Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

W przypadku dokonania przez inwestora samowolnej rozbudowy istniejącego obiektu budowlanego o ściśle określoną część, która połączona została z tym obiektem konstrukcyjnie w taki sposób, że jej rozbiórka naruszałaby bezpieczeństwo dotychczasowego obiektu budowlanego, wydanie nakazu rozbiórki należy poprzedzić sporządzeniem projektu tej rozbiórki, na podstawie art. 33 ust. 4 pkt 6 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /Dz.U. 2003 nr 207 poz. 2016 ze zm./; projekt ten podlegałby zatwierdzeniu w decyzji właściwego organu nadzoru budowlanego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Andrzej Przybielski (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Jan Jędrkowiak sędzia WSA Jolanta Górska Protokolant Katarzyna Gross po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2004 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 12 kwietnia 2001 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 12 marca 2001 r., nr [...], 2. określa, że zaskarżona decyzja oraz decyzja I instancji nie mogą być wykonywane, 3. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego A. S. kwotę 10 zł. (dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Decyzją z dnia 12 marca 2001 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 48 w związku z art. 80 ust 2 pkt 1, art. 81 ust 1 pkt 2 i art. 83 ust 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (jedn. tekst Dz. U. z 2000 r.,

Nr 106, poz. 1126 ze zm.) oraz art. 104 k.p.a. nakazał A. S. rozbiórkę części budynku mieszkalnego jednorodzinnego położonego w C. przy ulicy [...], wybudowanej bez wymaganego pozwolenia na budowę.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 12 lutego 2001 r. przeprowadzono oględziny przedmiotowej nieruchomości, podczas których stwierdzono, iż część budynku mieszkalnego została dobudowana bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Zgodnie z art. 28 Prawa budowlanego roboty budowlane można rozpocząć jedynie w oparciu o pozwolenie na budowę. W przypadku jego nie uzyskania organ zobowiązany jest, na podstawie art. 48 ustawy, nakazać rozbiórkę dobudowanej samowolnie części obiektu.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano również, że wcześniejsza rozbiórka części ściany istniejącego budynku mieszkalnego, w celu wykonania przejścia do mieszkania i oparcie stropu z wieńcem na tej ścianie, tj. powiązanie samowolnej rozbudowy z istniejącą częścią obiektu budowlanego nie mają znaczenia w sprawie, gdyż samowola budowlana inwestora jest oczywista.

A. S. wniósł odwołanie od tej decyzji, w którym domagał się wstrzymania jej wykonania do czasu zakończenia cywilnoprawnego sporu o zwrot części nieruchomości bezprawnie użytkowanej przez sąsiadką M. Ś.

Ponadto wskazywał, że bezpośrednią przyczyną rozpoczęcia budowy po dniu 30.11.1999 r., bez pozwolenia na budowę, była konieczność zapewnienia na zimę właściwego ogrzewania domu mieszkalnego poprzez budowę nowej kotłowni.

Nie uwzględniając tego odwołania Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w dniu 12 kwietnia 2001 r., podzielając w całości faktyczne i prawne podstawy jej rozstrzygnięcia.

Organ odwoławczy wskazał, że z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika, że samowola budowlana A. S. polegała na dobudowaniu do istniejącego budynku mieszkalnego nowej jego części o wymiarach 3,0x5,0 m o wysokości 2,5 m, zaznaczonej na załączonej do akt sprawy mapce. Prace te zrealizowano w ten sposób, że stropodach – płyta żelbetowa ocieplona, od strony budynku oparty został na ścianie istniejącego domu.

Przepis art. 48 obowiązującego Prawa budowlanego zobowiązuje organ do wydania nakazu rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części wybudowanych bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, nienależenie od przyczyn, dla których inwestor samowolnie przeprowadził roboty budowlane.

A. S. wniósł skargę do Sądu, w której nie kwestionując faktu samowolnej rozbudowy istniejącego obiektu mieszkalnego o opisaną wyżej część, wskazywał, że jedyną przyczyną braku możliwości uzyskania pozwolenia na budowę był cywilnoprawny spór z właścicielką sąsiedniej nieruchomości o prawo własności nieruchomości, na której miała być zrealizowana rozbudowa.

Skarżący wywodził, że konieczność zapewnienia rodzinie możliwości właściwego ogrzania domu mieszkalnego skłoniła go do rozbudowy domu o tą część, w której zrealizowana została między innymi kotłownia. Wskazywał również, że rozbiórka kotłowni zagraża pozostałej części budynku, gdyż strop nowo dobudowanej części połączono z istniejącym stropem domu mieszkalnego.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie z przyczyn wskazanych

w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie wyjaśnić należy, że stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Zgodnie z art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2).

Powołany, jako podstawa prawna rozstrzygnięcia przepis art. 48 obowiązującej wówczas ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo Budowlane

(jedn. tekst Dz. U. z 2000 r., Nr 106, poz. 1126 ze zm.) stanowił, iż właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ.

A ponadto art. 49 ust 1 tego prawa stanowił, że nie można nakazać rozbiórki, o której mowa w art. 48, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia zakończenia budowy obiektu budowlanego lub jego części, a jego istnienie nie narusza przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym, w szczególności ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Na właścicielu spoczywa wówczas obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego.

