Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Bąkowski po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Rady Miejskiej w Łodzi na postanowienie zawarte w pkt 3 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 9 października 2024 r., sygn. akt II SA/Łd 351/17 o zasądzeniu zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie ze skarg C. sp. z o.o. z siedzibą w W., T.G.1, A.G., K.G. i T.G.2, I.K., U. sp. z o.o. z siedzibą w Ł., M.W., D.D. i C.D., E.T. i A.P., Wspólnoty Mieszkaniowej Z. w Ł. oraz J.W. na uchwałę Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 16 listopada 2016 r., nr XXXVII/966/16 w przedmiocie ustalenia zasad i warunków sytuowania obiektów małej architektury, tablic reklamowych i urządzeń reklamowych oraz ogrodzeń, ich gabarytów, standardów jakościowych oraz rodzajów materiałów budowlanych, z jakich mogą być wykonane, dla miasta Łodzi postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 9 października 2024 r., sygn. akt II SA/Łd 351/17, po rozpoznaniu skarg C. sp. z o.o. z siedzibą w W., T.G.1, A.G., K.G. i T.G.2, I.K., U. sp. z o.o. z siedzibą w Ł., M.W., D.D. i C.D., E.T. i A.P., Wspólnoty Mieszkaniowej Z. w Ł. oraz J.W. na uchwałę Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 16 listopada 2016 r., nr XXXVII/966/16 w sprawie ustalenia zasad i warunków sytuowania obiektów małej architektury, tablic reklamowych i urządzeń reklamowych oraz ogrodzeń, ich gabarytów, standardów jakościowych oraz rodzajów materiałów budowlanych, z jakich mogą być wykonane, dla miasta Łodzi, (w pkt. 1) umorzył postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie żądania stwierdzenia nieważności § 4 ust. 2 oraz § 10 zaskarżonej uchwały, (w pkt. 2) oddalił skargi w pozostałym zakresie, (w pkt. 3) zasądził od Rady Miejskiej w Łodzi na rzecz:

a. skarżącej C. sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 557 (pięćset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego;

b. skarżących: T.G.1, A.G., K.G. i T.G.2 solidarnie kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu wpisu od skargi;

c. skarżącego T.G.1 kwotę 257 (dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu pozostałych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego;

d. skarżącej A.G. kwotę 257 (dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu pozostałych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego;

e. skarżącej K.G. kwotę 257 (dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu pozostałych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego;

f. skarżącego T.G.2 kwotę 257 (dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu pozostałych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego;

g. skarżącego I.K. kwotę 557 (pięćset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego;

h. skarżącej U. sp. z o.o. z siedzibą w Ł. kwotę 557 (pięćset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego;

i. skarżącej M.W. kwotę 557 (pięćset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego;

j. skarżących: D.D. i C.D. solidarnie kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu wpisu od skargi;

k. skarżącej D.D. kwotę 257 (dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu pozostałych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego;

l. skarżącego C.D. kwotę 257 (dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu pozostałych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego;

ł. skarżących: E.T. i A.P. solidarnie kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego;

m. skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej Z. w Ł. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego;

n. skarżącego J.W. kwotę 540 (pięćset czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.

W ocenie Sądu zasadne było orzekając o kosztach postępowania uwzględnienie regulacji art. 206 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a."), zgodnie z którym sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Skoro art. 206 p.p.s.a. dotyczy kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, o których mowa w art. 205 tej ustawy, obejmuje on swoim zakresem również miarkowanie wysokości wynagrodzenia fachowego pełnomocnika. Miarkując zatem koszty w niniejszej sprawie Sąd wziął przede wszystkim pod uwagę to, że wadliwością były objęte jedynie § 4 ust. 2 oraz § 10 uchwały, skontrolowane już w drodze wyroku z dnia 9 maja 2024 r. (Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 9 maja 2024 r., wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 938/19 stwierdził nieważność § 4 ust. 2 oraz § 10 zawartych w załączniku nr 1 uchwały krajobrazowej Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 16 listopada 2016 r., uwzględniając skargę Wojewody Łódzkiego – przyp. NSA), co jednak nie zmienia faktu ich wadliwości, bowiem umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego w tym zakresie wynika z braku przedmiotu zaskarżenia. Nie można przy tym zapominać, że powodem tej wadliwości była niezgodność z Konstytucją regulacji objętych orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego, do którego odwołał się WSA w Łodzi w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 938/19. Ponadto Sąd nie znalazł podstaw dla zasądzenia zwrotu kosztów postępowania na rzecz organu, gdyż ustawa p.p.s.a. nie przewiduje regulacji w tym zakresie.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła Rada Miejska w Łodzi, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając wyrok w zakresie punktu 3, co do zwrotu kosztów postępowania.

