Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia NSA Mirosław Trzecki Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) Protokolant: Izabela Kołodziejczyk po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K.N., A.N., M.N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 listopada 2019 r., sygn. akt VIII SA/Wa 527/19 w sprawie ze skargi K.N., A.N., M.N. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 25 kwietnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od K.N., A.N., M.N. solidarnie na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 13 listopada 2019r., sygn. akt VIII SA/Wa 527/19 oddalił skargę K.N., A.N., M.N. (dalej: strony, skarżący) na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: GITD) z 25 kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA) wniosły strony, będące wspólnikami spółki cywilnej P. w S. i zaskarżyły orzeczenie w całości. Domagały się zmiany zaskarżonego orzeczenia poprzez uchylenie decyzji GITD, lub uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz wnioskowały o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciły w trybie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018r., poz. 1302 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.) naruszenie prawa materialnego, tj.:

1. art. 64 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2018 r., poz. 1990 z późn. zm.; dalej: p.r.d.) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie poprzez ustalenie, że w przedmiotowym zdarzeniu miało miejsce dokonywanie przewozu ładunku pojazdem nienormatywnym, podczas gdy pojazd należący do skarżących spełniał wszystkie dopuszczalne normy i posiadał wymagane zezwolenia, dopuszczające go do ruchu po drogach publicznych, zaś zezwolenie na pojazd nienormatywny nie było wymagane, bowiem nie był to pojazd nienormatywny,

2. art. 140aa ust. 4 p.r.d. poprzez przyjęcie, że strona skarżąca podczas przejazdu nie zachowała należytej ostrożności, podczas gdy dokonując załadunku strona skarżąca dochowała należytej staranności i załadowała ładunek nie powodujący przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu, a tym samym pojazd po tym załadunku nie stał się pojazdem nienormatywnym, a w związku z tym sam przejazd przedmiotowym pojazdem nie dotyczył pojazdu nienormatywnego, zaś wszelkie okoliczności, jakie miały miejsce po dokonaniu załadunku (padający deszcz) były okolicznościami, na które przewożący nie miał żadnego wpływu, a tym samym nie ponosi odpowiedzialności za zaistniałe zdarzenie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący przedstawili argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.

Organ – Główny Inspektor Transportu Drogowego w terminie 14 dni od daty otrzymania odpisu skargi kasacyjnej, nie zajął stanowiska co do wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

Obecny na rozprawie przed NSA w dniu 29 czerwca 2023 r. pełnomocnik organu wnosił o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego (protokół rozprawy, k. -97 akt sąd.).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wymaga na wstepie wyjaśnienia, że regulacja art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 z późn. zm.), mówiąca, że uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej, ma szczególny charakter i wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od szczegółowego przedstawienia stanu sprawy, ograniczając uzasadnienie tylko do rozważań mających znaczenie dla oceny postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów.

Przed merytoryczną oceną wniesionego środka, wymaga przypomnienia, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Sąd odwoławczy stwierdza, że w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek nieważności postępowania określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., jak też nie zostały spełnione przesłanki wymagające uchylenia wydanego w sprawie orzeczenia, czy odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania – art. 189 p.p.s.a. Nadto, w myśl art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na dwóch podstawach: naruszeniu prawa materialnego, przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) oraz naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Wskazanie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako właściwe określenie przepisów, które zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, ma w postępowaniu przed NSA istotne znaczenie, wobec ustawowo określonego – w art. 174 pkt 1 i 2 w zw. z art. 176 § 1 w zw. z art. 183 § 1 p.p.s.a. - modelu kontroli instancyjnej rozstrzygnięć sądu I instancji. Jak już wspomniano, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje bowiem sprawę jedynie w granicach podniesionych zarzutów, nie zaś w pełnym zakresie, co należy do obowiązków sądu I instancji (zob. uchwała pełnego składu NSA z 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09; opubl.: ONSAiWSA z 2010 r. z. 1, poz. 1). Z tego powodu wnoszący skargę kasacyjną powinien poprawnie wskazać przepisy naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny oraz wyjaśnić, na czym uchybienie tego sądu polegało. Uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno poza tym zawierać rozwinięcie podniesionych zarzutów, poprzez przedstawienie argumentów przemawiających za stanowiskiem prezentowanym przez wnoszącego skargę kasacyjną. W przypadku zarzutu błędnej wykładni prawa materialnego lub niewłaściwego jego zastosowania, niezbędne jest wskazanie, jak należało prawidłowo zinterpretować i zastosować dany przepis; w odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów postępowania, konieczne jest wykazanie, że uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W świetle powyższych uwag stwierdzić trzeba, że wniesiona skarga kasacyjna nie odpowiada opisanym wymaganiom.

