I SA/Wa 89/26 - Wyrok

Data orzeczenia	2026-02-24	
Data wpływu	2026-01-19	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie	
Sędziowie	Bożena Marciniak /przewodniczący sprawozdawca/
Kamil Kowalewski.
Magdalena Durzyńska	
Symbol z opisem	6329 Inne o symbolu podstawowym 632	
Hasła tematyczne	Pomoc społeczna	
Skarżony organ	Samorządowe Kolegium Odwoławcze	
Treść wyniku	Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję i umorzono postępowanie - art. 145 §3 ustawy PoPPSA	
Powołane przepisy	Dz.U. 2026 nr 0 poz 143;  art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c,  art. 145 par. 3; Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.) sędzia WSA Magdalena Durzyńska asesor sądowy WSA Kamil Kowalewski Protokolant starszy specjalista Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lutego 2026 r. sprawy ze skargi N. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Siedlcach z dnia 19 września 2025 r. nr SKO.4000-1373/2025 w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta Siedlce z dnia 18 lipca 2025 r. nr SR/4120-4/46/5881/SP/90/25; 2. umarza postępowanie administracyjne.	
Uzasadnienie
Decyzją z 19 września 2025 r., nr SKO.4000-1373/2025, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Siedlcach, po rozpatrzeniu odwołania N. G., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Siedlce z 18 lipca 2025 r. nr SR/4120-4/46/5881/SP/90/25 o uznaniu świadczenia pielęgnacyjnego za nienależnie pobrane i zobowiązania do jego zwrotu.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym;

Decyzją z 18 lipca 2025 r. Prezydent Miasta Siedlce uznał za świadczenie nienależnie pobrane świadczenie pielęgnacyjne wypłacone N. G. na syna B. G. na podstawie decyzji nr SR/4120-1/14/5881/SP/134/23 z 23 stycznia 2023 r., zmienionej decyzją nr SR/4120-1/83/5881/SP/90/24 z 5 stycznia 2024 r. oraz decyzją nr SR/4120-3/1579/5881/SP/90/24 z 27 grudnia 2024 r., za okres od 1 kwietnia 2025 r. do 30 czerwca 2025 r. w łącznej kwocie 9861 zł oraz zobowiązał do jego zwrotu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła N. G.

Decyzją z 19 września 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Siedlcach utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Siedlce z 18 lipca 2025 r.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przywołał treść art. 17 ust. 1 i ust. 1b oraz art. 30 ust. 1, ust. 2 i ust. 2b ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych i wskazał, że decyzją z 23 stycznia 2023 r. skarżąca miała ustalone od 1 stycznia 2023 r. do 31 grudnia 2024 r. w wysokości 2458 zł miesięcznie prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na syna B. G. legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności wydanym do 31 grudnia 2024 r., a następnie przedłużone do dnia wydania kolejnego ostatecznego orzeczenia, nie dłużej niż do 30 czerwca 2025 r.

Decyzją z 27 grudnia 2024 r. Prezydent, po uzyskaniu zaświadczenia z 6 grudnia 2024 r. zmienił swoją wcześniejszą decyzję i przedłużył okres przysługiwania świadczenia pielęgnacyjnego do ostatniego dnia miesiąca, którym zostanie wydane kolejne ostateczne orzeczenie, jednak nie dłużej niż do 30 czerwca 2025 r.

Kolegium wskazało, że dokonując w dniu 3 lipca 2025 r. sprawdzeń, Prezydent ustalił, że 11 lutego 2025 r. dziecko B. G. uzyskało orzeczenie o niepełnosprawności zaliczające je do osób niepełnosprawnych do 11 lutego 2028 r. Także w tym samym dniu N. G. oświadczyła, że w dniu 11 lutego 2025 r. jej syn uzyskał orzeczenie o niepełnosprawności, które stało się ostateczne w marcu 2025 r.

Kolejno na wniosek skarżącej z 3 lipca 2025 r. decyzją z 7 lipca 2025 r. Prezydent ustalił prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad dzieckiem B. G. od 1 lipca 2025 r. do 29 lutego 2028 r. w wysokości 3287 zł miesięcznie, uwzględniając treść art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który wskazuje, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o to prawo.

