Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Rosińska (spr.) Sędzia WSA Barbara Rymaszewska Protokolant: St. sekretarz sądowy Magdalena Rząsa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 sierpnia 2016 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego M. W. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. LS

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] znak [...] Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta Miasta Ł., uchylił decyzję Starosty [...], wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej z dnia [...] nr [...] i orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A 24, oznaczonej jako działki nr 393/5 oraz 406/6.

W toku postępowania administracyjnego ustalono, że wnioskiem z dnia 5 lutego 2009 r. M. W. i W. W. wystąpili do Prezydenta Miasta Ł. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A 24.

Postanowieniem z dnia [...] Wojewoda [...] wyznaczył Starostę [...], wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej do rozpatrzenia przedmiotowego wniosku.

Decyzją z dnia [...] Starosta [...], wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na podstawie art. 142 w zw. z art. 136 ust. 1 i ust. 3, art. 137, art. 139, art. 140 ust. 1-4 i ust. 6, art. 217 ust. 2, art. 95 pkt 4 i art. 96 ust. 1b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 ze zm.) oraz art. 104 i 107 k.p.a. orzekł o zwrocie części wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej jako działki nr 393/5 i 406/6 na rzecz M. W. i W. W. za zwrotem na rzecz Gminy Miasta Ł. zwaloryzowanego odszkodowania oraz o rozłożeniu na raty podlegającego zwrotowi zwaloryzowanego odszkodowania i zabezpieczeniu zapłaty należności na rzecz Gminy Miasta Ł. z tytułu zwrotu na rzecz wnioskodawców części wywłaszczonej nieruchomości poprzez wpis hipoteki.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż działki nr 393/5 oraz 406/6 stanowią część nieruchomości wywłaszczonej decyzją Kierownika Wydziału Wywłaszczeń wspólnego dla wszystkich dzielnic m. Ł. Urzędu Dzielnicowego Ł.-Ś. z dnia [...] nr [...], oznaczonej wówczas numerem 348. Starosta [...] wskazał, iż sporne działki zostały oznaczone jako tereny pod nazwą "stawy rybne". Z uwagi na ograniczenia związane z ochroną walorów przyrodniczo-krajobrazowych doliny rzeki B na tym terenie zaprojektowano niewielką liczbę ciągów spacerowych w miejscach dotychczas w tym celu wykorzystywanych - istniejące groble, wydeptane ścieżki, ciąg pieszy na i u podnóża nasypu kolektora kanalizacyjnego. Zespół istniejących w południowo-zachodniej części osiedla stawów rybnych miał być czasowo zaadaptowany do czasu kompleksowego zagospodarowania terenów rekreacyjnych nad rzeką B. Starosta [...] stwierdził, iż cel wywłaszczenia na przedmiotowym gruncie nie został zrealizowany w terminie 10 lat od dnia jej wywłaszczenia. Wydział Ochrony Środowiska i Rolnictwa Urzędu Miasta Ł. poinformował, że południowa część dawnej działki nr 348 dopiero w latach 2002-2011 została uporządkowana i częściowo zagospodarowana, chociaż z treści pisma nie wynika oraz na podstawie przeprowadzonych oględzin nie można stwierdzić na czym owo zagospodarowanie polegało. Organ podniósł ponadto, iż projekt [...], w ramach którego rozpoczęto renaturyzację doliny rzeki B, w tym zagospodarowanie i odtworzenie zbiorników wodnych jest zupełnie nową inwestycją. Podjętych działań w postaci budowy zbiorników wodnych - w ocenie Starosty - nie można utożsamiać z realizacją infrastruktury osiedla, dlatego uznać należy, iż sporna część wywłaszczonej nieruchomości stała się zbędna na cel przejęcia. Organ I instancji wyjaśnił, iż w myśl art. 140 ust. 1 u.g.n. zwrot nieruchomości następuje za zwrotem zwaloryzowanego odszkodowania, które ustalone zostało w oparciu o sporządzony dla potrzeb niniejszego postępowania operat szacunkowy z dnia 30 stycznia 2013 r.

W odwołaniu od tej decyzji Prezydent Miasta Ł. podniósł, że przedmiotowy teren przeznaczony był pod zieleń ogólno-miejską, stawy rybne i ogródki działkowe, a nie jak wskazał organ I instancji wyłącznie pod stawy rybne. Z założeń techniczno-ekonomicznych osiedla mieszkaniowego "C" wynika, iż działalność inwestycyjna na spornym obszarze ograniczała się do przedsięwzięć sprzyjających ochronie naturalnych walorów przyrodniczo-krajobrazowych doliny rzeki B. Zdaniem odwołującego się, tereny te miały być terenami przeznaczonymi pod cele parkowe, zielone o charakterze ogólno-miejskim, stanowiące m.in. zieleń izolacyjną dla obecnie istniejącego osiedla oraz zbiornika retencyjnego. W ocenie Prezydenta Miasta Ł. cel wywłaszczenia na spornym gruncie został zrealizowany.

Wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] Wojewoda [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił w całości decyzję organu I instancji i odmówił zwrotu nieruchomości.

Uzasadniając rozstrzygnięcie Wojewoda stwierdził, że decyzją z dnia [...] nr [...] Kierownik Wydziału Wywłaszczeń Urzędu Dzielnicowego Ł.-Ś. wywłaszczył na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość o pow. 9759 m2, położoną w Ł. przy ul. A 24, oznaczoną jako działka nr 348, stanowiącą własność Z. W. i W. W..

Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Ł. z dnia 18 lipca 1985 r. sygn. akt [...] spadek po Z. W. nabył w całości M. W..

W niniejszej sprawie z wnioskiem o zwrot wystąpiły osoby uprawnione w rozumieniu art. 136 ust 3 u.g.n. Zgłoszone przez nie żądanie obejmuje część wywłaszczonej w 1985 r. nieruchomości nr 348, oznaczoną obecnie jako działki nr 393/5 oraz 406/6. Ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji wynika, iż działka nr 348 uległa podziałowi na działki nr 348/1 - 348/7 (mapa sytuacyjna do celów prawnych nr [...] z dnia [...].). Działka nr 393/5 odpowiada dawnej działce nr 348/6, a działka nr 406/6 dawnej działce nr 348/7.

Dalej organ odwoławczy odwołując się do treści art. 137 u.g.n. wskazał, że podstawową kwestią wymagającą ustalenia w przedmiotowej sprawie jest ocena zasadności roszczenia o zwrot nieruchomości w kontekście przesłanki zwrotu jaką jest zbędność nieruchomości na cel wywłaszczenia.

Punktem wyjścia do ustalenia, czy w sprawie zaistniała przesłanka zbędności nieruchomości, o jakiej mowa w art. 137 u.g.n., jest precyzyjne ustalenie celu, na jaki nieruchomość została wywłaszczona. Cel wywłaszczenia wynika przede wszystkim z treści decyzji wywłaszczeniowej lub z innych aktów poprzedzających proces wywłaszczenia.

W decyzji, mocą której nastąpiło wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości, cel wywłaszczenia określony został ogólnikowo jako budownictwo mieszkaniowe- wielorodzinne "C". Niezbędne jest w tej sytuacji przeanalizowanie całej dokumentacji dotyczącej wywłaszczenia w celu doprecyzowania celu przejęcia spornej działki.

Dalej Wojewoda wskazał, że decyzją Urzędu Miasta Ł. z dnia [...] nr [...] zatwierdzono plan realizacyjny osiedla "C" w Ł., objęty załącznikami nr I i II. Z ogólnego planu zagospodarowania osiedla "C", stanowiącego załącznik do wspomnianej decyzji, oraz założeń techniczno-ekonomicznych osiedla mieszkaniowego "C" w Ł. wynika, iż realizacja osiedla mieszkaniowego oprócz budowy budynków mieszkalnych przewidywała także infrastrukturę potrzebną do prawidłowego funkcjonowania osiedla, w tym tereny miejsc postojowych, tereny usług podstawowych oraz zieleń izolacyjną i zieleń ogólnomiejską. Analiza tych dokumentów potwierdza, iż teren osiedla został podzielony na dwie części (wschodnią i zachodnią), stanowiące zwarte jednostki mieszkaniowe, rozdzielone pasem zieleni. W punkcie szóstym założeń techniczno-ekonomicznych osiedla wskazano, iż teren osiedla dzieli się na dwie części rozdzielone zespołem starodrzewiu rozciągającego się od ul. A do koryta rzeki B. Południowy pas terenu opracowania, stanowiący dolny poziom doliny rzeki ma charakter łąki nadrzecznej, pas ten przeznaczony został na cele parkowe o charakterze ogólnomiejskim. W punkcie dziewiątym opracowania potwierdzone zostało, iż tereny rekreacyjne o charakterze ogólnomiejskim tworzy parkowy zespół zieleni, rozdzielający wschodnią i zachodnią część osiedla oraz pas łąk nad korytem rzeki B.

Z ogólnego planu zagospodarowania osiedla "C" wynika, iż żadna z działek objętych niniejszym postępowaniem nie była przeznaczona pod budowę budynku mieszkalnego. Organ I instancji błędnie jednak ustalił, co słusznie podniósł odwołujący, iż działki nr 393/5 oraz 406/6 zostały oznaczone w omawianym dokumencie jako tereny pod nazwą "stawy rybne". Działka nr 406/6 została w całości przeznaczona pod tereny określone na planie jako "zieleń ogólnomiejską, stawy rybne, ogródki działkowe". Działka nr 393/5 zlokalizowana została w części na terenach określonych jako "zieleń ogólnomiejska, stawy rybne, ogródki działkowe" oraz w części na terenach oznaczonych jako "tereny mieszkaniowe brutto i netto", przy czym z planu nie wynika by ta część miała być w jakiś konkretny sposób zagospodarowana. Zestawiając powyższy plan zagospodarowania osiedla z zapisami zawartymi w założeniach techniczno-ekonomicznych osiedla Wojewoda stwierdził, że sporne działki zlokalizowane były w większości w pasie łąki nadrzecznej, przeznaczonej na cele parkowe o charakterze ogólnomiejskim. Ponadto załączony do akt sprawy ogólny plan zagospodarowania terenu - osiedla C - część zachodnia, który choć nie może stanowić podstawy do określenia celu wywłaszczenia (został sporządzony po wywłaszczeniu) to jednak potwierdza, iż na obszarze objętym niniejszym postępowaniem nie planowano wzniesienia budynków mieszkalnych.

W przekonaniu Wojewody nie budzi wątpliwości, że realizacja celu, jakim jest budowa osiedla mieszkaniowego, uwzględnia nie tylko budowę typowych obiektów mieszkalnych, ale również budowę innych obiektów takich jak: pawilony handlowe i usługowe, szkoły, garaże, parkingi, zieleń osiedlowa, ciągi piesze oraz ulice. Celu wywłaszczenia nieruchomości na budowę osiedla mieszkaniowego nie niweczy realizacja infrastruktury tego osiedla. Stanowisko takie jest powszechnie prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych. Przeznaczenie przedmiotowych działek pod tereny zielone mieści się zatem w granicach ogólnego celu wywłaszczenia, jakim jest budowa osiedla mieszkaniowego.

