II SA/Wa 2213/19 - Wyrok

Data orzeczenia	2020-07-07	
Data wpływu	2019-09-26	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie	
Sędziowie	Ewa Radziszewska-Krupa /przewodniczący sprawozdawca/
Joanna Kruszewska-Grońska
Piotr Borowiecki	
Symbol z opisem	647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych	
Hasła tematyczne	Ochrona danych osobowych	
Skarżony organ	Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych	
Treść wyniku	Oddalono skargę	
Powołane przepisy	Dz.U. 2020 nr 0 poz 256;  art. 105; Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (spr.), Sędzia WSA Piotr Borowiecki, Asesor WSA Joanna Kruszewska-Grońska, , Protokolant Referent stażysta Joanna Mazur, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lipca 2020 r. sprawy ze skargi Z. T. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie z wniosku z [...] grudnia 2017 r. oddala skargę	
Uzasadnienie
I. Stan sprawy przedstawia się następująco:

1. Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych (zwany dalej: "Prezesem UODO"), po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję własną z [...] maja 2019r. o umorzeniu postępowania w sprawie skargi Z.T. (zwana dalej "Skarżąca") na przetwarzanie przez Prezesa Sądu Rejonowego w O. (zwany dalej "Prezesem SR") danych osobowych Skarżącej. W podstawie prawnej podano m.in. art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018r. poz. 2096 ze zm., zwana dalej "k.p.a."), art. 12 pkt 2, art. 22 i art. 23 ust. 1 pkt 2 ustawy z 29 sierpnia 1997r. o ochronie danych osobowych (Dz.U. z 2016r., poz. 922 ze zm.) w związku z art. 160 ustawy z 10 maja 2018r. o ochronie danych osobowych (Dz.U., poz. 1000 ze zm.).

W uzasadnieniu wskazano, że Skarżąca złożyła do Biura Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych (obecnie: Urząd Ochrony Danych Osobowych) [...] stycznia 2018r. skargę na przetwarzanie Jej danych osobowych przez Prezesa SR. Skarżąca była stroną (uczestnikiem) postępowań sądowych toczących się przed Sądem Rejonowym w O. (dalej zwany: "Sądem Rejonowym") o sygn. akt: [...], [...] i [...]. Zdaniem Skarżącej Prezes SR bez podstawy prawnej udostępnił radcy prawnej H.N. (zwana dalej: "Radcą prawnym") dane osobowe Skarżącej znajdujące się w aktach postępowań prowadzonych przez Sąd Rejonowy w sprawach: [...], [...] i w kontrolce przeglądania akt sądowych, znajdującej się w Biurze Obsługi Interesanta. Ani powód, ani jego pełnomocnik nie byli i nie są stronami/uczestnikami ww. postępowań, nie powinni posiadać wiedzy na ich temat, w szczególności odnośnie ich przedmiotu, przebiegu, tożsamości osób biorących w nich udział, czy też zawartości akt sądowych, zaś sformułowania użyte w piśmie świadczą o tym, że znali treść akt sądowych. Skarżąca w piśmie do Prezesa UODO z [...] marca 2018r. wskazała, że biorąc pod uwagę treść załączonego do skargi pisma Radcy prawnego z [...] maja 2014r. należy przypuszczać, że ww. Radca prawna już podczas formułowania pisma była zaznajomiona z aktami sądowymi i z kontrolką przeglądania akt sądowych innych niż ww. sprawy oraz uzyskała dostęp do danych Skarżącej w sposób niezgodny z przepisami prawa, zaznajamiając się z aktami postępowań, w których nie występuje w żadnym charakterze, a tym samym udostępniła je SSR B.W. (zwana dalej: "Sędzią SR"). Do kategorii danych osobowych Skarżącej, których ochronę naruszono należą: imię, nazwisko, sygnatura akt, PESEL, adres, wiek, rola procesowa, daty przeglądania akt, informacje ujęte w protokołach rozpraw. Skarżąca w związku z tym wniosła o wszczęcie postępowania w sprawie.

Prezes UODO pismami z [...] marca 2019r. zwrócił się do:

a) Prezesa SR o wyjaśnień czy, a jeżeli tak, to na jakiej podstawie prawnej, w jakim celu i w jakim zakresie udostępniono Radcy prawnemu dane osobowe Skarżącej dotyczące postępowań prowadzonych przez Sąd Rejonowy o sygn. akt: [...] i [...], a także czy, a jeżeli tak, na jakiej podstawie prawnej, w jakim celu i w jakim zakresie udostępnione te dane zawarte w kontrolce przeglądania akt sądowych, znajdującej się w Biurze Obsługi Interesanta ww. Sądu;

b) Radcy prawnego o wyjaśnienie, czy, a jeżeli tak, na jakiej podstawie prawnej, w jakim celu i zakresie oraz z jakiego źródła pozyskała i przetwarzała dane osobowe Skarżącej, a w szczególności dane zawarte w aktach postępowań prowadzonych przed Sądem, o sygn.: [...] oraz [...], a także czy, a jeżeli tak, to na jakiej podstawie prawnej, w jakim celu i zakresie Radca prawny pozyskała i przetwarzała dane osobowe Skarżącej zawarte w kontrolce przeglądania akt sądowych znajdującej się w Biurze Obsługi Interesanta Sądu.

