Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. R. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany prawomocnej decyzji postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.

Wnioskiem z dnia 9 listopada 2009 r. M. R. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany prawomocnej decyzji Starosty S. z [...] listopada 2002 r. potwierdzającej posiadanie prawa do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnym obszarem Rzeczypospolitej Polskiej.

W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną. Obydwoje są inwalidami [...] grupy. W związku z brakiem miejsc w szpitalach [...], muszą korzystać z leczenia i [...] prywatnie. Źródłem utrzymania rodziny są emerytury w kwotach: [...] zł netto (skarżący) i [...] zł netto (jego małżonka). Jako posiadany majątek wnioskodawca wskazał mieszkanie o wielkości [...] m². Jednocześnie skarżący wyjaśnił, iż starają się pozostawiać na rachunku bankowym kwotę [...] zł "na wszelki wypadek". Do powyższego wniosku skarżący dołączył kopie: wyciągów z rachunku bankowego za okres od lipca do października 2009 r., rozliczeń podatkowych małżonków za rok 2008, orzeczeń o niepełnosprawności, rachunków za gaz i energię elektryczną z października 2009 r. na łączna kwotę [...] zł oraz kopię potwierdzenia wpłaty w lipcu 2009 r. kwoty [...] zł tytułem dopłaty do wody.

Postanowieniem z dnia 18 listopada 2009 r., referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Od przedmiotowego postanowienia M. R. wniósł sprzeciw, wskazując w uzasadnieniu, iż z rozliczenia za ogrzewanie mieszkania za ubiegły sezon grzewczy musi dopłacić [...] zł, a ponadto czynsz za mieszkanie wzrósł do [...] zł miesięcznie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie należy podnieść, że wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z 18 listopada 2009 r. spowodowało utratę mocy tego orzeczenia i konieczność rozpoznania wniosku przez sąd, zgodnie z treścią art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., powoływana dalej jako "P.p.s.a.").

Prawo pomocy, zgodnie z art. 243 § 1 P.p.s.a., może być przyznane osobie fizycznej na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Stosownie do treści art. 245 § 1-3 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Na mocy art. 246 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, o ile wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Z cytowanego wyżej art. 246 § 1 wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania sądowego spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. To wnioskodawca jako osoba zainteresowana winien wykazać zasadność złożonego wniosku oraz spełnienie ustawowych przesłanek. Oznacza to, że rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Jednocześnie należy podnieść, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i powinna stanowić przywilej dla osób, które znajdują się w wyjątkowo trudnej sytuacji materialnej, bowiem generalną zasadą określoną w art. 199 P.p.s.a. jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Obowiązek partycypacji w kosztach procesu dotyczy w szczególności osoby fizycznej, która posiada stały miesięczny dochód przewyższający minimalne wynagrodzenie za pracę (por. postanowienie NSA z 2 sierpnia 2006 r., sygn. akt I OZ 1111/06, Lex nr 360327).

Oceniając przedstawioną przez M. R. sytuację majątkową stwierdzić należy, że nie daje ona podstaw do uwzględnienia zgłoszonego przez niego wniosku o przyznanie prawa pomocy. W ocenie Sądu wnioskodawca nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych lub jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (w tym kosztów związanych z udziałem profesjonalnego pełnomocnika w sprawie). Zauważyć bowiem należy, że M. R. posiada stałe i regularne źródło dochodu jakim jest emerytura jego i jego żony w łącznej wysokości [...] zł netto miesięczne, przy deklarowanych wydatkach związanych z leczeniem i bieżącymi rachunkami. Dodatkowo skarżący wskazał, że pomimo ponoszonych wydatków, małżonkowie są w stanie co miesiąc zachować na rachunku wolne środki w granicach [...] zł.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, nie można stwierdzić, by poniesienie kosztów postępowania oraz kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika stwarzało zagrożenie dla ekonomicznej egzystencji wnioskodawcy. Przeciwnie, wykazana sytuacja materialna wskazuje, że M. R. może partycypować w kosztach niniejszego postępowania sądowego bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

W tej sytuacji, wobec braku podstaw uzasadniających przyznanie prawa pomocy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 260 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił jak w sentencji.