Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie Sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) Asesor WSA Iwona Kosińska Protokolant M. C.- K. po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2007 r. sprawy ze skargi S.D. i J.D. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania za nieruchomość warszawską oddala skargę.

Wojewoda Mazowiecki decyzją z dnia [...] lutego 2007 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] maja 2006 r., nr [...] odmawiającą przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. nr hip. [...], wchodzącą w skład działek ewidencyjnych nr [...] i [...] z obrębu [...].

Z uzasadnienia decyzji Wojewody Mazowieckiego wynika, że Prezydent Miasta W. decyzją z dnia [...] maja 2006 r. odmówił przyznania odszkodowania za przedmiotową nieruchomość stwierdzając, iż nie mogła ona być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, gdyż znajdowała się w strefie IVa zabudowy przewidzianej w "Ogólnym planie zabudowania [...] W." z dnia 11 sierpnia 1931 r.

W odwołaniach od powyższej decyzji J. D. i S. .D.i zakwestionowali zasadność rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji.

Po rozpatrzeniu sprawy Wojewoda Mazowiecki uznał stanowisko Prezydenta Miasta W. jako prawidłowe. Organ odwoławczy wskazał, że nieruchomość [...] położona przy ul. [...] została przejęta na rzecz Skarbu Państwa w trybie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). W sprawach odszkodowań za niektóre kategorie nieruchomości objętych działaniem powołanego dekretu ma aktualnie zastosowanie przepis art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

Zgodnie z treścią art. 215 ust. 2 tej ustawy przepisy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r. oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r.

Wojewoda Mazowiecki podkreślił, że objecie przedmiotowej nieruchomości przez gminę nastąpiło w dniu [...] sierpnia 1948 r., tj. w dniu ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym nr [...] Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego [...] W.. Wobec niezłożenia wniosku o przyznanie własności czasowej gruntu do dnia 16 lutego 1949 r. własność budynku usytuowanego na przedmiotowym gruncie przeszła na rzecz Gminy . W., a później na własność Skarbu Państwa.

Przyznanie odszkodowania za działkę musi być poprzedzone ustaleniem, że podlegała ona przepisom dekretu, a ponadto mogła być przed dniem wejścia w życie dekretu przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne. Trzecią przesłanką, która musi być spełniona jest pozbawienie poprzedniego właściciela bądź jego następców prawnych faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Stwierdzenie braku jednej z nich uniemożliwia zatem ustalenie odszkodowania za taką nieruchomość.

Organ zaznaczył, że podstawowe znacznie w prowadzonym w trybie art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami postępowaniu odszkodowawczym ma ustalenie w sposób niebudzący wątpliwości charakteru działki przed dniem 21 listopada 1945 r. (data wejścia w życie dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy).

O przeznaczeniu nieruchomości przy ul. [...] pod określonego rodzaju zabudowę przed dniem 21 listopada 1945 r. stanowił Ogólny Plan Zabudowania [...] W.. Został on opracowany i zatwierdzony zgodnie z rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowie osiedli (Dz. U. RP Nr 23, poz. 202). Zakładał on m.in. podział miejscowości na strefy, według sposobu zabudowania jedno lub wielopiętrowego, zwartego, grupowego, luźnego lub mieszanego nie wyszczególniając w ogóle dla zabudowy mieszkalnej charakteru budynków (jedno czy wielorodzinnego). Parametry te pozwalają określić ściśle charakter dopuszczalnej zabudowy, a w konsekwencji także przeznaczenie nieruchomości. Tabela zwierająca podział zabudowy miejskiej na 10 stref została opracowana systemem narastającym, od zabudowy luźnej, niskiej 2 kondygnacyjnej z terenem przydomowym stanowiącym 90 % powierzchni działki, aż do zabudowy zwartej, 6 kondygnacyjnej z terenem przydomowym stanowiącym 30 % nieruchomości. Ten narastający układ tabeli pozwolił przyjąć, że dolnym wskaźnikiem dla kolejnych stref jest zabudowa przewidziana dla strefy poprzedzającej. Obowiązujące przed wejściem w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. przepisy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. nie posługiwały się określeniem "budownictwo jednorodzinne" ani też pojęciem "dom jednorodzinny".

Wojewoda Mazowiecki podkreślił, że nieruchomość położona w W. przy ul. [...], jak wynika z reprodukcji Ogólnego Planu Zabudowania [...] W. nadesłanej przy piśmie Archiwum Państwowego [...] W. z dnia 4 września 2006 r., znajdowała się na terenie przeznaczonym pod zabudowę zwartą o 4 kondygnacjach do 50 % powierzchni zabudowania.

