Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maciej Dybowski sędzia NSA Małgorzata Pocztarek sędzia del. WSA Dorota Jadwiszczok (spr.) Protokolant starszy inspektor sądowy Karolina Kubik po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2017 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 grudnia 2015 r. sygn. akt IV SA/Gl 344/15 w sprawie ze skargi W. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odpłatności za pobyt w Domu Pomocy Społecznej oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z 14 grudnia 2015 r., sygn. akt IV SA/Gl 344/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę W. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z [...] stycznia 2015 r. w przedmiocie odpłatności za pobyt w Domu Pomocy Społecznej.

W uzasadnieniu wyroku wskazano, że działający z upoważnienia Prezydenta Miasta R. Kierownik Działu Pomocy Środowiskowej Ośrodka Pomocy Społecznej w R. decyzją z [...] października 2014 r. ustalił W. P. wysokość należności podlegającej zwrotowi z tytułu wydatków poniesionych zastępczo przez Gminę R. za pobyt matki S. G. w Domu Pomocy Społecznej "[...]" przy ul. G. [...] w R., w wysokości 6137,49 zł za okres od [...] kwietnia 2013 r. do [...] grudnia 2013 r. oraz w wysokości 4708,44 zł za okres od [...] stycznia 2014 r. do [...] września 2014 r., a także zobowiązał stronę do zwrotu należności za okres: od [...] kwietnia 2013 r. do [...] grudnia 2013 r. w wysokości 6137,49 zł w terminie 30 dni od chwili otrzymania decyzji, a także za okres od [...] stycznia 2014 r. do [...] września 2014 r. w wysokości 4708,44 zł w terminie 30 dni od chwili otrzymania niniejszej decyzji.

Organ pierwszej instancji wskazał, że W. P., jako córka S. G., jest zobowiązana do partycypacji w kosztach pobytu matki w Domu Pomocy Społecznej "[...]" w R., (dalej: DPS) obok swojego rodzeństwa - brata A. G. i siostry E.K., mocą art. 61 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 2015 r., poz. 163, dalej także: ustawa lub u.p.s.).

Zaznaczył także, że z rodzeństwem zostały zawarte umowy w trybie art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Z A. G. umowa została zawarta w dniu [...] maja 2013 r., a z siostrą – E.K. w dniu [...] października 2013 r. Ponadto matka strony w kwietniu 2013 r. poniosła odpłatność w wysokości 929,29 zł, a od maja 2013 r. w wysokości 1327,67 zł miesięcznie, czyli 70% dochodu. Wyjaśnił także, że średni koszt utrzymania mieszkańca w DPS "[...]" w R., ustalony zarządzeniem Starosty R. z [...] lutego 2013 r., nr [...], za okres do dnia [...] lutego 2014 r. wynosił – 2910 zł, a od [...] marca 2014 r. mocą jego zarządzenia z dnia [...]lutego 2014 r. Nr [...]- 3045 zł.

W dalszej kolejności organ I instancji stwierdził, że Gmina R. w okresie od [...]kwietnia 2013 r. do [...] września 2014 r. zastępczo wnosiła opłaty w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej, a opłatą do wniesienia której zobowiązana była S. G. i jej pozostałe dzieci, jako zobowiązane w tym czasie do jej alimentacji.

Zaznaczył, że strona odmówiła podpisania umowy o ustalenie wysokości opłaty za pobyt matki w domu pomocy społecznej, a organ pierwszej instancji, zgodnie z treścią art. 60 ust. 1, art 61 ust. 2, pkt 1 – 3, art. 61 ust. 3, art. 62 ust. 3 zd. 2 i art. 104 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej, uwzględniając przy tym orzecznictwo sądów administracyjnych – decyzją z [...] października 2013 r. zobowiązał stronę do zwrotu opłat poniesionych przez Gminę R. na łączną kwotę 5301,17 zł. i jednocześnie ustalił wysokość ponoszonej przez nią odpłatności za pobyt matki w DPS począwszy od listopada 2013 r. w wysokości 428,16 zł miesięcznie.

Strona odwołała się od tej decyzji, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z [...] stycznia 2014 r. uchyliło ją w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy organ pierwszej instancji decyzją z [...] kwietnia 2014 r. ustalił wysokość należności podlegającej zwrotowi za okres od [...]kwietnia 2013 r. do [...] października 2013 r. na łączną kwotę 5301.17 zł oraz 1254,48 zł za okres od [...] listopada 2013 r. do [...] stycznia 2014 r. oraz wysokość ponoszonej przez stronę odpłatności za pobyt matki w DPS począwszy od marca 2014 r. w wysokości 553,16 zł miesięcznie.

W.P. po raz kolejny odwołała się od decyzji organu pierwszej instancji, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z [...] czerwca 2014 r. ponownie uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.

Stosując się do zaleceń Kolegium organ pierwszoinstancyjny ponownie przeprowadził postępowanie i uzupełnił materiał dowodowy sprawy. W następstwie powyższego, na podstawie zebranych dowodów ustalił, że dochód strony w poszczególnych miesiącach wynosił odpowiednio:

a) od marca do czerwca 2013 r. – 2878,26 zł (emerytura) miesięcznie;

b) w lipcu 2013 r. – 4217,75 zł (emerytura w wysokości 2878,26 zł oraz wynagrodzenie za pracę w wysokości 1339,49 zł);

c) w sierpniu 2013 r. – 6096,66 zł (emerytura w wysokości 2878,26 zł oraz wynagrodzenie za pracę w wysokości 3218,40 zł);

d) od września 2013 r. do lutego 2014 r. – 2878,26 zł (emerytura) miesięcznie;

e) od marca 2014 r. do czerwca 2014 r. – 2923,32 zł (emerytura) miesięcznie;

f) w lipcu 2014 r. – 4255,73 zł (emerytura w wysokości 2923,32 zł oraz wynagrodzenie za pracę w wysokości 1332,41 zł);

g) w sierpniu 2014 r. – 6149,79 zł (emerytura w wys. 2923,32 zł oraz wynagrodzenie za pracę w wysokości 3226,47 zł).

