Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anetta Chołuj (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Borońska Sędzia WSA Kamila Paszowska-Wojnar Protokolant starszy specjalista Ewa Bogulak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 11 marca 2026 r. sprawy ze skargi W. L. na czynność Zarządu Powiatu Karkonoskiego w przedmiocie odmowy przyznania dotacji oświatowej za sierpień 2025 r. I. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności; II. zasądza od Zarządu Powiatu Karkonoskiego na rzecz strony skarżącej kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Przedmiotem skargi W. L. (dalej: strona, skarżący) prowadzącego niepubliczną placówkę oświatową – dom wczasów dziecięcych ( dalej też D.) pod nazwą D. "[...]" (dalej: D. "[...]") jest czynność Zarządu Powiatu Karkonoskiego (dalej: organ, Zarząd Powiatu) z zakresu administracji publicznej, polegająca na zaniechaniu przez organ dotujący wypłaty dotacji oświatowej za sierpień 2025 r. Skarżący zaskarżonej czynności zarzucił:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 29 ust. 1 i 2 w zw. z art. 34 ust. 2 i art.. 35 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz. U. z 2025 r. poz. 439, dalej: u.f.z.o.), poprzez ich niezastosowanie i nieprzyznanie oraz niewypłacenie przez organ na rzecz skarżącego dotacji za sierpień 2025 r., podczas gdy skarżący prowadząc niepubliczną placówkę oświatową zrealizował zadania przewidziane a § 71 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 marca 2023 r. w sprawie niektórych publicznych placówek systemu oświaty (Dz. U. z 2023 r., poz. 651) – dalej rozporządzenie MEN;

2) obrazę przepisów postępowania, mającą istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7, art. 8 i art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej jako k.p.a.) poprzez rozpatrzenie przez organ w sposób niepełny i wybiórczy zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do działania organów administracji publicznej, a w konsekwencji nieuprawnione przyjęcie, że skarżący nie spełnił warunków do otrzymania dotacji oświatowej za sierpień 2025 r.

Skarżący wniósł o:

1.stwierdzenie bezskuteczności zaniechania przez organ dotujący wypłaty części dotacji oświatowej za sierpień 2025 r.;

2. uznanie uprawnienia skarżącego do otrzymania części dotacji oświatowej za wskazany okres (w niniejszej sprawie- sierpień 2025 r.;

3. zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania;

W uzasadnieniu skargi strona wskazała, że w piśmie z 25 sierpnia 2025 r. Zarząd Powiatu uzasadnił odmowę przyznania i wypłacenia skarżącemu dotacji za okres wakacyjny powołując się na wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawach o sygn. akt I GSK 226/24, I GSK 227/24 i I GSK 640/24 w oparciu o które uznał, że pobyty realizowane w D. "[...]" w tym okresie nie stanowią pobytów wychowanków podlegających dotowaniu, bowiem zgodnie z wpisami w Centralnej Bazie Wypoczynku wskazane przez skarżącego w informacji (korekcie) liczby wychowanków dotyczą pobytów o charakterze wypoczynku.

Jak natomiast wskazywał skarżący, nie można uznać, że fakt przebywania wychowanków w D. "[...]" w okresie wakacji oraz zgłoszenie ich pobytu do Centralnej Bazy Wypoczynku oznacza, że nie był wobec nich realizowany cel placówki, o którym mowa w § 71 ust.1 rozporządzenia MEN, to jest kształcenie dzieci i młodzieży lub wspieranie i uzupełniania tego kształcenia, połączone z jednoczesnym wspieraniem ich fizycznego i psychicznego rozwoju oraz wzmocnieniem ogólnej kondycji psychofizycznej i kształtowaniem zachowań prozdrowotnych, z wykorzystaniem lokalnych warunków klimatycznych. Przez pojęcie kształcenia należy rozumieć całość doświadczeń składających się na proces zdobywania wiedzy, umiejętności, rozumienia otaczającego świata – obejmuje ono zatem zarówno proces nauczania, jak i uczenia się. W świetle § 71 rozporządzenia MEN przesłanką pozytywną, przemawiającą za uznaniem dzieci i młodzieży za "wychowanków" D. jest ich pobyt w tej placówce w celu kształcenia lub wspierania i uzupełniania tego kształcenia, bez względu na czas, w jaki ten cel jest realizowany.