Z parametrów tego planu, określonych dla danej strefy zabudowy terenu, na której była położona sporna nieruchomość, takich jak liczba kondygnacji (4), powierzchnia zabudowy (50%), rodzaj zabudowy (zwarty) wynika więc, że przedmiotowa nieruchomość nie mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne. Budynek jaki na przedmiotowej nieruchomości dopuszczał plan zabudowania z 1931 r. musiał posiadać bowiem 4 kondygnacje i zajmować 50 % powierzchni działki. Taka budowla nie mieściła się w pojęciu zabudowy jednorodzinnej, nawet gdyby przyjąć, że budynek jednorodzinny spełniałby oprócz funkcji mieszkaniowych, także inne cele służące wykonywaniu przez właściciela pracy zawodowej czy społecznej.

Organ odwoławczy podkreślił, że wymogi wspomnianego planu, jako aktu administracyjnego o charakterze władczym, odczytywane muszą być jako bezwzględnie obowiązujące i taki pogląd utrwalony został w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zdaniem Wojewody Mazowieckiego skoro NSA przyjął, że zabudowa zwarta, 3 - kondygnacyjna, o 50 % powierzchni zabudowania w żaden sposób nie może być utożsamiana z budownictwem jednorodzinnym, to tym bardziej zabudowa zwarta o 4 kondygnacjach i 50 % powierzchni zabudowania nie mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne.

Organ drugiej instancji wskazał ponadto, że z opisu nieruchomości sporządzonego w dniu 7 listopada 1948 r. przez Resort Techniczno - Budowlany Zarządu Miejskiego w [...] W. wynika, iż na posesji znajdował się budynek mieszkalny murowany, o trzech kondygnacjach, powierzchni zabudowy 137 m² i kubaturze 1850 m² oraz wysokości 13,5 m. Budynek ten oddany został do eksploatacji w 1936 r.

Z pisma Zarządu Budynków Komunalnych Ż. z dnia 5 września 1995 r. wynika, że omawiany budynek mieszkalny zawierał 6 lokali mieszkalnych i jeden użytkowy i mieszkało w nim 8 rodzin. W latach 1977 – 1978 dwa lokale zostały wykupione przez ich najemców.

Zdaniem Wojewody Mazowieckiego z powyższego wynika zatem, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdyż usytuowany na przedmiotowej nieruchomości budynek nie był budynkiem jednorodzinnym, a właściciele bądź ich następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania tą nieruchomością przed dniem 5 kwietnia 1958 r. W tej sytuacji, zdaniem organu odwoławczego, Prezydent Miasta W. miał podstawy do odmowy przyznania odszkodowania za przedmiotową nieruchomość.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli S. D. i J. D., zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 7 kpa i art. 80 kpa oraz naruszenie art. 214 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez jego niezastosowanie i błędne rozpoznanie sprawy na płaszczyźnie art. 215 tej ustawy.

W uzasadnieniu skargi skarżący podnieśli, że do chwili obecnej nie został rozpatrzony wniosek z dnia 23 grudnia 1948 r. złożony przez działającego w ich imieniu W. D., który to wniosek był w posiadaniu właściwych urzędów tj. Okręgowego Urzędu Likwidacyjnego i Prezydium Rady Narodowej w [...] W. i był złożony w terminie. Zdaniem skarżących wniosek W. D. z dnia 23 grudnia 1948 r. był wnioskiem pierwszym i podstawowym dla sprawy i powinien być niezwłocznie rozpatrzony jako wniosek o przyznanie wieczystego użytkowania gruntu, na płaszczyźnie art. 214 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Skarżący zaznaczyli ponadto, że ich wnioski o odszkodowanie miały jedynie charakter alternatywny.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Mazowiecki wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest nieuzasadniona albowiem zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji są zgodne z prawem.

Przepis art. 61 kpa w § 1 stanowi, że postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. W materiale dokumentacyjny znajduje się wniosek J. D. z dnia 17 lutego 1997 r., w którym zwraca się on o wypłacenie odszkodowania "(...) za przejście na mienie komunalnej realności położonej w W. przy ul. [...]" W piśmie z dnia 18 czerwca 1997 r. nazwanym "Monit w sprawie pisma z dnia 17.02.1997 r. (...)" J. D. wprost nawiązuje do wcześniejszego pisma w sprawie wypłacenia odszkodowania za nieruchomość przy ul. [...] Również z pisma z dnia 3 marca 2006 r. J. D. zatytułowanego "Monit mojego pisma z dnia 17 lutego 1997 r. dotyczącego odszkodowania za nieruchomość przejętą dekretem Bieruta w W. ul. [...]" wynika, że skarżący J. D. jako spadkobierca dawnych właścicieli nieruchomości [...] przy ul. [...] występował z żądaniem przyznania za tę nieruchomość odszkodowania.

