Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mirosław Wincenciak (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Piotr Korzeniowski sędzia del. WSA Arkadiusz Windak po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy [...] o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Wójtem Gminy [...] a Wojewódzkim Inspektorem Ochrony Środowiska w [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego w sprawie zmieszania odpadów postanawia oddalić wniosek.

Pismem z dnia 9 września 2025 r. Wójt Gminy [...] wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a Wojewódzkim Inspektorem Ochrony Środowiska w [...] (dalej w skrócie: "WIOŚ"), poprzez wskazanie WIOŚ jako organu właściwego do prowadzenia postępowania w przedmiocie zmieszania odpadów z działalności gospodarczej z odpadami komunalnymi, tj. o naruszenie art. 194 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1587 ze zm., dalej w skrócie: "u.o."). Ponadto, w ocenie Wójta, WIOŚ jest właściwy do podjęcia działań na podstawie art. 293 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t.j.: Dz. U. z 2025 r, poz. 647, dalej w skrócie: "p.o.ś.") i nałożenia odpowiednich kar za te naruszenia. W uzasadnieniu wniosku Wójt Gminy [...] wskazał, że pomiędzy organami była prowadzona wymiana korespondencji: według WIOŚ w sprawie ma zastosowanie przepis art. 3 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j.: Dz.U. z 2025 r., poz. 733), bowiem gminy prowadzą w postaci elektronicznej ewidencję umów zawartych na odbieranie odpadów komunalnych, zaś zdaniem Wójta, w sprawie ma jednak zastosowanie przepis art. 194 ust. 1 w zw. z art. 196 u.o. oraz art. 293 p.o.ś.

W odpowiedzi na wniosek WIOŚ podniósł, że nie jest organem właściwym w sprawie. Wyjaśnił, że według art. 194 ust. 1 u.o. WIOŚ wymierza administracyjną karę pieniężną za mieszanie odpadów niebezpiecznych z odpadami innymi niż niebezpieczne. Ustawa ta nie przewiduje natomiast sankcji za mieszanie odpadów innych niż niebezpieczne. Odnosząc się do treści art. 293 p.o.ś. wskazał również, że mieszanie odpadów komunalnych z innymi odpadami nie jest składowaniem odpadów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej w skrócie: "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Sporem o właściwość lub sporem kompetencyjnym, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a. i art. 22 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.), jest obiektywnie istniejąca sytuacja prawna, w której zachodzi rozbieżność poglądów między organami administracji publicznej co do zakresu ich działania, w tym przede wszystkim co do upoważnienia do rozpatrzenia i rozstrzygnięcia tej samej sprawy administracyjnej, przy czym o tożsamości sprawy można mówić wówczas, gdy mamy do czynienia z identycznością jej podmiotów, przedmiotu (czyli węzła praw i obowiązków) oraz podstawy prawnej i faktycznej (por. K. Defecińska, Spory o właściwość, Sam. Ter. 2000, nr 7–8, s. 101–102; postanowienie Kolegium Kompetencyjnego przy Sądzie Najwyższym z dnia 25 lipca 1996 r., III PO 9/96, OSNC 1997, nr 4, poz. 58, i postanowienie NSA z dnia 10 marca 2006 r., sygn. akt II OW 84/05, LEX nr 198370). Jednocześnie przyjmuje się, że spory o wykładnię prawa prowadzone między organami administracji publicznej w oderwaniu od konkretnej sprawy administracyjnej nie mają charakteru sporu kompetencyjnego. Spór ma zatem miejsce wówczas, gdy istnieje pomiędzy organami rozbieżność stanowisk co do zakresu ich kompetencji w odniesieniu do konkretnej, tej samej, sprawy administracyjnej, nie ma zaś sporu co do stanu faktycznego i stanu prawnego sprawy (por. postanowienia NSA z dnia: 10 marca 2006 r., sygn. akt II OW 84/05, LEX nr 198370 oraz 7 lipca 2009 r., sygn. akt II GW 2/09, LEX nr 552780). Przepis art. 4 p.p.s.a. dotyczy sytuacji, kiedy między organami administracji publicznej zachodzi rozbieżność poglądów co do ich upoważnienia do rozpatrzenia i rozstrzygnięcia tej samej sprawy administracyjnej. Chodzi więc nie o każdą sprawę, którą uprawniony jest załatwić organ administracji publicznej, ale wyłącznie o indywidualną sprawę administracyjną należącą do jego właściwości. Ponadto, istotne dla powstania sporu kompetencyjnego jest istnienie toczącego się postępowania administracyjnego, na tle którego powstał dany spór lub zostało złożone podanie o wszczęcia postępowania. W przypadku sporów negatywnych postępowanie powinno być wszczęte przez wniosek uprawnionej strony bądź innego podmiotu, który przypisuje sobie taką cechę. Sytuacja taka zachodzi również wówczas, gdy organ dokona wszczęcia postępowania z urzędu, a następnie powziąwszy wątpliwości co do swojej właściwości, wda się w spór kompetencyjny z innym organem. Spór, według powołanego rozumienia tego pojęcia, nie będzie miał natomiast miejsca, gdy nie toczy się jeszcze postępowanie administracyjne.

Z przesłanych do NSA akt nie wynika, że w sprawie zostało wszczęte z urzędu postępowanie administracyjne. Ponadto spór pomiędzy organami dotyczy również podstawy prawnej podjęcia działania – organy podają odmienne przepisy materialne i kompetencyjne.

Z przedstawionych względów Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł uwzględnić wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego i na podstawie art. 151 w zw. z art. 15 § 2 i art. 64 § 3 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.