Zdaniem skarżącego, D. "[...]" spełnił wszystkie warunki wymagane przepisami prawa, niezbędne dla otrzymania dotacji. We wskazanym okresie realizowane bowiem były zadania stawiane tej placówce zgodnie z rozporządzeniem MEN. Dowodzi tego dokumentacja przechowywana w D. (m.in. umowa lub zgłoszenie na pobyt, karta zapotrzebowania na realizację zajęć, karta realizacji zajęć, plany pobytu oraz dzienniki placówki), z której wynika, że wychowankowie realizowali zajęcia edukacyjne, opiekuńcze, wychowawcze oraz zajęcia mające na celu rozwijanie zainteresowań. Skarżący podkreślił również, że organ bezpodstawnie oparł się jedynie na wpisach do Centralnej Bazy Wypoczynku (dalej też: baza MEN) , podczas gdy we wspomnianej bazie każdy organizator ma obowiązek zgłosić wyjazd dzieci i młodzieży do właściwego ze względu na siedzibę organizatora kuratorium oświaty. Baza ta stanowi z jednej strony informację dla rodziców, którzy mogą sprawdzić dzięki niej wiarygodność organizatora, z drugiej umożliwia wizytatorom kontrolę miejsca pobytu dzieci i młodzieży. W bazie przewidziano sztywne, nieedytowalne szablony do uzupełnienia, takie jak forma wypoczynku, termin wypoczynku, lokalizacja wypoczynku itp., bez możliwości ich modyfikacji czy zmiany nazwy nagłówka (np. na "pobyt w domu wczasów dziecięcych"). Dopiero prowadzona przez placówkę dokumentacja pozwala uściślić realizowane cele pobytu dzieci w D.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Uzasadniając swoje stanowisko organ dotujący powołał się na stanowisko wyrażone w przywołanych przez skarżącego wyrokach NSA i wyjaśnił, że za punkt wyjścia dla oceny, czy grupy dzieci przebywające w D. spełniały definicję "wychowanków" domu wczasów dziecięcych przyjęto "Zgłoszenia wypoczynku dzieci i młodzieży" do Centralnej Bazy Wypoczynku MEN, gdzie zgłaszane są wyłącznie wypoczynkowe pobyty dzieci i młodzieży (kolonie, obozy, biwaki, zimowiska, itd.) odbywające się w okresie wakacji i ferii na terenie całego kraju. Na tej podstawie ustalono, że pobyty dzieci w D. w sierpniu 2025 r. miały charakter wypoczynku w rozumieniu art. 92a-92t ustawy o systemie oświaty (Dz.U. t.j. z 2025 r. poz. 881) – dalej u.s.o., co w świetle brzmienia § 73 ust. 1 rozporządzenia MEN wykluczało możliwość uznania tych osób za "wychowanków" D. Następnie odniósł się do definicji "wypoczynku" zawartej w art. 92a ust. 1 u.s.o., wskazując że zgłoszenia pobytów w D. do bazy MEN (które były określone jako kolonie czyli pobyty typowo turystyczne, a nie edukacyjne) definiowały ich wypoczynkowy charakter, zaś przepis rozporządzenia MEN wskazują, że wychowankowie D. nie mogą korzystać z wypoczynku, krajoznawstwa i turystyki. Pobyty te wypełniały także dalsze warunki wynikające z art. 92b-92t u.p.o.

Organ odwołując się do stanowiska zawartego w wyrokach tutejszego Sądu (sygn. akt III SA/Wr 870/22, III SA/Wr 95/24) wyjaśnił, że realizacja obowiązku szkolnego i obowiązku nauki nie może odbywać się w okresie ferii letnich ani też zimowych oraz przerw świątecznych, bowiem są to okresy, w których zgodnie z przepisami prawa nie odbywają się żadne zajęcia dydaktyczno-wychowawcze. Jest to okres przeznaczony na wypoczynek, który mieści się co prawda w celach domu wczasów dziecięcych, ale nie jest tożsamy z kształceniem, zaś można wywieść generalne zapatrywanie, że jedynie kształcenie jest dotowane. Oznacza to, że pozostałe przejawy aktywności domu wczasów dziecięcych odbywają się w ramach pobytów komercyjnych. Takie stanowisko zajmowało też Ministerstwo Edukacji (pisma z: 12 marca 2021 r. sygn. DWKJ-WWR.02.1.2020.BLP, z 14 lipca 2021 r. sygn. DWEW-WWR.412.23.2021.BLP, z 5 listopada 2021 r. sygn. DWEW-WWR.412.31.2021.EZS, z 6 kwietnia 2022 r., sygn. DWEW-WWR.412.23.2021.BLP, z 20 września 2022 r. , sygn. DWEW-WWR.416.96.2022.EZS, z 25 września 2023 r. sygn. DWEW-WWR.412.5.2023.IKM, z 18 lutego 2025 r., sygn. DWP-WWO.417.10.2025.EZS, z 14 lipca 2025 r., sygn. DWP-WWO.417.54.2025.AP).

