Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wypłaty nagrody z puli gwarancji bankowej oddala skargę

J. K., zwany dalej skarżącym, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Ministra Finansów

nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie tego organu z dnia [...] kwietnia 2010 r., którym odmówiono skarżącemu wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji w przedmiocie przyznania mu z puli bankowej gwarancji wypłaty nagród kwoty 16.980 złotych jako różnicy pomiędzy wypłaconą częścią równowartości nagrody w wysokości 55.000 złotych, określonej w przeprowadzonej loterii promocyjnej, wskazanej w zatwierdzonym przez Ministra Finansów regulaminie stanowiącym załącznik do decyzji organu z dnia [...] września 2008 r., a jej wysokością w kwocie 71.980 złotych podaną w regulaminie loterii opublikowanej na stronie internetowej organizatora.

Do wydania zaskarżonego postanowienia doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Decyzją z dnia [...] września 2008 r. Minister Finansów udzielił Spółce [...] Sp. z o.o., zezwolenia na przeprowadzenie na obszarze całej Polski loterii promocyjnej w okresie od [...] września 2008 r. do dnia [...] kwietnia 2009 r. Organ wskazał, że szczegółowe zasady i warunki prowadzenia tej loterii określi zatwierdzony przez Ministra Finansów w odrębnym trybie regulamin, stanowiący załącznik do wydanej decyzji.

Z uwagi na fakt niewywiązywania się Spółki z obowiązków wynikających z przeprowadzonej loterii w postaci niewydania uczestnikowi loterii samochodu terenowego marki [...] o wartości określonej regulaminem na kwotę 55.000 złotych, uruchomiona została gwarancja bankowa wypłaty nagród. W dniu

[...] sierpnia 2009 r. organ dokonał przelewu powyższej kwoty na wskazane przez skarżącego – laureata loterii konto bankowe.

Następnie [...] grudnia 2009 r. skarżący zwrócił się do organu z wnioskiem o wydanie decyzji w przedmiocie przyznania mu z puli bankowej gwarancji wypłaty nagród, kwoty 16.980 złotych jako różnicy pomiędzy wypłaconą dotychczas częścią równowartości nagrody w wysokości 55.000 złotych, a rzeczywistą jej wysokością 71.980 złotych, podaną w regulaminie loterii na stronie internetowej. W odpowiedzi na wniosek, Departament Służby Celnej Ministerstwa Finansów poinformował skarżącego, iż przekazana na jego konto kwota 55.000 złotych stanowi równowartość nagrody głównej określonej w zatwierdzonym przez Ministra Finansów regulaminie stanowiącym załącznik decyzji udzielającej organizatorowi zezwolenia na urządzenie loterii. Dodatkowo wskazał, że w przypadku, gdy organizator wprowadza uczestników loterii w błąd, wskazując wartość nagród inną niż wynikającą z zatwierdzonego przez Ministra Finansów regulaminu, wówczas należy zwrócić się o zbadanie tej kwestii do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów.

W konsekwencji powyższego, Minister Finansów postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2010 r., działając na podstawie art. 165 a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) – dalej Ordynacja, odmówił skarżącemu wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji we wnioskowanym przez niego zakresie, tj. przyznania kwoty 16.980 złotych.

W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ wskazał, że zarówno przepisy ustawy o grach hazardowych, jak i obowiązującej do 31 grudnia 2009 r. ustawy o grach

i zakładach wzajemnych, nie przewidują możliwości rozpatrzenia żądania o wydanie decyzji co do określenia wysokości nagrody lub jej równowartości, celem zabezpieczenia tej nagrody z bankowej gwarancji wypłaty nagród. Przedmiotowa gwarancja, stanowiąca zabezpieczenie w loterii roszczeń uczestników biorących

w niej udział, obejmuje, jak podał organ, wartość puli nagród, określoną

w zatwierdzonym przez Ministra Finansów regulaminie. Organ podkreślił,

że zaspokojenie roszczeń uczestnika loterii z gwarancji bankowej nie następuje

w drodze postępowania administracyjnego, zakończonego wydaniem decyzji, tak więc żądanie skarżącego dotyczące przyznania mu z puli bankowej gwarancji wypłaty nagród, kwoty 16.980 złotych, nie może być przedmiotem tego postępowania, o którego wszczęcie wnioskował.