Prezes SR w odpowiedzi z [...] kwietnia 2019r. wyjaśnił, że po zapoznaniu się z aktami spraw [...], [...] i [...] i po odebraniu oświadczenia od Kierownika Biura Obsługi Interesantów stwierdził, że akta spraw [...] i [...] nie były udostępniane Radcy prawnemu. Wykluczył także udostępnienie ww. Radcy prawnemu danych osobowych Skarżącej zawartych w kontrolce przeglądanych akt sądowych znajdującej się w Biurze Obsługi Interesantów Sądu i wskazał, że do [...] grudnia 2015r. w zakresie sposobu sporządzenia wokand sądowych obowiązywało zarządzenie Ministra Sprawiedliwości z 12 grudnia 2003r. w sprawie organizacji i zakresu działania sekretariatów sądowych i innych działów administracji sądowej (Dz.Urz. MS z 31 grudnia 2003r.). Zgodnie z § 23 ww. rozporządzenia wokanda sądowa zawierała m.in. "imiona i nazwiska stron i innych osób wezwanych. Wiedza o tycząca się ww. sprawach mogła zostać uzyskana z analizy wokandy sądowej. Prezes SR zaprzeczył, jakoby doszło do niezgodnego z prawem przetwarzania danych osobowych Skarżącej.

Radca prawny w odpowiedzi z [...] kwietnia 2019r. na ww. pismo Prezesa UODO wyjaśniła, że była pełnomocnikiem jednej ze stron postępowania prowadzonego przez Sąd w sprawie o sygn. akt [...], zakończonego prawomocnym wyrokiem z [...] maja 2014r. Informacje o toczących się postępowaniach sądowych oraz o dostępie Skarżącej do kontrolki przeglądania akt, powzięła w związku z wykonywaniem zawodu radcy prawnego i związanym z tym częstym służbowym pobytem w siedzibie Sądu Rejonowego w różnych sprawach. Zaprzeczyła, jakoby informacje w ww. zakresie pozyskała od Prezesa SR albo od innego pracownika Sądu, wskazując, że wiadomość na temat przeglądania przez Skarżącą w Biurze Obsługi Interesanta akt sądowych powzięła z osobistej obserwacji, będąc w tym czasie w Sądzie, a informację na temat postępowania sądowego o sygn, akt: [...] powzięła z treści powszechnie dostępnej wokandy, wiszącej przy Sali rozpraw. Zapoznała się z wokandą w związku z pobytem w Sądzie Rejonowym i zauważyła Skarżącą oczekującą przed salą na wejście na rozprawę. Informację o postępowaniu o sygn. akt [...] pozyskała w związku z wykonywaniem obsługi prawnej Gminy O., która była uczestnikiem ww. postępowania.

Prezes UODO wydał [...] maja 2019r. decyzję umarzającą postępowanie w przedmiotowej sprawie.

Skarżąca we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stwierdziła, że ww. decyzję wydano z naruszeniem prawa, błędnie uznając, że rozstrzygnięcie merytoryczne w sprawie jest niedopuszczalne/bezprzedmiotowe, gdy udostępnienie akt sprawy nie stanowi części wymiaru sprawiedliwości, a co najwyżej czynność materialno-techniczną. Sąd Rejonowy udostępniając Radcy prawnej akta ww. spraw nie działał na podstawie i w granicach prawa. Naruszenie przepisów polegało także na zebraniu, rozpatrzeniu i dokonaniu oceny materiału dowodowego "wbrew regułom", w szczególności zaniechano przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków Prezesa SR, kierownika Biura Obsługi Interesantów i Radcy prawnego, co skutkowało błędnym, nielogicznym i przedwczesnym ustaleniem, że Prezes SR nie udostępnił Radcy prawnemu ww. akt spraw.