Organ II instancji wyjaśnił również, że w dniu wywłaszczenia na spornym obszarze istniał teren zielony, co potwierdzają pisma spadkobiercy byłego właściciela z dnia 4 sierpnia 2011 r. oraz z dnia 30 września 2011 r. Znajdowały się na nim drzewa użytkowe, owocowe oraz staw. Zgodnie z zapisami założeń techniczno-ekonomicznych osiedla mieszkaniowego C (pkt 9 opracowania), działalność inwestycyjna w pasie łąk nad rzeką B ograniczała się wyłącznie do przedsięwzięć sprzyjających ochronie naturalnych walorów przyrodniczo-krajobrazowych doliny. W rozważanym dokumencie dopuszczono jedynie na tym obszarze zaprojektowanie niewielkiej liczby ciągów spacerowych i przejść w poprzek doliny w miejscach do tego celu wówczas wykorzystywanych, ponadto zaproponowano do czasowej akceptacji zespół stawów rybnych istniejący w południowo-zachodnim terenie opracowania.

W ocenie organu odwoławczego teren zielony, istniejący na spornych działkach, po wywłaszczeniu spełniał funkcję terenów rekreacyjnych ogólnodostępnych, służących m.in. mieszkańcom nowopowstałego osiedla i był zgodny z pierwotnym celem wywłaszczenia, w tym także z planem zagospodarowania osiedla. Ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji nie wynika, o czym już była mowa, by na terenie żądanych do zwrotu nieruchomości miał powstać blok mieszkalny lub też by działki te miały być w inny sposób zagospodarowane. Działka stanowiąca od chwili wywłaszczenia teren zielony nie jest zbędna na cel wywłaszczenia lecz stanowi jego realizację. Okoliczność, że z terenu zielonego mogli i nadal mogą korzystać nie tylko mieszkańcy osiedla mieszkaniowego w żaden sposób nie podważa ustalenia, iż cel wywłaszczenia został zrealizowany. Zdaniem organu odwoławczego z punktu widzenia realizacji celu wywłaszczenia, w ramach budowy infrastruktury towarzyszącej osiedla nie można wykluczyć wykorzystania dla jej powstania istniejących w dniu wywłaszczenia elementów dotychczasowej infrastruktury, o ile wykorzystanie to pozostanie zgodne z konkretnym celem wywłaszczenia.

Przedmiotowy teren wraz sąsiadującymi działkami przeznaczony został pod ogromną inwestycję, jaką była budowa osiedla mieszkaniowego C. Bezsprzecznie powstanie takiej inwestycji wymaga długotrwałego procesu realizacji. W takim przypadku przez zbędność wywłaszczonej nieruchomości na cel określony w decyzji należy rozumieć niepodjęcie prac w ogóle lub odstąpienie od realizacji celu, dla którego nieruchomość została wywłaszczona. Nie bez znaczenia dla oceny zbędności przedmiotowych działek jest fakt, iż przewidziane w planie realizacyjnym, zatwierdzonym decyzją Urzędu Miasta Ł. z dnia [...] nr [...], budynki mieszkalne zostały wybudowane. Są one już widoczne m. in. na załączonych do akt sprawy: mapie sytuacyjnej dla celów prawnych z dnia [...] nr [...], mapie sytuacyjnej z projektem podziału z dnia [...] nr [...], na mapie sytuacyjnej do celów prawnych z projektem podziału z dnia [...] nr [...], jak również na dostępnej na stronie [...] Ośrodka Geodezji ortofotomapie z 1994 r. Ponadto w latach 1985 - 1993 wybudowany został kanał deszczowy, odprowadzający wody opadowe z osiedla domów jednorodzinnych "C" do rzeki B, którego realizacja przewidziana została w założeniach techniczno-ekonomicznych osiedla.

Porównując dostępne na stronie [...] Ośrodka Geodezji ortofotomapy z 1994 r., 2005 r. oraz 2011 r., jak również analizując zebrany przez Starostę [...] materiał dowodowy, w tym decyzje Prezydenta Miasta Ł., dotyczące zatwierdzenia projektu budowlanego oraz udzielenia pozwolenia na budowę budynków wielorodzinnych z garażami podziemnymi, obejmujące teren działek nr 393/3, 266/25, 393/5, 406/4, 346/8, należy stwierdzić, iż cel wywłaszczenia w postaci budowy osiedla mieszkaniowego C nie wygasł, sukcesywnie podejmowane są bowiem działania zmierzające do pełnego zagospodarowania terenu osiedla. Również sukcesywnie właściciel nieruchomości, tj. Gmina Miasto Ł. podejmuje działania, mające na celu urządzenie terenów zielonych, na obszarze pod ten cel przeznaczonym w ogólnym planie zagospodarowania osiedla z 1984 r. Wykonywane przez ww. podmiot czynności zmierzają do powstania na tym terenie Parku doliny B, którego koncepcja zagospodarowania przewiduje nadanie terenowi charakteru półnaturalnego parku, eksponującego istniejące zadrzewienia i roślinność zbiorowisk łąkowych. Jak wynika z pism Urzędu Miasta Ł. z dnia 28 sierpnia 2013 r. oraz z dnia 3 grudnia 2012 r., południowa część dawnej działki nr 348 została w latach 2002-2011 uporządkowana i częściowo zagospodarowana. Teren ten objęty został programem Małej Retencji oraz Renaturyzacji rzeki B, a także projektem [...], które realizuje Wydział Gospodarki Komunalnej Urzędu Miasta Ł.. W ramach powyższych przedsięwzięć w latach 2005-2007 wybudowany został zbiornik D, którego wschodnia skarpa oraz doprowadzalnik zasilający zbiornik wodami rzeki B zlokalizowane są w obrębie działki nr 406/4, której część stanowi działka nr 406/6, zaś w 2008 r. na działkach nr 393/5 oraz 406/4 zostały wykonane kompleksowe prace porządkowe takie jak koszenie, karczowanie samosiewów, usuwanie dzikich wysypisk, prace pielęgnacyjne drzew w zakresie wycinki suchych konarów, usuwaniu wiatrołomów.

