Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędzia WSA Joanna Wegner (spr.) Protokolant ref. Magdalena Koseła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2021 r. sprawy ze skargi P. B. na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia braku naruszenia prawa przez przewoźnika lotniczego oddala skargę

Zaskarżoną przez P. B. decyzją z "(...)" kwietnia 2021 r. Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego utrzymał w mocy zaskarżoną wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzję tego samego organu z "(...)" września 2020 r., stwierdzającą brak naruszenia przez "(...)" przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylające rozporządzenie (EWG) nr 295/91 (Dz.U.UE.L.2004.46.1) – zwanego dalej "rozporządzeniem nr 261/2004".

Podstawę prawną decyzji stanowił art. 205a ust. 1, art. 205b ust. 1 pkt 1 ustawy z 3 lipca 2002 r. – Prawo Lotnicze (Dz. U. z 2019 r., poz. 1580 ze zm.) i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.) – zwanej dalej "k.p.a." oraz art. 5, art. 7 ust. 1 lit. c, art. 8, art. 9, art. 14, art. 16 ust. 2 rozporządzenia nr 261/2004.

Decyzję wydano w następujących okolicznościach sprawy.

Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego, na skutek skargi P.B., wszczął postępowanie w sprawie ustalenia tego, czy przewoźnik lotniczy – "(...)"S. A. dopuścił się naruszenia przepisów rozporządzenia nr 261/2004. Skarżący podniósł, że był pasażerem lotu z "(...)" lipca 2018 r. o nr "(...)"i nie został wpuszczony na pokład, mimo posiadanej rezerwacji i wykupionego biletu. W toku postępowania, na podstawie wyjaśnień przewoźnika ustalono, że rezerwacja na powyższy lot została anulowana, bo pasażer nie wykorzystał poprzedzającego odcinka podróży, na tracie K. – W. (lot nr "(...)". Decyzją z "(...)" września 2020 r. Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego stwierdził, że przewoźnik nie dopuścił się naruszenia przepisów rozporządzenia nr 261/2004, dlatego że Ogólne warunki przewozu pasażerów i bagażu przewoźnika w punkcie 3.3 zabraniały dowolnego wykorzystania segmentów podróży. Ocenił, że w tej sprawie nie doszło do odmowy przyjęcia na pokład, a więc nie miało miejsce naruszenie reguł dokonywania takiej odmowy, o których mowa w art. 2 lit. j i art. 4 ust. 1 rozporządzenia nr 261/2004.

W wyniku wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ zaskarżoną do Sądu decyzją utrzymał decyzję wydaną w pierwszej instancji w mocy. Przywołał argumentację tożsamą z tą, którą podano w decyzji pierwszoinstancyjnej. Podał ponadto, że pasażer nie poinformował przewoźnika o zamiarze zmiany podroży ani nie dokonał zmian w bilecie. Z tego powodu ziściła się przewidziana w art. 6 ust. 5 Ogólnych warunków przewozu pasażerów i bagażu przesłanka do anulowania kolejnych rezerwacji.

Decyzja ta stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj. art. 7 ust. 1 w związku z art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 261/2004 w związku z art. 3851 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2019 r., poz. 1145) – zwanej dalej "k.c." poprzez przyjęcie, że odmowa przyjęcia na pokład pasażera wbrew jego woli może być uzasadniona postanowieniami regulaminu, podczas gdy rezygnacja z części rezerwacji bez żądania zwrotu pieniędzy za nieodbyty lot nie wpływa jakkolwiek na działalność przewoźnika lotniczego i realizację lotu, a postanowienie regulaminu zakazujące pasażerom takich praktyk kształtują ich prawa w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając ich interesy. Zarzucił nadto naruszenie art. 7, art. 77 § 1 w związku z art. 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy, przejawiającego się w czynieniu ustaleń wyłącznie na podstawie wskazań przewoźnika, podczas gdy postanowienia regulaminu stanowią niedozwolone klauzule umowne.

Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej oraz stwierdzenie naruszenia rozporządzenia nr 261/2004 i orzeczenie obowiązku wypłaty odszkodowania w wysokości 250 Euro.

Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ w zaskarżonej decyzji nie można dopatrzyć się naruszenia prawa, które zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a lub c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2019 r., poz. 2325), obligowałyby Sąd do uchylenia tego aktu. Nie zachodzą także w kontrolowanym postępowaniu wady kwalifikowane, uzasadniające stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji ani podstawy do wznowienia postępowania administracyjnego.

Stan faktyczny został w tej sprawie ustalony prawidłowo, na podstawie zgromadzonych zgodnie z przepisami prawa dowodów i ich rzetelnej oceny. Nie można organowi przypisać naruszenia art. 7, art. 77 § 1 czy art. 80 k.p.a. Decyzja została należycie i przekonująco uzasadniona, zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. Nie można czynić organowi zarzutu z tego powodu, że opierał się na danych przedłożonych przez przewoźnika, bo w świetle art. 75 k.p.a. brak było do tego przeszkód. Co więcej, skarżący nie wykazał w postępowaniu inicjatywy dowodowej i nie przedłożył żadnych materiałów przeczących faktom przyjętym za podstawę rozstrzygnięcia. W szczególności nie wykazał tego, że podjął próbę zmiany rezerwacji.