Jednocześnie zwrócił uwagę, że w oświadczeniu o stanie majątkowym z [...] września 2014 r. strona podała, że posiada mieszkanie o powierzchni 46,61 m2 , garaż oraz samochód osobowy V. z 2004 r. Strona określiła swoje miesięczne wydatki na łączną kwotę 1315,43 zł.

W dalszej kolejności podał, że organ pierwszej instancji przeanalizował również dochody i wydatki strony w okresie od kwietnia 2013 r. do sierpnia 2014 r. W oparciu o zebrany materiał dowodowy ustalił, że średni miesięczny przychód strony z 17 miesięcy wynosił 3430,44 zł, a średnie wydatki miesięczne (łącznie z wydatkami mieszkaniowymi) 1506,11 zł ( 898,43 zł plus 607,68 zł). Tym samym strona osiągała w badanym okresie średni miesięczny dochód w kwocie 1924,33 zł. Organ pierwszej instancji analizując sytuację dochodową strony za okres 12 miesięcy poprzedzających wydanie decyzji ustalił, że średni miesięczny przychód strony za 12 miesięcy (tj. od września 2013 r do sierpnia 2014 r.) wynosił 3280,69 zł a średnie wydatki miesięczne (łącznie z wydatkami mieszkaniowymi), to koszt 1739,95 zł (1132,62 zł + 607,68 zł). Toteż – jak wskazał – strona osiągała w badanym okresie średni miesięczny dochód w kwocie 1540,33 zł.

Tym samym uznał, że jej sytuacja finansowa pozwala na przyjęcie, że jest ona w stanie ponosić odpłatność (łącznie ze swoim rodzeństwem) za pobyt matki – S. G. w DPS "[...]" i brak jest podstaw do odstąpienia od żądania poniesionych zastępczo przez Gminę R. wydatków.

W. P. wniosła odwołanie. W jej ocenie zaskarżona decyzja organu pierwszej instancji jest wadliwa, ponieważ oparta została na błędnych ustaleniach faktycznych. Zarzuciła organowi pierwszej instancji brak ustalenia rzeczywistej sytuacji dochodowej rodzeństwa oraz niezrozumiałe dla niej zróżnicowanie wysokości opłaty.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z [...] stycznia 2015 r. utrzymało w mocy decyzje organu I instancji, podkreślając pełną akceptację poczynionych przez ten organ ustaleń. Odnosząc poczynione ustalenia do prawnych regulacji przedmiotu na wstępie organ odwoławczy zacytował art. 61 ustawy o pomocy społecznej, po czym stwierdził, że ustawodawca, ustanawiając otwarty katalog przesłanek zwolnienia z opłaty osób nią obciążonych położył systemowo nacisk na sytuację m.in. dochodową, życiową i rodzinną osób zobowiązanych, eksponując generalnie czynnik ekonomiczny niemożności ich ponoszenia.

Ponadto zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych postępowanie administracyjne uruchamiane na podstawie art. 64 ustawy o pomocy społecznej jest postępowaniem autonomicznym i nie jest ono zależne od tego, czy odpłatność za pobyt członka rodziny w domu pomocy społecznej będzie ustalana w drodze umowy, czy też w drodze decyzji administracyjnej. Argumentując przypomniał, że Gmina R. poniosła zastępczo za pobyt matki strony w DPS w okresie od [...] kwietnia 2013 r. do [...] września 2014 r. wydatki w kwocie 10845,93 zł i są one – w jego ocenie – prawidłowo wyliczone. Wskazał, że wydatki te dotyczą tylko strony odwołującej się, ponieważ pozostałe opłaty były wnoszone terminowo zarówno przez samą mieszkankę – S.G., jak i jej syna A. G. oraz córkę E. K. W jego ocenie sytuacja dochodowa W. P., jak wynika z materiału dowodowego zebranego w sprawie, jest bardzo dobra, gdyż posiada ona stałe, a do tego wysokie dochody z emerytury. Podkreślił, że organ pierwszej instancji przeprowadził wnikliwe badanie sytuacji finansowej strony zarówno w okresie 12 miesięcy jak i 17 miesięcy przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Z każdej z tych analiz wynika, że strona może ponosić opłaty w wysokości ustalonej przez ten organ w przedziale od 418,16 zł do 791,22 zł.

W ocenie Kolegium zaskarżona decyzja odpowiada prawu i jako taka powinna pozostać w obiegu prawnym. Na zakończenie pouczył stronę, że wydanie tej decyzji nie pozbawia jej możliwości ubiegania się o zastosowanie ulgi w spłacie należności określonych zaskarżona decyzją.

W. P. wniosła do WSA w Gliwicach skargę, zarzucając nierozpoznanie lub niedostateczne rozpoznanie całości materiału dowodowego i zarzutów związanych z sytuacją finansową strony, naruszenie art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. a ustawy o pomocy społecznej oraz naruszenie art. 6, 7, 11 k.p.a..

WSA w Gliwicach uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

W ocenie Sądu I instancji wydając rozstrzygnięcie organy miały na względzie okoliczności sprawy tak istniejące po stronie skarżącej, jak również uwzględniające cele i możliwości pomocy społecznej. Z uwagi na zarzuty podniesione w skardze, w pierwszej kolejności Sąd I instancji zwrócił uwagę, że w orzecznictwie sądów administracyjnych, ugruntowany jest pogląd, że "zastępcze ponoszenie opłat przez gminę, o którym mowa w art. 61 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, może mieć miejsce jedynie w sytuacji, w której osoby, na które obowiązek wnoszenia opłat został nałożony w drodze decyzji lub które podjęły się wnoszenia takiej opłaty na podstawie umowy, nie wywiązują się z tego obowiązku. Właściwą drogą wyegzekwowania takich należności przez gminę, jest wydanie decyzji na podstawie art. 104 ust. 3 w związku z art. 61 ust. 3 ustawy" – tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 października 2012 r. o sygn. akt I OSK 653/12 (dostępnym internetowej bazie orzeczeń NSA).