Organ wskazał również, że kwota przekazywana w formie dotacji na jednego wychowanka domu wczasów dziecięcych wyliczana jest wagą 6,3 (jedna z najwyższych wag przewidzianych w kwocie potrzeb oświatowych) i wynosi w 2025 r. - 60.074,53 zł, podczas gdy na jednego ucznia w szkole - 9.477,19 zł. Właśnie ta ogromna kwota na 1 wychowanka domu wczasów dziecięcych ma służyć na pokrycie kosztów pobierania nauki poza szkołą macierzystą. Gdyby dotacja oświatowa dla domu wczasów dziecięcych miała być przeznaczona jedynie na dofinansowanie pobytów, podczas których sprawuje się wobec wychowanków tylko funkcje kolonijno- turystyczne, bez wypełniania przez nich podstawowego kryterium funkcjonowania D., czyli pobierania nauki wg obowiązującej podstawy programowej, wówczas domy wczasów dziecięcych dotowane byłyby na podobnych zasadach, na jakich dotacji udziela się bursom szkolnym. Jednostki te spełniają funkcje podobne jak domy wczasów dziecięcych, poza realizacją podstawowego obowiązku domu wczasów dziecięcych, jakim jest obowiązek szkolny/nauki, przy czym należy zauważyć, że w bursach wagą obowiązującą na jednego wychowanka jest waga w wysokości 1,50, a kwota dotacji przysługującej na jedno miejsce wynosi obecnie: 14.303,46 zł/rok. Dla porównania waga na dzieci niepełnosprawne - wychowanków specjalnych ośrodków szkolno-wychowawczych, młodzieżowych ośrodków socjoterapii, którzy korzystają z zakwaterowania w tych ośrodkach na podstawie orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy wynosi 6,5. Czyli za całodzienny pobyt, wyżywienie, zajęcia wychowawcze, zajęcia specjalistyczne, resocjalizacyjno-rewalidacyjne oraz edukacyjne. Biorąc pod uwagę powyższe, nie ma możliwości żeby waga 6,3 na wychowanka domu wczasów dziecięcych, była wykorzystywana tylko na wypełnianie zadań pseudoedukacyjnych, wycieczki, turystykę i pełnienie jedynie funkcji podobnej do bursy czy schroniska młodzieżowego. Tym bardziej, że koszty noclegu i wyżywienia wychowanka w D. ponoszą rodzice, a dotacja oświatowa jedynie dofinansowuje (a nie finansuje w całości) koszty ponoszone wyłącznie w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, zgodnie z art. 35 u.f.o., w tym w szczególności wynagrodzenia zatrudnionych w placówce nauczycieli. Dom wczasów dziecięcych, zgodnie z obowiązującymi przepisami, aby otrzymać dotację oświatową na danego wychowanka musi spełniać wobec niego zadania w zakresie kształcenia, wychowania i opieki. Zadania te musi realizować jednocześnie, aby uznać, że dany uczestnik pobytu mieści się w definicji wychowanka D. i tym samym dotacja ze środków publicznych jest na niego należna. Gdyby owe funkcje można było spełniać rozdzielnie, ustawodawca rozróżniłby stawki na jednego ucznia i na jednego wychowanka, tak jak ma to miejsce w szkołach funkcjonujących w podmiotach leczniczych. W przypadku domów wczasów dziecięcych prawodawca nie dał możliwości rozdzielenia wagi 6,3 w określonej proporcji w zależności od tego czy D. realizuje wobec wychowanków jedynie jedno ze swoich zadań, czy wszystkie trzy na raz. Stawka jest jedna i niepodzielna, tym samym tylko i wyłącznie realizacja przez D. kumulatywnie wszystkich zadań określonych przez przepisy prawa umożliwia pobranie dotacji oświatowej.