Zdaniem Kolegium, powyższe okoliczności potwierdzają, że w okresie od 1 kwietnia 2025 r. do 30 czerwca 2025 r. Prezydent zrealizował wypłatę świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz N. G. w kwocie po 3287 zł miesięcznie (przez 3 miesiące), to jest w łącznej kwocie 9861 zł, pomimo że prawo do tego świadczenia ustało z dniem 1 kwietnia 2025 r. W konsekwencji decyzją z 18 lipca 2025 r. Prezydent uznał pobrane za okres od 1 kwietnia 2025 r. do 30 czerwca 2025 r. świadczenie pielęgnacyjne za świadczenie nienależnie pobrane i zobowiązał N. G. do jego zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie naliczonymi na dzień podjęcia decyzji. Podstawą takiego uznania była okoliczność, że N. G. nie poinformowała niezwłocznie organu o uzyskaniu w dniu 11 lutego 2025 r. "nowego" orzeczenia o niepełnosprawności syna B. G.

Kolegium zaznaczyło, że art. 25 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych nakłada na osoby otrzymujące świadczenia rodzinne obowiązek niezwłocznego powiadomienia organu właściwego wypłacającego te świadczenia o każdym przypadku wystąpienia zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych. W ocenie Kolegium, Prezydent wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku informacyjnego. W okolicznościach sprawy o wszelkich zmianach po dacie ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, które wpływały na prawo do tego świadczenia, N. G. zobowiązana była niezwłocznie poinformować organ, z czego się jednak nie wywiązała. Prezydent samodzielnie, nie będąc do tego zobligowany przepisami prawa, uzyskał z systemu EKSMoON informację o funkcjonującym obrocie prawnym nowym orzeczeniu o niepełnosprawności jej syna.

Zdaniem Kolegium, analiza treści decyzji przyznającej N. G. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego (zarówno decyzji pierwotnej, jak i decyzji zmieniających) potwierdza, że skarżąca została prawidłowo, tj. w sposób jasny i konkretny, pouczona o rodzaju okoliczności mającej wpływ na uprawnienie do świadczenia, charakterze obowiązku spoczywającego na niej w sytuacji zaistnienia tej okoliczności oraz skutkach jego niedochowania. Ponadto w pouczeniu zawartym w decyzji zmieniającej z 27 grudnia 2024 r. Prezydent wyraźnie i jasno wskazał, że wydanie nowego orzeczenia o niepełnosprawności będzie stanowiło przesłankę wpływającą na uprawnienie do przyznanego świadczenia. Decyzje zawierały również pouczenia o obowiązku poinformowania o uzyskaniu nowego orzeczenia o niepełnosprawności oraz skutku tego zaniechania w postaci utraty prawa do pobierania świadczenia w razie niewywiązania się z powyższego obowiązku. W ocenie Kolegium, pouczenie było sformułowane precyzyjnie i odpowiadało zasadzie wynikającej z art. 9 k.p.a. Nie budzi zatem wątpliwości, że N. G. powinna poinformować organ niezwłocznie o uzyskaniu nowego orzeczenia o niepełnosprawności syna B. G.

Kolegium podniosło, że uzyskanie przez skarżącą nowego orzeczenia o niepełnosprawności syna trzeba zakwalifikować jako okoliczność mającą wpływ. na uprawnienie do tego świadczenia. Organ w wydanych decyzjach wskazał na art. 25 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych jako źródło obowiązku informacyjnego, zgodnie z którym Pani N. G. miała obowiązek informowania organu m. in. o "innych zmianach", ale także takich, które mają wpływ na prawo do świadczenia. Nowe orzeczenie o niepełnosprawności syna ma taki wpływ. Pomimo tego, że potwierdza jedynie, że dziecko nadal pozostaje niepełnosprawne i wymaga sprawowania stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby oraz stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, to o jego wydaniu i fakcie pozostawania go w obrocie prawnym N. G. powinna niezwłocznie powiadomić organ pierwszej instancji.

W celu kontynuacji pobierania świadczenia pielęgnacyjnego od 1 kwietnia 2025 r. niezbędne było zatem złożenie przez skarżącą nowego wniosku o ustalenie prawa wraz z "nowym" orzeczeniem o niepełnosprawności syna, w terminie określonym w art. 24 ust. 2a ustawy, tj. w okresie trzech miesięcy od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności, czego jednak skarżąca nie uczyniła. W tej sytuacji, sporne świadczenie pielęgnacyjne od 1 kwietnia 2025 r do 30 czerwca 2025 r. zostało wypłacone bez podstawy prawnej, gdyż poprzednie orzeczenie o niepełnosprawności syna skarżącej utraciło swoją moc prawną z chwilą gdy "nowe" orzeczenie stało się ostateczne. W konsekwencji Kolegium podzieliło ocenę Prezydenta, że pobrane w powyższym okresie świadczenie pielęgnacyjne jest świadczeniem nienależnie pobranym w myśl art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy, bowiem N. G. nie poinformowała organu o wydaniu nowego orzeczenia o niepełnosprawności syna.

