Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie WSA Magdalena Durzyńska (spr.) WSA Elżbieta Lenart po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi E. W. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia wygaśnięcia decyzji oddala skargę.

Decyzją [...] z [...] czerwca 2020r. działając na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 256, dalej jako "kpa") oraz art. 9 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 2097, dalej "ustawa") Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej jako organ/minister) odmówił stwierdzenia wygaśnięcia decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...] z [...] lipca 2019 r. W uzasadnieniu organ podał, że ww. decyzją z [...] lipca 2019r. minister utrzymał w mocy decyzję odmawiającą stwierdzenia wygaśnięcia decyzji Ministra Skarbu Państwa nr [...] z [...] kwietnia 2012 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] nr [...] z [...] listopada 2011 r. o odmowie T. S. i E. W. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. R. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w [...] przy ul. [...].

Minister wyjaśnił dalej, że zgodnie z art. 162 § 1 kpa organ administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji, stwierdza jej wygaśnięcie, jeżeli decyzja: 1) stała się bezprzedmiotowa, a stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa albo gdy leży to w interesie społecznym lub w interesie strony; 2) została wydana z zastrzeżeniem dopełnienia przez stronę określonego warunku, a strona nie dopełniła tego warunku. Odwołując się do ww. przesłanek organ podał, że w okolicznościach sprawy nie ma podstaw do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji z [...] lipca 2019r. Wyjaśnił dalej, że nie ma podstaw do przyjęcia, że jest to decyzja bezprzedmiotowa albo że istnieje przepis prawa nakazujący jej wygaszenie. Stanowisko swoje organ szeroko uzasadnił odwołując się zwłaszcza do przesłanki bezprzedmiotowości.

W skardze na ww. decyzję ministra E. W. (dalej jako skarżąca) zarzuciła organowi naruszenie:

1. art. 5 ust. 1 w zw. z art. 3 ustawy, poprzez nieprawidłową ich interpretacje;

2. art. 145 § 1 pkt 4 kpa w postępowaniu [...] i [...];

3. art. 145 § 1 pkt 1 kpa w decyzji z [...] listopada 2011 r., [...];

4. art. 32 Konstytucji poprzez nieuwzględnienie jedności materialnoprawnej, w postępowaniu [...];

5. art. 8 § 1 kpa poprzez złamanie zasad równego traktowania;

6. art. 10 kpa w postępowaniu [...] a tym samym w postępowaniu [...], co doprowadziło do braku możliwości udowodnienia w postępowaniu [...], iż J. O. złożyła w państwowym urzędzie rozpatrującym sprawy mienia zabużańskiego wniosek o ekwiwalent za pozostawione mienie i braku możliwości udowodnienia w [...], iż skarżąca winna otrzymać rekompensatę z wniosku A. R., z dwóch wniosków J. R., oraz z wniosku A. R.;

7. art. 77 § 1 kpa poprzez odstąpienie w postępowaniu [...] od wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego;

8. art. 28 kpa poprzez nieprawidłowe stosowanie art. 61 § kpa do podań z [...] stycznia 2011 r. i [...] czerwca 2011 r.;

9. art. 7 § 1 kpa w postępowaniu [...] poprzez odebranie skarżącej uprawnienia wynikającego z ustawy o rekompensacie, w sprawie w której istniały wątpliwości co do stosowania art. 5 ust 1 w związku z art 3 ustawy, poprzez przyjęcie interpretacji niekorzystnej dla strony, mimo istnienia korzystnych, w licznych orzeczeniach WSA i NSA;

10. art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako ppsa) w decyzji wydanej w postępowaniu [...] poprzez nieuwzględnienie, iż postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociaż by były zaskarżone, a nawet prawomocne;

11. art. 124 § 1 pkt 6 ppsa w związku z art. 56 ppsa przez zaniechanie wstrzymania rozpatrywania innych spraw skarżącej do czasu uprawomocnienia się postanowienia w postępowaniu [...] i decyzji w postępowaniach [...] i [...] związanych z wnioskiem skarżącej w sprawie rekompensaty z [...] sierpnia 2018 r.;

12. art. 9 kpa w postępowaniu [...] poprzez brak należytego i wyczerpującego informowania skarżącej o okolicznościach faktycznych i prawnych, które miały wpływ na ustalenie jej praw będących przedmiotem postępowania administracyjnego;

13. art. 35 § 1 kpa poprzez naruszenie prawa strony do terminowego rozpatrzenia jej uprawnień do rekompensaty w postępowaniu [...] i tym samym w [...] oraz wszczęcie działań pozornych w postępowaniach [...],[...][...],[...]i wielu innych zamiast wznowić postępowanie [...];

14. 77 § 1 kpa w związku z brakiem rozpatrzenia podania stron z 6 grudnia

2018. w sprawie jedności materialnoprawnej, w postępowaniu

[...] prowadzonym na podstawie wniosku stron z 9 sierpnia 2018 r.;

15. art. 63 § 2 kpa poprzez zaniechanie w postępowaniu [...] wezwania stron w trybie art. 64 § 2 kpa;

16. art. 6 kpa poprzez zaniechanie odniesienia się do naruszeń wymienionych w niniejszej skardze.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Sąd zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem skargi jest decyzja odmawiająca stwierdzenia wygaśnięcia ostatecznej decyzji odmawiającej wygaśnięcia prawomocnej negatywnej decyzji o potwierdzeniu prawa do rekompensaty. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Organ rzeczowo wyjaśnił przesłanki stwierdzenia wygaśnięcia decyzji i odniósł je do stanu faktycznego sprawy.