Prezes UODO, po ponownej analizie stanu faktycznego sprawy i po zapoznaniu się z całością zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, decyzją wskazaną na wstępie, utrzymał w mocy ww. decyzję własną, uznając, że zebrany materiał dowodowy pozwala sądzić, że przedmiot skargi dotyczy czynności z zakresu sprawowania przez Sąd wymiaru sprawiedliwości. Zasady udostępniania akt cywilnego postępowania sądowego reguluje ustawa z 17 listopada 1964r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2018r. poz. 1360 ze zm., zwana dalej "K.p.c."), której przepisy określają reguły procedury sądowej, mającej prowadzić do wydania przez sąd orzeczenia, a więc tworzą szczegółowe ramy prawne sprawowania przez Sąd wymiaru sprawiedliwości w przedmiocie spraw z zakresu stosunków cywilnoprawnych. Kwestii udostępniania akt sądowych nie regulują natomiast przepisy dotyczące zasad ochrony danych osobowych.

Przedmiot skargi odnosi się do organizacji pracy Sądu w zakresie jego działalności orzeczniczej. Skarżąca w piśmie z [...] marca 2018r. wskazałam.in., że osobami nieupoważnionymi, na rzecz których udostępniono dane była ww. Sędzia SR. Odpowiedzialność za działania Sędzi, w zakresie przetwarzanych danych osobowych w ramach sprawowanego wymiaru sprawiedliwości ponosi Prezes SR, jako administrator. Do kompetencji Prezesa UODO nie należy ingerowanie w wewnętrzną organizację pracy Sądu, a w szczególności w zasady obiegu akt sądowych, tym bardziej że obieg ten odbywa się w związku ze sprawowaniem przez Sąd wymiaru sprawiedliwości. Dostęp do akt sprawy w jednym postępowaniu, o którym mowa w art. 525 K.p.c., a powołanie przez Sąd dokumentu z tych akt jako dowodu w innym postępowaniu i dostęp danego sędziego do akt innej sprawy niż rozpatrywana, to dwie odmienne kwestie z prawnego punktu widzenia. Sąd, dopuszczając jako dowód dokumenty z akt innej sprawy, działa w ramach sprawowania wymiaru sprawiedliwości, bo czynności te mają wymierny wpływ na treść orzeczenia wydanego przez Sąd w postępowaniu. Nie można uznać, że dostęp Sędziego SR do dokumentów z akt innej sprawy, niż przez niego rozpatrywana, w przypadku ich dopuszczenia jako dowodu, jest czynnością Sądu jedynie o charakterze techniczno-organizacyjnym, nie mającą nic wspólnego ze sprawowaniem wymiaru sprawiedliwości. Skarżąca w piśmie z [...] marca 2018r. wyraźnie i zarazem błędnie wskazała Sędzię SR, prowadzącą sprawę o sygn. akt [...], jako osobę nieupoważnioną do pozyskania jej danych osobowych, statuując, że Sędzia prowadząc to postępowanie, miała dostęp do akt spraw o: sygn. [...] i [...] bez podstawy prawnej. Nawet, jeżeli ww. sędzia SR uzyskała dostęp do ww. akt, w związku z zawnioskowaniem przez Radcę prawnego o ich dopuszczenie jako dowodu w postępowaniu, to była do tego dostępu uprawniona i dostęp ten miał związek ze sprawowaniem przez Sąd wymiaru sprawiedliwości, a nie z czynnościami o charakterze techniczno-administracyjnym.

Prezes UODO pozyskanie przez Radcę prawnego danych osobowych Skarżącej, związanych ze sprawami o sygn. [...] i [...] - przez bezprawne udostępnienie akt sądowych tych spraw w Biurze Obsługi Interesantów Sądu - również uznał za kwestię z zakresu sprawowania wymiaru sprawiedliwości. Umiejscowienie w K.p.c. regulacji w zakresie udostępniania akt sprawy przemawia za stwierdzeniem, że czynność ta ma związek ze sprawowaniem wymiaru sprawiedliwości, do którego w całości odnoszą się przepisy tego aktu normatywnego.

