Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Zgierski po rozpoznaniu w dniu 19 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W.Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 8 sierpnia 2022 r., sygn. akt II SA/Ol 503/22 o odrzuceniu wniosku w sprawie ze skargi W.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w E. z dnia [...] maja 2022 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego postanawia: 1) sprostować z urzędu oczywistą omyłkę w rubrum postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 8 sierpnia 2022 r., sygn. akt II SA/Ol 503/22, w ten sposób, że w miejsce wyrażenia "[...]" wpisać wyrażenie "[...]"; 2) oddalić zażalenie.

W.Z. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w E. z [...] maja 2022 r. w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku okresowego.

W wykonaniu Zarządzenia Przewodniczącej Wydziału II WSA w Olsztynie z 27 lipca 2022 r. skarżący został zawiadomiony o składzie orzekającym wyznaczonym do rozpoznania jej sprawy oraz o treści art. 5a ustawy z dnia 5 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, dalej: pusa.

W dniu 1 sierpnia 2022 r. do tutejszego Sądu wpłynął wniosek skarżącego o wyłączenie od orzekania w rozpoznawanej sprawie sędziego WSA "Piotra Wybickiego" i zbadanie wymogów niezależności i bezstronności przez tego sędziego. W uzasadnieniu wskazał, że ww. sędzia orzekał na jego niekorzyść w sprawie sygn. akt II SA/Ol 35/22 i – zdaniem skarżącego – zaistniała przesłanka wskazująca, że sędzia nie zmieni zdania i ponownie orzeknie na jego niekorzyść.

Postanowieniem z 8 sierpnia 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odrzucił powyższy wniosek. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że wniosek nie spełnia wymogów ustawowych, gdyż nie wskazano w nim okoliczności towarzyszących powołaniu sędziego, ani jego postępowaniu po powołaniu, które mogłyby doprowadzić do naruszenia standardu niezawisłości lub bezstronności, mającego wpływ na wynik sprawy z uwzględnieniem okoliczności dotyczących skarżącego oraz charakteru sprawy. Sąd podniósł także, że wskazana we wniosku osoba nie jest sędzią Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie i nie została wyznaczona do składu orzekającego w sprawie.

Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie, prostując omyłkę pisarską w zakresie nazwiska sędziego oraz podając, że sędzia w analogicznej sprawie oddalił skargę skarżącego, co wskazuje, że ma on ustalony pogląd na sprawy skarżącego i budzi to wątpliwości co do jego bezstronności.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 5a § 1 pusa dopuszczalne jest badanie spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego lub sędziego delegowanego do pełnienia obowiązków sędziego w sądzie administracyjnym wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu, na wniosek uprawnionego, o którym mowa w § 3, jeżeli w okolicznościach danej sprawy może to doprowadzić do naruszenia standardu niezawisłości lub bezstronności, mającego wpływ na wynik sprawy z uwzględnieniem okoliczności dotyczących uprawnionego oraz charakteru sprawy. Jednocześnie w myśl art. 5a § 5 pusa wniosek w tym przedmiocie powinien czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma procesowego, a ponadto zawierać żądanie stwierdzenia, że w danej sprawie zachodzą przesłanki, o których mowa w § 1 oraz przytoczenie okoliczności uzasadniających żądanie wraz z dowodami na ich poparcie. Wniosek niespełniający wymagań, o których mowa w § 5, podlega odrzuceniu bez wezwania do usunięcia braków formalnych, o czym stanowi art. 5a § 6 pusa.

Mając powyższe na uwadze, wskazać należy, że wniosek skarżącego o wyłączenie sędziego w trybie określonym w art. 5a § 1 pusa zawierał wyłącznie wskazanie, że sędzia objęty wnioskiem orzekał już w jego sprawie, orzekając na jego niekorzyść. Zaznaczyć przy tym należy, że wniosek nie tylko błędnie wskazywał nazwisko sędziego objętego wnioskiem, ale także błędną sygnaturę akt sprawy, w której miał orzekać ten sędzia. W sytuacji zatem, gdy okoliczności powołane we wniosku nie dotyczyły sędziego objętego wnioskiem, należało uznać, że wniosek taki w rzeczywistości nie zawierał okoliczności uzasadniających żądanie ani dowodów na ich poparcie. Oznacza to, że Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że złożony wniosek nie czynił zadość wymogom ustawowym i jako taki podlegał odrzuceniu. Sytuacji tej nie zmieniało skorygowanie w złożonym zażaleniu nazwiska sędziego i podanie prawidłowej sygnatury sprawy, w której sędzia ten orzekł na niekorzyść skarżącego. Odnotować bowiem należy, że wniosek niespełniający wymogów podlega odrzuceniu bez wezwania do uzupełnienia braków formalnych (art. 5a § 6 pusa). W konsekwencji powyższego braki formalne wniosku złożonego w trybie art. 5a § 1 pusa należy uznać za nieusuwalne.

Na marginesie powyższych wywodów należy wyjaśnić, że wydanie orzeczenia przez określonego sędziego na niekorzyść strony nie stanowi przesłanki wskazującej na brak jego bezstronności w kolejnej, podobnej sprawie z udziałem tego samego skarżącego. Złożenie skargi do sądu administracyjnego nie świadczy bowiem o tym, że skarga taka zawierała uzasadnione podstawy. Tym samym subiektywne odczucie krzywdy przez skarżącego, którego skargę oddalono, i kwestionowanie przez niego wydanego rozstrzygnięcia, nie może samo z siebie świadczyć o braku bezstronności sędziego. O braku bezstronności sędziego nie może świadczyć także fakt ustanowienia na rzecz skarżącego pełnomocnika z urzędu, który ma go reprezentować w postępowaniach kasacyjnych. Postępowania te dotyczą bowiem tzw. prawa pomocy mającego na celu zabezpieczenie prawa do sądu skarżącego, który z powodu sytuacji, w jakiej się znajduje, nie jest w stanie ponieść w całości lub w części kosztów postępowania lub występować w sprawie z udziałem profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Tym samym w postępowaniu tym nie bada się przesłanek i okoliczności wydania merytorycznego rozstrzygnięcia, które było przedmiotem zaskarżenia do sądu administracyjnego. Oznacza to, że fakt przyznania stronie w ramach prawa pomocy pełnomocnika z urzędu nie wskazuje, że w sprawie doszło do naruszenia zasad bezstronności sędziego.

Niezależnie od powyższego w myśl art. 156 § 1 ppsa sąd może z urzędu sprostować w wyroku niedokładności, błędy pisarskie albo rachunkowe lub inne oczywiste omyłki. Dodatkowo zgodnie z art. 156 § 3 w zw. z art. 166 ppsa, jeżeli sprawa toczy się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, Sąd ten może z urzędu sprostować postanowienie pierwszej instancji.

Mając powyższe na uwadze, należy wskazać, że w rubrum zaskarżonego postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie omyłkowo wskazał, że rozpoznawana sprawa dotyczy decyzji o numerze Rep. [...], podczas gdy prawidłowy numer zaskarżonej decyzji to Rep. [...]. Omyłkę tę należało potraktować jako oczywistą i wymagającą sprostowania we wskazanym powyżej trybie, gdyż w rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, jaka decyzja była przedmiotem zaskarżenia.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa oraz art. 156 § 1 i 3 w zw. z art. 166 ppsa orzekł jak w postanowieniu.