Z przytoczonej wyżej normy prawnej wynika w sposób jednoznaczny, że sama realizacja obiektu budowlanego (lub jego części) bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę zobowiązywała właściwy organ nadzoru budowlanego do wydania nakazu rozbiórki i to niezależnie od przyczyn, dla których inwestor zdecydował się na samowolne rozpoczęcie i wykonanie robót budowlanych, polegających na powiększeniu istniejącego budynku mieszkalnego.

W sprawie tej rozbudowy, wykonanej w 2000 r., postępowanie wszczęto w styczniu 2001 r., a zatem brak było podstaw do stosowania przepisu art. 49 ust 1 ustawy.

Okoliczności faktyczne sprawy są bezsporne. Wynika z nich, że A. S. wystąpił do właściwego organu o wydanie pozwolenia na budowę dla tej inwestycji. W toku tego postępowania zobowiązany został, postanowieniem z dnia 14 stycznia 2000 r., do usunięcia wskazanych nieprawidłowości występujących

w przedłożonym do zatwierdzenia projekcie budowlanym, pod rygorem odmowy wydania decyzji o pozwoleniu na budowę i zatwierdzeniu projektu budowlanego.

Ostateczną decyzją administracyjną z 13 czerwca 2000 r. Starosta Powiatu

odmówił zatwierdzenia projektu budowlanego na rozbudowę przedmiotowego budynku, stanowiącego własność A. S. oraz udzielenia pozwolenia na dobudowę do niego kotłowni (por. k 8 akt).

W świetle tych okoliczności, zarówno fakt samowoli budowlanej, jak i świadomość skarżącego, dotyczącej naruszenia prawa nie budzą wątpliwości.

Rozpoznając sprawę Sąd, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (por. art. 134 § 1 p.s.a.) stwierdził, że zaskarżona do Sądu decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia.

Zgodnie z art. 107 § 1 k.p.a. decyzja administracyjna, poza innymi wskazanymi tam elementami, winna zawierać rozstrzygnięcie. Rozstrzygnięcie to winno być precyzyjnie określone i to w taki sposób, aby decyzja o nakazie rozbiórki mogła zostać wykonana również w postępowaniu egzekucyjnym, bez konieczności dokonywania jej wykładni.

Jak wskazano wyżej w rozstrzygnięciu organu I instancji, utrzymanym w mocy zaskarżoną decyzją, organy administracji ograniczyły się do ogólnikowego określenia nakazu "rozbiórki części budynku mieszkalnego jednorodzinnego, położonego w C. przy ul. [...]", bez wskazania o jaką część tego budynku chodzi. Stanowi to naruszenie art. 107 § 1 k.p.a., szczególnie w sytuacji, w której z akt sprawy oraz treści uzasadnienia jednoznacznie wynika, że w toku samowolnie wykonywanych prac A. S. połączył betonową płytą stropową istniejący budynek

z dobudowaną do niego kotłownią. Na tą okoliczność powołał się on również

w skardze.

W takiej sytuacji faktycznej obowiązkiem organu administracji, wydającego decyzję o nakazie rozbiórki, jest jednoznaczne ustalenie, czy istnieje techniczna możliwość wykonania nakazu rozbiórki dobudowanej części wyżej wymienionego budynku, bez ryzyka naruszenia konstrukcji istniejącego budynku oraz zachowania innych wymagań bezpieczeństwa w toku wykonywania prac rozbiórkowych. Jeżeli obiekt istniejący faktycznie został połączony z dobudowaną samowolnie częścią żelbetowym stropem, to wydanie nakazu rozbiórki winno być poprzedzone sporządzeniem i zatwierdzeniem projektu rozbiórki obiektu.

W świetle tego, co wyżej powiedziano przyjąć należy, że w przypadku dokonania przez inwestora samowolnej rozbudowy istniejącego obiektu budowlanego o ściśle określoną część, która połączona została z tym obiektem konstrukcyjnie w taki sposób, że jej rozbiórka naruszałaby bezpieczeństwo istnienia dotychczasowego obiektu budowlanego, to wydanie nakazu rozbiórki należy poprzedzić sporządzeniem projektu tej rozbiórki, który podlegałby zatwierdzeniu w decyzji właściwego organu nadzoru budowlanego. Podstawą prawną takiego rozstrzygnięcia jest zastosowanie przepisu art. 33 ust 4 pkt 6 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (jedn. tekst Dz. U. z 2003 r., Nr 207, poz. 2016 ze zm.). Projekt rozbiórki winien również spełniać inne wymagania gwarantujące zapewnienie bezpieczeństwa ludzi i mienia podczas jej wykonywania (por. art. 33 ust 4 Prawa budowlanego).

Z tych też przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c w związku z art. 134 i art. 135 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji wyroku.

Stosownie do wymagań określonych w art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) Sąd określił w wyroku, że zaskarżone decyzje organów obydwu instancji nie mogą być wykonywane w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku.

O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 55 ust 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) w związku z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sadów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).