Prezes UODO wyjaśnił, że zasadniczym powodem umorzenia postępowania w sprawie był brak właściwości rzeczowej Prezesa UODO w zakresie rozpatrywania spraw dotyczących przetwarzania danych osobowych przez sądy w ramach sprawowania wymiaru sprawiedliwości. Zgodnie z art. 175 dd § 1 ustawy z 27 lipca 2001r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. z 2019r. poz. 52 ze zm., zwana dalej: "u.s.p."), organem nadzorczym wobec Sądu jako administratora danych osobowych przetwarzanych w postępowaniach sądowych w ramach sprawowania wymiaru sprawiedliwości albo realizacji zadań z zakresu ochrony prawnej nie jest Prezes UODO, lecz prezes sądu okręgowego - wobec podległego sądu rejonowego. Prezes sądu okręgowego w ramach nadzoru, o którym mowa wyżej - w myśl art. 175 dd § 2 pkt 1 u.s.p., rozpatruje skargi osób, których dane osobowe są przetwarzane niezgodnie z prawem. Podstawowym celem wyłączenia kompetencji Prezesa UODO w ww. zakresie jest ochrona konstytucyjnej niezawisłości sądów. Wykonywanie przez Prezesa UODO - jako organ właściwy w sprawach ochrony danych - nadzoru nad przetwarzaniem danych w zakresie orzekania przez sądy, mogłoby stanowić niedopuszczalną ingerencję w ich działalność orzeczniczą. Prezes UODO, w ramach kompetencji przyznanych mu ustawą, nie może ingerować w tok postępowania ani w sposób jego prowadzenia przez inne, uprawnione na podstawie odrębnych przepisów organy, w tym w szczególności sądy. Nie może także ingerować w zasady sporządzania, gromadzenia lub udostępniania przez sądy akt takich postępowań, w tym dokumentów stanowiących część materiału dowodowego. Dane osobowe Skarżącej były przetwarzane przez Prezesa SR w postępowaniu sądowym w związku ze sprawowaniem wymiaru sprawiedliwości. Okoliczność ta przesądza o braku kompetencji Prezesa UODO do merytorycznego rozpatrywania skargi złożonej przez Skarżącą.

Prezes UODO nie zgodził się z zarzutem Skarżącej, że oświadczenia Prezesa SR i Radcy prawnej - zebrane jako materiał dowodowy - nie mogły stanowić podstawy ustaleń, bo w istocie zmierzają do zastąpienia dowodu z zeznań świadka, a w efekcie do naruszenia zasady bezpośredniości. Odebranie pisemnych wyjaśnień od Prezesa SR i Radcy prawnego dostatecznie realizuje art. 77 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018r. poz. 2096, ze zm., zwana dalej "k.p.a."), zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Ww. wyjaśnienia są logiczne, pochodzą bezpośrednio od osób, do których odnosi się skarga, nie budzą wątpliwości, co do ich prawdziwości, a nadto są wyczerpujące merytorycznie. Ocena ta oparta jest na doświadczeniu życiowym, zasadach logicznego myślenia, a wartość dowodową wyjaśnień Prezesa SR multiplikuje pełnienia przez niego odpowiedzialnej funkcji publicznej w sferze wymiaru sprawiedliwości i występowania w porządku prawnym w charakterze osoby wykonującej zawód zaufania publicznego. Do tej kategorii należy też zaliczyć osoby wykonujące zawód radcy prawnego, a więc także Radcę prawnego składającą wyjaśnienia. Ww. wyjaśnienia Prezesa SR i Radcy prawnego stanowią wyczerpujący materiał dowodowy, a sugerowane przez Skarżącą przesłuchanie ww. osób w charakterze świadków nie wniosłoby do sprawy niczego nowego, przez co decyzja pozostałaby niezmieniona. Bezcelowym jest też przesłuchiwanie kierownika Biura Obsługi Interesantów SR, skoro jego wyjaśnienia zweryfikował i potwierdził jego przełożony i administrator danych osobowych - Prezes SR. Przesłuchanie wszystkich ww. osób w charakterze strony lub świadków miałoby znaczenie jedynie wówczas, jeżeli stopień skomplikowania sprawy oraz ewentualne zawiłości i nieścisłości dotyczące ustalenia stanu faktycznego, a powstałe np. w wyniku udziału w sprawie większego kręgu osób lub pojawienia się niejasności i wątpliwości odnośnie wyjaśnień Prezesa SR lub Radcy prawnego, dawałyby powód do podważania prawdziwości i kompletności ich twierdzeń. Sytuacja ta nie zachodzi, zaś stanowcze twierdzenie Skarżącej, jakoby znajomość określonych okoliczności przez Radcę prawnego i Sędzię SR miała i mogła być wyłącznie rezultatem bezprawnego udostępnienia przez Prezesa SR lub pracowników Sądu akt spraw o sygn. [...] i [...] i znajdujących się w nich danych Skarżącej, jest sprzeczne z logiką i doświadczeniem życiowym, które każą uwzględnić przy wyjaśnieniu sprawy również inne, potencjalnie możliwe scenariusze biegu zdarzeń, które nie pokrywają się z sugestiami Skarżącej. Wyjaśnienia Prezesa SR i Radcy prawnego są spójne, logicznie i zawierają opis stanu faktycznego sprawy o wysokim stopniu prawdopodobieństwa wystąpienia, zważywszy na praktykę działania sądów, jawności - co do zasady - rozpraw sądowych i zasad wykonywania zawodu przez radców prawnych. Prezes UODO nie dopatrzył się w ww. wyjaśnieniach treści, które budziłyby wątpliwości ze względu na ich prawdziwość czy poprawność logiczną. Uznał je za wiarygodne, a przez to nie ma powodu, aby umniejszyć lub nie wziąć pod uwagę ich mocy dowodowej w konfrontacji z przekonaniem wewnętrznym Skarżącej, niepopartym dowodami, że jej wersja przebiegu zdarzeń jest prawdziwa, na co dowodów miałyby dostarczyć dodatkowe przesłuchania w charakterze świadków osób wymienionych we wniosku z [...] czerwca 2019r. Prezes UODO w związku z tym stwierdził, że domniemania Skarżącej nie mogą mieć większej mocy dowodowej od wyjaśnień Prezesa SR i Radcy prawnego.

2. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca wniosła o uchylenie obu ww. decyzji Prezesa UODO i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Prezesowi UODO, z uwagi na naruszenie: a) art. 105 k.p.a. - przez błędne uznanie, że rozstrzygnięcie merytoryczne sprawy jest niedopuszczalne/bezprzedmiotowe, bo ingerowałoby w część wymiaru sprawiedliwości i kwestie stosowania przez Sąd przepisów prawa, gdy udostępnienie akt sprawy nie stanowi części wymiaru sprawiedliwości, a co najwyżej czynność materialno-techniczną, a nade wszystko - Sąd udostępniając Radcy prawnemu akta spraw o sygn. [...] i [...] nie działał na podstawie i w granicach prawa; b) art. 7, art. 75, art. 77 i art. 80 k.p.a. - przez zebranie, rozpatrzenie i dokonanie oceny materiału dowodowego wbrew regułom wynikających z tych przepisów, w szczególności zaniechanie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania w charakterze świadków Prezesa SR, kierownika Biura Obsługi Interesantów SR, Radcy prawnego, co skutkowało błędnym, nielogicznym i przedwczesnym ustaleniem, że Prezes SR nie udostępnił Radcy prawnemu akt spraw o sygn. [...] i [...], a wiedza Radcy prawnego o ww. sprawach pochodziła z wokand sądowych, wywieszanych przed salami rozpraw w gmachu SR, mimo że zakres wiedzy Radcy prawnego znacznie przekraczał informacje ujawniane w wokandach sądowych.

Zdaniem Skarżącej nieprawidłowa jest ocena Prezesa UODO odnosząc się do braku kompetencji do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, gdyż pomija istotne okoliczności. Udostępnienie akt sprawy sądowej nie stanowi części wymiaru sprawiedliwości. W nauce prawa wymiar sprawiedliwości rozumie się jako funkcję działalności państwa polegającą na rozstrzyganiu sporów o prawo, w których przynajmniej jedną ze stron jest osoba fizyczna lub podmiot podobny (np. osoba prawna). Spory te rozstrzygane są w trybie przepisanym przez prawo. Udostępnienie akt sprawy nie polega na rozstrzyganiu sporów o prawo, a stanowi co najwyżej czynność materialno-techniczną (por. wyrok WSA w Gliwicach z 8 listopada 2017r. IV SA/GI 165/17) i nie mieści się w kategorii sprawowania wymiaru sprawiedliwości przez Sądy. W sprawie zachodzi też uzasadnione podejrzenie, że akta ww. spraw ujawniono Radcy prawnemu z pominięciem trybu i zasad udostępniania akt sądowych. SR nie działał więc na podstawie i w granicach przepisów prawa, a tym samym nie sprawował wymiaru sprawiedliwości w tym przypadku. Nieprawidłowe było więc twierdzenie Prezesa UODO, że merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy prowadziłoby do wkroczenia w materię wymiaru sprawiedliwości i kontrolę stosowania przez Sąd Rejonowy przepisów prawa. SR nie działał na podstawie i w graniach prawa, ujawniając akta ww. spraw bezpodstawnie. Udostępnienie akt sprawy stanowi czynność materialno-techniczną i nie stanowi wymiaru sprawiedliwości. Prezes UODO, umarzając sprawę, naruszył więc art. 105 k.p.a. Nie miał ku temu podstaw faktycznych i prawnych, na które powołał się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Prezes UODO błędnie, a co najmniej przedwcześnie, uznał, że SR nie udostępnił Radcy prawnej akt ww. spraw i kontrolki przeglądania akt sądowych znajdującej się w Biurze Obsług Interesanta Sądu Rejonowego. Do udostępnienia doszło, a Radca prawny nie była uczestnikiem ani pełnomocnikiem uczestników w ww. postępowaniach i nie powinna posiadać wiedzy na ich temat (przedmiot, przebieg, tożsamość osób biorących udział, zawartość). Z pism procesowych Radcy prawnej złożonych w sprawie o sygn. akt [...] wynika, że znała ona treść ww. akt, więc musiała uzyskać dostęp do nich w sposób niezgodny z prawem. Odmienne ustalenia Prezesa UODO opierają się na pisemnych oświadczeniach Prezesa SR i Radcy prawnego, które w istocie zmierzały do zastąpienia dowodu z zeznań świadka i do naruszenia zasady bezpośredniości, więc nie mogły stanowić podstawy ustaleń. W orzecznictwie NSA wyrażono stanowisko, że gdy w sprawie są dowody bezpośrednie i nie ma przeszkód do ich przeprowadzenia, zastąpienie ich dowodami pośrednimi stanowi naruszenie art. 7, art. 75, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Zgodnie z zasadą bezpośredniości postępowania dowodowego dokument taki nie może zastępować dowodu z zeznań świadka (wyrok WSA w Gdańsku z 7 lipca 2015r. sygn. akt II SA/Gd 569/14). Zdaniem Skarżącej niewiarygodne jest powoływanie się przez Prezesa SR i Radcę prawną w oświadczeniach na okoliczność uzyskania wiedzy o sprawach [...] i [...] z wokand sądowych, gdyż Radca prawny w sprawie [...] odwoływała się szczegółowo do przebiegu tych postępowań, a te informacje nie są zamieszczane na wokandzie sądowej.

