Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Michał Kowalski Sędzia NSA Małgorzata Grzelak (spr.) Sędzia del. WSA Izabella Janson Protokolant Katarzyna Domańska po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A Sp. z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 czerwca 2023 r. sygn. akt V SA/Wa 2277/22 w sprawie ze skargi A Sp. z o.o. w W. na rozstrzygnięcie Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Warszawie z dnia [...] czerwca 2022 r. nr [...] w przedmiocie przyznania świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A Sp. z o.o. w W. na rzecz Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Warszawie kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 czerwca 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 2277/22 na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualnie: Dz. U. 2023 r., poz. 1634 – dalej jako p.p.s.a.) oddalił skargę A sp. z o.o. w W. na rozstrzygnięcie Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Warszawie z dnia [...] czerwca 2022 r. w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia na rzecz ochrony miejsc pracy ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych na dofinansowanie wynagrodzenia.

Treść uzasadnienia tego wyroku oraz innych przywołanych w niniejszym orzeczeniu dostępna jest w serwisie internetowym CBOSA (orzeczenia.nsa.gov.pl).

W skardze kasacyjnej zaskarżono powyższy wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie o jego uchylenie i rozpoznanie skargi, zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

a) naruszenie przepisów prawa materialnego tj. naruszenie przepisu art. 153 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na błędnym przyjęciu, że zarówno organ jak i Sąd I Instancji są związani w niniejszej sprawie oceną prawną, wyrażoną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w orzeczeniu w sprawie o sygn. akt: V SA/Wa 4903/21, podczas gdy ocena taka w ogóle nie została wyrażona jak również, że ta rzekoma ocena prawna, sprowadzała się do tego, że skarżącej nie przysługują wnioskowane środki na podstawie art. 15g Tarczy Antykryzysowej w zakresie prowadzonej działalności oświatowej, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia przepisów powołanych w pkt. b) - d) poniżej;

b) naruszenie przepisów prawa materialnego tj. naruszenie przepisu art. 15g ust 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020.374 z późn.zm.) (dalej również jako: "Tarcza Antykryzysowa") w zw. z przepisami art. 3 i art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 marca 2018 roku Prawo przedsiębiorców (tj. Dz. U. 2019.1292 z późn.zm.) i przepisem art. 170 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 14 grudnia 2016 roku - Prawo oświatowe (t.j. Dz. U. 2019.1148 z późn.zm) poprzez błędną ich wykładnię, skutkującą;

- nieprawidłowym przyjęciem, że skarżąca częściowo nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu ww. przepisów, a w konsekwencji nie może skutecznie ubiegać się o dofinansowanie wynagrodzeń pracowniczych pomimo, że szczegółowa analiza sytuacji prawnej przedsiębiorstwa prowadzonego przez skarżącą prowadzi do wniosku, że bez wątpienia posiada ona status przedsiębiorcy w rozumieniu ww. przepisów, przede wszystkim z uwagi na okoliczność, że jest podmiotem wpisanym od lat do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, prowadzi działalność w celach zarobkowych, w sposób zorganizowany i ciągły jak również odprowadza stosowne podatki z tytułu prowadzonej działalności jak również składki na ubezpieczenie społeczne oraz na FGŚP zarówno za pracowników związanych stricte z prowadzoną działalnością oświatową jak i pozostałe zatrudnione osoby, a oprócz niepublicznej placówki szkolnej, prowadzi inną regularną działalność gospodarczą, a tym samym nie zachodzą żadne negatywne przesłanki do tego by odmówić przyznania jej wnioskowanej pomocy,

- błędnym przyjęciem, że skarżąca jednocześnie jest podmiotem będącym jednocześnie przedsiębiorcą i niebędącym przedsiębiorcą, co w konsekwencji doprowadziło do wykreowania nieznanego polskiemu prawu hybrydowego podmiotu oraz do odmowy wypłaty dofinansowań w zakresie, w którym zdaniem organu skarżąca nie jest przedsiębiorcą,

c) naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. przepisu art. 15g ust. 1 Tarczy Antykryzysowej poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że znaczenie dla rozpoznania sprawy, tj. dla przyznania Skarżącej wnioskowanych świadczeń ma ustalenie czy wniosek Skarżącej dotyczy pracowników, którzy są zatrudnieni w obrębie działalności oświatowej, podczas gdy wymogu takiego nie sposób wywodzić z art. 15g ust. 1 Tarczy Antykryzysowej tj. kryterium takie nie wynika z Tarczy Antykryzysowej, a w konsekwencji w praktyce wykreowanie dodatkowego, nieznanego ustawie kryterium przyznania świadczeń,

d) naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy tj.: art. 6 kpa oraz art. 7 Konstytucji RP (zasada legalizmu), art. 32 Konstytucji RP (zasada równości wobec prawa) jak również art. 7 i 7a kpa i 81a, poprzez przyjęcie dodatkowego kryterium nieznanego ustawie przy rozstrzyganiu skargi skarżącej i w konsekwencji oddalenia skargi na odmowę wypłaty wnioskowanych środków pomimo przyjęcia, że skarżąca posiada status przedsiębiorcy oraz poprzez nierozstrzygnięcie wszelkich wątpliwości na korzyść skarżącej.

Organ w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania.

W piśmie z dnia 2 kwietnia 2024 r. pełnomocnik wnoszącego skargę kasacyjną wskazał, że podtrzymuje i uzupełnia dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionej podstawy.

W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, Nr 3, poz. 40).