Równocześnie mając na uwadze zakreślony w sprawie spór podkreślił Sąd I instancji, że podmioty zobowiązane do ponoszenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej wymienia art. 61 ust. 1 ustawy w punktach od 1 do 3, ustanawiając jednocześnie kolejność ponoszenia przez te podmioty odpłatności. W punkcie pierwszym ustawodawca wymienia mieszkańca domu, w drugim małżonka i zstępnych przed wstępnymi, a w punkcie trzecim gminę, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Jednocześnie w jego ust. 2 ustawodawca określił granice obciążenia poszczególnych grup podmiotów odpłatnością za pobyt w domu pomocy społecznej. Zgodnie z nim mieszkaniec domu ponosi odpłatność w wysokości nie większej niż 70% swojego dochodu. Przepis ten, co należy wyeksponować, ma funkcję ochronną. Nie pozwala na bezwzględne żądanie całości opłaty od mieszkańca, którego dochody własne odbiegają od średniego kosztu utrzymania mieszkańca domu pomocy społecznej. Jeżeli kwota odpowiadająca 70% dochodu własnego mieszkańca nie pokrywa pełnej opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, następuje ustalenie podmiotów zobowiązanych do jej uiszczenia z kręgu wskazanego w art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy. Osoby te, tj. małżonek oraz zstępni i wstępni ponoszą odpłatność stosownie do treści umowy zawartej z kierownikiem ośrodka pomocy społecznej (powiatowego centrum pomocy rodzinie).

Jednakże w sytuacji, gdy nie dojdzie do zawarcia umowy – co miało miejsce w przedmiotowej sprawie – odpłatność osób ustawowo zobowiązanych ustalana jest decyzją. Podkreślenia przy tym wymaga, że ustawodawca w art. 61 ust. 2 ustawy zastrzegł, że obciążenie małżonka i krewnych w linii prostej, kosztami pobytu osoby bliskiej w domu pomocy, może nastąpić jedynie wtedy, gdy dysponują oni dochodem przewyższającym 300% kryterium dochodowego (osoby samotnie gospodarującej lub na osobę w rodzinie), albowiem na koszty pobytu małżonka lub krewnego w linii prostej w domu pomocy społecznej może być przeznaczona nadwyżka ponad 300 % kryterium dochodowego na osobę w rodzinie lub osoby samotnie gospodarującej. Natomiast gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej, ponosi odpłatność w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej, a opłatami wnoszonymi przez podmioty wymienione punktach 1 i 2, tj. samego mieszkańca oraz jego małżonka czy krewnych w linii prostej.

Ponadto w art. 61 ust. 3 ustawy ustawodawca unormował, że w przypadku niewywiązywania się osób zobowiązanych ustawowo do ponoszenia kosztów pobytu w domu pomocy społecznej, opłaty te zastępczo wnosi gmina, z której osoba skierowana została do domu pomocy społecznej, przy czym gminie takiej przysługuje prawo dochodzenia zwrotu poniesionych na ten cel wydatków.

W ocenie Sądu I instancji z przytoczonych powyżej regulacji prawnych jednoznacznie wynika, że pokryte zastępczo przez gminę koszty pobytu w domu pomocy społecznej, podlegają zwrotowi przez osoby z kręgu bliskich, wymienione przez ustawę, konkretnie małżonka i krewnych w linii prostej, o ile dysponują oni dochodem przekraczającym określony przez ustawę procent kryterium dochodowego. Zawarcie umowy, o jakiej mowa w art. 103 ust. 2 ustawy, służy jedynie określeniu wysokości opłaty wnoszonej za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej, natomiast sam obowiązek uiszczania opłat wynika z mocy ustawy, a nie z umowy. Skoro więc obowiązek członków rodziny osoby umieszczonej w domu pomocy społecznej, polegający na wnoszeniu związanych z tym opłat, wynika wprost z ustawy o pomocy społecznej (art. 61 ust. 1 pkt 2), to w sytuacji uchylania się od tego obowiązku przez osoby zobowiązane, gmina, która zastępczo poniosła wydatki, może egzekwować ich zwrot na drodze administracyjnej.

Z uwagi na zarzuty zawarte w skardze wskazał Sąd I instancji, że materiał zgromadzony w aktach sprawy wykazał, że spośród trojga potomstwa S.G. tylko strona odmówiła podpisania umowy, chociaż jej warunki ekonomiczne pozwalały jej na ponoszenie kosztów wynikających z pobytu jej matki w DPS–ie. Czynności i działania podjęte przez organ, a ukierunkowane na ustalenie stanu majątkowego strony dotyczą już roku 2011. W dacie [...] września 2011 r. strona składa własnoręcznie wypełnione i opatrzone jej podpisem oświadczenie o stanie majątkowym. Z tą datą przedłożyła szereg dokumentów obrazujących jej kondycję finansową, m.in. zaświadczenie ZUS, wyciągi bankowe, etc. Tym samym jej stanowisko o prowadzeniu postępowania bez jej udziału ostać się nie mogą. Kolejno przedkładane przez nią dokumenty opatrzone są datami 2012, 2013, w tym są to paragony fiskalne, dowody zakupu ratalnego, wymiar opłat za użytkowanie lokalu za miesiąc lipiec 2013 r., informacja o zasadach gospodarki odpadami, itp. Ponadto z datą [...] września 2013 r., będąc uprzedzona o odpowiedzialności karnej z art. 233 § 1 kk, tj. składania fałszywych zeznań, zatajaniu prawdy lub zeznawaniu nieprawdy, złożyła także opatrzone własnoręcznym podpisem oświadczenia o:

1) pouczeniu jej o obowiązkach określonych w art. 109 u.p.s.;

2) osiąganych dochodach;

3) stanie majątkowym,

Z tą datą został przeprowadzony ze stroną wywiad, jako podmiotem "o których mowa w art. 103 ustawy".

Następne oświadczenia w tym o stanie majątkowym i osiąganych dochodach znajdujące się w aktach sprawy również opatrzone własnoręcznym podpisem strony datowane są na luty 2014 r. W tej dacie strona podpisała kwestionariusz rodzinnego wywiadu środowiskowego.