3. Prezes UODO w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne.

II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

1. Skarga nie ma uzasadnionych podstaw.

2. Sąd na wstępie wyjaśnia, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019r., poz. 2167, zwana dalej: "P.u.s.a.") i art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2019r., poz. 2325, zwana dalej: "P.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, z uwagi wyłącznie na zgodność z prawem wydanych decyzji postanowień czy aktów administracyjnych. Sąd, zgodnie z art. 134 P.p.s.a. rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję jedynie w przypadku zajścia jednej z przesłanek wskazanych w art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.

3. Zdaniem Sądu w sprawie należało uznać, że Prezes UODO nie naruszył w stopniu, który mógł mieć jakikolwiek wpływ na wynik sprawy ani przepisów prawa materialnego powołanych w skardze, ani przepisów prawa procesowego, o których mowa w skardze. Tym samym niemożliwe było zastosowanie w sprawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a)-c) P.p.s.a.

Sąd po pierwsze uznaje, że Prezes UODO w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji trafnie przyjął, że istniały podstawy do umorzenia postępowania w sprawie, na mocy art. 105 k.p.a.

Wbrew twierdzeniom Skarżącej zawartym w skardze w okolicznościach faktycznych sprawy przedstawionych w sposób zgodny z zasadą prawdy obiektywnej, wynikającą z art. 7 k.p.a., prawidłowe było stanowisko Prezesa UODO, że w sprawie nie możliwe było wydanie przez Prezesa UODO decyzji merytorycznej odnoszącej się do skargi Skarżącej z [...] grudnia 2017r. Skoro w toku postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego przez Prezesa UODO, który wydał zaskarżoną decyzję, wykazano, że dane osobowe Skarżącej były przetwarzane w postępowaniu sądowym prowadzonym przed ww. Sądem Rejonowym, w związku ze sprawowaniem wymiaru sprawiedliwości, należało przyjąć, że okoliczność ta przesądzała o braku kompetencji Prezesa UODO do merytorycznego rozpatrywania skargi złożonej przez Skarżącą.

Zgodnie z art. 175 dd § 1 u.s.p. organem nadzorczym wobec Sądu - jako administratora danych osobowych przetwarzanych w postępowaniach sądowych w ramach sprawowania wymiaru sprawiedliwości albo realizacji zadań z zakresu ochrony prawnej - nie jest Prezes UODO, a jest nim - w stosunku do podległego sądu rejonowego - prezes sądu okręgowego. Prezes sądu okręgowego w ramach nadzoru, o którym mowa wyżej, w przypadkach sądów rejonowych – stosownie do art. 175 dd § 2 pkt 1 u.s.p. - rozpatruje skargi osób, których dane osobowe są przetwarzane niezgodnie z prawem.

Prezes UODO w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z [...] lipca 2019r. wyjaśnił ponadto należycie, że przetwarzanie danych osobowych w sądach powszechnych odbywa się w celu sprawowania wymiaru sprawiedliwości w zakresie nienależącym do sądów administracyjnych, sądów wojskowych oraz Sądu Najwyższego, a także w celu wykonywania innych zadań z zakresu ochrony prawnej, powierzonych w drodze ustaw, na podstawie u.s.p. Działalność orzeczniczą Sądu określają także przepisy zawarte, m.in. w K.p.c. Ustawa ta normuje także zasady udostępniania akt cywilnego postępowania sądowego, mające prowadzić do wydania przez Sąd orzeczenia, a więc jej przepisy tworzą szczegółowe ramy prawne sprawowania przez Sąd wymiaru sprawiedliwości w przedmiocie spraw z zakresu stosunków cywilnoprawnych.