Należy podkreślić, że w skardze kasacyjnej zawarto wyłącznie zarzuty oparte na podstawie z art. 174 pkt 1 p.p.s.a., tj. naruszenia prawa materialnego i do tego w formie niewłaściwego jego zastosowania, co wprost podano w zarzucie w pkt 1., a w zarzucie w pkt 2. ujęto: "(...) poprzez przyjęcie, że strona skarżąca podczas przejazdu nie zachowała należytej ostrożności (...)". W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powołane zarzuty naruszenia prawa materialnego nie mogą zmierzać do zakwestionowania ustaleń faktycznych. Przyjmuje się w orzecznictwie, że zarzuty naruszenia prawa materialnego, szczególnie w formie niewłaściwego zastosowania mogą być formułowane w przypadku, gdy stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób prawidłowy i nie budzi wątpliwości. Ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonywana wyłącznie na podstawie stanu faktycznego, którego ustalenia nie są kwestionowane lub nie zostały skutecznie podważone. W przeciwnym wypadku ich stawianie jest przedwczesne. Podnoszenie takich zarzutów w oparciu o podstawy kasacyjne wymienione w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. nie jest skuteczne w przypadkach, gdy strona chce zakwestionować wadliwe, jej zdaniem, ustalenia stanu faktycznego. Wykazywanie naruszenia prawa materialnego nie polega bowiem na kwestionowaniu przez stronę ustaleń w zakresie faktów i towarzyszących im okoliczności sprawy. Próba zwalczenia ustaleń faktycznych, uznanych za prawidłowe w zaskarżonym skargą kasacyjną wyroku może być skuteczna tylko w ramach drugiej podstawy kasacyjnej zawartej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. (por. wyroki NSA z: 23 września 2014 r., II FSK 2327/12; 4 listopada 2014 r., I GSK 824/13; 9 maja 2023 r., sygn. akt II FSK 2695/20; opubl. podobnie jak niżej cytowane: orzeczenia.nsa.gov.pl).

Tymczasem treść zarzutów wraz z ich uzasadnieniem skargi kasacyjnej wskazują na kwestionowanie przez strony ustaleń stanu faktycznego; w odniesieniu do kontroli drogowej – podważali przeprowadzenie ważenia, choć bez konkretnych zarzutów, a co do zwolnienia z odpowiedzialności – zgłaszali okoliczności mające wykazać należytą staranność.

Gdy chodzi o kontrolę drogową, został sporządzony z jej przebiegu (w tym i ważenia pojazdu) protokół, który kierujący pojazdem podpisał bez zastrzeżeń. Protokół z kontroli drogowej, sporządzony zgodnie z art. 74 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2017 r. poz. 2200 z późn. zm.) posiada moc dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r.-Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 z późn. zm.).

Dlatego zarzut zgłoszony w pkt 1 petitum skargi kasacyjnej okazał się niezasadny i nieskuteczny.