Podkreślił Sąd I instancji, że w dokumentach pierwotnie złożonych strona podała inne dochody od faktycznie osiąganych. Oświadczenia te – po interwencji organu korygowała, niemniej jednak i tak nie oddawały one wartości udokumentowanych w zaświadczeniach z US i ZUS. Z uzyskanej informacji z ZUS oddział w O. wynika, że strona figuruje w systemie informatycznym jako osoba wykonująca umowę agencyjną lub zlecenie - płatnik w ZOPO z siedzibą w R. przy ul. Ś. [...] w okresie od [...] czerwca 2014 r. do [...] sierpnia 2014 r. W oświadczeniu z dnia [...] września 2014 r., podała że "Oświadczam, że nie pracuje nigdzie dorywczo i nie uzyskuję z tego tytułu żadnych dochodów, ani dochodów z innych źródeł". Natomiast w oświadczeniu z [...] września 2014 r., podała, że "do dnia [...] sierpnia 2014 r. pracowałam na umowę zlecenie".

Naczelnik Pierwszego US w O. w zaświadczeniu z [...] września 2014 r., wskazał, że strona w zeznaniu [...] za 2013 r., zadeklarowała m.in.:

a) przychód z emerytur–rent krajowych w wysokości: 41.812,80 zł;

b) dochód z emerytur–rent krajowych w wysokości: 41.812,80 zł;

c) przychód z działalności wykonywanej osobiście (w tym umowy o dzieło i zlecenie) w wysokości: 6.090,00 zł;

d) koszty uzyskania przychodu z działalności wykonywanej osobiście: 1.080,85zł;

e) dochód z działalności wykonywanej osobiście: 5.009,15 zł.

Natomiast w zaświadczeniu ZUS z [...] września 2014 r. podano, że wysokość emerytury strony w okresie od [...] czerwca do [...] września 2014 r. wynosi miesięcznie 3562,

Organ pierwszej instancji, co w pełni słusznie zaakceptował organ odwoławczy, ustalił wydatki strony związane z bieżącym utrzymaniem i kosztami leczenia wywodząc, że dochód strony wynosił:

– od marca do czerwca 2013 r. – 2 878,26 zł (emerytura) miesięcznie;

– w lipcu 2013 r. – 4 217,75 zł (emerytura w wysokości 2 878,26 zł oraz wynagrodzenie za pracę w wysokości 1 339,49 zł);

– w sierpniu 2013 r. – 6 096,66 zł (emerytura w wysokości 2 878,26 zł oraz wynagrodzenie za pracę w wysokości 3 218,40 zł);

– od września 2013 r. do lutego 2014 r. – 2 878,26 zł (emerytura) – miesięcznie;

– marca 2014 r. do czerwca 2014 r. – 2 923,32 zł (emerytura) – miesięcznie;

– w lipcu 2014 r. – 4 255,73 zł (emerytura w wysokości 2 923,32 zł oraz wynagrodzenie za pracę w wysokości 1 332,41 zł);

– w sierpniu 2014 r. – 6 149,79 zł (emerytura w wysokości 2 923,32 zł oraz wynagrodzenie za pracę w wysokości 3 226,47 zł).

W oświadczeniu o stanie majątkowym z [...] września 2014 r. strona zawarła informacje, że posiada mieszkanie o powierzchni 46,61 m2, garaż oraz samochód V. z 2004 r., a także, iż w miesiącu sierpniu 2014 r. opłaciła: czynsz za mieszkanie w kwocie 271,24 zł, energię elektryczną w wysokości 48,80 zł wraz z zaległością – niedopłatą w wysokości 123,17 zł, śmieci 13,00 zł, telefon 84,66 zł, energia garaż 18,54 zł, czynsz garaż w wysokości 31,04 zł, kablówka 70,0 zł, koszty sądowe 38,70 zł, paliwo w wysokości 205,71 zł, leki w wysokości 85,84 zł, gaz – niedopłata w wysokości 109,24 zł, gaz bieżący rachunek w wys. 88,94 zł, przegląd kominowy w wysokości 39,10 zł, niedopłata za wodę w wysokości 87,45 zł. Zatem w łącznej kwocie – 1 315,43 zł.

W dniu [...] września 2014 r. telefonicznie zgłosiła pracownikowi MOPR w O., że w sierpniu tegoż roku poniosła również wydatki na leki w wysokości 300,00 zł oraz paliwo w wysokości 600,00 zł. Na tę okoliczność pracownik socjalny MOPR w O. sporządził protokół. Wydatki te nie zostały udokumentowane.

Z kolei wydatki strony w sierpniu 2014 r. łącznie z nieudokumentowanymi wyniosły 2 215,43 zł. Dodatkowo strona do wywiadu załączyła również dokumenty potwierdzające wydatki oraz zaciągnięte zobowiązania z okresu od listopada 2010 r. do sierpnia 2014 r. Ponieważ matka strony w DPS-ie zamieszkała z dniem 10 kwietnia 2013 r. to wydatki te nie podlegały ocenie.

Analizując dochody i wydatki strony za okres od kwietnia 2013 r. do sierpnia 2014 r. zasadnie organy przyjęły, że strona ponosi stałe miesięczne wydatki mieszkaniowe w kwocie 607,68 zł. Na jej pozostałe wydatki na kwotę 15 273,34 zł, składają się rachunki m in. za pobyt w sanatorium wraz z opłatą parkingową w wysokości 593,00 zł, opłata za zabiegi lecznicze w sanatorium w wysokości 85,00 zł, opłata uzdrowiskowa w wysokości 63,00 zł, mandat w wysokości 100,00 zł, zakup paliwa w wysokości 2 263,60 zł, zakup łóżka i materaca w wysokości 1 539,00 zł, opłaty za krioterapię w wysokości 300,00 zł, fizykoterapię w wysokości 1 520,00 zł, poradę medyczną w wysokości 130,00 zł, turnus specjalistyczny w kwocie 610,00 zł, zakup lampy 79,99 zł i ogrzewacza elektrycznego w wysokości 249,00 zł, wydatki związane z naprawą samochodu w kwocie 1 670,00 zł, OC 1 684,00 zł, ubezpieczenie mieszkania 260,00 zł, zakup leków 811,83 zł, opłatę za usługę "[...]" 165,50 zł, przegląd kominowy 39,10 zł, zakup wkładu atramentowego 65,01 zł, koszty sądowe w wysokości 38,70 zł, zakupy w sklepie zielarsko–medycznym w kwocie 110,10 zł, zakupy w sklepie "[...]" w wysokości 267,64 zł, myjnia samochodowa 22,99 zł, zakup baterii wraz z oprzyrządowaniem w wysokości 156,02 zł, niedopłata ZG w kwocie 109,24 zł, niedopłata za energię elektryczną w wysokości 123,17 zł, niedopłata za wodę w wysokości 87,45 zł oraz nieudokumentowane wydatki na zakup leków w wysokości 800,00 zł, wizyt lekarskich w kwocie 430,00 zł, a także koszty rehabilitacji w wysokości 300,00 zł i paliwa w wysokości 600,00 zł, tj. średnio miesięcznie 898,43 zł.