Prawidłowe było również stanowisko Prezesa UODO, że podstawowym celem wyłączenia kompetencji Prezesa UODO w zakresie przetwarzanych danych osobowych w postępowaniach sądowych w ramach sprawowania wymiaru sprawiedliwości albo realizacji zadań z zakresu ochrony prawnej jest ochrona konstytucyjnej niezawisłości Sądów. Wykonywanie przez Prezesa UODO – organ właściwy w sprawach ochrony danych - nadzoru nad przetwarzaniem danych w zakresie orzekania przez sądy, mogłoby stanowić niedopuszczalną ingerencję w ich działalność orzeczniczą. Prezes UODO, w ramach kompetencji przyznanych mu ustawą, nie może zatem ingerować w tok postępowania ani w sposób jego prowadzenia przez inne, uprawnione na podstawie odrębnych przepisów organy, w tym w szczególności sądy. Tym samym Prezes UODO nie może ingerować także w zasady sporządzania, gromadzenia i udostępniania przez sądy akt takich postępowań ani znajdujących się w nich danych osobowych.

Zdaniem Sądu prawidłowe było również stanowisko Prezesa UODO wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że przedmiot skargi Skarżącej, skierowanej do Prezesa UODO, odnosi się do organizacji pracy Sądu Rejonowego, w zakresie jego działalności orzeczniczej. Skarżąca w piśmie z [...] marca 2018r. wskazała bowiem m.in., że osobami nieupoważnionymi, na rzecz których udostępniono jej dane osobowe była ww. Sędzia SR. Rację miał więc organ administracyjny, że za działania Sędziego, w zakresie przetwarzanych danych osobowych w ramach sprawowanego wymiaru sprawiedliwości, odpowiedzialność ponosi Sąd jako administrator. Wobec tego do kompetencji Prezesa UODO nie należało ingerowanie w wewnętrzną organizację pracy Sądu Rejonowego, a w szczególności w zasady obiegu akt sądowych w ramach tej organizacji, tym bardziej, że obieg ten odbywa się w związku ze sprawowaniem przez Sąd wymiaru sprawiedliwości.

Tym samym skoro w postępowaniu sądowym doszło do dopuszczenia przez Sąd – w konkretnej sprawie przez konkretnego Sędziego, jako dowodu w sprawie, dokumentów z akt innej sprawy, należało przyjąć, że było to działanie w ramach sprawowania wymiaru sprawiedliwości przez Sąd Rejonowy. Czynność ta miała wymierny wpływ na treść orzeczenia wydanego przez Sąd w toku postępowania. Wbrew zatem stanowisku Skarżącej wyrażonemu w skardze i w toku postępowania toczącego się przed Prezesem UODO, należało uznać, że Sędzia SR była osobą upoważnioną do pozyskania danych osobowych Skarżącej w toku prowadzonej sprawy sądowej o sygn. akt [...]. Sędzia SR, prowadząc to postępowanie, była też uprawniona do przeglądania innych akt sprawy i zgodny z prawem był dostęp do akt spraw o sygn. [...] oraz [...].

Bezpodstawny był więc zarzut Skarżącej - tak jak prawidłowo uznał Prezes UODO w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji , że nie można przyjąć, że ww. Sędzia SR działał poza prawem. Nawet, jeżeli Sędzia SR uzyskała dostęp do rzeczonych akt, w związku z zawnioskowaniem przez Radcę prawną o ich dopuszczenie jako dowodu w postępowaniu, to Sędzia była do tego dostępu uprawniona, a nadto dostęp ten ma związek ze sprawowaniem przez Sąd wymiaru sprawiedliwości, a nie z czynnościami o charakterze techniczno-administracyjnym.

W tym kontekście pozyskanie przez Radcę prawną danych osobowych Skarżącej, w związku ze sprawami o sygn. akt [...] i [...], również należy uznać za kwestię z zakresu sprawowania wymiaru sprawiedliwości. Dostęp Radcy prawnej do danych osobowych Skarżącej był ściśle związany ze sprawami toczącymi się przed Sądem Rejonowym i wbrew stanowisku Skarżącej, Radca prawna uzyskała w sposób uprawniony dostęp do danych osobowych Skarżącej, reprezentując przeciwnika procesowego Skarżącej w sprawie o sygn. akt [...], w związku ze złożeniem wniosków dowodowych, zaś w sprawie o sygn. akt [...] Radca prawny reprezentowała uczestnika postępowania, więc nie sposób uznać, że działała poza prawem.