W domu wczasów dziecięcych wychowankowie mają pobierać naukę, czyli realizować podstawę programową, nauczyciele posiadający odpowiednie kwalifikacje muszą prowadzić dla wychowanków lekcje, zgodne z programem nauczania ustalonym z dyrektorem szkoły macierzystej wychowanka. Rozporządzenie , zgodnie z zapisami § 76 ust. 2, nakazuje również wystawianie ocen z pobranej nauki i przekazanie ich, po zakończonym pobycie, dyrektorowi szkoły macierzystej i rodzicom. Skoro kształcenie, jako jeden z podstawowych celów oświaty, realizowane jest w wymiarze instytucjonalnym i zmierza do realizacji określonej dla danego etapu i typu kształcenia podstawy programowej, cel domów wczasów dziecięcych w postaci organizowania i prowadzenia kształcenia dzieci i młodzieży, realizowany w formie organizowania zajęć edukacyjnych, wychowawczych, opiekuńczych i specjalistycznych, czy też wspieranie i organizowanie kształcenia, następuje jedynie w ścisłym powiązaniu z realizacją obowiązku szkolnego lub obowiązku nauki. Wprost wskazał na to ustawodawca w treści § 76 ust. 1 rozporządzenia MEN. Treść tego przepisu odnosi się co prawda do formy realizacji obowiązku szkolnego, ale świadczy zarazem właśnie o nieodzownym powiązaniu działań domu wczasów dziecięcych z realizacją obowiązku szkolnego oraz prowadzonego w jego ramach kształcenia, które może być dodatkowo uzupełniane i rozwijane w ramach zajęć organizowanych przez sam D.

W konsekwencji wszelkie pobyty wakacyjne, nawet te wpisujące się w cel domów wczasów dziecięcych, jakim jest wspieranie i uzupełnianie kształcenia, jednakże niezapewniające realizacji kształcenia w ujęciu konwencjonalnym, czyli pobytów, podczas których realizowany jest obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, nie stanowią pobytu wychowanka w domu wczasów dziecięcych.

Organ końcowo podkreślił, że obecnie domy wczasów dziecięcych nie są placówkami do których wyjeżdżają dzieci z zagrożonych ekologicznie, zanieczyszczonych terenów i pobierają naukę przez długi okres czasu (nawet do 3 miesięcy) w celu podreperowania zdrowia, tak jak w latach sześćdziesiątych czy siedemdziesiątych zeszłego stulecia. W dzisiejszej rzeczywistości placówki te faktycznie są ośrodkami kolonijnymi, realizującymi jedynie funkcje wycieczkowo-turystyczne, podczas pobytów trwających nie dłużej niż 7-14 dni, a pobieranie nauki w ich przypadku to fikcja. Żaden z tych ośrodków faktycznie nie wypełnia funkcji zapisanych w rozporządzeniu MEN, bo nie jest w stanie, co paradoksalnie podnosiły same domy wczasów dziecięcych w swoich stanowiskach zgłoszonych w 2021 roku w ramach konsultacji społecznych w toku prac nad zmianą rozporządzenia MEN.

Jak zaznaczył organ, D. "[...]" w swoim statucie w § 7 ust. 5 wskazuje: "W okresie wakacji letnich i zimowych placówka spełnia funkcję kolonijną dla dzieci w wieku 7-18 lat." Pokazuje to w sposób oczywisty, iż D. "[...]" już we własnym, podstawowym dokumencie regulującym ramy jego działania sam potwierdza brak możliwości spełniania obowiązku szkolnego/obowiązku nauki w trakcie pobytów realizowanych w okresie wakacji, a jedynie typowo wypoczynkową - kolonijną co się wiąże z wyłączeniem otrzymania na nie dotacji oświatowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje;

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl natomiast art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.) – dalej p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl art. 146 § 1 i 2 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4-4b, uchyla ten akt, interpretację, opinię zabezpieczającą, opinię, o której mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, lub odmowę wydania tych opinii, opinię w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinię zabezpieczającą w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowę wydania opinii zabezpieczającej w sprawie opodatkowania wyrównawczego albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio. W sprawach skarg na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, sąd może w wyroku uznać uprawnienie lub obowiązek wynikające z przepisów prawa.

Sąd, poddając kontroli zaskarżoną czynność organu stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności Sąd wyjaśnia, że wypłata dotacji nie jest wyłącznie czynnością techniczną przekazania fizycznego środków finansowych, a finalnym rezultatem ustalenia wysokości dotacji dla konkretnego podmiotu dokonanego na podstawie konkretnych regulacji. Czynności te zawierają element konkretyzacji normy prawnej dokonywane są w sposób władczy i jednostronny, a zatem podlegają kontroli sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. W granicach pojęcia "przekazanie dotacji" mieści się m.in. nieprzekazanie dotacji, przekazanie dotacji w zaniżonej wysokości, a także dokonanie aktualizacji dotacji. Aktualny stan prawny (art. 47 u.f.z.o.) nie pozostawia wątpliwości, że czynności dokonywane w celu ustalenia wysokości, lub przekazania dotacji oświatowej, stanowią czynności z zakresu administracji publicznej, które kontrolowane są przez sądy administracyjne. Są to czynności z zakresu administracji publicznej, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.