Natomiast udokumentowane dochody strony za okres od kwietnia 2013 r. do sierpnia 2014 r., łącznie wyniosły 58 317,55 zł (w tym: emerytura w okresie od kwietnia 2013 r. do luty 2014 r. miesięcznie 2 878,26 zł x 11 miesięcy = 31 660,86 zł oraz emerytura za okres od marzec 2014 r. do sierpień 2014 r. miesięcznie 2 923,32 zł x 6 miesięcy = 17539,92 zł, dochód z umów zleceń za okres od lipiec 2013 r. do sierpień 2013 r. w kwocie 4 557,89 zł oraz 4 558,88 zł dochód z umów zleceń za okres od lipiec 2014 r. do sierpień 2014 r. Tym samym średni miesięczny dochód strony z 17 miesięcy wynosi 3 430,44 zł, pomniejszony o średnie miesięczne wydatki w kwocie 898,43 zł oraz miesięczne wydatki mieszkaniowe w kwocie 607,68 zł wynosi 1 924,33 zł. Ustalając wymierną i aktualną kwotę dochodów i wydatków organ przeanalizował ostatnie 12 miesięcy, tj. od września 2013 r. do sierpnia 2014 r. W tym okresie – jak wskazał – strona otrzymała dochody w łącznej wysokości 39 368,36 zł (emerytura w okresie od wrzesień 2013 r. do luty 2014 r. miesięcznie 2 878,26 zł x 6 miesięcy = 17 269,56 zł oraz emerytura za okres od marzec 2014 r. do sierpień 2014 r. 2 923,32 zł x 6 miesięcy = 17 539,92 zł, dochód z umów zleceń za okres od lipiec 2014 r. do sierpień 2014 r. w kwocie 4 558,88 zł). Zatem średnio miesięcznie dochód strony – w tym okresie – wyniósł 3 280,69 zł. Natomiast pozostałe jej wydatki w okresie od września 2013 r. do sierpnia 2014 r. wynoszą 13 591,46 zł, na które składają się rachunki m. in. za pobyt w sanatorium wraz z opłatą parkingową w wysokości 593,00 zł, opłata za zabiegi lecznicze w sanatorium w wysokości 85,00 zł, opłata uzdrowiskowa w wysokości 63,00 zł, mandat w wysokości 100,00 zł, zakup paliwa w wysokości 2 263,60 zł, zakup łóżka i materaca w wys. 1 539,00 zł, krioterapię w wysokości 300,00 zł, fizykoterapię w wysokości 1 520,00 zł, poradę medyczną w wysokości 130,00 zł, turnus specjalistyczny w kwocie 610,00 zł, zakup lampy 79,99 zł i ogrzewacza elektrycznego w wysokości 249,00 zł, wydatki związane z naprawą samochodu w kwocie 850,00 zł, OC w wysokości 1 073,00 zł, ubezpieczenie mieszkania w wysokości 130,00 zł, zakup leków 690,95 zł, opłatę za usługę "[...]" 165,50 zł, przegląd kominowy 39,10 zł, zakup wkładu atramentowego 65,01 zł, koszty sądowe w wys. 38,70 zł, zakupy w sklepie zielarsko–medycznym w kwocie 110,10 zł, zakupy w sklepie "[...]" w wysokości 267,64 zł, myjnia samochodowa 22,99 zł, zakup baterii wraz z oprzyrządowaniem w wysokości 156,02 zł, niedopłata ZG w kwocie 109,24 zł, niedopłata za energię elektryczną w wysokości 123,17 zł, niedopłata za wodę w wysokości 87,45 zł oraz nieudokumentowane wydatki na zakup leków w wysokości 800,00 zł, wizyt lekarskich w kwocie 430,00 zł, rehabilitacji w wysokości 300,00 zł i paliwa w wysokości 600,00 zł. Średnio miesięcznie wydatki strony w tym okresie wynoszą 1 132,62 zł.

Średni miesięczny dochód strony z 12 miesięcy wynosi 3280,69 zł, pomniejszony o średnie miesięczne wydatki w kwocie 1132,62 zł oraz miesięczne wydatki mieszkaniowe w kwocie 607,68 zł wynosi 1540,39 zł.

Zasadnie zatem organu stwierdziły, że strona jest w stanie partycypować w opłatach za pobyt matki w domu pomocy społecznej i zasadne staje się żądanie zwrotu poniesionych zastępczo przez Gminę R. wydatków za pobyt matki strony w DPS-ie.

Mając powyższe na uwadze podkreślił Sąd I instancji wymaga, że chronologia zdarzeń i korespondujący ich ciąg dowodzą wielomiesięcznego toku postępowania z udziałem strony zmierzającego do porozumienia się z nią co do sposobu, warunków i trybu ustalenia przez organ odpłatności za pobyt jej matki w DPS–ie, w toku którego zrealizowano wszystkie powinności w celu dokładnego ustalenia stanu faktycznego w oparciu o prawidłowo zgromadzony materiał dowodowy.

Notabene – czemu nie zaprzeczyła strona, która w oświadczeniu z dnia [...] września 2014 r., stwierdziła m.in., że "ciągle mnie sprawdzacie trwa to już 3 lata".

