Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny, w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon po rozpoznaniu w dniu 18 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 lipca 2018 r. sygn. akt VII SA/Wa 2703/16 odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi K. K. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] września 2016 r. znak [...] w przedmiocie odmowy uzgodnienia zamierzenia budowlanego postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie, 2. przywrócić termin do wniesienia skargi kasacyjnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszwie, wyrokiem z dnia 10 października 2017 r.t oddalił skargę K. K. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] września 2016 r. Odpis ww. wyroku wraz z uzasadnieniem doręczono K. K. w dniu 18 grudnia 2017 r.

W dniu 26 stycznia 2018 r. skarżący reprezentowany przez pełnomocnika złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu wniosku podano, że w dniu 16 stycznia 2018 r., z zachowaniem ustawowego terminu, pełnomocnik skarżącego nadał w placówce pocztowej przesyłkę pocztową zawierającą skargę kasacyjną zaadresowaną "Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, VII Wydział, ul. Jasna 2/4, 00-013 Warszawa". Wskazano, że przesyłka zawierała właściwe dane adresata, jak też została dołączona do niej książka nadawcza wskazująca nadawcę, co w ocenie wnioskującego świadczy o skutecznym jej nadaniu w terminie do wniesienia skargi kasacyjnej. W dniu 23 stycznia 2018 r. pełnomocnik skarżącego podczas odbioru książek nadawczych uzyskał informację w placówce pocztowej, o faktycznym braku wysłania przedmiotowej przesyłki. Zgodnie z informacją podaną w treści wniosku, przyczyną zwrotu przez pocztę przesyłki miał być fakt jej niewłaściwego oznaczenia. Ponadto wnioskujący zakwestionował w treści wniosku przyczynę zwrotu przez pocztę przedmiotowej korespondencji, gdyż w jego ocenie przesyłka w dniu jej nadania zawierała właściwe oznaczenie. Do wniosku załączono kopię skargi do Dyrekcji Generalnej Poczty Polskiej na brak wysłania przesyłki (pismo z dnia 25 stycznia 2018 r.) wraz załącznikami (książka nadawcza z dnia 16 stycznia 2018 r. wraz z fotografią przesyłki) oraz skargę kasacyjną.

Postanowieniem z dnia 7 marca 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, odmówił przywrócenia terminu do złożenia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 10 października 2017 r.

Następnie w dniu 13 marca 2018 r. wpłynął do Sądu wniosek dowodowy w sprawie do którego załączono pismo Poczty Polskiej z dnia 28 lutego 2018 r. stanowiące zawiadomienie o sposobie rozpatrzenia skargi złożonej w związku z niedoręczeniem ww. przesyłki

Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 7 czerwca 2018 r. uchylił postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 marca 2018 r. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżone postanowienie zostało wydane przedwcześnie. NSA wskazał, że Sąd pierwszej instancji nie ocenił, czy okoliczności podane przez skarżącego stanowią uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminowi. Dodał, że Sąd pierwszej instancji winien ocenić, czy okoliczności podane przez skarżącego we wniosku oraz wynikające ze złożonej do akt sprawy dokumentacji uprawdopodobniają brak winy pełnomocnika w dochowaniu terminu do złożenia skargi kasacyjnej.

Ponownie rozpoznając wniosek Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonym postanowieniem, na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), - dalej p.p.s.a. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.

W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że nie budzi wątpliwości Sądu fakt, że strona skarżąca złożyła w urzędzie pocztowym w dniu 16 stycznia 2018 r. przesyłkę rejestrowaną zaadresowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W ocenie Sądu Wojewódzkiego strona skarżąca nie zachowała wszystkich formalności związanych z nadaniem ww. przesyłki, gdyż nie określiła danych nadawcy na kopercie przesyłki rejestrowanej zaadresowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, stąd Poczta Polska miała podstawy do zwrotu ww, przesyłki. Wnioskodawca nie wskazał przy tym by na kopercie znajdowały się pieczątki wskazujące na nadawcę (bądź napisane odręcznie dane nadawcy) i dane umowy wiążącej pełnomocnika skarżącego z Pocztą Polską. Wskazano jedynie, że dane nadawcy wynikały ze zbiorczej książki nadawczej przedłożonej razem z ww. przesyłką. Również w skardze do Poczty Polskiej (pismo z dnia 25 stycznia 2018 r.) pełnomocnik nie wskazał, by przesyłka do Sądu zaopatrzona była w dane nadawcy

Sąd podkreślił, że z pisma Poczty Polskiej z dnia 28 lutego 2018 r. wynika, iż powodem nieprzesłania do odbiorcy ww. przesyłki był "brak pieczątek", czyli danych określających nadawcę i umowę wiążącą nadawcę i Pocztę Polską. Z pisma tego wynika, że pracownik poczty w dniu 16 stycznia 2018 r. potwierdził, że w momencie dostarczenia przesyłki do nadania, przesyłka nie zawierała pieczątki nagłówkowej firmy z danymi nadawcy, czyli nie został określony nadawca oraz pieczątki o pobranej opłacie i zawartej umowie. Wskazać należy, że są to informacje pochodzące od pracownika bezpośrednio obsługującego nadawanie przesyłek w dniu 16 stycznia 2018 r. Z powyższego wynika, że bezpośrednią przyczyną zwrotu było niedopełnienie formalności związanych z nadaniem przesyłki rejestrowanej.