Sąd przyjął także, że skarga została wniesiona w terminie, w odniesieniu do dotacji za sierpień 2025 r. Zgodnie z art. 53 § 2 p.p.s.a. jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. W sprawie spór dotyczył dotacji, jaka powinna być wypłacona stronie przez organ za sierpień 2025 r. O nie wypłaceniu dotacji oświatowej za sierpień skarżący mógł dowiedzieć się najwcześniej z początkiem września bowiem w myśl art. 34 ust. 1 u.f.z.o.: dotacje, o których mowa w art. 15-21, art. 25 ust. 1-4 i 8, art. 26 ust. 1, 2 i 8, art. 28-30 oraz 31 ust. 1, są przekazywane na rachunek bankowy przedszkola, innej formy wychowania przedszkolnego, szkoły lub placówki, o której mowa w art. 2 pkt 6-8 ustawy - Prawo oświatowe, lub zespołu szkół lub placówek, w 12 częściach w terminie do ostatniego dnia każdego miesiąca. Z akt wynika, że de facto pismem z dnia 25 sierpnia 2025 r. skarżący został uprzedzony o działaniach organu, jednak dopiero 31 sierpnia 2025 r. upłynął ostateczny termin do wypłacenia dotacji. Ponieważ rozpatrywana skarga została wniesiona 29 września 2025 r., należy stwierdzić, że skarga została wniesiona w ustawowo zakreślonym terminie.

Przechodząc do merytorycznego rozpoznania skargi należy wskazać, że domy wczasów dziecięcych na podstawie art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2025 r., poz. 1043 ze zm.) - dalej u.p.o. zaliczone są do systemu oświaty.

Zgodnie z art. 29 ust. 1 u.f.z.o. niepubliczne placówki, o których mowa w art. 2 pkt 7 i 8 u.p.o., otrzymują na każdego wychowanka dotację z budżetu powiatu w wysokości równej kwocie przewidzianej na takiego wychowanka w części oświatowej subwencji ogólnej dla powiatu. W art. 29 ust 2. u.f.z.o. wskazano, że wysokość dotacji, o której mowa w ust. 1, dla niepublicznych placówek zapewniających opiekę i wychowanie uczniom w okresie pobierania nauki poza miejscem stałego zamieszkania, będących domami wczasów dziecięcych, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 123 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo oświatowe, jest ustalana jako iloczyn kwoty przewidzianej na takiego wychowanka w części oświatowej subwencji ogólnej dla powiatu oraz liczby dni pobytu tego wychowanka w tej placówce pomniejszonej o jeden dzień i podzielonej przez liczbę dni w roku budżetowym.

Zgodnie z art. 123 ust. 1 pkt 1 u.p.o. minister właściwy do spraw oświaty i wychowania określi, w drodze rozporządzenia rodzaje i szczegółowe zasady działania placówek publicznych, o których mowa w art. 2 pkt 3, 7 i 8, warunki pobytu dzieci i młodzieży w tych placówkach, a w przypadku młodzieżowych ośrodków wychowawczych - także warunki i tryb udzielania wychowankom urlopów i przepustek, warunki pobytu nieletnich matek i ich dzieci w tych ośrodkach oraz sposób dokumentowania pobytu nieletnich matek i ich dzieci w tych ośrodkach, oraz może określić wysokość i zasady odpłatności wnoszonej przez rodziców za pobyt ich dzieci w tych placówkach. Na mocy ww. upoważnienia ustawowego, szczegółowe określenie celu i zadań domów wczasów dziecięcych nastąpiło w przepisach obowiązującego w spornym okresie rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki z dnia 30 marca 2023 r. w sprawie niektórych publicznych placówek systemu oświaty (Dz. U. poz. 651).

Z treści art. § 71 ust. 1 rozporządzenia wynika, że dom wczasów dziecięcych jest placówką przeznaczoną do okresowego pobytu dzieci i młodzieży w celu organizowania i prowadzenia kształcenia dzieci i młodzieży lub wspierania i uzupełniania tego kształcenia, połączonego z jednoczesnym wspieraniem ich fizycznego i psychicznego rozwoju oraz wzmocnieniem ogólnej kondycji psychofizycznej i kształtowaniem zachowań prozdrowotnych, z wykorzystaniem lokalnych warunków klimatycznych. W § 72 pkt. 1-3 rozporządzenia wskazano, że do zadań domu wczasów dziecięcych należy w szczególności organizowanie: zajęć edukacyjnych, wychowawczych, opiekuńczych i specjalistycznych; zajęć mających na celu rozwijanie zainteresowań i uzdolnień wychowanków; aktywnych form wypoczynku.