Prawidłowo wyłożono i zastosowano przepisy prawa materialnego. W tej sprawie zasadnie organ przyjął, że nie miała miejsce unormowana w art. 2 i art. 4 ust. 1 rozporządzenia nr 261/2004 odmowa przyjęcia na pokład. Przepisy te bowiem normują przypadki, w których przewoźnik z uzasadnionych powodów zmuszony jest odmówić pasażerowi wykonania umowy przewozu w terminie wynikającym z zakupionego biletu. Tymczasem odmowa wykonania umowy przez przewoźnika w tej sprawie stanowiła konsekwencję jej niewykonania przez skarżącego i to nie dlatego, że zrezygnował on z części podróży, ale dlatego że decyzji tej nie towarzyszyło wymagane prawem współdziałanie z przewoźnikiem.

Wyjaśnić należy, że umowa przewozu w ruchu lotniczym należy do wzajemnych i na każdej ze stron spoczywają zarówno prawa i obowiązki. Ich zakres wynika nie tylko z uzgodnionych indywidualnie warunków, ale przede wszystkim z obowiązujących tych stosunkach wzorców, o których mowa w art. 384 i nast. k.c. Stosowane wobec skarżącego postanowienia punktu 3.3 i punktu 6.5 Ogólnych warunków przewozu pasażerów i bagażu są jasne i nieskomplikowane. Wykonywanie przewozów lotniczych należy do działalności wymagającej szczegółowej organizacji i planowania wielu złożonych czynności, często we współpracy z innymi przewoźnikami. Rezygnacja z rozpoczęcia podróży składającej się z kilku etapów może sugerować, że pasażer odstąpił od wykorzystania biletu. Brak wprowadzenia jednoczesnej zmiany w wykupionych biletach może tylko utwierdzać przewoźnika w przekonaniu, że pasażer nie będzie realizował podróży w ogóle. Dlatego nie można uznać za nieuczciwy, krzywdzący czy wręcz nadmierny obowiązku pasażera informowania przewoźnika o zamiarze zmiany w planie podróży i wprowadzenia zmiany w bilecie. Zdaniem Sądu wymaganie to nie narusza praw konsumenta. Nie jest także nieproporcjonalną do takiego zachowania reakcja przewoźnika, uprawnionego do anulowania rezerwacji i wypłaty refundacji. Wbrew sugestii skarżącego, postanowienia Ogólnych warunków przewozu pasażerów i bagażu nie zakazują wprowadzenia modyfikacji w skorzystaniu z wykupionej rezerwacji w całości lub części. Przeciwnie, wprowadzają jednak pewne reguły, których przestrzeganie traktować należy jako realizację wynikającego z art. 354 § 1 i 2 k.c. obowiązku współdziałania z wykonywaniu zobowiązań wzajemnych. Kwestionowane przez skarżącego postanowienia Ogólnych warunków przewozu pasażerów i bagażu traktować należy jako rozwinięcie wskazanego unormowania kodeksowego.

Rzeczywiście, powołane w skardze orzecznictwo nie przeczy przyjęciu tego, by przepisy rozporządzenia stosować jedynie do overbookingu. Zgodzić się należy z tym, że powinny być stosowane także do innych, ale wciąż leżących po stronie przewoźnika okoliczności, nawet niezawinionych. Nie można zatem zgodzić się z tezą, że należy je stosować także wówczas, gdy to pasażer decyduje o rezygnacji z określonego odcinka podróży. W tej sprawie skarżący nie tylko zrezygnował z części podróży, ale – wbrew obowiązkowi współdziałania z przewoźnikiem – odstąpił od wystosowania koniecznego w takiej sytuacji zawiadomienia drugiej strony umowy o tym fakcie i wypełnienia powinności umownych.

Związany, wynikającą z art. 6 k.p.a., zasadą legalizmu, organ administracji nie dopatrzył się po stronie przewoźnika naruszenia prawa, bo jego zachowaniu nie można przypisać naruszenia ani art. 2 lit. j, ani art. 4 ust. 1, ani wskazanych w skardze, a stanowiących podstawę do wypłaty odszkodowania art. 7 ust. 1 bądź art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 261/2004. Kwestionowane przez skarżącego Ogólne warunki przewozu pasażerów i bagażu "(...)"S. A. nie zostały dotąd uznane przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów za naruszające zbiorowe interesy konsumentów. Skoro przysługujące im domniemanie zgodności z prawem nie zostało w ten sposób podważone, a organ nie dopatrzył się w działaniu przewoźnika naruszenia prawa, zasadnie w zaskarżonej decyzji, przyjęto, że do takiego uchybienia nie doszło.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę.