Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 24 sierpnia 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Golat Sędzia WSA Grzegorz Rząsa po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 sierpnia 2017 roku w trybie uproszczonym sprawy ze skargi W. W. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] marca 2017 roku, numer [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Wojewody [...] na rzecz W. W. kwotę 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Zaskarżonym postanowieniem, na zasadzie art. 138 § 1 pkt 2, w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", uchylono orzeczenie Prezydenta [...] z [...] stycznia 2017 r. o odmowie wstrzymania wykonanie ostatecznej decyzji tego samego organu z [...] grudnia 2016 r., którą zameldowano p. W. G., zwanego dalej "Zameldowanym", na pobyt stały w lokalu nr [...], przy ul. [...] w [...]. Tym samym aktem umorzono postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji przed organem I. instancji.

Uzasadniając zaskarżone orzeczenie wskazano:

- 23 grudnia 2016 r. do organu I. instancji wpłynęło pismo p. W. W., zwanego dalej "Wnioskodawcą" (z 20 grudnia 2016 r.); wynikało z niego, że jest on aktualnym właścicielem lokalu nr [...], lecz nie wiedział i nie uczestniczył w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie zameldowania na pobyt stały w mieszkaniu, odziedziczonym przez niego po śmierci brata; informację o powyższym powziął 9 grudnia 2016 r. (w czytelni Sądu Rejonowego dla Warszawy Śródmieścia w Warszawie); w piśmie z 9 stycznia 2017 r. wymieniony doprecyzował, że jego wystąpienie z 20 grudnia 2016 r. stanowi wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego w przedmiocie zameldowania (wobec art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.),

- organ I. instancji stwierdził, że Wnioskodawca dochował miesięcznego terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania i - postanowieniem z 23 stycznia 2017 r. - wznowił postępowanie, zakończone decyzją z [...] grudnia 2016 r.,

- jednocześnie organ ten - innym postanowieniem, datowanym na 23 stycznia 2017 r., wydanym z przywołaniem art. 152 § 1 K.p.a. - wstrzymał wykonanie wskazanej decyzji; uzasadnił, że brak udziału strony w postępowaniu administracyjnym mógł mieć wpływ na wydaną decyzję administracyjną,

- na postanowienie to złożył w terminie zażalenie Zameldowany,

- rozpatrując sprawę na skutek wniesionego zażalenia, organ stwierdził, że należy je uwzględnić - zaskarżone postanowienie uchylić,

- art. 152 § 1 K.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej, właściwy w sprawie wznowienia postępowania wstrzyma z urzędu lub na żądanie strony wykonanie decyzji, jeżeli okoliczności sprawy wskazują na prawdopodobieństwo uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania; jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny, w wyroku z 18 lutego 2014 r. (sygn. akt II OSK 2227/12 –dostępny na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych), wstrzymanie wykonania decyzji na podstawie danej regulacji winno być traktowane jako środek ostateczny, oparty na udokumentowanych i wiarygodnych dowodach; wydając postanowienie organ powinien wziąć pod uwagę wszystkie dostępne na tym etapie postępowania okoliczności faktyczne i prawne, przede wszystkim materiał dowodowy zawarty w aktach sprawy, zakończonej dotychczasową decyzją i - na tej podstawie - wstępnie ocenić, czy istnieją podstawy do przyjęcia, że decyzja zostanie uchylona; interpretacja przesłanek z art. 152 § 1 K.p.a. - z uwagi na zasadę trwałości decyzji administracyjnych - powinna mieć charakter ścieśniający, a użyte w tym przepisie sformułowanie "prawdopodobieństwo" powinno być traktowane nie jako luźna poszlaka, ale jako wniosek ściśle wynikający ze zbadanych okoliczności sprawy; zbyt szybkie - niepoparte dostatecznie udokumentowanymi dowodami na istnienie przesłanek, wskazujących na prawdopodobieństwo uchylenia decyzji ostatecznej - skorzystanie z instytucji wstrzymania stanowi naruszenie ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych,

- organ I. instancji nie wykazał w rozpatrywanej sprawie wystąpienia przesłanek uprawdopodabniających uchylenia, w wyniku postępowania wznowieniowego, decyzji z [...] grudnia 2016 r.; samo stwierdzenie istnienia przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. (brak udziału strony w postępowaniu zwykłym) i - co za tym idzie - konieczność wznowienia zakończonego postępowania, nie jest wystarczającą podstawą do stwierdzenia prawdopodobieństwa uchylenia dotychczasowej decyzji; brak udziału strony w postępowaniu administracyjnym sam w sobie nie musi bowiem skutkować wyeliminowaniem orzeczenia z obrotu prawnego.