Organy pierwszej i drugiej instancji w motywach swoich rozstrzygnięć szczegółowo wykazały okoliczności i przesłanki, którymi kierowały się zobowiązując córkę do zwrotu należności z tytułu wydatków poniesionych przez Gminę na opłatę pobytu matki strony w Domu Pomocy Społecznej.

Podsumowując podkreślił Sąd I instancji, że podstawową przesłanką do dochodzenia przez gminę regresu wobec bliskich mieszkańca domu pomocy społecznej jest zatem nie wywiązywanie się przez nich z obowiązków określonych, czy to w drodze decyzji, czy też w drodze umowy, co w sprawie – jak wskazano powyżej – zostało zrealizowane.

Odnosząc rozważania do okoliczności niniejszej sprawy Sąd I instancji stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem. Po bezskuteczności czynności podjętych w celu podpisania umowy organ nie miał innej możliwości – jak uwzględniając tok następujących po sobie zdarzeń – ustalić wysokość należności do zwrotu, co odpowiada w tej konkretnej sprawie prawu i w istocie jest jednocześnie ustaleniem odpłatności.

Jednocześnie Sąd I instancji zauważył, że argumenty i zarzuty podnoszone przez stronę skarżącą mogą mieć znaczenie w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, to jest o: odstąpienie od żądania zwrotu opłat, umorzenie, odroczenie terminu płatności lub rozłożenie na raty. Natomiast nie mają one znaczenia w odniesieniu do decyzji o ustaleniu wysokości należności do zwrotu, która jest przedmiotem skargi.

Na zakończenie, wobec powołania się przez stronę skarżącą na orzeczenie Kolegium z [...] listopada 2015 r., wydane po rozpoznaniu jej odwołania od decyzji Prezydenta Miasta R. z [...] lipca 2015 r., uchylające decyzję pierwszoinstancyjną i umarzające postępowanie, w uzasadnieniu którego powołano się na wyrok tutejszego Sądu z dnia [...] października 2015 r., sygn. akt IV SA/Gl 1221/14 – Sąd I instancji wyjaśnił, że przytoczony wyrok został wydany w indywidualnej sprawie o odmiennym stanie faktycznym. W konsekwencji zacytowania fragmentów jego orzeczenia uznano, z czym zgadza się skład orzekający, że przewidziany w art. 61 ust. 1 u.p.s. obowiązek wnoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej musi być skonkretyzowany i zindywidualizowany w stosunku do każdej z osób, które miałyby takie opłaty ponosić. Co do zasady, konkretyzacja taka powinna zatem nastąpić w drodze decyzji wydanej w oparciu art. 59 ust. 1 u.p.s. To jednakże podkreślenia wymaga, że Sąd wskazał, że "co więcej nie wszczęto nawet postępowania administracyjnego w przedmiocie ustalenia obowiązku ponoszenia opłaty przez (...) z tytułu pobytu jej matki w Domu Pomocy Społecznej".

Tym samym stan faktyczny w tamtejszej sprawie i tej będącej przedmiotem osądu w niniejszej sprawie nie tylko nie pozostaje w logicznej i korespondującej ciągłości z przedmiotem rozpoznania, ale różni się od niego w istotnej kwestii dotyczącej działań podejmowanych w celu skonkretyzowania objętego skargą obowiązku. Nadto osnowa przedmiotowej decyzji i ją poprzedzającej różni się co do istoty, czyli ustalenia wysokości odpłatności. W przedmiotowej sprawie, co nie może nie zostać zauważone, z uwagi na czas jej wydania i okresu nią objętego sformułowana została już nie tylko jako ustalenie wysokości ale ustalenie wysokości do zwrotu, a w następstwie wyrażono wynikające już z istoty ustalenia zobowiązanie do zwrotu. Jakkolwiek sformułowania te nie są dosłownym powtórzeniem norm prawnych, to oddają wynikający z nich obowiązek określony w podstawie prawnej działania organu.

Skargę kasacyjną od wyroku WSA w Gliwicach wniosła W. P., zarzucając zaskarżonemu wyrokowi naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub zastosowanie oraz naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) naruszenie art. 61 ust. 2 pkt. 2 lit. a ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (t.j.: Dz.U. z 2013 roku poz. 182 z późn. zm.) - poprzez jego niezastosowanie - w zaskarżonych rozstrzygnięciach organy wskazują jako podstawę prawną wydania spornej decyzji art. 61 ust. 2 pkt. 2 lit. b ustawy o pomocy społecznej, który to przepis dotyczy osób pozostających w rodzinie i prowadzących wspólne gospodarstwo domowe, natomiast W. P. jest osobą samotnie gospodarującą, a zatem podstawą prowadzonego wobec niej postępowania powinien być powołany wyżej przepis art. 61 ust. 2 pkt. 2 lit. a ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej, w konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie rozpoznał skargi W. P. w tym zakresie;

2) naruszenie art. 61 ust. 2 pkt. 2 lit. a ustawy o pomocy społecznej poprzez jego niezastosowanie, a w szczególności poprzez brak ustalenia wysokości dochodu (a nie przychodu) W. P., a także poprzez zastosowanie innego (wynikającego z art. 61 ust. 2 pkt. 2 lit. b ustawy o pomocy społecznej) kryterium dochodowego, aniżeli obowiązujący w przypadku osoby samotnie gospodarującej - dochód ma przewyższać 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej i nie będzie on przewyższał 300% tego kryterium po zapłaceniu przez W.P. ustalonej kwoty partycypacji w kosztach pobytu matki S. G. w Domu Pomocy Społecznej "[...]" w R. - skoro w zaskarżonej decyzji Ośrodek Pomocy Społecznej w R. powołuje się na przepis art. 61 ust. 2 pkt. 2 lit. b ustawy o pomocy społecznej to oznacza, że dla swoich obliczeń przyjął mniej korzystne dla skarżącej kryterium dochodowe, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie rozpoznał skargi W. P. w tym zakresie;