Podjęcie powyższych działań na spornych działkach już po upływie terminów wskazanych w art. 137 ust. 1 u.g.n. nie świadczy – zdaniem Wojewody - o ich zbędności na cel wywłaszczenia. W pełni uzasadnione było bowiem podjęcie w pierwszej kolejności przez inwestora, realizującego budowę osiedla mieszkaniowego, działań zmierzających do wzniesienia budynków mieszkalnych (co nastąpiło w terminach określonych w ustawie o gospodarce nieruchomościami). Ponadto pamiętać trzeba, iż zgodnie z zapisami założeń techniczno-ekonomicznych osiedla, działalność inwestycyjna w pasie łąk nad rzeką B miała się ograniczać wyłącznie do przedsięwzięć sprzyjających ochronie naturalnych walorów przyrodniczo-krajobrazowych doliny.

Ustalony stan faktyczny i prawny uzasadniał więc uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi M. W. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody i podniósł zarzut, że z decyzji Kierownika Wydziału Wywłaszczeń wynikało, że wywłaszcza się działkę nr 398 o powierzchni 10 000 m2 i działka ta objęta jest planem realizacyjnym, podczas gdy faktycznie planem realizacyjnym objęto 6 000 m2 pod budowę osiedla. Pozostało wiec około 4000 m2 gruntu, który do dziś nie jest zagospodarowany. W tej sytuacji twierdzenie Wojewody, że cel wywłaszczenia został zrealizowany jest – zdaniem skarżącego – nieprawdzie.

Odpowiadając na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w motywach zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi organ podkreślił, że planem realizacyjnym osiedla C objęta została cała wywłaszczona w 1985 r. nieruchomości, a nie tylko jej część. Jednocześnie dodał, że zgodność z prawem decyzji wywłaszczeniowej może być przedmiotem odrębnego postępowania.

Wyrokiem z dnia 11 marca 2014 r. sąd oddalił skargę, uznając, że sporna nieruchomość została wykorzystana (jest wykorzystywana) na cel wywłaszczenia. Nie jest zatem zbędna na cel wywłaszczenia i nie podlega zwrotowi. Zdaniem sądu z załączonej do sprawy dokumentacji wynika, że sporne działki, stanowiące poprzednio jedną nieruchomość oznaczoną nr 348, zostały wywłaszczone decyzją z dnia [...] pod budowę osiedla mieszkaniowego "C". Inwestycja miała obejmować budynki mieszkalne i stosowną infrastrukturę. Teren budowy podzielono na dwie części rozdzielone pasem zieleni. Żadna z działek objętych żądaniem zwrotu nie była przeznaczona pod budowę domów, a pod zieleń ogólnomiejską, stawy rybne, ogródki działkowe, przy czym część działki nr 393/5 leżała na terenach mieszkaniowych brutto i netto, co do których nie można ustalić konkretnego planowanego sposobu zagospodarowania. W dacie wywłaszczenia na spornych nieruchomościach istniał teren zielony z drzewami owocowymi i stawem. W ocenie sądu budowa osiedla mieszkaniowego nie oznacza jedynie wzniesienia budynków mieszkalnych, bo potrzebne są urządzenia towarzyszące, takie jak sklepy, parkingi, palcówki oświatowe, garaże, boiska i im podobne. Z dowodów, które szczegółowo przedstawił wynika, iż na tym terenie prowadzono prace inwestycyjne związane z tą jednostką. Zatem cel wywłaszczenia nie wygasł i nadal jest realizowany, czemu nie przeczy uczynienie tego po upływie terminów wskazanych w art. 137 ust. 1 u.g.n., gdyż budowa osiedla jest długotrwała.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku M. W. zarzucił:

1. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 3 § 1 i art. 141 § 4 oraz art. 151 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez nieprawidłową kontrolę organu w zakresie ustalenia stanu faktycznego i błędne jego przedstawienie, w wyniku pominięcia dowodów z protokołów oględzin nieruchomości przeprowadzonych 10 września 2009 r. i 30 listopada 2011 r., z których wynika, że działka nr 393/5 jest porośnięta trawą i samosiejkami drzew, a na działce nr 406/4 znajdują się pozostałości dawnego ogrodzenia oraz niecka, pozostałość po stawie rybnym. Zdaniem autora skargi kasacyjnej przemawiają one za stanowiskiem o niezrealizowaniu celu wywłaszczenia,

2. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 137 ust. 1 u.g.n. polegające na błędnej wykładni pojęcia zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej przez przyjęcie, że ocena tego aspektu może być dokonana także na podstawie innych planów, koncepcji czy programów zagospodarowania, podczas gdy winna ona być dokonana w oparciu o treść decyzji wywłaszczeniowej.

Na tych podstawach domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania.

Wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2016 r. sygn. akt I OSK 1622/14 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi, zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania kasacyjnego. Zdaniem NSA, jak słusznie wskazał Sąd Wojewódzki, cel wywłaszczenia określony został jasno w decyzji z dnia [...], mianowicie sporne działki zostały przeznaczone pod budowę osiedla mieszkaniowego "C". Z ogólnego planu zagospodarowania tego osiedla wynika, że zamierzano tam urządzić zieleń ogólnomiejską, stawy rybne, ogródki działkowe. Jednakowoż słusznie zarzucił skarżący kasacyjnie, iż materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie przekonuje, iż cała ta nieruchomość została zagospodarowana i wykorzystana na cel wywłaszczeniowy. Co prawda zgodnie z utrwalonym od wielu lat na gruncie podobnych spraw orzecznictwem sądów administracyjnych należy jednoznacznie stwierdzić, że w ramach celu wywłaszczenia nieruchomości na budowę osiedla mieszkaniowego mieści się także realizacja infrastruktury tego osiedla w postaci budynków handlowych, usługowych oraz urządzeń towarzyszących, jak ciągi komunikacyjne, parkingi, boiska i inne urządzenia, ciągi piesze, tereny zielone, sieci ciepłownicze, kanalizacyjne itp.; osiedle mieszkaniowe obejmuje bowiem nie tylko domy mieszkalne, lecz również jego infrastrukturę i urządzenia służące jego mieszkańcom (p. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1537/09, publ. LEX nr 745074, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 grudnia 2007 r., sygn. akt III SA/Po 648/07, publ. LEX nr 365373, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 września 2007 r., sygn. akt I OSK 1324/06, publ. LEX nr 383797), to jednak realizację takiej infrastruktury trzeba jednoznacznie wykazać. Osiedle mieszkaniowe jest pewnym swego rodzaju mikroorganizmem urbanizacyjnym, który rządzi się swoistymi zasadami, nakierowanymi przede wszystkim na zaspokojenie potrzeb bytowych jego mieszkańców, a ta szeroko rozumiana infrastruktura winna być przynajmniej w minimalny sposób uporządkowana. Tak więc przykładowo trudno jest utożsamiać pojęcie zieleni ogólnomiejskiej z terenem porośniętym trawą, samosiejkami, zajętym resztkami stawu czy ogrodzenia, chyba że chodzi o teren swobodnie zagospodarowany, z zielenią dzikorosnącą, ale winno to nastąpić w ramach pewnej widocznej koncepcji. Tymczasem taki stan przedmiotowego gruntu jawi się na podstawie oględzin przeprowadzonych w toku postępowania administracyjnego. Jeżeli świadczyłoby to o niezagospodarowaniu terenu i ciągłości tej sytuacji, to mogłoby wskazywać na brak realizacji celu wywłaszczenia. Taki obecny stan rzeczy byłby natomiast nieistotny dla sprawy zwrotowej tylko wówczas, gdyby cel wywłaszczenia zrealizowano wcześniej, a to w ustawowym terminie liczonym od dnia wprowadzenia go do obrotu prawnego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 maja 2013 r., sygn. akt I OSK 2205/11, z dnia 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 2391/12, z dnia 12 lutego 2014 r., sygn. akt I OSK 1663/12, publ. CBOSA), albo przynajmniej w ogóle cel ten zrealizowano, nawet po tym terminie, bo wymaga tego zasada stabilizacji stosunków prawnych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lutego 2013 r., sygn. akt I OSK 1832/11, publ. jw.). W takiej bowiem sytuacji "skonsumowanie" celu wywłaszczenia wyklucza zwrot nieruchomości. Jak powszechnie się przyjmuje, po takim zdarzeniu podmiot, na rzecz którego nieruchomość wywłaszczono, jest jej dysponentem, któremu służy pełnia praw właścicielskich, a sposób realizacji jego praw odrywa się od celu wywłaszczenia (por. powyższe orzeczenia i wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 1810/11, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 6 czerwca 2014 r., sygn. akt II SA/Gl 93/14, publ. jw.). W materii daty (dat) realizacji inwestycji (jej poszczególnych elementów) i zachowania terminów z art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n. Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, wedle którego ich bieg w odniesieniu do konkretnej nieruchomości nie mógł rozpocząć się przed ich wprowadzeniem do porządku prawnego. Przesłanki te bowiem w żadnym wypadku nie mogą wstecznie oddziaływać. Terminy te zaczęły obowiązywać: 7-letni z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, czyli z dniem 1 stycznia 1998 r. (art. 242), oraz 10-letni z dniem 22 września 2004 r. (art. 1 pkt 89 lit. a i art. 19 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami i zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004 r. Nr 141, poz. 1492). Natomiast przed tymi datami obowiązujące przepisy nie przewidywały żadnych okresów dotyczących realizacji celu publicznego na wywłaszczonej nieruchomości, bo nie uzależniały jej zbędności od upływu jakiegokolwiek terminu. Ani przepis art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 17, poz. 70 ze zm.), który po raz pierwszy wprowadził ustawową instytucję zwrotu nieruchomości wywłaszczonych, ani przepis art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99 ze zm.), nie definiowały pojęcia zbędności nieruchomości. Nie oznaczało to oczywiście przyzwolenia na odjęcie prawa własności bez określenia celu publicznego, czy też na jego realizację w odległych terminach, bo przecież wywłaszczenie zawsze było wyjątkową instytucją przymusowo ingerującą w to prawo, która zatem nie powinna być nadużywana. W tej materii orzecznictwo wypracowało interpretację pojęcia zbędności wywłaszczonej nieruchomości. Z reguły nieruchomość uznawano za zbędną na cel wywłaszczenia wówczas, gdy tego celu nie zrealizowano w ogóle lub w niezbędnym terminie, albo zrealizowano inny cel niż określony w decyzji wywłaszczeniowej, jak też wtedy, kiedy brak było decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji albo taka decyzja wygasła. NSA zwrócił uwagę, że w kwestii terminów z art. 137 u.g.n. wypowiadał się również Trybunał Konstytucyjny, który w wyroku z dnia 13 marca 2014 r., sygn. akt P 38/11 (Dz. U. z 2014 r., poz. 376 i Z.U. 31/3/A/2014) stwierdził, że art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 Konstytucji RP. Wcześniej, bo w wyroku z dnia 13 grudnia 2012 r., sygn. akt P 12/11 (OTK-A z 2012 r. nr 11, poz. 135), stwierdził, iż art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zakresie, w jakim nie uznaje za zbędną nieruchomości, na której w terminach wskazanych w tym przepisie zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, a następnie nieruchomość tę przeznaczono na realizację innego celu, nie jest niezgodny z art. 21 ust. 2 Konstytucji RP. Jest to konsekwencją przejścia prawa własności na Skarb Państwa z wszelkimi tego skutkami, czyli uprawnieniami właścicielskimi. W odniesieniu do takich nieruchomości nie mają zatem znaczenia aktualne działania, dlatego że po wygaśnięciu roszczenia o zwrot właściciel może z nieruchomości korzystać wedle swego uznania (p. uchwała 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 1995 r., sygn. akt III AZP 3/95 (OSNP z 1995 r., nr 24, poz. 296). Tych okoliczności jednak Sąd meriti jednoznacznie nie wykazał. Bowiem poglądu o niewygaśnięciu celu wywłaszczenia i stałej jego realizacji nie poparł wnikliwą oceną stanu faktycznego. Stanowisko to w odniesieniu do przedmiotowej inwestycji jest generalnie trafne, bo budowa osiedla mieszkaniowego jest z reguły procesem długotrwałym, wieloetapowym (por. przykładowo wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 listopada 2014 r., sygn. akt I OSK 846/13, pbl. jw.), wszak musi istnieć łączność pomiędzy wszystkimi jego elementami, zarówno czasowa, jak i funkcjonalna. Tymczasem wskazane w motywach zaskarżonego wyroku inwestycje były prowadzone w różnych okresach czasu (kanał deszczowy w latach 1985-1993, prace porządkowe w roku 2008, zbiornik D w roku 2006). Świadczy to o zainteresowaniu tym terenem, wszak dokonana analiza planów i przeznaczenia działek została przeprowadzona bardziej w kontekście zamiarów, niż ich faktycznego wykonania. Z tego powodu kwestionowane orzeczenie nie nadaje się do obrony, bo zarówno protokoły oględzin opisane w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, jak i fotografie dołączone do akt administracyjnych nie przekonują do wyprowadzonej przez Sąd meriti konkluzji. Nieużytki i wolno rosnąca roślinność, niezagospodarowana zieleń nie mieszczą się w określeniu zieleń miejska. Urządzenia stawu rybnego i ogródków działkowych dotąd nie wykazano. Przy czym, jako część osiedla winny być zagospodarowane w sposób bardziej widoczny. W przeciwnym wypadku nie spełniają swych funkcji wspomagającej i współdziałającej z funkcją podstawową – mieszkalnictwem. Nie służą bowiem realizowaniu tego celu. W tych okolicznościach uprawnioną jest konkluzja, że dokonane ustalenia faktyczne i rozważania prawne poczynione przez Sąd I instancji są niewystarczające i nieprzekonujące, zatem sprawa jako niewyjaśniona nie dojrzała do rozstrzygnięcia, a zaskarżony wyrok podlegał uchyleniu. W toku ponownego rozpoznania sprawy konieczne będzie ustalenie powyższych okoliczności i ich rozważenie w świetle regulacji materialnoprawnych obowiązujących w zakresie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, przy uwzględnieniu wskazanych wyżej kierunków rozważań i właściwych reguł, w tym stabilizacji stosunków prawnych.