Przystępując do rozważań na tle zarzutów kasacyjnych oraz ich uzasadnienia należy w pierwszej kolejności wskazać, że sposób ich sformułowania na gruncie rozpatrywanej sprawy powoduje, że mogą one podlegać łącznej ocenie zarówno w zakresie naruszeń prawa procesowego, jak i materialnego. W gruncie rzeczy sprowadzają się one do kwestionowania stwierdzonego przez organ, a zaakceptowanego w zaskarżonym wyroku stanowiska wynikającego z realizacji wytycznych wynikających z wcześniejszego prawomocnego wyroku sądu administracyjnego pierwszej instancji, zgodnie z którym w sprawie konieczne jest ustalenie pracowników, którzy są zatrudnieni przez stronę w innego rodzaju działalności spółki niż działalność przedszkolna i szkolna, tj. w działalności którą w świetle prawa można uznać za prowadzenie działalności gospodarczej uwzględniając przy tym wyłączenie, o którym mowa w art. 170 Prawa oświatowego.

Odnosząc się do tej kwestii Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że większość zarzutów i argumentacji zawartej w skardze kasacyjnej nie może zostać uwzględniona z uwagi na związanie w tej sprawie wytycznymi zawartymi we wcześniejszym prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca kasacyjnie nie zgadzając się z oceną prawną i wytycznymi zawartymi w wyroku z dnia 18 lutego 2022 r. w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 4903/21 mogła złożyć od niego skargę kasacyjną. Skoro jednak tego nie uczyniła i wyrok się uprawomocnił, to zarówno organ, jak i Sąd I instancji, a obecnie także NSA są związani prawomocnym wyrokiem na mocy art. 153 p.p.s.a. w związku z art. 170 p.p.s.a.

Wbrew twierdzeniom skarżącej kasacyjnie spółki wyrok z dnia 18 lutego 2022 r. w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 4903/21 zawierał ocenę prawną i szczegółowe wytyczne dla organu przy ponownym rozpoznaniu sprawy. W uzasadnieniu tego wyroku wyraźnie wskazano, że organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy uwzględni w szczególności fakt, że porozumienie w sprawie obniżenia wymiaru czasu pracy w związku z Covid-19 dotyczy także osób niebędących nauczycielami, które nie były zatrudnione w obrębie działalności szkolnej, a w innym zakresie działalności skarżącej, którą w świetle prawa można uznać za prowadzenie działalności gospodarczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podkreślił, że zasadnicze znaczenie dla rozpoznania sprawy ma ustalenie, czy wniosek skarżącej dotyczy pracowników, którzy są zatrudnieni w obrębie działalności przedszkolnej lub szkolnej czy innych pracowników zatrudnionych w innym rodzaju działalności skarżącej spółki.

Poza powyższym, Sąd I instancji zwrócił w prawomocnym wyroku szczególną uwagę na osoby niebędące nauczycielami w tym asystenta dyrektora i psychologa. Ponadto Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał na oświadczenie skarżącej, poparte dowodami z faktur, że prowadzi pozostałą działalność w formie zajęć integracji sensorycznej, innych zajęć rehabilitacyjnych czy lekcji angielskiego dla podmiotów zewnętrznych.

W wyniku ponownej analizy materiału dowodowego w tym także nowych, przedłożonych przez spółkę dokumentów, w szczególności umów o pracę, załączników do umów o pracę, statutu i regulaminu szkoły, faktur wystawionych na podmioty zewnętrzne, a także wyjaśnień skarżącej ustalono pracowników, którzy byli zatrudnieni w obrębie działalności gospodarczej i dokonano im wypłaty świadczeń.

Organ nie zakwalifikował do uzyskania wsparcia pracowników zatrudnionych na stanowiskach stricte oświatowych nauczyciela i asystenta nauczyciela, bowiem ze statutu szkoły, ich umów o pracę wynikło, że wykonują oni pracę wyłącznie w zakresie działalności oświatowej związanej z prowadzeniem szkoły, a nadto brak było oświadczenia skarżącej, co do świadczenia przez nich innej działalności dodatkowej, komercyjnej na rzecz podmiotów zewnętrznych w ramach prowadzonej działalności gospodarczej.

Konkludując należy wskazać, że odmowa wypłaty świadczeń była konieczna wobec poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych stanowiących wykonanie wytycznych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawartych w prawomocnym wyroku z dnia 18 lutego 2022 r., sygn. akt V SA/Wa 4903/21. Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że w rozpatrywanej sprawie brak było podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej, ponieważ organ właściwe ustalił stan faktyczny sprawy i prawidłowo przeprowadził postępowanie uwzględniając ocenę prawną i wytyczne do ponownego rozpoznania sprawy, a następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wnikliwie przeprowadził kontrolę poprawności działania i rozstrzygnięcia organu.

Końcowo należy dodać, że Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu jest znana argumentacja zawarta w powoływanych przez pełnomocnika skarżącej nieprawomocnych wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 4 maja 2023 r., sygn. akt III SA/Wr 1103/21 oraz z dnia 16 czerwca 2023 r., sygn. akt III SA/Wr 1100/21 niemniej jednak Sąd kasacyjny orzekający w warunkach związania wcześniejszym prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie mógł odstąpić od zawartej w nim oceny prawnej z uwagi na treść art. 153 w związku z art. 170 p.p.s.a.

Tym samym za chybione uznano zarzuty naruszenia prawa procesowego w postaci art. 6 art. 7, art. 7a, art. 81a k.p.a. i art. 7 Konstytucji RP oraz prawa materialnego w postaci art. 153 p.p.s.a. i art. 15g ust. 1 ustawy COVID-19

Stąd na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).