3) naruszenie art. 8 ustawy o pomocy społecznej poprzez jego błędne zastosowanie i wykładnię - Sąd I instancji przyjął, że przepis ten dotyczy ustalenia dochodu osoby zobowiązanej do świadczenia, a nie osoby, która występuje o przyznanie świadczenia z tytułu pomocy społecznej - tym samym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach błędnie przyjął, że do określenia wysokości dochodu W. P. w niniejszej sprawie nie mogą być brane wydatki związane ze spłatą zaciągniętych zobowiązań kredytowych;

4) naruszenie art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej poprzez jego błędną wykładnię - obowiązek partycypowania w kosztach utrzymania osoby skierowanej do domu pomocy społecznej powinien zostać określony już w decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej i o ustaleniu opłaty za pobyt, nawet udokumentowana okoliczność odmowy zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, nie może stanowić wyłącznej podstawy do wydania decyzji o obowiązku zwrotu na rzecz gminy części opłaty przez nią ponoszonej przez taką osobę - zobowiązany winien mieć możliwość wcześniejszego zapoznania się z warunkami realizacji ciążącego na nim obowiązku (vide: wyrok z dnia 1 lutego 2012 roku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (sygn. akt: VIII SA/Wa 937/11));

5) naruszenie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez nierozpoznanie zarzutów naruszenia art. 6 k.p.a. (wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem obowiązujących przepisów prawa), art. 7 k.p.a. (niewyjaśnienie i nierozpoznanie części zarzutów W. P., w tym w szczególności tych dotyczących braku spełniania przez skarżącą kryterium dochodowego, a także nieuwzględnienie przy wydawaniu decyzji ciężkiej sytuacji życiowej W. P.) oraz art. 11 k.p.a. (brak wyjaśnienia wszystkich przesłanek, którymi kolejne organy kierowały się przy wydawaniu spornych decyzji);

6) naruszenie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i ustawy o pomocy społecznej poprzez nierozpoznanie zarzutu braku wskazania przez Gminę R. - Ośrodek Pomocy Społecznej w R. sposobu podziału kwoty pozostałej do zapłaty z tytułu pobytu S. G. w Domu Pomocy Społecznej "[...]" w R. pomiędzy W. P. i jej rodzeństwo, a także poprzez niezapoznanie skarżącej z sytuacją majątkową pozostałych zobowiązanych, co może mieć wpływ na ustalenie wysokości ich odpowiedzialności za koszty pobytu matki w DPS "[...]" w R. - w ocenie skarżącej podział kwoty pozostałej do zapłaty za pobyt S. G.w DPS "[...]" w R. pomiędzy jej zstępnych nie może być dokonany w częściach równych, ale winien uwzględniać sytuację majątkową i dochód poszczególnych zobowiązanych - zobowiązani winni również mieć możliwość kontroli nad sposobem ustalenia stanu majątkowego i dochodów poszczególnych zstępnych S.G., jak również przyjętego przez Gminę R. - Ośrodek Pomocy Społecznej w R. sposobu (proporcji) podziału pozostałej do zapłaty kwoty za pobyt S. G. w DPS "[...]" w R. pomiędzy jej zstępnych.

Skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach, jako sądowi pierwszej instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej w skrócie "P.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który - w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego - nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 P.p.s.a.. Przepis art. 174 pkt 1 tej ustawy przewiduje dwie postaci naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne jej rozumienie, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. W przypadku drugiej podstawy kasacyjnej wymienionej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. ustawa wymaga ponadto, aby skarżący wykazał istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy. Przedstawione w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczą zarówno naruszenia prawa materialnego, jak i procesowego. W orzecznictwie i piśmiennictwie zgodnie przyjmuje się, że w sytuacji oparcia skargi kasacyjnej na obydwu podstawach ustawowych w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania. Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd przepis prawa materialnego (zob. B. Gruszczyński (w:) B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", wyd. II, Zakamycze 2006, s. 425 i powołane tam orzeczenia).

Zarzucając w pkt 5 skargi kasacyjnej naruszenie przepisów postępowania jej autor ograniczył się do postawienia zarzutów naruszenia przepisów k.p.a., wskazując w tym zakresie przepis art. 6, 7 i 11 tej regulacji, nie precyzując jednak jakie przepisy zostały naruszone przez Sąd I instancji - wskazano ogólnie na "przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi", natomiast w pkt 6 skargi kasacyjnej jej autor, powołując się na naruszenie "przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi" nie wskazał także żadnego z przepisów k.p.a..

Związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej oznacza konieczność prawidłowego określenia jej podstaw, o których stanowi art. 174 P.p.s.a. Obowiązkiem wnoszącego skargę kasacyjną jest precyzyjne wskazanie przepisów, które jego zdaniem zostały naruszone i wykazanie, na czym to naruszenie polega. Skarga kasacyjna pozbawiona tych elementów uniemożliwia ocenę jej zasadności przez NSA. Wskazanie przepisów, które zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną zostały naruszone, oznacza konieczność określenia konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego. NSA nie może w zastępstwie wnoszącego skargę kasacyjną dookreślać, który przepis prawa został naruszony. Wskazać należy także, że ustalenia stanu faktycznego podważać można za pomocą zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w powiązaniu z odpowiednimi przepisami postępowania administracyjnego, zaś materialną podstawę prawną rozstrzygnięcia - za pomocą zarzutu naruszenia prawa materialnego ewentualnie poprzez zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit a P.p.s.a. w powiązaniu z przepisami prawa materialnego.

Zgodnie z treścią uzasadnienia uchwały NSA z dnia 26 października 2009 r., nr I OPS 10/09, w sytuacji, gdy strona przytoczy w petitum skargi kasacyjnej wyłącznie zarzut naruszenia prawa przez organ administracji publicznej, nie powiązawszy go z zarzutem naruszenia prawa przez Sąd I instancji, nie jest uzasadnione bezwarunkowe i automatyczne dyskwalifikowanie takiej skargi z powołaniem się na niedopełnienie wymogów określonych w art. 176 P.p.s.a. ("przytoczenie podstaw kasacyjnych"). W każdym bowiem postępowaniu przed organem władzy publicznej - a w szczególności przed sądem - obowiązuje tzw. zasada falsa demonstratio non nocet, zgodnie z którą błędne oznaczenie sprawy nie powinno pociągać za sobą automatycznie odmowy jej rozpoznania. Jeżeli więc zarzut naruszenia prawa przez organ administracji nie został wyraźnie powiązany w skardze kasacyjnej z zarzutem naruszenia prawa przez wojewódzki sąd administracyjny, nie ma przeszkód, dla których NSA - przeanalizowawszy uzasadnienie skargi kasacyjnej - nie mógłby samodzielnie zidentyfikować zarzutu naruszenia prawa przez WSA (np. art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) lub c), bądź też art. 151 P.p.s.a.) i tak przedstawiony zarzut rozpoznać merytorycznie, mimo niepełnego wskazania podstawy kasacyjnej.