Kolegium dodało, że nie dostrzegło potrzeby przeprowadzenia powołanych w odwołaniu dowodów. Za niezasadny organ uznał przy tym zarzut niewzięcia pod uwagę tego, że z uwagi na ciężki okres chorobowy jej rodziny skarżąca nie była w stanie przedłożyć w odpowiednim terminie orzeczenia o niepełnosprawności syna. Organ wskazał, że skarżąca nie musiała osobiście dostarczyć Prezydentowi "nowego" orzeczenia o niepełnosprawności syna. Mogła to uczynić drogą pocztową, elektroniczną, a także wyręczając się inną osobą. Ponadto mogła skorzystać z zastępstwa procesowego ustanawiając pełnomocnika do dokonania tej czynności, czego jednak nie uczyniła.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Siedlcach złożył B. G., reprezentowany przez przedstawicielkę ustawową N. G., zarzucając tej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 17, art. 25 ust. 1 i art. 30 ust. 1 i ust. 2 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych oraz art. 7, art. 8 art. 77, art. 76 art. 80, art. 107 ust. 3 k.p.a., poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie wyrażające się w przyjęciu, że pobierane świadczenie pielęgnacyjne za okres od 1 kwietnia 2025 r. do 30 czerwca 2025 r. zostało uznane za świadczenie nienależnie pobrane.

Powołując się na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji. Wniosła również o przeprowadzenie dowodu z pisma dotyczącego uzupełnienia braków formalnych z 14 lipca 2025 r. wraz z załącznikami, w tym orzeczenia o niepełnosprawności B. G. wydanego w dniu 11 lutego 2025 r., skierowania do laboratorium B. G. z 24 kwietnia 2025 r. - 1 szt., skierowania do laboratorium B. G. z 25 kwietnia 2025 r. -1 szt., skierowania na badania laboratoryjne N. G. w związku z przewlekłą chorobą tarczycy z 22 maja 2025 r. - 1 szt., dokumentacji potwierdzającej przeprowadzenie testu diagnostycznego B. G. z wynikiem pozytywnym na paciorkowca z 3 czerwca 2025 r., -1 szt., skierowania do poradni specjalistycznej B. G. z 3 czerwca 2025 r.- 1 szt. oraz recept wystawionych z powodu choroby B. G. z 3 czerwca 2025 r. - 3 szt.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że Kolegium nie wzięło pod uwagę stanu faktycznego niepełnosprawności dziecka, która datuje się od niemowlęctwa. Pobierane więc świadczenie, pod względem realnej pomocy, w wyniku wydatków związanych z niepełnosprawnością wynikało z wystąpienia niezależnej sytuacji życiowej dziecka. Ustawodawca przewidział niepełnosprawność jako kluczową przesłankę do otrzymywania zasiłku. Skarżąca podniosła, że będąc świadoma, że pobierany zasiłek jest należny przede wszystkim z uwagi na niepełnosprawność dziecka, nie sądziła, że pomimo braku zmiany stanu zdrowia dziecka organ nie zwróci uwagi na kluczowe zastosowanie należnego świadczenia. Wskazała, że Kolegium uznało, że miała obowiązek poinformowania o "innych zmianach", nawet jeżeli orzeczenie potwierdza jedynie, że dziecko pozostaje dalej niepełnosprawne. Zdaniem skarżącej, stanowisko to jest krzywdzące, gdyż orzeczenie nie potwierdzało "jedynie" że dziecko jest niepełnosprawne, lecz dawało dużo więcej informacji. W uzasadnieniu tego orzeczenia szczegółowo wskazano na problem osoby niepełnosprawnej, czas od kiedy choroba występuje oraz wskazania, których osoba niepełnosprawna potrzebuje. Skarżąca podniosła, że w okolicznościach niniejszej sprawy jest to niezależna choroba, co oznacza, że B. wymaga zarówno od niej, jak i całej rodziny ciągłej uwagi. Cała ta sytuacja doprowadziła do przedstawienia orzeczenia o niepełnosprawności syna w późniejszym czasie, niezwłocznie gdy zaistniała taka możliwość.