W skardze Zameldowany, reprezentowany przez Pełnomocnika – adwokata, zarzucił naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

- art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 i art. 152 § 1 K.p.a., poprzez uchylenie postanowienia w całości i umorzenie postępowania organu I. instancji w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji, podczas gdy - wobec zgromadzonego materiału dowodowego - okoliczności niniejszej sprawy wskazywały na prawdopodobieństwo uchylenia owej decyzji w wyniku wznowienia postępowania,

- art. 138 § 2 w zw. z art. 144 K.p.a., poprzez zaniechanie uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia, podczas gdy z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia wynikało, że postanowienie organu I. instancji zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie,

- art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a., poprzez:

- błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego;

- brak rozważenia wszystkich okoliczności, mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia;

- uznanie, że nie było podstaw do wstrzymania wykonania decyzji z [...] grudnia 2016 roku,

podczas gdy w zgromadzonym materiale dowodowym znajdują się dokumenty oraz inne dowody wskazujące na to, że Zameldowany wszedł w posiadanie lokalu nr [...] w wyniku naruszenia posiadania lub naruszenia miru domowego.

Wniesiono o zwrot kosztów postępowania sądowego.

W odpowiedzi na skargi organ administracji wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko, zajęte w zaskarżonym akcie.

Skargę rozpoznano w trybie uproszczonym, wobec treści art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie sformułowane w niej zarzuty są trafne.

Zasadnie wprawdzie skonstatował organ odwoławczy, że samo ujawnienie wadliwości, będącej podstawą do wznowienia postępowania, nie może być wystarczającą przesłanką do wstrzymania wykonanie decyzji, w myśl art. 152 § 1 K.p.a. Jak wynika bowiem z art. 146 § 2 K.p.a. nie uchyla się decyzji dotkniętej wadą, skutkujące możliwością wznowienia postępowania, także gdy w wyniku wznowienia wydanoby to samo rozstrzygnięcie (także wobec upływu stosownego okresu - art. 146 § 1 K.p.a.). Przywoływanie ponowne stanowisko organu w tym zakresie byłoby bezzasadne, wobec uprzedniego referowania. Sąd przyjmuje je za własne.

Sama jednak okoliczność, że argumentacja, przywołana przez organ I. instancji, nie była wystarczająca dla wydania orzeczenia w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji, nie przesądza, że merytorycznie nie jest to zasadne. Organ odwoławczy trafnie wywiódł wprawdzie nie wykazanie wystarczających przesłanek do wstrzymania decyzji o zameldowaniu. Orzekając jednakże w danej sprawie umorzył również postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania tej decyzji przed organem I. instancji. W uzasadnieniu takiego rozstrzygnięcia nie sformułował jednakże żadnej oceny, czy w danej sprawie nie zachodzą inne przesłanki wstrzymania, niż przywołane w akcie, od którego środki odwoławcze rozpoznawał. W takiej sytuacji rozstrzygnięcie w danym – istotnym - zakresie nie zostało w ogóle uzasadnione. Uchybia to treści art. 107 § 3 wobec art. 126 i 144 K.p.a. Brak stanowiska organu w uzasadnieniu zaskarżonego aktu, co do istotnej kwestii, nie pozwala także na konstatację, aby sprawa była prawidłowo wyjaśniona, w myśl art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. W tym zakresie zarzuty skargi są trafne. Uchylenie postanowienia o wstrzymaniu oraz umorzenie postępowania w I. instancji byłoby dopuszczalne tylko gdy organ odwoławczy - po ocenie materiału dowodowego – uzna, że nie wynika z niego - na danym (wstępnym) etapie postępowania - prawdopodobieństwo uchylenia decyzji o zameldowaniu.

Przedwczesne byłoby natomiast zajęcie przez Sąd stanowiska, czy w danej sprawie faktycznie zachodziły przesłanki wstrzymania wykonania decyzji o zameldowaniu, w świetle dostępnego materiału dowodowego, na przykład wobec okoliczności ewentualnego bezprawnego zajęcie lokalu przez Zameldowanego (zarzut naruszenia art. 152 § 1 K.p.a. oraz 138 § 1 pkt 2 K.p.a.). W kwestii tej musi zająć wpierw stanowisko organ odwoławczy. Formułowanie oceny w danym zakresie przez Sąd prowadziłoby do naruszenia reguły instancyjność postępowania, gdzie - dopiero po rozpatrzeniu sprawy w dwóch instancjach - sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego aktu.

Z przytoczonych wyżej przyczyn, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w pkt I sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zapadło w pkt II sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ustawy w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. 2015 poz. 1800 ze zm.). Na zasądzone koszty postępowania składają się kwoty: 100 zł uiszczone tytułem wpisu od skargi, 17 zł uiszczone tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz 480 zł tytułem wynagrodzenia adwokackiego.

Rozpoznając ponownie sprawę organ administracji uwzględni ocenę prawną i wytyczne, co do dalszego postępowania, sformułowane w niniejszym uzasadnieniu. Będzie miał przy tym na uwadze aktualny stan sprawy, w szczególności czy rozstrzyganie w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji nie będzie - wobec uwarunkowań procesowych na dzień orzekania - bezprzedmiotowe.