Odkodowując treść zarzutów naruszenia przepisów postępowania zgodnie z intencją powyższej uchwały, należy stwierdzić, że są one niezasadne.

W przekonaniu składu orzekającego NSA, w okolicznościach przedmiotowej sprawy WSA w Gliwicach zasadnie ocenił postępowanie prowadzone przez organy obu instancji jako prawidłowe, zaś wnioski sformułowane na podstawie wyników tego postępowania jako całkowicie spójne, logiczne i uprawnione. Wywiedzione tą drogą ustalenia faktyczne nie naruszają bowiem granic swobodnej oceny dowodów, przewidzianej w art. 80 k.p.a. Prawidłowo także Sąd Wojewódzki, dokonując oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, oparł się na dowodach znajdujących się w aktach sprawy i szczegółowo zanalizowanych w uzasadnieniu decyzji. Sąd I instancji nie naruszył przepisu art. 6 k.p.a., ponieważ prawidłowo ocenił, że podstawą kontrolowanych decyzji były wskazane w nich przepisy prawa. Nie doszło także do naruszenia przepisu 7 k.p.a., ponieważ zostały przeprowadzone wszystkie konieczne w sprawie dowody, w tym także wskazane przez stronę skarżącą. Prawidłowo także WSA w Gliwicach ocenił, że w uzasadnieniach kontrolowanych decyzji organy szczegółowo określiły przesłanki, którymi kierowały się przy wydaniu spornych decyzji.

Prawidłowo także Sąd Wojewódzki wskazał, że argumenty i zarzuty podnoszone przez stronę skarżącą, a dotyczące jej ciężkiej sytuacji życiowej, mogą mieć znaczenie w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, to jest o: odstąpienie od żądania zwrotu opłat, umorzenie, odroczenie terminu płatności lub rozłożenie na raty, natomiast nie mają one znaczenia w odniesieniu do decyzji o ustaleniu wysokości należności do zwrotu, która jest przedmiotem skargi.

Przechodząc do zarzutów naruszenia prawa materialnego należy wskazać, że zgodnie z przepisem art. 61 ust 2 pkt. 2 u.p.s. opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą:

2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2:

a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium,

b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie.

Jako podstawę wydania przez działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta R. Kierownika Działu Pomocy Środowiskowej Ośrodka Pomocy Społecznej w R. decyzji z dnia [...] października 2014 r. został wskazany m in. przepis art. 61 ust. 2 pkt 1-3 u.p.s. natomiast w uzasadnieniu decyzji organ wyraźnie wskazał na treść art. 61 ust 2 pkt. 2 a u.p.s., dotyczący osoby samotnie gospodarującej. Także z uzasadnienia kontrolowanego wyroku wynika, że okoliczność, iż skarżąca kasacyjnie jest osoba samotnie gospodarującą została dostrzeżona przez Sąd I instancji, który na str. 24 uzasadnienia wyroku z dnia 14 grudnia 2015 r. wskazał "Nadto ponad sporem jest, że strona prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe". W tym stanie rzeczy, uwzględniając także dokonane przez organy i szczegółowo przeanalizowane przez Sąd I instancji wyliczenia dotyczące dochodów skarżącej należy stwierdzić, że nie doszło do naruszenia wskazanego w skardze kasacyjnej przepisu art. art. 61 ust 2 pkt. 2 lit. a u.p.s., ponieważ artykuł ten został prawidłowo zastosowany.

Brak także podstaw do uznania za usprawiedliwiony zarzutu naruszenia przepisu art. 8 u.p.s.. Co prawda autor skargi kasacyjnej nie podał jakiej jednostki redakcyjnej tego przepisu zarzut dotyczy, jednak należy wskazać, że prawidłowo Sąd I instancji zaakceptował stanowisko organów, iż określone w nim zasady, dotyczące ustalania kryterium dochodowego, maja zastosowanie dla ustalenia dochodu osoby zobowiązanej do świadczenia zgodnie z art. 61 ust 2 pkt. 2 lit. a u.p.s., co wynika z bezpośrednio z treści tego przepisu "dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego" przy uwzględnieniu, że w tej samej ustawie znajduje się przepis (art. 8) precyzujący pojęcie kryterium dochodowego.

Niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 103 ust 2 u.p.s.. Uzasadniając ten zarzut autor skargi kasacyjnej zarzucił, że obowiązek partycypowania w kosztach utrzymania osoby skierowanej do domu pomocy społecznej powinien zostać określony już w decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej i o ustaleniu opłaty za pobyt. Wskazany przepis stanowi natomiast, że kierownik ośrodka pomocy społecznej ustala w drodze umowy z małżonkiem, zstępnymi przed wstępnymi mieszkańca domu wysokość wnoszonej przez nich opłaty za pobyt tego mieszkańca w domu pomocy społecznej, biorąc pod uwagę wysokość dochodów i możliwości, przy czym opłata ta nie powinna być zwiększana w przypadku gdy jedna z osób jest zwalniana z odpłatności z mocy prawa lub z powodów, o których mowa w art. 64. Z treści wskazanego w zarzutach skargi kasacyjnej przepisu w żaden sposób nie wynika konieczność uzupełnienia decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej o ustalenie odpłatności osób zobowiązanych do partycypowania w kosztach utrzymania osoby skierowanej do takiego domu. W konsekwencji nie doszło do naruszenia tego przepisu poprzez jego błędną wykładnię.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wniesiona skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach i na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł o jej oddaleniu.