Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Erwin Srebrny po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.J. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] 2007 r., nr [...] w przedmiocie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych - w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata; postanawia: odmówić A. J. przyznania prawa pomocy.

W związku ze złożoną skargą na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARMiR i wezwaniem do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 200 zł A.J. jako skarżący po uzupełnieniu braków formalnych złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia w całości od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata.

Rozpoznając złożony wniosek referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie stwierdził co następuje:

Złożony wniosek nie może zasługiwać na uwzględnienie z uwagi na brak ustawowych przesłanek do zastosowania wobec strony skarżącej instytucji prawa pomocy. Ze złożonego wniosku poprzedzonego pismem w sprawie zwolnienia z opłaty sądowej wynika, iż skarżący powołuje się na swoją trudną sytuację materialna. Ponadto posiada troje dzieci, których dwoje jest chore i wymaga ciągłego kupowania leków. Także jego żona jest osoba niepełnosprawną i wymaga opieki. Majątek jego wspólnego gospodarstwa domowego stanowi dom o powierzchni [...] m2 oraz gospodarstwo rolne

o powierzchni [...] ha, stodoła oraz obora. Jedynym dochodem jaki uzyskuje skarżący wskazał na dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych nie precyzując jednak ich wysokości. Odnosząc się do podanej w uzasadnieniu sytuacji finansowej strony skarżącej należy podnieść, iż art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej "ppsa" statuuje w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadę zgodnie, z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Oznacza to, że każda ze stron postępowania sądowoadministracyjnego, co do zasady ponosi koszty swojego udziału

w postępowaniu przed sądem administracyjnym chyba, że przepis szczególny zwalnia ją od tego obowiązku. W przedmiotowej sprawie brak jest unormowania prawnego, które zwalniało by stronę skarżącą od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania. Zakres przyznawanego prawa pomocy określa art. 245 ppsa, stanowiąc, że prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (§1). Prawo pomocy w zakresie całkowitym (a w takim zakresie złożono rozpoznawany wniosek) obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2). Prawo pomocy

w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub

w części albo tylko od wydatków albo tylko od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§3).

Zgodnie z art. 246 § 1 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Na stronie spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się ona w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie Sądu (referendarza sądowego) w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. W myśl art. 252 § 1 ppsa wniosek o przyznanie praw pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach (...). Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu Państwa i powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu z drugiej strony jej możliwości finansowych.

W myśl art. 255 ppsa jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Z uwagi na to, że złożone na urzędowym formularze oświadczenie budziło wątpliwości co do prawidłowej oceny sytuacji finansowej ponieważ skarżący nie wykazał dochodów uzyskiwanych z gospodarstwa rolnego, jak również nie wykazał stałych miesięcznych wydatków ponoszonych na utrzymanie dlatego też dla prawidłowej oceny możliwości poniesienia przez niego kosztów sądowych niezbędne było przedłożenie nw. wymienionych dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń w postaci: zaświadczenia z właściwego urzędu gminy o wysokości dochodów uzyskiwanych z posiadanego gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha, wyciągu

z posiadanych rachunków bankowych skarżącego i jego żony z ostatnich

trzech miesięcy oraz do oświadczenia precyzyjnie wykazującego jakie i w jakiej wysokości są stałe miesięczne wydatki (energia elektryczna, gaz, woda, opał, telefon, wydatki na żywność i kształcenie dzieci) związane z utrzymaniem wspólnego gospodarstwa domowego. Z nadesłanej odpowiedzi wynika, iż skarżący nie jest

w stanie podać danych jakie od niego zażądano ponieważ wiąże się to z opłatami oraz czasem. Skarżący podkreślił, że jego rodzina żyje bardzo skromnie z tego co wyhodują z gospodarstwa rolnego i nie posiadają innych dochodów oprócz dopłat z ARMiR. Skarżący załączył również kopie pisma Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia [...] marca 2004 r., który opisuję ówczesną sytuację ekonomiczną wnioskodawcy jako trudną.

Odnosząc to na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, iż wnioskodawca ciążących na nim obowiązków wynikających ww. przepisów tj. art. 255 ppsa nie dopełnił. Strona skarżąca dochodząc swego prawa na drodze sądowej może ubiegać się o przyznanie jej prawa pomocy, jednak dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, regulującymi instytucję prawa pomocy. Przedstawione przez stronę skarżącą na urzędowym formularzu oświadczenie na okoliczność jej sytuacji finansowej nie dawało podstaw do pełnej i prawidłowej oceny możliwości (lub ich braku) poniesienia przez nią kosztów sądowych jak i kosztów postępowania. Stąd wezwanie do nadesłania dokumentów źródłowych. Nie nadsyłając żądanych dodatkowych dokumentów i informacji skarżący pozbawił referendarza sądowego możliwości oceny zdolności ponoszenia przez siebie kosztów sądowych jak i kosztów ustanowienia pełnomocnika procesowego w tej sprawie. Nadesłane wyjaśnienia skarżącego nie mogą zasługiwać na uwzględnienie. Także załączona kopia ośrodka pomocy społecznej również nie zasługuje za uwzględnienie ponieważ opisuje zdarzenia sprzed 4 lat i zawarte w nim informacje straciły na aktualności.

Reasumując, A.J. nie nadsyłając w zasadzie żadnych danych dotyczących swojego stanu finansowego, mimo że do tego był zobowiązany ww. przepisami prawa nie wykazał by zachodziły przyczyny uzasadniające przyznanie jemu prawa pomocy zarówno w zakresie całkowitym jak również w zakresie częściowym.

Biorąc to pod uwagę, działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak na wstępie.