W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący zarzucił organowi naruszenie przepisu art. 165 a Ordynacji, poprzez jego błędne zastosowanie oraz

art. 32 ust. 3 ustawy o grach i zakładach wzajemnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 4, poz. 27 ze zm.) – dalej ugzw., poprzez błędne zastosowanie i w konsekwencji nie przyznanie skarżącemu wypłaty żądanej kwoty z bankowej gwarancji wypłaty nagród. Zdaniem skarżącego powołany wyżej przepis Ordynacji odnosi się do zakresu przedmiotowego określonego w art. 2 tej ustawy, do którego nie wchodzą zagadnienia związane z wypłatą środków z bankowej gwarancji nagród, stąd organ nie mógł skutecznie zastosować art. 165 a Ordynacji i orzec o odmowie wszczęcia postępowania.

Postanowieniem z dnia [...] lipca 2010 r. Minister Finansów, działając

na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 239 Ordynacji, po rozpatrzeniu zażalenia skarżącego, utrzymał swoje wcześniejsze rozstrzygnięcie w mocy. Wskazał, że zgodnie z art. 8 ustawy o grach hazardowych do postępowań określonych w tej ustawie stosuje się odpowiednio przepisy Ordynacji podatkowej, stąd zarzut braku podstaw zastosowania przepisów Ordynacji jest nieuzasadniony

i świadczy o nieznajomości prawa. Podkreślił, że przepisy ustawy o grach hazardowych nie przewidują możliwości rozpatrzenia żądania wydania decyzji co do określenia wysokości nagrody lub jej równowartości, w celu jej zaspokojenia

z bankowej gwarancji wypłaty nagród. Kwestii tej, zdaniem organu, nie należy utożsamiać z zaistnieniem sprawy administracyjnej, podlegającej załatwieniu w trybie przewidzianym przez Kodeks postępowania administracyjnego (dalej Kpa.), dlatego zasadna była, stosownie do art. 165 a ordynacji, odmowa wszczęcia w tym zakresie postępowania administracyjnego.

W skardze na powyższe postanowienie skarżący wniósł jego uchylenie

w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, ewentualnie o stwierdzenie jego nieważności. Zarzucił naruszenie przepisu art. 8 ustawy o grach hazardowych, poprzez niewłaściwe uznanie, że w zakresie jego żądania stosuje się przepisy ordynacji i w związku z tym art. 165 a Ordynacji poprzez jego zastosowanie. Poza tym skarżący wskazał na naruszenie szeregu przepisów postępowania administracyjnego, w tym między innym art. 6, 7, 77 § 1 i 80 Kpa. Uznał, że

w niniejszej sprawie nie zostały spełnione wymagania proceduralne, a zaniechanie przez organ podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwością zaskarżonego postanowienia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, nie zgadzając się

z zarzutami i powtarzając dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W dniu 1 stycznia 2010 r. weszła w życie ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540) – dalej ugh. Tym samym utraciła moc obowiązującą ustawa z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych.

W myśl art. 8 ugh. do postępowań określonych w tej ustawie stosuje się odpowiednio przepisy Ordynacji podatkowej, chyba że ustawa stanowi inaczej.

Mając powyższe na uwadze, za nieuprawnione należy uznać twierdzenie skarżącego, iż przy wydaniu zaskarżonego postanowienia błędnie zostały zastosowane przepisy Ordynacji podatkowej, w oparciu o które organ omówił mu wszczęcia postępowania w sprawie przyznania z puli bankowej gwarancji wypłaty nagród określonej sumy pieniężnej.

Ustawa o grach hazardowych nakłada w art. 8 obowiązek stosowania przepisów Ordynacji podatkowej do postępowań w sprawach określonych w ugh.