Za wychowanków domu wczasów dziecięcych - w myśl § 73 rozporządzenia - uznaje się dzieci i młodzież przebywające w domu wczasów dziecięcych w celu, o którym mowa w § 71 ust. 1, i niekorzystający z pobytu w domu wczasów dziecięcych w ramach:

1) wypoczynku, o którym mowa w art. 92a-92t ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2022 r. poz. 2230);

2) krajoznawstwa i turystyki organizowanych przez publiczne i niepubliczne szkoły i placówki, do których uczęszczają, inne niż dom wczasów dziecięcych, w którym przebywają.

W § 77 rozporządzenia wskazano, że dom wczasów dziecięcych prowadzi działalność przez cały rok kalendarzowy. W organizacji pracy domu wczasów dziecięcych nie przewiduje się ferii szkolnych.

Sądowi znane jest stanowisko wyrażone w powołanych przez organ wyrokach w sprawach o sygn. akt: III SA/Wr 774/22, III SA/Wr 799/22 czy III SA/Wr 870/22. Po zapoznaniu się jednak z uzasadnieniami wyroków NSA sporządzonych w sprawach o sygn. akt: I GSK 1049/24 i I GSK 1034/24 - CBOSA, tut. Sąd zgodził się z zajętym w nich poglądem, zgodnie z którym prowadzenie przez D. działalności w okresie feryjnym nie wyklucza a priori możliwości dotowania D. na podstawie art. 29 ust. 1 i 2 w zw. z art. 34 ust. 2 u.f.z.o.

Należy wskazać, że z przytoczonych powyżej przepisów wynika, iż opisywana placówka działa przez okres wakacji oraz w pozostałych okresach ferii. Jednoznaczne brzmienie § 77 rozporządzenia wskazuje, że zakres działalności domów wczasów dziecięcych i wykonywanych zadań nie jest ograniczony czasowo, tj. w zależności od tego czy mamy do czynienia z feriami letnimi i zimowymi, czy z pobieraniem nauki w roku szkolnym.

Z przepisów tych wynika, że warunkiem koniecznym do przyznania dotacji oświatowej, o której mowa w cytowanych przepisach u.f.z.o., jest by w domu wczasów dziecięcych była realizowana działalność, o której mowa w § 71 ust. 1 rozporządzenia tj. aby dzieci i młodzież tam przebywające spełniały cele wskazane w tym przepisie. Celem pobytu w przedmiotowej placówce, którego spełnienie uprawnia do dotowania jest kształcenie lub wspieranie i uzupełnianie tego kształcenia, połączone z jednoczesnym wspieraniem fizycznego i psychicznego rozwoju dzieci oraz wzmocnieniem ogólnej kondycji psychofizycznej i kształtowaniem zachowań prozdrowotnych, z wykorzystaniem lokalnych warunków klimatycznych.

W kontekście zakresu działalności D. uprawniającego do wystąpienia z wnioskiem o dofinansowanie należy wyjaśnić, że w § 71 ust. 1 rozporządzenia wskazano dwa obszary zadań do realizacji: organizowanie i prowadzenie kształcenia, zaś w drugim – wspieranie i uzupełnianie tego kształcenia. Biorąc pod uwagę powyższe, w szczególności brzmienie przepisu, należy stwierdzić, że wystarczające do dotowania jest aby w D. była prowadzona jedna z ww. działalności np. zajęcia mające na celu wspieranie i uzupełnienie kształcenia. Co istotne – wspieranie i uzupełnianie kształcenia nie jest uzależnione od trwania roku szkolnego. Ograniczenie takie – na które wskazuje organ – nie wynika z przepisów prawa.

Ponieważ domy wczasów dziecięcych są placówkami, w których uczniowie mogą realizować obowiązek szkolny oraz mogą także uzupełnić swoją wiedzę poza rokiem szkolnym, oraz z żadnych przepisów nie wynika, aby uzupełnianie kształcenia mogło mieć miejsce tylko w okresie roku szkolnego, to nie zasługują zatem na uwzględnienie zarzuty i rozważania organu w zakresie obowiązującego terminarzu roku szkolnego, które mają zdaniem organu wpływ na możliwość dotowania działalności domu wczasów dziecięcych.

Należy zatem stwierdzić, że oba cele wymienione w § 71 ust. 1 rozporządzenia – tj. kształcenie i jego uzupełnianie oraz wspieranie – podlegają co do zasady dotowaniu na podstawie art. 29 ust. 1 i 2 u.f.z.o. w zw. z art. 34 ust. 2 u.f.z.o. Pogląd zgodnie z którym zasadą jest, że pobyt w D. w okresie feryjnym nie podlega dotowaniu nie zasługuje zatem na akceptację.