Zdaniem skarżącej, organ niezasadnie stwierdził, że z uwagi na pouczenie skarżącej w uzasadnieniu decyzji, była świadoma, że otrzymuje świadczenie nienależnie pobrane. Świadczenie pobierane było już przez kilka lat wcześniej, przez co skarżąca byłam przekonana, że całe postępowanie administracyjne oraz cykliczne wypłaty zasiłków są zgodne z prawem do otrzymywania tego świadczenia. Z uwagi na to, że podczas całego okresu pobierania świadczenia stan faktyczny w postaci niepełnosprawności syna nie uległ zmianie skarżąca sądziła, że pobierane świadczenie jest należne. Nieprzedstawienie dokumentu nie było zatem spowodowane celowym wprowadzeniem organu w błąd, ale udokumentowane ciągłymi chorobami, zarówno skarżącej, jak i jej rodziny, co potwierdzają skierowania, recepty i badania.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Siedlcach wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie kontroli Sądu podlegała decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Siedlcach, którą organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta Siedlce z 18 lipca 2025 r. o uznaniu za nienależnie pobrane świadczenia pielęgnacyjnego wypłaconego N. G. na syna B. G. na podstawie decyzji nr SR/4120-1/14/5881/SP/134/23 z 23 stycznia 2023 r., zmienionej decyzją nr SR/4120-1/83/5881/SP/90/24 z 5 stycznia 2024 r. oraz decyzją nr SR/4120-3/1579/5881/SP/90/24 z 27 grudnia 2024 r., za okres od 1 kwietnia 2025 r. do 30 czerwca 2025 r. w łącznej kwocie 9861 zł oraz zobowiązaniu do jego zwrotu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.

Podstawą zajętego przez organy obu instancji stanowiska, że sporne świadczenie pielęgnacyjne stanowiło we wskazanym okresie świadczenie nienależnie pobrane było uznanie, że skarżąca nie poinformowała niezwłocznie organu pierwszej instancji o uzyskaniu przez syna skarżącej B. G. nowego orzeczenia o niepełnosprawności wydanego w dniu 11 lutego 2025 r. Zdaniem organów, uzyskanie nowego orzeczenia o niepełnosprawności, które stało się ostateczne w marcu 2025 r., spowodowało, że decyzja z 27 grudnia 2024 r. zmieniająca w części dotyczącej okresu przysługiwania świadczenia i jego wysokości decyzję z 23 stycznia 2023 r. przyznającą świadczenie pielęgnacyjne, nie mogła stanowić podstawy do pobierania przedmiotowego świadczenia. Uwzględniając fakt powołania w decyzji zmieniającej z 27 grudnia 2024 r. art. 66b ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnienia osób niepełnosprawnych ( Dz. U. z 2024 r., poz. 44 ze zm.), jak też treść osnowy i uzasadnienia tej decyzji, organy obu instancji uznały, że wydanie nowego orzeczenia o niepełnosprawności miało doprowadzić do wygaśnięcia przyznanego wcześniej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Spór w sprawie dotyczy zatem tego czy w wyżej opisanych okolicznościach wypłacone stronie świadczenie było świadczeniem nienależnie pobranym w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1208, dalej jako "ustawa" lub "ustawa z 28 listopada 2003 r.").

W art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy wskazano na dwa wymogi, których zaistnienie powoduje, że mamy do czynienia z nienależnie pobranym świadczeniem. Pierwszy warunek to istnienie okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo uzyskanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub części, drugi zaś to pouczenie osoby pobierającej świadczenia o braku prawa do ich pobierania. Przy tym pouczenie spełnia wymogi prawidłowego tylko wówczas, gdy jest zredagowane w sposób zrozumiały dla konkretnej osoby i w taki sposób, aby osoba ta mogła jego treść odnieść do swojej sytuacji, by następnie wiedzieć, że określona okoliczność w jej sytuacji ma znaczenie dla przyznania jej uprawnienia, a jej zaistnienie rodzi po stronie tej osoby obowiązek poinformowania organu o tym fakcie.