Podobnie, gdy chodzi o stanowisko WSA podzielające opinię organu, że nie wystąpiły przesłanki zwolnienia stron z odpowiedzialności, skarżący polemizowali z ustaleniami dotyczącymi załadunku i warunków transportu płyt. Skarżący podawali, że każda z płyt waży ok. 1180 kg (tak wynika z wagi stosowanego betonu i zbrojenia), czyli 20 płyt ważyć miało 23.600 kg, a wraz z masą własną pojazdu – 15.160 kg, łączna masa pojazdu wynosić powinna 38760 kg, czyli nie zostało przekroczone dopuszczalne dmc - 40t. A jeżeli zostało przekroczone, to z powodu ulewnych opadów, prowadzących do nasiąknięcie betonu i zwiększenia wagi płyt. Okoliczności tych skarżący nie udowodnili, gdyż będąc dodatkowo załadowcą wydali dokument WZ, w którym określono tylko liczbę płyt, bez ich wagi, bo płyty w ogóle nie miały być ważone, jak zeznał podczas kontroli kierowca. Ponadto przyczepa, którą przewożono płyty miała plandekę, zdaniem skarżących nie wykorzystaną, mimo rzekomego deszczu, a powodującą przecież dodatkowe obciążenie pojazdu. Również na wagę całkowitą pojazdu mogły mieć wpływ elementy drewniane, którymi były rozdzielone poszczególne płyty, co wynikało z dokumentacji fotograficznej. I co najważniejsze, z dokumentacji tej nie wynikało, aby płyty w jakiejś części zmieniły kolor (ściemniały), co świadczyłoby, że nasiąknęły wodą. Zatem brak zważenia pojazdu po załadunku, przed wyjazdem w trasę świadczył co najmniej o lekkomyślności skarżących, gdyż mogliby wykazać, że masa całkowita pojazdu przed wyjazdem z zakładu nie przekraczała 40 t.

Przedstawione okoliczności związane były z ustaleniami faktycznymi, a nie kwestią niewłaściwego zastosowania wskazanych w zarzutach przepisów.

Należy zaś podkreślić, że skarżący ponosili odpowiedzialność jako podmiot wykonujący przewóz, choć byli także załadowcą przewożonego towaru. Z akt wynikało, że pojazdem był przewożony ładunek podzielny (20 płyt betonowych), który zważony wraz z pojazdem wykazał przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu o 0,6 t, a skarżący nie posiadali zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego. Skutkowało to stwierdzeniem wykonywania przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii III-VI, a w rezultacie nałożeniem kary pieniężnej.

Biorąc pod uwagę ustalony przez organy i zaakceptowany przez WSA, a jednocześnie nie podważony przez skarżących stan faktyczny, ze względu na wskazane okoliczności, wywiedziona skarga kasacyjna nie dała podstaw do uznania, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego.

Ponadto, gdy chodzi o zarzut naruszenia art. 140aa ust. 4 p.r.d., skarżący nie doprecyzowali, w jakim zakresie kwestionowali niewłaściwe zastosowanie ww. przepisu, który składa się z dwóch ustępów, a w ust. 1 wyodrębniono dwie jednostki (lit. a i lit. b).

Skarga kasacyjna bowiem, z uwagi na wysoki stopień jej sformalizowania, zgodnie z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a., powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Przez przytoczenie podstaw kasacyjnych należy zaś rozumieć wskazanie określonych przepisów prawa. Autor skargi kasacyjnej winien więc wymienić konkretne przepisy, których naruszenia - jego zdaniem - dopuścił się Sąd I instancji. W przypadku, gdy dany artykuł dzieli się na dalsze jeszcze jednostki redakcyjne, w postaci np.: ustępu, paragrafu, punktu (etc.), obowiązkiem autora skargi kasacyjnej jest dokładne sprecyzowanie przepisu, objętego zarzutem (por. wyroki NSA z: 29 marca 2023 r., sygn. akt I OSK 351/22; 30 marca 2023 r., sygn. akt I FSK 391/20; 16 lutego 2023 r., sygn. akt I GSK 702/22; 1 czerwca 2022 r., sygn. akt III FSK 262/22).

Z powołanych względów Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej i oddalił ją na podstawie art. 184 p.p.s.a.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c) w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) i § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265). Naczelny Sąd Administracyjny, zasądzając na rzecz organu koszty postepowania kasacyjnego uwzględnił okoliczność, że ten sam pełnomocnik organu prowadził sprawę w II instancji i wziął udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.