013, stanowi o braku przedmiotu postępowania, co powoduje skutek w postaci jego bezprzedmiotowości i rodzi konieczność umorzenia takiego postępowania.

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2018, poz. 1302 ze zm.), skarga podlegała oddaleniu.