Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędzia del. WSA Rafał Wolnik (spr.) po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta Konina o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Konina a Prezydentem Miasta Poznania w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku D.J.w sprawie udzielenia pomocy w formie zasiłku celowego postanawia: wskazać Prezydenta Miasta Konina jako organ właściwy w sprawie.

Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie (MOPR) w [...], działający z upoważnienia Prezydenta Miasta [...], wnioskiem z dnia [...] października 2017 r. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta [...] a Prezydentem Miasta [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku D.J. o udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego na żywność, leki i środki czystości.

W uzasadnieniu wskazano, że wnioskodawczyni tymczasowo przebywa w [...], jednak wiąże swoją przyszłość z [...]. Dyrektor MOPR w [...] podniósł, że według samej zainteresowanej przebywa ona w [...] tylko tymczasowo u znajomego. Wnioskodawczyni była od 2004 r. zameldowana w [...], ponadto nadal leczy się tam w Centrum Profilaktyki Uzależnień oraz w Poradni Zdrowia Psychicznego. W dniu [...] września 2017 r. wnioskodawczyni zwróciła się do Prezydenta Miasta [...] o przydział lokalu socjalnego. Mając na uwadze powyższe okoliczności, według Dyrektora MOPR w [...] za miejsce zamieszkania wnioskodawczyni należy uznać miasto [...]. Tym samym Prezydent Miasta [...] jest organem właściwym do rozpoznania jej wniosku o zasiłek celowy.

W odpowiedzi na wniosek Dyrektor MOPR w [...] wskazał, że wnioskodawczyni prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe na terenie [...], gdzie mieszka u znajomego. Zaznaczył, że znajomy wnioskodawczyni oświadczył, iż pobiera od niej opłatę w wysokości 300,00 zł za pobyt w jego mieszkaniu. Podkreślił dalej, że wnioskodawczyni nie figuruje w wykazie osób legitymujących się uprawnieniem do lokalu socjalnego w [...]. Organ ustalił, że wnioskodawczyni nie posiada zameldowania na pobyt stały lub czasowy na terenie miasta [...]. Ponadto za uznaniem, że centrum życiowe wnioskodawczyni znajduje się w [...] przemawia fakt, że to Miejski Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] rozpoznał jej sprawę dotyczącą ustalenia stopnia niepełnosprawności. Według ustaleń organu wnioskodawczyni przebywa w [...] co najmniej od stycznia 2017 r., co wyklucza stwierdzenie, że przebywa tam tymczasowo. Reasumując, organem właściwym do rozpoznania wniosku o przyznanie zasiłku celowego winien być Prezydent Miasta [...].

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W niniejszej sprawie spór, jaki zaistniał pomiędzy Prezydentem Miasta [...] a Prezydentem Miasta [...] jest sporem negatywnym, gdyż żaden z tych organów nie uznaje się za właściwy do rozpoznania wniosku D.J. o udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego.

Dla rozpoznania tego sporu podstawowe znaczenie ma regulacja zawarta w art. 101 ust. 1 w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2017 r., poz. 1769), zgodnie z którym właściwy do prowadzenia postępowania w sprawie przyznania zasiłku celowego jest organ gminy według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie.

Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania". Oznacza to, że pojęcie to należy rozumieć zgodnie z ogólną definicją tego terminu, zawartą w przepisach Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 25 k.c. miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. O miejscu zamieszkania decydują łącznie dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Przesłanki te muszą wystąpić łącznie. Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie jest czynnością prawną, a zatem nie wymaga złożenia oświadczenia woli. Wystarczy, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby pozwalającego obiektywnie stwierdzić, że swą aktywność życiową aktualnie ześrodkowała w określonej miejscowości. Miejscem zamieszkania jest miejscowość, w której koncentrują się czynności życiowe danej osoby, bez względu na adres jej zameldowania. O zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciagnięcie wniosku, że określona miejscowość obecnie jest głównym ośrodkiem działalności dorosłej osoby fizycznej. Ustalenie aktualnego miejsca zamieszkania osoby fizycznej nie wyklucza w przyszłości zmian w tym zakresie. Zamiar pobytu w obecnym miejscu zamieszkania nie jest bowiem równoznaczny z dążeniem do wieloletniego przebywania w danej miejscowości, czy też z brakiem jakichkolwiek planów co do ewentualnej zmiany w przyszłości miejsca zamieszkania. Na ocenę, jakie jest aktualne miejsce zamieszkania, nie ma zatem wpływu okoliczność, czy dana osoba w przyszłości będzie chciała albo będzie zmuszona zmienić miejsce swego dotychczasowego zamieszkania. Jeżeli takie zmiany nastąpią, to wtedy będą one mogły mieć wpływ na właściwość organów w innych sprawach. Okoliczności te nie mogą mieć natomiast żadnego znaczenia przy rozstrzyganiu aktualnego żądania wnioskodawczyni. W analizowanej kategorii spraw o właściwości miejscowej organu decyduje bowiem obecne miejsce zamieszkania strony ubiegającej się o konkretne świadczenia rodzinne.

W niniejszej sprawie niesporne jest, że wnioskodawczyni od dłuższego czasu zamieszkuje w lokalu mieszkalnym należącym do jej znajomego w [...]. W sprawie nie ma istotnego znaczenia, że jest ona emocjonalnie nadal związana jest z [...] i do miasta tego chciałaby prawdopodobnie powrócić. Decydująca jest bowiem jej obecna, niebudząca wątpliwości sytuacja. Wynika zaś z niej, że miejscem aktualnego pobytu jest [...]. W tym mieście obecnie skoncentrowana jest bowiem aktywność życiowa strony.

Nie bez znaczenia jest przy tym, że Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 21 listopada 2017 r., sygn. akt I OW 165/17, rozpoznając spór o właściwość pomiędzy tymi samymi organami na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych, przesądził, że miejscem zamieszkania D.J. jest miasto [...]. Jakkolwiek postanowienie to nie jest wiążące w obecnie rozpoznawanej sprawie, jednak okoliczności faktyczne dotyczące miejsca zamieszkania wnioskodawczyni są tożsame, co dodatkowo uzasadnia wskazanie Prezydenta Miasta [...] jako organu właściwego do rozpoznania wniosku.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369), orzekł jak w sentencji postanowienia.