Sądowi I instancji zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które polegało na niewłaściwym zastosowaniu w sprawie przepisu art. 206 p.p.s.a. w sytuacji, gdy zastosowanie mógł znaleźć jedynie przepis art. 199 p.p.s.a., gdyż Sąd meritii faktycznie w żadnym zakresie nie uwzględnił skargi, a i też żaden przepis ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie daje podstawy do zasądzenia kosztów od organu na rzecz skarżących, jeśli skarga w większej części zostaje oddalona, a co do pozostałej części postępowanie zostaje umorzone z uwagi na fakt, że w tej materii inny sąd, wydał już orzeczenie w sprawie, kasujące możliwość wypowiedzenia się w tym zakresie przez sąd meritii. Naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy, gdyż doprowadziło do bezpodstawnego zasądzenia od organu na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania sądowo-administracyjnego mimo, że postępowanie w części dot. § 4 ust. 2 i § 10 uchwały Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 16 listopada 2016 r., nr XXXVII/966/16, zostało umorzone jako bezprzedmiotowe, a skarga w pozostałym zakresie została oddalona.

Na podstawie powyższych zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.

W odpowiedzi na zażalenie T.G.1, A.G., K.G. i T.G.2 oraz I.K., U. sp. z o.o. z siedzibą w Ł., M.W., D.D. i C.D., reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, wnieśli o jego oddalenie w całości na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.

Uzasadniając wskazano, że o ile skarga nie została przez Sąd faktycznie formalnie uwzględniona w żadnej części, to jest to efektem wcześniejszego orzekania przez WSA w Łodzi w sprawie łódzkiej uchwały krajobrazowej, gdzie wyrokiem z dnia 9 maja 2024 r., sygn. akt II SA/Łd 938/19, doszło do stwierdzenia nieważności, zaskarżonego również przez skarżących § 4 ust. 2 oraz § 10 uchwały krajobrazowej Miasta Łodzi. Sąd umorzył postępowanie sądowoadministracyjne co do powyższych paragrafów, bowiem ze względów formalnych nie mógł skarg w tym zakresie uwzględnić (nie istniał przedmiot zaskarżenia). Nie zmienia to jednak tego, że zarzuty skarżących były częściowo zasadne i gdyby nie uprzednie rozstrzygnięcie sprawy ze skargi Wojewody Łódzkiego, doszłoby do częściowego uwzględnienia skarg.

Dodano, że Sąd nie musiał przy tym precyzować jaką kwotę uznał za podstawę miarkowania kosztów – przepisy nie wymagają przedstawiania precyzyjnego wyliczenia kosztów postępowania na rzecz poszczególnych skarżących. Wskazanie przez WSA w Łodzi w odniesieniu do każdego skarżącego z jakiego tytułu zasądza od organu poszczególne kwoty było wystarczające i zgodne z przepisami.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Po pierwsze, naczelna zasada dotycząca kosztów postępowania przed sądami administracyjnymi została ujęta w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Oznacza to, że przepisy przewidujące między innymi zwrot kosztów postępowania stanowią wyjątki od tej zasady (por. J.P. Tarno [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. V, Warszawa 2011, art. 199; H. Knysiak-Sudyka [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, red. T. Woś, Warszawa 2016, art. 199).

Po drugie, zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą, brzmienie art. 206 p.p.s.a. ("Sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu.") pozwala na stwierdzenie, że intencją ustawodawcy było pozostawienie do uznania sądu, zastosowanie tego przepisu, przy czym odstąpienie od zwrotu kosztów postępowania powinno być przez sąd wyjaśnione i uzasadnione (por. m.in. wyroki NSA z: 17.03.2017 r., II GSK 4787/16, LEX nr 2337658; 20.05.2021 r., II GSK 547/21, LEX nr 3197361; 14.02.2023 r., II OSK 1183/22, LEX nr 3517280). Ponadto odstąpienie od realizacji zasad określonych w art. 200-204 p.p.s.a. musi również znajdować podstawę zastosowania w tych przepisach. Inaczej ujmując, nie sposób odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, w przypadku gdy nie było podstawy prawnej dla ich zasądzenia. Pomimo, że zasada odpowiedzialności za wynik postępowania nie ma zastosowania w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, a konsekwencje finansowe jego niekorzystnego wyniku ponosi jedynie organ, to jednak tylko w razie uwzględnienia skargi lub umorzenia postępowania w przypadkach określonych w art. 201 p.p.s.a. Dopiero ziszczenie powyższego daje podstawę dla ewentualnego odstąpienia czy miarkowania kosztów przy zastosowaniu art. 206 p.p.s.a. Natomiast przypadki określone art. 201 p.p.s.a. (umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3 oraz w przypadku określonym art. 118 § 2) nie obejmują art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., a więc umorzenia postępowania gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe jak w niniejszej sprawie.

Mając powyższe na względzie w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego orzeczenie o kosztach postępowania przed Sądem I instancji w niniejszej sprawie z uwzględnieniem art. 206 p.p.s.a. było niezasadne.

W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.