Jest bezsporne, że nieruchomość ta była objęta działaniem przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. W dacie wydawania zaskarżonych decyzji sprawa odszkodowania za nieruchomości objęte działaniem powołanego dekretu mogła być rozstrzygnięta wyłącznie na gruncie przepisu art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603), gdyż nie ma innych obowiązujących przepisów regulujących takie odszkodowanie.

Wniosek J. D. o odszkodowanie za nieruchomość [...] wszczął postępowanie administracyjne i organ administracji publicznej obowiązany był wniosek taki rozpatrzeć i wydać stosowne rozstrzygnięcie. Organ rozpoznaje sprawę zgodnie ze stanem faktycznym i prawnym obowiązującym w dacie wydania decyzji. Tak więc kwestionowanie decyzji przez skarżących z powołaniem się, że nigdy nie występowali o odszkodowanie w trybie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami decyzji tych podważać nie może. Organ prawidłowo zakwalifikował żądanie jako wniosek o odszkodowanie i rozpatrzył go w świetle przesłanek art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdyż jak to już wyżej zostało stwierdzone, jedynym przepisem prawnym obowiązującym w dacie wydania zaskarżonych decyzji, jak i orzekania przez Sąd, regulującym kwestie takiego odszkodowania jest właśnie powołany przepis. Organy obu instancji właściwie zinterpretowały ten przepis w odniesieniu do stanu faktycznego sprawy.

Zgodnie z treścią art. 215 ust. 2 tej ustawy przepisy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r. oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Z ustaleń organu wynika, że przedmiotowa nieruchomość była zabudowana budynkiem mieszkalnym murowanym o trzech kondygnacjach powierzchni zabudowy 137 m2 i kubaturze 1850 m2. Budynek został oddany do eksploatacji w 1936 r. Budynek ten zawierał sześć lokali mieszkalnych i jeden użytkowy i mieszkało w nim 8 rodzin. Organ ustalił, że budynek ten nie był budynkiem jednorodzinnym a pozbawienie faktycznej możliwości władania tą nieruchomością przez poprzednich właścicieli bądź ich następców prawnych nastąpiło przed dniem 5 kwietnia 1958 r. Ustaleń tych skarżący nie kwestionują. Na rozprawie w dniu 9 października 2007 r. przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym S. D. również oświadczył, że nieruchomość była zabudowana budynkiem czynszowym, a mieszkający w nim lokatorzy płacili czynsz. W świetle tych ustaleń wniosek o odszkodowanie nie mógł być uwzględniony, gdyż nieruchomość nie spełniła przesłanek określonych w art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Tak więc decyzje organów obu instancji są zgodne z prawem i niezasadne są zarzuty zawarte w skardze naruszenia wskazanych w niej przepisów.

Z treści uzasadnienia skargi, a także oświadczenia S.D. złożonego na rozprawie w dniu 9 października 2007 r. wynika, że skarżący kwestionują przedmiotowe decyzje z tego powodu, że uważają, iż organy powinny najpierw rozpatrzeć wniosek W. D. z dnia 23 grudnia 1948 r.

Faktycznie z treści znajdujących się w aktach administracyjnych pisma Prezydium Rady Narodowej [...] W. z dnia 30 lipca 1952 r. adresowanego do W. D. wynika, że w dniu 23 grudnia 1948 r. do byłego Okręgowego Urzędu Likwidacyjnego w W. wpłynął wniosek W. D. o przywrócenie posiadania nieruchomości w W. ul. [...], który do dnia sporządzenia tego pisma nie został jeszcze rozpatrzony.

Jednakże zaskarżonymi decyzjami organ rozstrzygnął wniosek J. D. w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość [...] i w kontekście zgodności z obowiązującymi przepisami prawa decyzje te podlegały badaniu przez Sąd w niniejszej sprawie na skutek wniesionej skargi. Przedmiotem zaskarżonej decyzji nie był wniosek W. D. o przywrócenie posiadania nieruchomości. Wniosek taki wszczął odrębne postępowania administracyjne i jeżeli skarżący uważają, że nie został on rozpoznany winni we właściwym trybie wyegzekwować od organu rozpatrzenie wniosku.

Kontrolując legalność zaskarżonych decyzji Sąd nie jest uprawniony do nakazywania organom rozpatrzenia wszelkich innych postępowań administracyjnych jakie zostały zainicjowane przez zainteresowanych chociażby dotyczyły tego samego przedmiotu.

Z powyższych względów Sąd na zasadzie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku