Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Zofia Flasińska po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia G. B. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 30 marca 2015 r., sygn. akt II SA/Gl 1352/14 o oddaleniu wniosku G. B. o wyłączenie od rozpoznania sprawy sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach w sprawie ze skargi G. B. na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie robót budowlanych postanawia: oddalić zażalenie

G. B. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2014 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie robót budowlanych.

W odpowiedzi na wezwanie do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF, skarżąca w piśmie z dnia 9 grudnia 2014 r., zwróciła się o wyłączenie sędziów oraz referendarzy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach od rozpoznania ww. wniosku oraz od rozpoznania niniejszej sprawy "z uwagi na istnienie przesłanek procesowych".

W piśmie z dnia 15 stycznia 2015 r. skarżąca sprecyzowała, iż wnosi o wyłączenie od rozpoznania niniejszej sprawy: sędziego NSA Anny Apollo, sędziego WSA Iwony Boguckiej, sędziego WSA Barbary Brandys-Kmiecik, sędziego WSA Piotra Brody, sędziego NSA Bonifacego Bronkowskiego, sędziego NSA Eugeniusza Christa, sędziego WSA Agaty Ćwik-Bury, sędziego WSA Grzegorza Dobrowolskiego, sędziego NSA Przemysława Dumany, sędziego NSA Łucji Franiczek, sędziego WSA Małgorzaty Herman, sędziego WSA Magdaleny Jankiewicz, sędziego WSA Małgorzaty Jużków, sędziego WSA Beaty Kalagi-Gajewskiej, sędziego WSA Krzysztofa Kanduta, sędziego WSA Elżbiety Kaznowskiej, sędziego NSA Leszka Kiermaszka, sędziego WSA Pawła Kornackiego, sędziego WSA Beaty Kozickiej, sędziego NSA Ewy Krawczyk, sędziego WSA Teresy Kurcyusz-Furmanik, sędziego NSA Ewy Madej, sędziego WSA Andrzeja Matana, sędziego WSA Bożeny Miliczek-Ciszewskiej, sędziego WSA Stanisława Niteckiego, sędziego WSA Wojciecha Organiściaka, sędziego WSA Barbary Orzepowskiej-Kyć, sędziego WSA Bożeny Pindel, sędziego NSA Szczepana Praxa, sędziego WSA Teresy Randak, sędziego WSA Marzanny Sałudy, sędziego WSA Renaty Siudyki, sędziego WSA Marii Taniewskiej-Banackiej, sędziego WSA Anny Tyszkiewicz-Ziętek, sędziego WSA Iwony Wiesner, sędziego WSA Rafała Wolnika, sędziego NSA Krzysztofa Wujka, sędziego WSA Edyty Żarkiewicz, sędziego WSA Artura Żurawika – z uwagi na "brak zwolnienia (...) z opłaty sądowej".

Wobec złożonego wniosku wskazani wyżej sędziowie złożyli oświadczenia, iż brak jest podstawy do ich wyłączenia z mocy ustawy (art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) oraz, że nie zachodzą przyczyny wyłączenia, o których mowa w art. 19 tej ustawy.

Postanowieniem z dnia 30 marca 2015 r., II SA/Gl 1352/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił wniosek G. B. o wyłączenie od rozpoznania tej sprawy wskazanych sędziów.

W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd wskazał, iż zgodnie z art. 19 p.p.s.a., niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, iż mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Powołany wyżej art. 19 p.p.s.a. nie wskazuje jakiego rodzaju okoliczności mogłyby uzasadniać podejrzenie braku bezstronności i tym samym wyłączenie sędziego. Wobec powyższego zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania oraz na treść podejmowanego rozstrzygnięcia przez sędziego. Mogą to być więc okoliczności wynikające ze stosunku osobistego pomiędzy sędzią a jedną ze stron, charakteryzujące się przede wszystkim istnieniem więzi emocjonalnej, której podstawą jest np. stosunek pokrewieństwa, przyjaźni, dłuższej znajomości, zależności służbowej, gospodarczej, społecznej, jak również wszelkie obiektywnie zaistniałe okoliczności, dające podstawę do powstania wątpliwości, co do bezstronności sędziego.

Z kolei art. 20 p.p.s.a. wskazuje na wymagania formalne wniosku o wyłączenie sędziego. W myśl więc tego przepisu wniosek strona zgłasza na piśmie lub ustnie do protokołu posiedzenia w sądzie, w którym sprawa się toczy. Powinien on zawierać, obok ogólnych warunków, którym powinno odpowiadać każde pismo strony, także wskazanie sędziego, podanie przyczyny uzasadniającej wyłączenie oraz powołanie okoliczności lub dowodów uprawdopodobniających istnienie tej przyczyny. Wniosek, który nie spełnia tych wymogów podlega oddaleniu. Nie ulega więc wątpliwości, że wnioskodawca składając ów wniosek powinien wskazać fakty, które mogłyby wywołać wątpliwość co do bezstronności sędziego. Ponadto, jak podkreśla się w orzecznictwie, okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi realna, a nie potencjalna. Nie jest zatem wystarczająca sama podejrzliwość strony, czy też utrata zaufania strony do sędziego. Nie ma przy tym znaczenia subiektywne przekonanie skarżącego o braku bezstronności sędziego, lecz konieczne jest wykazanie poważnych, konkretnych powodów, które obiektywnie uzasadniają wątpliwość co do jego bezstronności.

W odniesieniu do wniosku skarżącej o wyłączenie 39 sędziów tut. Sądu, Sąd stwierdził, że w stosunku do żadnego z sędziów wymienionych w piśmie z dnia 15 stycznia 2015 r. nie zachodzą bowiem okoliczności, o których mowa w art. 18 p.p.s.a., tj. uzasadniające wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy z mocy ustawy. Ponadto skarżąca nie uprawdopodobniła zaistnienia okoliczności uzasadniających wyłączenie na podstawie art. 19 p.p.s.a. Zdaniem Sądu, akcentowana przez skarżącą okoliczność braku zwolnienia jej od opłaty sądowej nie może stanowić przesłanki wyłączenia sędziów na wniosek strony, w szczególności nie może ona zostać oceniona jako okoliczność mogąca wywoływać wątpliwość co do bezstronności sędziego. Zgodnie bowiem z ugruntowanym poglądem orzecznictwa żądanie wyłączenia sędziego tylko z powodu kwestionowania przez wnioskodawcę zasadności i prawidłowości rozstrzygnięć podejmowanych z udziałem sędziego objętego wnioskiem jest niedopuszczalne. Rozstrzygnięcia te mogą być kwestionowane jedynie w drodze właściwych środków zaskarżenia, przysługujących stronie w toku postępowania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 maja 2012 r., sygn. akt I OZ 368/12). Sąd wskazał, że nie wszyscy sędziowie wskazani we wniosku orzekali w sprawach toczących się przed tut. Sądem z udziałem skarżącej. Wniosek ten dotyczy również sędziów nieorzekających w wydziale właściwym do rozpoznania skargi wniesionej w niniejszej sprawie, tj. w Wydziale II. To zaś wynika z wewnętrznej organizacji Sądu, a konkretnie z podziału na wydziały orzecznicze i przydziału sędziów oraz referendarzy do tych wydziałów. Zgodnie więc z tym nie zachodzi potrzeba wyłączenia sędziów Wydziału I, III i IV w niniejszym postępowaniu.

Sąd podkreślił ponadto, że z oświadczeń złożonych przez sędziów, których wyłączenia skarżąca się domaga wynika, że nie istnieje okoliczność tego rodzaju, iż mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności w niniejszej sprawie.

Zażalenie na to postanowienie wniosła G. B., wnosząc o jego uchylenie. Skarżąca zarzuciła, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane przez sędziów, co do których złożono wniosek o wyłączenie, a wniosek ten nie został przekazany innemu sądowi według właściwości.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Niezasadny jest podniesiony w zażaleniu zarzut, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane przez sędziów, co do których złożono wniosek o wyłączenie, a wniosek ten nie został przekazany innemu sądowi według właściwości. W piśmie z dnia 15 stycznia 2015 r. skarżąca wymieniła 39 sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, których dotyczył jej wniosek z dnia 9 grudnia 2015 r. o wyłączenie. Zgodnie z art. 22 § 2 p.p.s.a. postanowienie w przedmiocie wyłączenia sędziego wydaje sąd w składzie trzech sędziów. Wniosek skarżącej został rozpoznany przez sędziów Bożenę Suleję, Tadeusza Michalika i Małgorzatę Walentek, którzy to sędziowie nie zostali wymienieni przez skarżącą w piśmie z dnia 15 stycznia 2015 r. Skoro w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach pozostała wystarczająca liczba sędziów do rozpoznaniu wniosku skarżącej, brak było podstaw do przekazania tego wniosku do rozpoznania innemu wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo przyjął, iż skarżąca nie uprawdopodobniła zaistnienia okoliczności, o których mowa w art. 19 p.p.s.a., uzasadniających wyłączenie od rozpoznania sprawy o sygn. akt II SA/Gl 1352/14 wskazanych przez nią sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach. Wskazana przez skarżącą okoliczność, iż sędziowie objęci wnioskiem nie zwolnili jej od opłaty sądowej w innych jej sprawach nie stanowi podstawy do wyłączenia tych sędziów. Subiektywne przeświadczenie skarżącej o braku bezstronności sędziów danego Sądu w związku z niekorzystnymi dla niej orzeczeniami w przedmiocie prawa pomocy wydanymi w innych sprawach nie stanowi przesłanki do wyłączenia sędziów na podstawie art. 19 p.p.s.a.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.