Pomimo, że w rozważaniach zawartych w uzasadnieniach do wyroków z dnia 6 listopada 2024 r. w sprawie o sygn. akt I GSK 1049/24 oraz z dnia 17 października 2024 r. w sprawie o sygn. akt I GSK 1034/24, NSA odnosi się do rozporządzenia z 2017 r. trzeba jednak stwierdzić, że rację ma organ podnosząc, że brzmienie wskazanego w nich § 68 ust. 1 jest identyczne w porównaniu z obecnie obowiązującym § 71 ust. 1 rozporządzenia. Należy zatem przyjąć, że pogląd NSA wyrażony w tych wyrokach jest również aktualny w odniesieniu do obecnie obowiązującego oraz dotyczącego spornego okresu rozporządzenia.

Stanowiska, iż oba cele wymienione w § 71 ust. 1 rozporządzenia podlegają dotacji w myśl art. 29 ust. 1 i 2 u.f.z.o. również w okresie feryjnym, nie neguje treść § 73 ust. 1 rozporządzenia, w którym ustawodawca uregulował status wychowanka domu wczasów dziecięcych. W przepisie tym ponadto oprócz zamieszczenia definicji wychowanka, wyłączono z dotowania okresy pobytów szczegółowo tam wymienione. Są to pobyty wypoczynku, o którym mowa w art. 92a-92t u.s.o. oraz pobyty w ramach krajoznawstwa i turystyki organizowane przez placówki tam wskazane.

Odnosząc się szczegółowo do tych wyłączeń Sąd wyjaśnia, że zgodnie z art. 92a ust. 1 u.s.o. ilekroć w art. 92b-92t i art. 96a jest mowa o wypoczynku, należy przez to rozumieć wypoczynek organizowany dla dzieci i młodzieży w celach rekreacyjnych lub regeneracji sił fizycznych i psychicznych, połączony ze szkoleniem lub pogłębianiem wiedzy, rozwijaniem zainteresowań, uzdolnień lub kompetencji społecznych dzieci i młodzieży, trwający nieprzerwanie co najmniej 2 dni, w czasie ferii letnich i zimowych oraz wiosennej i zimowej przerwy świątecznej, w kraju lub za granicą, w szczególności w formie kolonii, półkolonii, zimowiska, obozu i biwaku. W art. 92c ust. 1 u.s.o. wskazano, że organizatorami wypoczynku mogą być: 1) szkoły i placówki; 2) przedsiębiorcy wpisani do rejestru organizatorów turystyki i przedsiębiorców ułatwiających nabywanie powiązanych usług turystycznych, o którym mowa w art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 24 listopada 2017 r. o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 2211); 3) osoby fizyczne, osoby prawne i jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, inne niż wymienione w pkt 1 i 2, organizujące wypoczynek w celu: a) niezarobkowym albo b) zarobkowym, jeżeli organizowany wypoczynek nie stanowi imprezy turystycznej, o której mowa w art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 24 listopada 2017 r. o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych. Organizator wypoczynku jest obowiązany zgłosić kuratorowi oświaty właściwemu ze względu na siedzibę lub miejsce zamieszkania organizatora wypoczynku zamiar zorganizowania wypoczynku (art. 92d ust. 1 u.s.o.).

W odniesieniu do pobytów w ramach krajoznawstwa i turystyki, trzeba wyjaśnić, że szczegółowe kwestie tej materii reguluje rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 25 maja 2018 r. w sprawie warunków i sposobu organizowania przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki krajoznawstwa i turystyki (Dz. U. poz. 1055, dalej jako rozporządzenie w sprawie krajoznawstwa i turystyki. W § 3 ww. rozporządzenia wskazano, że krajoznawstwo i turystyka są organizowane w trakcie roku szkolnego, w szczególności w ramach odpowiednio zajęć dydaktyczno-wychowawczych lub opiekuńczych, z wyjątkiem okresu ferii letnich i zimowych oraz wiosennej i zimowej przerwy świątecznej. W myśl § 4 ust. 1 i 2 ww. rozporządzenia: krajoznawstwo i turystyka są organizowane w formie wycieczek przedmiotowych - inicjowanych i realizowanych przez nauczycieli w celu uzupełnienia programu wychowania przedszkolnego albo programu nauczania w ramach jednego lub kilku przedmiotów, wycieczek krajoznawczo-turystycznych o charakterze interdyscyplinarnym, w których udział nie wymaga od uczniów przygotowania kondycyjnego i umiejętności posługiwania się specjalistycznym sprzętem, organizowanych w celu nabywania wiedzy o otaczającym środowisku i umiejętności zastosowania tej wiedzy w praktyce, specjalistycznych wycieczek krajoznawczo-turystycznych, w których udział wymaga od uczniów przygotowania kondycyjnego, sprawnościowego i umiejętności posługiwania się specjalistycznym sprzętem, a program wycieczki przewiduje intensywną aktywność turystyczną, fizyczną lub długodystansowość na szlakach turystycznych. Wycieczki mogą być organizowane w kraju lub za granicą.

