Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia D. C.-K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 listopada 2024 r., sygn. akt V SA/Wa 2625/24 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi D. C.-K. na postanowienie Ministra Zdrowia z dnia [...] lipca 2024 r., nr [...] w przedmiocie nałożenie grzywny w celu przymuszenia w związku z niewykonaniem obowiązku szczepień ochronnych postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 15 listopada 2024 r., sygn. akt V SA/Wa 2625/24, odmówił D. C.-K. wstrzymania wykonania zaskarżonego przez nią postanowienia Ministra Zdrowia z dnia [...] lipca ca 2024 r. w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia.

Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie w sprawie Sąd pierwszej instancji stwierdził, że strona skarżąca w skardze na opisane wyżej postanowienie Ministra Zdrowia, wniosła o wstrzymanie jego wykonania. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że chcąc uwolnić się od nałożonej grzywny musiałaby zaszczepić dziecko. Zdaniem skarżącej, poddanie małoletniej obowiązkowym szczepieniom ochronnym może wywołać nieodwracalne skutki dla jej zdrowia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uzasadniając odmowę wstrzymania wykonania postanowienia zauważył, że argumentacja wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej odnosi się przede wszystkim do kwestii negatywnych konsekwencji oraz potencjalnie nieodwracalnych skutków wykonania obowiązku szczepienia u dziecka skarżącej. Tymczasem przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie nie jest bezpośrednio kwestia obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym, lecz kwestia nałożenia na skarżącą grzywny w celu przymuszenia. Obowiązujące przepisy nie przewidują przymusowego dokonania obowiązkowego szczepienia ochronnego, co oznacza, że tak długo jak skarżąca nie podda dziecka szczepieniu, tak długo nie zostanie ono wykonane. Tym samym uzasadnienie wniosku powinno wskazać, jakie negatywne konsekwencje mogą nastąpić w przypadku uiszczenia, czy też wyegzekwowania, nałożonej na skarżącą grzywny w celu przymuszenia.

Dalej, WSA miał na uwadze, że konieczność zapłaty grzywny w celu przymuszenia w kwocie 500 zł wraz z opłatą za czynności egzekucyjne w wysokości 50 zł, niewątpliwie wiąże się z poniesieniem pewnych kosztów, jednakże skarżąca uzasadniając wniosek o wstrzymanie wykonania rozstrzygnięcia Ministra Zdrowia w ogóle nie przedstawiła swojej sytuacji materialnej. Jest to o tyle ważne, że tylko skorelowanie poniesienia ewentualnych kosztów i sytuacji majątkowej strony pozwala ocenić, czy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, o których mowa w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Z tego względu Sąd pierwszej instancji odmówił wstrzymania wykonania postanowienia.

Zażalenie na to postanowienie wniosła skarżąca, wnosząc o jego zmianę i wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a., poprzez przyjęcie, że skarżone postanowienie nie nosi znamienia wykonalności, mimo że otwiera możliwość egzekucji nałożonej grzywny, czy też nałożenia kolejnej, a zatem spełniona jest przesłanka niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

W odpowiedzi na zażalenie organ wniósł o jego oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie Sądu pierwszej instancji jest zgodne z prawem.

Instytucja procesowa wstrzymania wykonania aktu służyć ma stronie postępowania, chroniąc ją przed negatywnymi skutkami, jakie mogą powstać w wyniku wykonania rozstrzygnięcia. Przyznanie stronie skarżącej ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od ogólnej reguły wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., że wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Z tego względu przesłanki, jakimi powinien kierować się sąd przy rozstrzyganiu wniosku o wstrzymanie wykonania, zostały w sposób wyczerpujący określone w art. 61 § 3 p.p.s.a. Przepis ten przewiduje mianowicie, że po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności wydane sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności (art. 61 § 4 p.p.s.a.).

Sąd pierwszej instancji w sposób uprawiony stwierdził, że skarżąca nie wykazała, że zaskarżone postanowienie Ministra Zdrowia nakłada na nią obowiązek, z którym związana byłaby możliwość wyrządzenia znacznej szkody w jej majątku lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Mając na uwadze, że przedmiot ochrony udzielanej na podstawie art. 61 § 1 p.p.s.a. musi odpowiadać ściśle ewentualnym skutkom, jakie wywołuje wykonanie aktu administracyjnego, objętego wnioskiem złożonym w trybie ww. przepisu, Sąd pierwszej instancji trafnie zauważył, że w niniejszej sprawie chodzi o zagrożenia dla skarżącej wynikające z obowiązków nałożonych na niego postanowieniem o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. Bezpośrednim skutkiem wykonania zaskarżonego postanowienia będzie wyegzekwowanie grzywny w wysokości 500 zł wraz z kosztami egzekucyjnymi. Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu musi zatem w sposób przekonywujący pokazać konkretne relacje między brakiem wstrzymania zaskarżonego postanowienia, a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu powinno się odnosić do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie tego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Twierdzenia skarżącej powinny być poparte dokumentami źródłowymi dotyczącymi jej aktualnej sytuacji finansowej. W sytuacji, gdy chodzi o postanowienie rodzące obowiązek zapłaty określonej sumy pieniężnej, konieczne jest bowiem zobrazowanie okoliczności wskazujących na trudną sytuację materialną wnioskodawcy oraz wykazanie, że uszczuplenie majątku grozi wyrządzeniem znacznej szkody lub spowodowaniem skutków trudnych do odwrócenia. W rozpoznawanej sprawie ani uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia, ani wniesione zażalenie nie zawierają argumentacji, która mogłaby podważyć zasadność zaskarżonego postanowienia. Należy mieć na uwadze, że postanowienie, którego wykonanie skarżąca chce zablokować, potwierdza legalność nałożenia na nią grzywny w celu przymuszenia do wykonania szczepienia ochronnego stwierdzonego w tytule wykonawczym. Grzywna w celu przymuszenia jest środkiem egzekucyjnym służącym przymuszeniu do wykonania obowiązku publicznoprawnego, którego zasadności nie bada się na etapie postępowania egzekucyjnego. Przedmiotem zaskarżonego postanowienia nie jest zatem obowiązek wykonania szczepienia. Obowiązek ten wynika bezpośrednio z tytułu wykonawczego, którym go nałożono. Grzywna stanowiąca przedmiot zaskarżonego w niniejszej sprawie postanowienia aczkolwiek jest zatem związana z niewykonaniem obowiązku szczepienia dziecka, to jednak sama takim obowiązkiem nie jest. Wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia nie będzie zatem miało przełożenia na sam obowiązek szczepienia, z którym skarżący łączy wskazywane we wniosku i zażaleniu negatywne skutki, które można by zakwalifikować jako niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków. Zdarzenia te uzasadniałyby wstrzymanie wykonania tytułu wykonawczego, który nakładał obowiązek szczepienia, nie mogą jednak stanowić przesłanki wstrzymania dla aktu, który stanowi o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia.

Potencjalna możliwość nakładania na skarżącą przez organ egzekucyjny kolejnych grzywien również nie stanowi przesłanek, o jakich mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., ponieważ jest to skutek, który nie wynika z zaskarżonego postanowienia, lecz z ewentualnego dalszego zaniechania przez skarżącego wykonania ciążącego na nim obowiązku poddania dziecka szczepieniu ochronnemu.

Z powyższych przyczyn, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.