Decyzja z [...] lipca 2019r. została podjęta na wniosek skarżącej i została skierowana do kilku adresatów. W wyroku z dnia [...] stycznia 2011 r. [...] Sąd Najwyższy wskazał, że ze względu na ustrojową zasadę prawa strony do merytorycznego rozpatrzenia jej żądania w postępowaniu administracyjnym i prawa do rozstrzygnięcia sprawy decyzją, bezprzedmiotowość postępowania powinna być kwalifikowana ścieśniająco. Bezprzedmiotowość postępowania zachodzi bowiem jedynie w sytuacjach, w których w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania. Oznacza to, że postępowanie administracyjne, inaczej niż postępowanie cywilne, staje się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 kpa tylko wtedy, gdy brak jest sprawy administracyjnej, która może być załatwiona decyzją. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie II OSK 712/2012). Innymi słowy, z bezprzedmiotowością postępowania administracyjnego mamy do czynienia wówczas, gdy odpadł jeden z konstytutywnych elementów sprawy administracyjnej, o której mowa w art. 1 pkt 1 kpa. Przyczyny, dla których sprawa będąca przedmiotem postępowania administracyjnego utraciła charakter sprawy administracyjnej lub nie miała takiego charakteru jeszcze przed wszczęciem postępowania, mogą być różnorodnej natury. W piśmiennictwie dzieli się te przyczyny na podmiotowe i przedmiotowe (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lipca 2012 r. II OSK 588/2011, LexPolonica nr 3961728, tak m.in. A. Wróbel w: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Zakamycze 2005, str. 620). Z przyczyn przedmiotowych postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe jeżeli sprawa, która miała być załatwiona w drodze decyzji albo nie miała charakteru sprawy administracyjnej jeszcze przed datą wszczęcia postępowania, lub utraciła charakter sprawy administracyjnej już podczas postępowania administracyjnego. Podmiotowa bezprzedmiotowość postępowania ma natomiast miejsce wówczas gdy podmiot inicjujący postępowanie utracił zdolność do czynności prawnych bądź np. zmarł w toku postępowania a sprawa dotyczyła prawa o charakterze stricte osobistym.

W kontrolowanej sprawie ww. okoliczności nie zachodzą. Istnieją podmioty, do których została skierowana decyzja, której wygaszenia domaga się skarżąca. Decyzja ta została podjęta na wniosek załatwiany co do zasady w trybie decyzji administracyjnej przy określonej procedurze przewidzianej w kpa. Powyższe oznacza, że nie występowała tu bezprzedmiotowość przedmiotowa. Nie wykazano także bezprzedmiotowości podmiotowej. Sporna decyzja z [...] lipca 2019r. została przy tym podjęta na wniosek osoby uprawnionej. Zasadnie organ przyjął także, że nie zachodzi też przesłanka wygaśnięcia decyzji z mocy odesłania do przepisów odrębnych. Skarżąca również nie przywoła przepisu, który organ miałby obowiązek uwzględnić i w konsekwencji wygasić ww. decyzję.

Trzeba też podkreślić, że zarzuty skargi nie dotyczą niniejszej sprawy. Jak wynika z zawartego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji rysu historycznego procedowania w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty, skarżąca zainicjowała cały szereg postępowań w różnym trybie w stosunku do decyzji odmawiającej potwierdzenia tego prawa. Merytoryczna decyzja odmowna była przedmiotem kontroli zarówno tut. Sądu jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Również inne zainicjowane przez skarżącą postępowania podlegają osobnej kontroli sądowo administracyjnej. W tej sprawie przedmiotem kontroli była tylko decyzja z [...] czerwca 2020r. dotycząca decyzji ministra z [...] lipca 2019r. Za bezprzedmiotowe wobec tego Sąd uznał odnoszenie się do zarzutów niezwiązanych z przedmiotem sprawy nią zakończonej, a więc do niezwiązanych z kwestią odmowy stwierdzenia wygaśnięcia decyzji odmawiającej wygaśnięcia negatywnej decyzji wydanej na podstawie przepisów ustawy.

Skutkowało to oddaleniem skargi na podstawie art. 151 ppsa.

Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1842).