Sąd podkreślił, że każda przesyłka rejestrowana powinna zawierać dane nadawcy i adresata umieszczone na kopercie, czego brak było w przedmiotowej sprawie. Jest to, zdaniem Sądu, uchybienie strony skarżącej które przesądza o winie strony skarżącej w uchybieniu terminu.

K. K. pismem z dnia 23 lipca 2018 r. wniósł zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 lipca 2018 r. zarzucając naruszenie:

– art. 87 § 2 p.p.s.a. poprzez brak uwzględnienia podanych przez skarżącego okoliczności uprawdopodobniających i wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu; nadto poprzez brak uwzględnienia okoliczności, że skarżący skutecznie nadał przesyłkę w placówce pocztowej w terminie do wniesienia skargi kasacyjnej, o czym świadczy pieczęć z datą na zbiorczej liście przesyłek (16.01.2018 r.), a dodatkowo poprzez brak uwzględnienia, że koperta z nadaną przesyłką posiadała pieczęć nadawczą;

– art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i zaniechanie przez Sąd wnikliwego ustalenia przesłanek do przywrócenia skarżącemu terminu oraz odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, pomimo, że skarżący uprawdopodobnił we wniosku brak winy w niezachowaniu terminu, a nadto okoliczności niedopełnienia terminu były całkowicie niezależne od skarżącego.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek przywróci termin. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w terminie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia, uprawdopodobniając równocześnie okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a.).

Brak winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd przyjmuje obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Należy przyjąć, że trudności, przeszkody uniemożliwiające stronie dochowanie czynności nie muszą mieć charakteru zdarzeń nadzwyczajnych. Przy stosowaniu przepisów procesowych regulujących instytucję przywrócenia terminu należy mieć na uwadze ich funkcję ochronną.

Zaznaczyć również należy, że zgodnie z art. 87 § 2 p.p.s.a., we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. W orzecznictwie i piśmiennictwie przyjmuje się, że uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym wobec dowodu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Instytucja uprawdopodobnienia jest dalece mniej rygorystyczna niż udowodnienie danej okoliczności i w ujęciu praktycznym oznacza, że podmiot zobowiązany powinien jedynie w sposób wiarygodny uzasadnić okoliczności, które spowodowały niemożność dokonania czynności w terminie, bez konieczności wykazywania ich w sposób ostateczny (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R.Hauser, M.Wierzbowski, Wydawnictwo C.H.Beck Warszawa 2017, str. 515-516 i powołane tam orzeczenia sądów administracyjnych).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego argumenty strony powołane we wniosku oraz przedstawiona dokumentacja pozwalały przyjąć, że uprawdopodobniony został brak winy pełnomocnika w uchybieniu terminu przewidzianego na złożenie skargi kasacyjnej. Wbrew stanowisku Sądu Wojewódzkiego całokształt okoliczności związanych z nadaniem przesyłki przez pełnomocnika w Urzędzie Pocztowym w dniu 16 stycznia 2018 r., a następnie jej zwrotem nie dawał podstawy do kategorycznego stwierdzenia, że pełnomocnik skarżącego nie dochował wszystkich formalności związanych z nadaniem przesyłki rejestrowanej zgodnie z Regulaminem świadczenia usług pocztowych. Na uwagę zasługuje fakt, iż z odpowiedzi Poczty Polskiej na reklamację pełnomocnika skarżącego wynika, iż nadawanie pism w ramach umowy zawartej z Pocztą Polską S.A. obsługiwane jest bezkolejkowo (bez obecności klienta). Wprawdzie w piśmie tym wskazano, iż pracownik obsługujący w dniu 16 stycznia 2018 r. przesyłki wyjaśnił, iż w momencie dostarczenia przesyłki do Urzędu Pocztowego nie posiadała ona wymaganych oznaczeń, tj. pieczątki nagłówkowej firmy i pieczątki o pobranej opłacie i zawartej umowie, jednakże w piśmie tym wprost wskazuje się również, że nie jest wykluczony błąd pracownika poczty polskiej. Należy jednocześnie wskazać, iż do wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnik skarżącego kasacyjnie dołączył kopię przedmiotowej przesyłki, na której znajdują się pieczątki wskazujące na nadawcę koperty oraz o pobranej opłacie i zawartej umowie. Z kolei treść pisma Poczty Polskiej S.A. z dnia 28 lutego 2018 r. nie wyklucza takiej sytuacji, że pracownik dokonał w dniu 16 stycznia 2018 r. nieuzasadnionego zwrotu przesyłki.

W konsekwencji należało dojść do wniosku, iż został uprawdopodobniony brak winy skarżącego w nieterminowym dokonaniu czynności związanej z wniesieniem skargi kasacyjnej. Zaznaczyć należy, że zbyt formalistyczne stosowanie przepisów w zakresie przywrócenia terminu stanowiłoby nieuzasadnione ograniczenie możliwości dochodzenia przez skarżącego swych praw na drodze sądowej.

Z tych względów zasadne było uchylenie zaskarżonego postanowienia i orzeczenie o przywróceniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej na podstawie na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. i art. 86 § 1 w zw. z art. 193 p.p.s.a.