W związku z powyższym Minister Finansów prowadzi postępowania w zakresie określonym w ustawie o grach hazardowych w oparciu o przepisy Ordynacji. Zatem skupienie się przez skarżącego na zakresie stosowania Ordynacji określonym

w art. 1 tej ustawy, bez powiązania z brzmieniem art. 8 ugh., należy uznać za nieprawidłowe.

W tym miejscu wskazać należy, iż organ wydając postanowienie z dnia

[...] kwietnia 2010 r. działał zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, tj. ustawą

o grach hazardowych oraz ustawą – Ordynacja podatkowa i w oparciu o zawarte

w niej regulacje, tj. art. 165a zobowiązany był do odmowy wszczęcia postępowania

w przedmiotowej sprawie.

Wskazać należy, iż stosownie do treść art. 165a § 1 Ordynacji, gdy żądanie, o którym mowa w art. 165 tej ustawy zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Użyty w powołanym przepisie zwrot "nie może być wszczęte" należy odnieść przede wszystkim do sytuacji, gdy wszczęciu postępowania podatkowego sprzeciwia się przepis prawa bądź poszczególne przepisy, których interpretacja uniemożliwia prowadzenie tego postępowania i rozpatrzenie treści żądania w sposób merytoryczny (vide: wyrok WSA z dnia 7 marca 2007 r., sygn. akt III SA/Wa 2207/06). Dodać należy, że inne przyczyny, o których mowa w art. 165a § 1 Ordynacji, to w szczególności brak w przepisach ustaw podatkowych podstawy rozpatrzenia żądania danej treści (vide: wyrok z dnia 9 czerwca 2009 r., sygn. akt III SA/Wa 3313/08).

Podkreślić należy, że zarówno przepisy ustawy o grach hazardowych, jak i obowiązującej do 31 grudnia 2009 r. ustawy o grach i zakładach wzajemnych, nie przewidują możliwości rozpatrzenia żądania w przedmiocie wydania decyzji co do określenia wysokości nagrody lub jej równowartości, w celu jej zaspokojenia

z bankowej gwarancji wypłaty nagród. Wskazać należy, iż wartość nagród w loterii,

w której udział brał skarżący, została określona w zatwierdzonym przez Ministra Finansów regulaminie loterii promocyjnej. Stosownie do § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003 r. w sprawie warunków urządzania gier

i zakładów wzajemnych, regulamin loterii promocyjnej zawiera określenie wartości puli nagród. Natomiast gwarancja bankowa stanowiąca zabezpieczenie roszczeń uczestników loterii, obejmuje wartość tej puli nagród, która jest określona

w zatwierdzonym regulaminie. Odnotowania wymaga, iż zaspokojenie roszczeń uczestnika loterii z gwarancji bankowej, wynikłych w ramach udziału w niej,

nie następuje w drodze postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem decyzji administracyjnej. Tym samym skierowane przez skarżącego do organu żądanie wydania decyzji w przedmiocie przyznania mu z puli bankowej gwarancji wypłaty nagród kwoty 16.980 złotych, nie podlega rozpoznaniu w ramach tego postępowania.

A zatem z uwagi na fakt, iż żądanie skarżącego nie podlegało załatwieniu w trybie postępowania administracyjnego, organ prawidłowo, stosownie do art. 165a Ordynacji, odmówił wszczęcia tego postępowania. Jednocześnie podkreślić należy, iż roszczenie skarżącego z tytułu uzyskania nagrody w loterii zostało, w związku

z niewywiązaniem się organizatora z ciążących na nim obowiązków, zaspokojone

z gwarancji bankowej stanowiącej zabezpieczenie roszczeń uczestników loterii.

Dodać należy, że Minister Finansów jako organ udzielający zezwolenia na organizację loterii, sprawował, stosownie do art. 48 ust. 1 ugzw. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2009 r., nadzór i kontrolę nad działalnością podmiotów urządzających i prowadzących gry losowe. Nie zmienia to jednak faktu, iż odpowiedzialność za urządzenie loterii promocyjnej zgodnie z uzyskanym zezwoleniem, zatwierdzonym regulaminem oraz przepisami prawa, spoczywa na organizatorze tej loterii. Odpowiedzialność ta obejmuje również kwestie związane

z wydaniem nagród. Podkreślić należy, iż to organizator loterii zobowiązany jest do złożenia gwarancji bankowej stanowiącej zabezpieczenie roszczeń uczestników biorących w niej udział, z tytułu niewykonania przez organizatora zobowiązań wynikających z loterii. Tym samym nie można mówić w tym wypadku

o odpowiedzialności organu koncesyjnego z tego tytułu. Nie zmienia tego fakt uruchomienia przez Ministra Finansów gwarancji bankowej w celu zaspokojenia roszczeń uczestnika loterii. Wskazać należy, iż gwarancja bankowa jest szczególną formą gwarancji samoistnej, w której role gwaranta przyjmuje bank. Umowa gwarancji bankowej jest pisemnym zobowiązaniem banku do zapłaty kwoty maksymalnej wskazanej w gwarancji (sumy gwarancyjnej), w przypadku, gdy zleceniodawca gwarancji, na którego została wystawiona nie wywiąże się ze swojego zobowiązania. Ma ona zabezpieczyć beneficjenta gwarancji nie tylko przed ryzykiem niewypłacalności, lecz również przed ryzykiem długoterminowego i trudnego dochodzenia roszczeń. W świetle powyższego, stanowisko skarżącego kreujące odpowiedzialność organu koncesyjnego w tym zakresie jest całkowicie nie do zaakceptowania przez Sąd.

Na uwagę z punktu widzenia rozpatrywanej sprawy, zasługuje również art. 32 ust. 3 ugzw., obowiązującej do 31 grudnia 2009 r., zgodnie z którym wniosek o udzielenie zezwolenia na urządzenie loterii promocyjnej powinien zawierać projekt regulaminu loterii. Stosownie zaś do art. 13 ust. 1 ugzw. podmiot ubiegający

o zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie gier losowych (...) przedstawia ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych do zatwierdzenia, projekt regulaminu takiej gry (...). Regulamin gry losowej zatwierdza minister właściwy do spraw finansów publicznych (art. 13 ust. 2 ugzw.). Każda zmiana regulaminu gry losowej (...) wymaga zatwierdzenia przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych. W myśl art. 35 ust. 4 ugzw. do zezwoleń, o których mowa w art. 1, 3 i 3a dołącza się zatwierdzone regulaminy gier (...). Zgodnie zaś z art. 13 ust. 5 ugzw. podmiot urządzający gry (...) jest zobowiązany do zapewnienia ich uczestnikom możliwości zapoznania się z regulaminem. W świetle powyższych przepisów bezspornym jest, iż loteria powinna być realizowana przez organizatora zgodnie

z zatwierdzonym regulaminem. Jakakolwiek modyfikacja zasad loterii przez organizatora, w tym dotycząca zmiany wartości nagrody, możliwa była wyłącznie

po uprzednim uzyskaniu stosownej zgody organu koncesyjnego. W rozpatrywanej sprawie organizator zgody takiej nie uzyskał.

Niezależnie od powyższego należy stwierdzić, iż w przypadku gdy organizator loterii wprowadził jej uczestników w błąd, to przysługuje im roszczenie wobec organizatora loterii, dochodzone w drodze powództwa do sądu powszechnego. Niedopuszczalne jest zaś rozstrzygnięcie w przedmiocie

tej odpowiedzialności w drodze postępowania administracyjnego, z uwagi na brak umocowania w przepisach prawa do rozstrzygania w tym zakresie przez Ministra Finansów.

Zdaniem Sądu należy jednocześnie uznać, iż organy wyczerpująco zbadały wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 Kpa.).

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie organ administracji - rozstrzygając sprawę - oparł się na materiale prawidłowo zebranym

w toku kontroli, dokonując jego wszechstronnej oceny. Ponadto należy uznać,

iż stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, organ uzasadnił w sposób wymagany przez normę prawa określoną w przepisie art. 107 § 3 Kpa.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.