Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Bogucka po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia H. N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lutego 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 2111/17 o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi Miasta P. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 13 lutego 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 2111/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu wniosku Miasta P., wstrzymał wykonanie decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji powyższą decyzją uchylił decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z [...] r. nr [...] oraz stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z [...] r. nr [...] stwierdzającą nabycie przez Miasto P. z mocy prawa, nieodpłatnie własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów, w jednostce ewidencyjnej w obrębie [...] ark. mapy [...], uregulowanej w księdze wieczystej [...] opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...]. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosło Miasto P. Skarżący wystąpił jednocześnie z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wskazując, że na skutek stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej, przywrócone zostają prawa byłych właścicieli, którzy mogą podjąć działania zmierzające do realizacji przysługujących im praw własności. Decyzja taka może stanowić podstawę zmiany wpisu w księdze wieczystej, co z kolei oznacza, że zbycie nieruchomości przez osobę aktualnie ujawnioną w księdze wieczystej może doprowadzić do sytuacji, której skutki będą trudne do odwrócenia. Nabywca nieruchomości działający w dobrej wierze będzie bowiem chroniony rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wstrzymując wykonanie zaskarżonej decyzji wskazał, że skarżący w sposób wystarczający uprawdopodobnił istnienie przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W ocenie Sądu I instancji podniesione przez stronę skarżącą okoliczności są zasadne. Decyzja stwierdzająca nieważność komunalizacji może bowiem spowodować istotną zmianę stosunków w sferze prawa własności przedmiotowej nieruchomości. W przypadku stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej, przywrócone zostają prawa byłych właścicieli, którzy mogą podjąć działania zmierzające do realizacji przysługującego im prawa własności. Oznacza to realną możliwość zbycia nieruchomości, co może doprowadzić do sytuacji, w której skutki będą trudne do odwrócenia, zaś organ administracyjny działający w granicach swojej właściwości i kompetencji nie będzie miał żadnych możliwości prawnych zniweczenia skutków cywilnoprawnych, które mogą powstać w wyniku zawartej umowy sprzedaży.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła H. N., zarzucając naruszenie:

- art. 61 § 1 i art. 61 § 3 P.p.s.a. poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sytuacji gdy skarżący nie uprawdopodobnił, że wykonanie decyzji skutkuje niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków;

- art. 108 § 1 K.p.a.

W oparciu o powyższe zarzuty H. N. wniosła o:

1) zmianę zaskarżonego postanowienia i odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji;

ewentualnie

2) uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 61 § 3 P.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Z konstrukcji art. 61 § 3 P.p.s.a. wynika, że na stronie skarżącej spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w powołanym przepisie, zaś sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. Jest to wyjątek od zasady, w myśl której wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. W przepisie tym chodzi bowiem o szczególne i wyjątkowe zagrożenie odpowiadające specjalnemu rodzajowi ochrony tymczasowej strony postępowania. Podkreślenia również wymaga, że wniosek powinien zawierać spójną argumentację, popartą faktami oraz ewentualnie odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu.

Mając powyższe na uwadze należy podzielić stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, że Miasto P. wykazało, że zaskarżona decyzja w razie jej wykonania spowodowałaby skutki, o jakich mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego sama możliwość zbycia nieruchomości jest wystarczająca dla uznania spełnienia wskazanej w art. 61 § 3 P.p.s.a. przesłanki niebezpieczeństwa spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Realna staje się bowiem możliwość dokonania zmian w księdze wieczystej nieruchomości prowadzących do ujawnienia prawa własności uczestnika postępowania, a w dalszej kolejności do zbycia tej nieruchomości. Prowadzić będzie to niewątpliwie do skutków, które mogą okazać się nie tylko trudne, ale wręcz niemożliwe do odwrócenia. Nawet hipotetyczna możliwość, przeniesienia własności nieruchomości stanowi okoliczność wystarczającą, aby uznać, że w sprawie zachodzi przesłanka wstrzymania wykonania decyzji.

Podkreślić jednakże należy, że wykonanie ostatecznej decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji komunalizacyjnej, w odróżnieniu od stwierdzenia nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości, wiąże się z możliwością powołania się na to, iż decyzja komunalizacyjna została ostatecznie wyeliminowana z obrotu ze skutkiem od daty jej wydania, co może już stanowić podstawę do kolejnych postępowań, w tym do dokonania wpisu w księdze wieczystej. W razie uwzględnienia skargi może okazać się, że decyzja komunalizacyjna pozostaje w mocy, a w międzyczasie nastąpiła zmiana stanu prawnego nieruchomości (np. nieruchomość została sprzedana innej osobie), a wobec tego może powstać kwestia powrotu do stanu, który istniał przed stwierdzeniem nieważności decyzji komunalizacyjnej. Wyrządzenie szkody lub trudnych do odwrócenia skutków może dotknąć przede wszystkim właściciela, ale też inne podmioty (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2011 r., sygn. akt I OZ 992/11 oraz z dnia 1 lutego 2012 r., sygn. akt I OZ 50/12; dostępne w bazie orzeczeń sądów administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.