Rozpoznając sprawę ponownie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga podlegała uwzględnieniu.

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm., dalej jako p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przystępując do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Wojewody [...] w pierwszej kolejności należy podkreślić, iż sąd obowiązany był uwzględnić ocenę prawną przedstawioną w powołanym powyżej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2016 r. sygn. akt I OSK 1622/14. Zgodnie bowiem z art. 190 p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Związanie wojewódzkiego sądu administracyjnego, w rozumieniu powyższego przepisu oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania poprzez treść nowego wyroku. Przez ocenę prawną, o której mowa w art. 190 p.p.s.a., należy rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy, a ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak też kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania takiej, a nie innej decyzji lub postanowienie (por. wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2014 r., sygn. akt II GSK 1602/12, wyrok NSA z dnia 21 stycznia 2015 r., sygn. akt I GSK 1498/13). Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego ciążący na sądzie rozpoznającym ponownie daną sprawę, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego (przykładowo: wyrok WSA w Olsztynie z 25.11.2015 r., sygn. akt I SA/Ol 540/15 - LEX nr 1946442, w Krakowie z 19.11.2015 r. sygn. akt III SA/Kr 1207/15 - LEX nr 1939461).

Taka zaś sytuacja nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie. Stan faktyczny przedmiotowej sprawy, analizowany w pierwotnie przeprowadzonym postępowaniu sądowoadministracyjnym nie uległ bowiem zmianie. Nie uległ również zmianie stan prawny.

Na wstępie należy wskazać, że podstawową kwestią wymagającą ustalenia w przedmiotowej sprawie była ocena zasadności roszczenia o zwrot nieruchomości z uwagi na stan zbędności nieruchomości na cel, na jaki została ona wywłaszczona. Stosownie bowiem do mającego zastosowanie w niniejszej sprawie art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 ze zm.), poprzedni właściciel nieruchomości lub jego spadkobiercy mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli w rozumieniu art. 137 tej ustawy, nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zgodnie z art. 137 ust. 1 nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu (pkt 1) albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna cel ten nie został zrealizowany (pkt 2).

W pierwszej kolejności należało zatem sprecyzować cel wywłaszczenia, aby móc następnie ocenić, czy cel ten został zrealizowany. Cel wywłaszczenia wynika przede wszystkim z treści decyzji wywłaszczeniowej, ale i z innych aktów poprzedzających proces wywłaszczenia, czy mu towarzyszących (np. zezwolenia na nabycie nieruchomości, decyzji lokalizacyjnej, decyzji o zatwierdzeniu planu realizacyjnego).

W sytuacji, gdy na podstawie wskazanych wyżej dowodów nie da się ustalić celu wywłaszczenia należy sięgnąć do innych środków dowodowych, w szczególności dokumentacji poprzedzającej proces inwestycyjny i tej zgromadzonej w postępowaniu wywłaszczeniowym, planu zagospodarowania przestrzennego, i na podstawie całokształtu okoliczności sprawy cel ten zrekonstruować.

W uzasadnieniu powołanego wyroku NSA wyraźnie stwierdził, że cel wywłaszczenia określony został jasno w decyzji z dnia [...] mianowicie sporne działki zostały przeznaczone pod budowę osiedla mieszkaniowego "C". Z ogólnego planu zagospodarowania tego osiedla wynika, że zamierzano tam urządzić zieleń ogólnomiejską, stawy rybne, ogródki działkowe. NSA podzielił zarzut kasacji, iż materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie przekonuje, iż cała wywłaszczona nieruchomość została zagospodarowana i wykorzystana na cel wywłaszczeniowy. Zgodnie z utrwalonym od wielu lat na gruncie podobnych spraw orzecznictwem sądów administracyjnych należy jednoznacznie stwierdzić, że w ramach celu wywłaszczenia nieruchomości na budowę osiedla mieszkaniowego mieści się także realizacja infrastruktury tego osiedla w postaci budynków handlowych, usługowych oraz urządzeń towarzyszących, jak ciągi komunikacyjne, parkingi, boiska i inne urządzenia, ciągi piesze, tereny zielone, sieci ciepłownicze, kanalizacyjne itp. Osiedle mieszkaniowe obejmuje bowiem nie tylko domy mieszkalne, lecz również jego infrastrukturę i urządzenia służące jego mieszkańcom, jednak realizację takiej infrastruktury trzeba jednoznacznie wykazać. Osiedle mieszkaniowe jest pewnym swego rodzaju mikroorganizmem urbanizacyjnym, który rządzi się swoistymi zasadami, nakierowanymi przede wszystkim na zaspokojenie potrzeb bytowych jego mieszkańców. Wszak ta szeroko rozumiana infrastruktura winna być przynajmniej w minimalny sposób uporządkowana. Tak więc, w ocenie NSA trudno jest utożsamiać pojęcie zieleni ogólnomiejskiej z terenem porośniętym trawą, samosiejkami, zajętym resztkami stawu czy ogrodzenia, chyba że chodzi o teren swobodnie zagospodarowany, z zielenią dzikorosnącą, ale winno to nastąpić w ramach pewnej widocznej koncepcji. Tymczasem taki stan przedmiotowego gruntu jawi się na podstawie oględzin przeprowadzonych w toku postępowania administracyjnego. Jeżeli świadczyłoby to o niezagospodarowaniu terenu i ciągłości tej sytuacji, to mogłoby wskazywać na brak realizacji celu wywłaszczenia. NSA stwierdził dalej, że budowa osiedla mieszkaniowego jest z reguły procesem długotrwałym, wieloetapowym, ale musi istnieć łączność pomiędzy wszystkimi jego elementami, zarówno czasowa, jak i funkcjonalna. Tymczasem wskazane przez Wojewodę [...] inwestycje były prowadzone w różnych okresach czasu (kanał deszczowy w latach 1985-1993, prace porządkowe w roku 2008, zbiornik D w roku 2006). W ocenie NSA protokoły oględzin opisane w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, jak i fotografie dołączone do akt administracyjnych nie mogą prowadzić do wniosku o realizacji celu wywłaszczenia. Nieużytki i wolno rosnąca roślinność, niezagospodarowana zieleń nie mieszczą się bowiem w określeniu zieleń miejska. Dotychczas nie wykazano również urządzenia stawu rybnego i ogródków działkowych. Przy czym, jako część osiedla winny być zagospodarowane w sposób bardziej widoczny. W przeciwnym wypadku nie spełniają funkcji wspomagającej i współdziałającej z funkcją podstawową – mieszkalnictwem. Nie służą bowiem realizowaniu tego celu.