Ponadto, zgodnie z art. 25 ustawy, w przypadku wystąpienia zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania dochodu lub innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, w tym na wysokość otrzymywanych świadczeń, osoba, o której mowa w art. 23 ust. 1 ustawy, jest obowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu właściwego wypłacającego świadczenia rodzinne. Z przepisu tego wynika zatem, że obowiązkiem świadczeniobiorcy jest informowanie organu, między innymi, o "innych zmianach", ale jedynie takich, które mają wpływ na prawo do świadczenia.

Pouczenie o konieczności poinformowania organu o wydaniu nowego ostatecznego orzeczenia o niepełnosprawności znalazło się w decyzji zmieniającej z 27 grudnia 2024 r. Ponadto, z osnowy tej decyzji wynikało, że przedłuża się okres przysługiwania świadczenia do ostatniego dnia miesiąca, w którym zostanie wydane kolejne ostateczne orzeczenie, jednak nie dłużej niż do 30 czerwca 2025 r. Umknęło jednak uwadze organów, że tak nałożony na stronę obowiązek informacyjny nie zawierał pouczenia o utracie prawa do pobierania świadczenia w sytuacji, gdy obowiązek informacyjny nie zostanie niezwłocznie wykonany. Analizując treść zawartego w powyższej decyzji pouczenia, w szczególności powoływanych w nim przepisów ustawy z 28 listopada 2003 r. bez odniesienia do konkretnej sytuacji skarżącej, zauważyć trzeba, że organ pierwszej instancji wskazywał jedynie na potrzebę informowania tylko o takich zmianach, które mają wpływ na prawo do spornego świadczenia.

Tymczasem w niniejszej sprawie kluczowe pozostaje to, że skarżąca otrzymała nowe orzeczenie o niepełnosprawności z 11 lutego 2025 r., które nadal zaliczało jej syna B. G. do osób niepełnosprawnych. Zatem okoliczności faktyczne i prawne, które wpływały na prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nie uległy jakiejkolwiek zmianie. Syn skarżącej przez cały okres pobierania świadczenia pielęgnacyjnego był zaliczony do osób niepełnosprawnych. To z kolei wskazuje, że skarżąca w sposób uprawniony mogła wnioskować, że w przypadku wydania nowego orzeczenia, które w żaden sposób nie zmieniło stopnia niepełnosprawności jej dziecka, nie zaszły jakiekolwiek zmiany, które miałyby wpływ na przyznane jej prawo do świadczenia. W żadnym momencie nie wystąpiła sytuacja z art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy, bowiem nie zaistniała okoliczność braku posiadania przez skarżącą ważnego orzeczenia o niepełnosprawności.

Sąd zaznacza, że wprowadzając warunek pouczenia, o którym mowa w art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy, zamiarem ustawodawcy było to, aby obowiązek zwrotu świadczenia nienależnie pobranego ciążył wyłącznie na osobach, które pobierały dane świadczenie w sposób w pełni świadomy w tym znaczeniu, że zdawały sobie sprawę z tego, że świadczenie im nie przysługuje. W konsekwencji pouczenie, o którym mowa w powołanym przepisie to tylko takie pouczenie, które było sformułowane i przedstawione konkretnemu adresatowi w taki sposób, że, zgodnie z zasadami racjonalności i doświadczenia życiowego, można przyjąć, że strona miała świadomość pobierania przez pewien czas nienależnego świadczenia rodzinnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 września 2019 r., sygn. akt I OSK 1139/19 Lex nr 2751888).

Jak trafnie przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, art. 25 ust. 1 ustawy nie uprawnia organów do pomijania na tej podstawie prawnej istotnych okoliczności faktycznych, tzn. o charakterze prawotwórczym, które ujawnią się w toku postępowania, a które nie zostały "niezwłocznie" podane do wiedzy organu przez osobę zobowiązaną. Zdaniem Sądu, przy ocenie, czy zaistniały okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych decydujące są materialnoprawne przepisy ustawy z 28 listopada 2003 r. warunkujące to prawo, czyli takie, z którymi omawiana ustawa łączy skutek w postaci nieprzysługiwania lub ustania prawa do świadczeń rodzinnych, sam zaś fakt niedotrzymania wymogu informacyjnego z art. 25 ust. 1 ustawy nie ma takiego charakteru. Przepis ten nie uchyla bowiem generalnej normy z art. 7 k.p.a. ustanawiającej zasadę prawdy obiektywnej, w myśl której organy "podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy", co oznacza, że organ prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością (por. wyrok WSA w Warszawie z 19 marca 2025 r. I SA/Wa 1062/23 Lex nr 3930847 i powołane tam orzecznictwo).

Wobec powyższego Sąd uznał, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nowe orzeczenie o niepełnosprawności B. G. z 11 lutego 2025 r. pozostaje w istocie bez wpływu na prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Orzeczenie to potwierdza jedynie, że syn skarżącej nadal pozostaje niepełnosprawny, a zatem nie doszło do zmiany czy też ustania uprawnienia do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego. W tych uwarunkowaniach faktycznych wydanie nowego orzeczenia o niepełnosprawności nie jest zmianą mającą wpływ na prawo skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie Sądu, orzeczenie z 11 lutego 2025 r. jedynie potwierdzało w dalszym ciągu prawo do przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. Z tego powodu świadczenie pielęgnacyjne, wypłacone skarżącej na podstawie decyzji zmieniającej z 27 grudnia 2024 r., nie jest świadczeniem nienależnie pobranym. Nieprzedłożenie przez skarżącą nowego orzeczenia niezwłocznie organowi wypłacającemu świadczenie w istocie nie miało wpływu na prawo skarżącej do pobierania tego świadczenia. W konsekwencji Sad uznał, że w stanie faktycznym sprawy nie wykazano, aby w okresie pobierania świadczenia pielęgnacyjnego przez skarżącą wystąpiły jakiekolwiek okoliczności powodujące ustanie, zawieszenie, zmniejszenie wysokości lub wstrzymanie wypłaty tego świadczenia, o których wystąpieniu, zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy skarżąca byłaby zobowiązana powiadomić organ właściwy wypłacający świadczenia rodzinne.

Niezależnie od powyższego, w okolicznościach rozpatrywanej sprawy, zaakcentować trzeba szczególną sytuację w jakiej znalazła się skarżąca. Pobierała ona świadczenie przyznane synowi ze względu na jego niepełnosprawność. Syn skarżącej był i nadal jest osobą niepełnosprawną. W sytuacji faktycznej i prawnej skarżącej nic się nie zmieniło. Trudno w tych okolicznościach zaakceptować stanowisko organów, że brak przedłożenia przez skarżącą nowego orzeczenia o niepełnosprawności syna (która w sposób ciągły u jej syna występuje) może skutkować tak negatywnymi następstwami (finansowymi) po stronie skarżącej. Zdaniem Sądu, rozwiązanie takie należy uznać za sprzeczne z zasadą sprawiedliwości społecznej wyrażoną w Konstytucji RP. Przyjętej przez organy administracji formalistycznej oceny okoliczności niniejszej sprawy nie sposób bowiem pogodzić z konstytucyjną zasadą proporcjonalności i celami, dla których wprowadzono zasady ustalania i zwrotu świadczeń nienależnie pobranych. Nie sposób bowiem przyjąć, że wolą ustawodawcy było pozbawienie osoby niepełnosprawnej świadczenia pielęgnacyjnego i obciążanie jej obowiązkiem zwrotu wypłaconych kwot wraz z odsetkami tylko z tej przyczyny, że po uzyskaniu ogólnikowych pouczeń, mimo niedopełnienia przez skarżącą czynności o charakterze formalnym, obiektywnie posiadała ona uprawnienie do uzyskania stosownego wsparcia ze strony państwa z uwagi na utrzymującą się niepełnosprawność syna.

W świetle powyższego Sąd uznał, że wydając zaskarżone rozstrzygnięcia organy obu instancji naruszyły przepisy prawa materialnego, tj. art. 30 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 25 ust. 1 ustawy z 28 listopada 2003 r., w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, co czyni koniecznym uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Siedlce. Ponadto, wobec niespełnienia warunku uznania świadczenia pielęgnacyjnego za świadczenie nienależnie pobrane Sąd uznał, że prowadzone w tym zakresie postępowanie, jako bezprzedmiotowe, podlegać musi umorzeniu.

Końcowo Sąd wskazuje, że nie uwzględnił wniosku skarżącej o przeprowadzenie dowodu z dokumentów (skierowań, recept i badań) opisanych w skardze. Zgodnie z art. 106 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd administracyjny może przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Sąd uznał, że wnioskowane w skardze dowody nie mają waloru dowodu uzupełniającego w rozumieniu powołanego przepisu.

Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 oraz art. 145 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935), orzekł jak w sentencji.