Warto też wyjaśnić, że z § 23 zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z 12 grudnia 2003r. w sprawie organizacji i zakresu działania sekretariatów sądowych oraz innych działów administracji sądowej (Dz. Urz. MS z 31 grudnia 2003r.) - które obowiązywało, gdy toczyły się sprawy sądowe o sygn. akt [...] i [...] – wynikało, że wokanda sądowa mogła wówczas zawierać m.in. "imiona i nazwiska stron i innych osób wezwanych". W sprawach rozpoznawanych w trybie przepisów k.p.c. na wokandzie podawano ponadto przedmiot sprawy, a w postępowaniu karnym i w sprawach o wykroczenia – sygnaturę akt, oskarżyciela publicznego i kwalifikację prawną czynu zarzucanego oskarżonemu.

Tym samym możliwe było w sposób zgodny z prawem pozyskanie przez Radcę prawną informacji o toczących się w Sądzie Rejonowym sprawach Skarżącej o sygn. akt [...] i [...] z wokand sądowych. Sformułowanie na tej podstawie wniosków dowodowych przez Radcę prawną i przeprowadzenie dowodów przez Sąd Rejonowy wiązało się zatem ze sprawowaniem wymiaru sprawiedliwości w konkretnej sprawie sądowej o sygn. akt [...], a ocena prawidłowości tego typu działań pozostawała poza kompetencjami Prezesa UODO. Nie sposób więc w tym zakresie podważać stanowiska Prezesa UODO, że nie miał on możliwości merytorycznego rozpatrzenia sprawy.

Powyższe potwierdza więc prawidłowość umorzenia postępowania w sprawie, na mocy art. 105 k.p.a., po przeprowadzeniu niezbędnego, acz wystarczającego postępowania wyjaśniającego.

Sąd po drugie stwierdza, odnosząc się do podniesionych przez Skarżącą w skardze zarzutów, jakoby zaskarżoną decyzję Prezesa UODO z [...] lipca 2019r. wydano z naruszeniem przepisów prawa procesowego: art. 7, art. 75, art. 77 oraz art. 80 k.p.a., dotyczących postępowania dowodowego - że są one chybione.

Prezes UODO w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przedstawił w sposób należyty stan faktyczny sprawy, podnosząc wszystkie fakty, które mogły mieć znaczenie w sprawie, jak również wyjaśnił przesłanki prawne, podając konkretne przepisy prawa, które przemawiały za umorzeniem postępowania w sprawie.

Sąd dodatkowo stwierdza, że materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy potwierdza, że w toku postępowania, wbrew stanowisku prezentowanemu w skardze, organ administracyjny podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Tym samym doszło do należytego zastosowania przepisu art. 7 k.p.a.

Organ administracyjny wyjaśnił także Skarżącej, dlaczego nie zdecydował się na przeprowadzenia wnioskowanych przez Nią dowodów, podając konkretne przyczyny oraz oceniając jednocześnie znajdujące się w aktach dowody z punktu widzenia ich niezbędności w postępowaniu. Bezpodstawne były zatem zarzuty Skarżącej o naruszeniu w sprawie zarówno art. 75, jak też art. 77 i art. 80 k.p.a. Prezes UODO, mając też na względzie podnoszone przez Skarżącą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy argumenty w sposób obszerny odniósł się do nich w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wskazując racjonalne i wynikające z przepisów prawa powody, które wskazywały na potrzebę umorzenia postępowania w sprawie, na mocy art. 105 k.p.a. Okoliczności podniesione przez organ są spójne i logiczne oraz mają potwierdzenie w materialne dowodowym znajdującym się w aktach sprawy.

4. Sąd, reasumując stwierdza, że prawidłowe było uznanie przez Prezesa UODO w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że powodem umorzenia postępowania w sprawie był brak właściwości rzeczowej Prezesa UODO w zakresie rozpatrywania spraw dotyczących przetwarzania danych osobowych przez sądy w ramach sprawowania wymiaru sprawiedliwości.

Stanowisko to miało umocowanie zarówno w powołanym w zaskarżonej decyzji przepisie art. 175 dd § 1 i 2 u.s.p., jak również poglądach prezentowanych w judykaturze. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 2 marca 2001r. sygn. akt II SA 401/00 wskazał bowiem, że Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych (obecnie: Prezes UODO) nie jest organem kontrolującym ani nadzorującym prawidłowość stosowania prawa materialnego i procesowego w sprawach należących do właściwości innych organów, służb czy sądów, których orzeczenia podlegają ocenom w toku instancji czy w inny sposób określony odpowiednimi procedurami (dostępny na www.nsa.gov.pl). Sąd pogląd ten w pełni podziela i uznaje za własny.

5. Sąd, mając powyższe rozważania na względzie, uznał, że zasadne jest oddalenie skargi na mocy art. 151 P.p.s.a.