Ponownie rozpoznając sprawę sąd stwierdził, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy został oceniony przez organ orzekający pobieżnie z pominięciem ustaleń wynikających z protokołów oględzin nieruchomości przeprowadzonych w dniach 10 września 2009 r., 30 listopada 2011 r. oraz załączonych do akt fotografii (znajdujących się w operacie szacunkowym), a także w oderwaniu od obowiązującej obecnie wykładni art. 137 ust. 1 u.g.n. Stanowisko organu odwoławczego o niewystąpieniu w realiach sprawy niniejszej przesłanki zbędności wywłaszczonej nieruchomości na cel wywłaszczenia, stanowiące podstawę wydania decyzji o odmowie zwrotu nie znajduje oparcia w materiale dowodowym, a jego ocena jest co najmniej dowolna i stanowi naruszenie przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a.

Zgodnie z decyzją wywłaszczeniową z [...] r. pierwotna działka nr 348 została wywłaszczona pod budowę osiedla mieszkaniowego "C", zgodnie z decyzją z [...] r. o zatwierdzeniu planu realizacyjnego, wraz z załącznikami nr I i II. Z ogólnego planu zagospodarowania osiedla "C", stanowiącego załącznik do wspomnianej decyzji, oraz założeń techniczno-ekonomicznych osiedla mieszkaniowego "C" w Ł. wynika, iż realizacja osiedla mieszkaniowego oprócz budowy budynków mieszkalnych przewidywała także infrastrukturę potrzebną do prawidłowego funkcjonowania osiedla, w tym tereny miejsc postojowych, tereny usług podstawowych oraz zieleń izolacyjną i zieleń ogólnomiejską. Teren osiedla został podzielony na dwie części (wschodnią i zachodnią), stanowiące zwarte jednostki mieszkaniowe, rozdzielone pasem zieleni. W punkcie szóstym założeń techniczno-ekonomicznych ogólnego planu zagospodarowania przestrzennego osiedla i części ogólnej wskazano, iż teren osiedla dzieli się na dwie części rozdzielone zespołem starodrzewu rozciągającego się od ul. A do koryta rzeki B. Południowy pas terenu opracowania, stanowiący dolny poziom doliny rzeki ma charakter łąki nadrzecznej, pas ten przeznaczony został na cele parkowe o charakterze ogólnomiejskim. W punkcie dziewiątym opracowania potwierdzone zostało, iż tereny rekreacyjne o charakterze ogólnomiejskim tworzy parkowy zespół zieleni, rozdzielający wschodnią i zachodnią część osiedla oraz pas łąk nad korytem rzeki B. Działalność inwestycyjna w tym obszarze ogranicza się jedynie do przedsięwzięć sprzyjających ochronie naturalnych walorów przyrodniczo-krajobrazowych doliny poprzez zaprojektowanie niewielkiej liczby ciągów spacerowych i przejść w poprzek dolin, zresztą w miejscach do tego celu obecnie wykorzystywanych (istniejące groble, wydeptane ścieżki, ciąg pieszy na i u podnóża nasypu kolektora kanalizacyjnego).

Uwzględniając stanowisko NSA zaprezentowane w uzasadnieniu powołanego wyroku organ odwoławczy w odniesieniu do tak sprecyzowanego celu wywłaszczenia powinien z należytą starannością przeanalizować materiał dowodowy i odpowiedzieć na zasadnicze pytanie, czy na spornych działkach został on zrealizowany, przy czym z całą pewnością nie można utożsamiać jego realizacji z terenami porośniętymi chwastami, chaszczami, samosiejkami, innymi słowy niezagospodarowanymi. Analiza akt sprawy, a zwłaszcza dowodów z oględzin nieruchomości przeprowadzonych dwukrotnie, z których wynika m. innymi, że na terenie spornych nieruchomości znajdują się pozostałości pierwotnego ogrodzenia nieruchomości oraz niecka po istniejącym kiedyś stawie, a które niewątpliwie zostały pominięte przez organ odwoławczy nie pozwala podzielić stanowiska Wojewody o realizacji celu wywłaszczenia. Urządzenie zieleni miejskiej nie może być bowiem przypadkowe i niezorganizowane.

W świetle znajdujących się w aktach sprawy dokumentów trafne w ocenie sądu wydaje się stanowisko organu I instancji, iż projekt [...], w ramach którego rozpoczęto renaturyzację doliny rzeki B, w tym zagospodarowanie i odtworzenie zbiorników wodnych jest zupełnie nową inwestycją, a w konsekwencji podjętych działań w postaci budowy zbiorników wodnych nie można utożsamiać z realizacją infrastruktury osiedla wynikającą z celu wywłaszczenia w 1985 r.

Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że stanowisko organu odwoławczego o niewystąpieniu w realiach sprawy niniejszej przesłanki zbędności wywłaszczonej nieruchomości na cel wywłaszczenia, stanowiące podstawę wydania decyzji o odmowie zwrotu nieruchomości nie znajduje oparcia w materiale dowodowym, a jego ocena dokonana została z naruszeniem przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a.

W tych okolicznościach decyzja Wojewody [...] nie mogła się ostać w obrocie prawnym i podlegała uchyleniu jako naruszająca wskazane powyżej przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (j.t. Dz. U. z 2010 r. nr 102, poz. 651 ze zm.) oraz K.p.a.

O powyższym sąd orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., zaś o kosztach postępowania rozstrzygnął w punkcie drugim wyroku w oparciu o art. 200 p.p.s.a.

Prowadząc ponownie postępowanie organ odwoławczy winien uwzględnić zaprezentowaną wyżej ocenę prawną i wydać rozstrzygnięcie odpowiadające przepisom prawa.

B.A.