Powyższe pobyty – wypoczynek w rozumieniu art. art. 92a-92t u.s.o. oraz w ramach krajoznawstwa i turystyki podlegają odrębnym przepisom oraz odrębnej procedurze finansowania i dlatego zostały wyłączone z możliwości dofinansowania na podstawie przepisów rozporządzenia w zw. z art. 29 ust. 1 i 2 i 34 ust. 2 u.f.z.o. Brak tego wyłączenia spowodowałby dublowanie dofinansowania środków publicznych.

W związku z powyższym realizacja zadań D. trwa przez cały rok, nie jest ograniczona jedynie do okresu pobierania faktycznej nauki w roku szkolnym, a wpieranie i uzupełnianie kształcenia w okresie wakacyjnym również uprawnia do dotowania na podstawie art. 29 ust. 1 i 2 w zw. z art. 34 ust. 2 u.f.z.o. (zob. wyrok NSA z dnia 6 listopada 2024 r., sygn. akt I GSK 1049/24, wyrok NSA z dnia 17 października 2024 r., sygn. akt I GSK 1034/24 - CBOSA). Odmowa przyznania dotacji może zatem nastąpić wówczas, gdy organ ustali, że w odniesieniu do wychowanków wystąpiło wyłączenie, o którym mowa w § 73 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia, tj. pobyty wychowanków miały miejsce w celu zapewnienia wypoczynku, w rozumieniu art. 92a-92t u.s.o. lub w ramach krajoznawstwa i turystyki.

Pogląd, zgodnie z którym, przebywanie w okresie wakacji i ferii w domu wczasów dziecięcych jest wypoczynkiem, bez dokonywania dalszych ustaleń w tym zakresie, nie zasługuje na uwzględnienie. Jedynie bowiem w przypadku, gdy można wykazać, że spełnione są wszystkie przesłanki wskazane w art. 92a-92t u.s.o., można będzie uznać, że mamy do czynienia z "wypoczynkiem", wykluczającym uznanie, że chodzi o pobyt wychowanka w D. Pomimo stwierdzenia w odpowiedzi na skargę, że przesłanki te zostały spełnione, organ – poza wskazaniem, że dokonano stosownych zgłoszeń do Centralnej Bazy Wypoczynku MEN oraz, że posłużono się w nich określeniem "kolonie" nie odnosi się de facto do żadnych konkretnych okoliczności dotyczących przebiegu pobytów dzieci w D., programów zajęć, kadry odpowiedzialnej za opiekę i prowadzenie zajęć itp. Podobne rozważania należy odnieść do pobytów w ramach krajoznawstwa i turystyki. Zauważyć przy tym należy, że – poza wyjątkami dotyczącymi krótkotrwałych pobytów organizowanych przez organizacje pozarządowe oraz szkoły (poniżej 3 dni) żaden zorganizowany wyjazd dzieci w Polsce nie może pozostawać niezgłoszony i nie podlegać jakiejkolwiek kontroli. W sytuacji, gdy zarówno podmiot organizujący taki wyjazd, jak i dom wczasów dziecięcych zgłaszają dany pobyt (organizator – jako wypoczynek, D. – jako pobyt wychowanków) to rzeczywisty charakter tego pobytu powinien przesądzać o jego kwalifikacji. Niewystarczające jest zatem powołanie się przez organ - na potwierdzenie swojego stanowiska - jedynie na okoliczność, że dzieci i młodzież przebywające w sierpniu 2025 r. w D. "[...]" zostały zgłoszone przez organizatorów do Bazy MEN w sytuacji, gdy skarżący powołuje się z drugiej strony na dokumentację swojej placówki mającą potwierdzać realizację zadań w zakresie wspierania i uzupełniania kształcenia. Organ powinien dokonać analizy i oceny w kontekście regulacji § 73 rozporządzenia MEN oraz art. 92a-92t u.s.o. zarówno zapisów zawartych w powoływanych zgłoszeniach wypoczynku (w szczególności w części dotyczącej programu) jak i w dokumentacji placówki dotyczącej tych pobytów.

W ponownie prowadzonym postępowaniu organ uwzględni powyższe stanowisko i interpretację przepisów.

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności.

O kosztach postępowania orzeczono w oparciu o art. 200 § 1 p.p.s.a. Na zasądzone koszty składa się wpis od skargi (200 zł).