Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: , Przewodniczący Sędzia NSA: Roman Wiatrowski (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia E. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 lipca 2014 r., sygn. akt VIII SA/Wa 348/14 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 15 stycznia 2014 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia: oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 25 lipca 2014 r., sygn. akt: VIII SA/Wa 348/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił E. R. (dalej: "strona", "skarżąca") przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

W pisemnych motywach orzeczenia Sąd ten wskazał, że skarżąca we wniosku o przyznanie prawa pomocy podała, że obecnie wraz z mężem zamieszkuje w domu jednorodzinnym, który dzieli z synem i jego rodziną. Źródło dochodu stanowi prowadzona działalność gospodarcza, jednakże z uwagi na małą rentowność przynosi niskie dochody (ok. 1.600 zł miesięcznie). Odnotowała także, że mąż zatrudniony jest w firmie a otrzymywane przez niego wynagrodzenie wynosi 450 zł. Wyjaśniła również, że wydatki związane z bieżącym utrzymaniem rodziny kształtują się na poziomie uzyskiwanych dochodów, zdarza się jednak, że je przekraczają. Dodała, że w wydatkach tych partycypuje wspólnie zamieszkujący syn z rodziną (ok. 400 zł). Skarżąca w odpowiedzi na wezwanie Sądu nadesłała kopie zeznań podatkowych małżonków za lata 2012 i 2013, w których odpowiednio wykazali przychód skarżącej w wysokości 5.113.157,37 zł (koszty uzyskania przychodu 5.221.772,52 zł) i 3.158.568,60 zł (3.146.690,51 zł), wyciąg z rachunku bankowego za ostatnie sześć miesięcy, zaświadczenie o wynagrodzeniu męża skarżącej, listę blokad na rachunku bankowym związanym z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz kopię faktur za energię i gaz.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że na tle przedmiotowej sprawy skarżąca nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Mając na uwadze przedstawione przez stronę okoliczności i dokumenty mające w jej ocenie stanowić ich uzasadnienie stwierdził, że na tym tle podnoszone przez skarżącą okoliczności związane z utrzymaniem rodziny, jak również konieczność spłaty innych zobowiązań, w tym prywatnoprawnych, nie korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, do których zaliczyć należy opłaty sądowe. Dodatkowo Sąd zauważył, że zarówno skarżąca, jak i jej mąż nie posiadają statusu osób bezrobotnych. Skarżąca nie uprawdopodobniła, że z uwagi na znikome dochody i brak oszczędności zmuszona jest do korzystania z innych form pomocy, w tym społecznej.

W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca wniosła o jego zmianę poprzez przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania zarzucając błędną i niewłaściwą ocenę jej sytuacji finansowej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Słusznie Sąd pierwszej instancji - po przeanalizowaniu dostępnych w niniejszej sprawie danych - przyjął, że skarżąca nie spełniła warunków uzasadniających przyznanie jej prawa pomocy określonych w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przepisu tego wynika zatem, że to na stronie postępowania, będącej osobą fizyczną, spoczywa obowiązek wykazania, że jej sytuacja majątkowa i rodzinna nie pozwala na poniesienie kosztów tego postępowania. Strona winna mieć świadomość, iż wnosząc o zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo dokładny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem złożonego w tym przedmiocie wniosku. Okoliczności te powinny być zatem poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza w przypadku gdy sąd rozpoznający przedmiotowy wniosek uzna, że oświadczenie w nim zawarte jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i rodzinnego oraz możliwości płatniczych strony albo budzi ono wątpliwości. Wówczas na wezwanie sądu strona jest zobowiązana złożyć dodatkowe oświadczenia lub dokumenty źródłowe w zakresie przedstawionym przez ten sąd (art. 255 P.p.s.a.).

Mając na uwadze powyższe rozważania Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd pierwszej instancji po wykorzystaniu trybu wynikającego z art. 255 P.p.s.a trafnie przyjął, iż strona nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów zainicjowanego przez nią postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zaakcentować bowiem należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonując analizy sytuacji finansowej i rodzinnej skarżącej polegającej na zestawieniu danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy z nadesłanymi przez nią dokumentami źródłowymi zasadnie stwierdził, że brak jest podstaw by uznać, aby uiszczenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie przekraczało możliwości finansowe skarżącej. Już sama okoliczność prowadzenia przez nią działalności gospodarczej, z której uzyskuje znaczne przychody przeczy tezie jakoby nie była ona w stanie pokryć kosztów zainicjowanego postępowania. Na trudną sytuację finansową nie wskazuje również analiza złożonych wyciągów z rachunków bankowych. Nadto zwrócić należy uwagę, co trafnie również uczynił Sąd pierwszej instancji, że z oświadczeń skarżącej wynika, iż stara się ona regulować inne ciążące na niej zobowiązania finansowe, w tym prywatnoprawne. W tym kontekście podnieś należy, że konieczność regulowania przez stronę posiadanych innych zobowiązań pieniężnych nie stanowi przesłanki uzasadniającej przyznanie jej prawa pomocy, chociażby z uwagi na to, że brak jest podstaw aby zobowiązania cywilne czy inne zobowiązania publicznoprawne przedkładać nad obowiązek poniesienia kosztów zainicjowanego przez stronę postępowania sądowego.

Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że skarżąca także we wniesionym zażaleniu w żaden sposób nie podważyła ustaleń Sądu pierwszej instancji w zakresie jej sytuacji majątkowej a zaprezentowana argumentacja odnośnie dokonanej przez Sąd oceny możliwości finansowych sprowadzała się co do zasady jedynie do polemiki ze stanowiskiem przedstawionym w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. W związku z tym, Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a postanowił jak w sentencji.