Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Wincenciak po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 grudnia 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 1448/20 o odrzuceniu skargi M.S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia uchylić zaskarżone postanowienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 16 grudnia 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 1448/20 odrzucił skargę M.S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania.

W uzasadnieniu postanowienia podał, że pismem z dnia 22 czerwca 2020 r. M.S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na w/w postanowienie. Pismem z dnia 12 sierpnia 2020 r. wezwano skarżącą do uzupełnienia braku formalnego skargi, w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia, poprzez wskazanie numeru PESEL. Pismem z dnia 17 sierpnia 2020 r., wniesionym w formie dokumentu elektronicznego, skarżąca podała numer PESEL. Ponieważ pismo to nie zostało podpisane, pismem z dnia 26 sierpnia 2020 r., doręczonym w dniu 31 sierpnia 2020 r., ponownie wezwano skarżącą do wskazania numeru PESEL, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, pismem z dnia 6 września 2020 r., nadanym w placówce pocztowej w dniu 8 września 2020 r., skarżąca ponownie podała swój numer PESEL.

Sąd pierwszej instancji uznał, iż skoro wezwanie z dnia 26 sierpnia 2020 r. zostało doręczone skarżącej w dniu 31 sierpnia 2020 r., to termin na uzupełnienie braku formalnego skargi upływał z dniem 7 września 2020 r. Przesyłka zawierająca uzupełnienie braku formalnego została tymczasem nadana w placówce pocztowej w dniu 8 września 2020 r., a zatem z uchybieniem terminu.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej w skrócie "p.p.s.a."), orzekł, jak w sentencji postanowienia.

W piśmie z dnia 10 lutego 2021 r. M.S. wyraziła niezadowolenie z zajętego przez Sąd pierwszej instancji stanowiska.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 25 lutego 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 1448/20 odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego w sprawie ze skargi M.S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania, wskazując, iż skarżąca nie uprawdopodobniła braku zawinienia w uchybieniu terminu.

Na skutek zażalenia M.S. na w/w postanowienie z dnia 25 lutego 2021 r. sprawę rozpoznawał Naczelny Sąd Administracyjny, który postanowieniem z dnia 5 października 2021 r. sygn. akt I OZ 312/21 uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Wskazał, że w terminie otwartym do złożenia zażalenia na postanowienie z dnia 16 grudnia 2020 r. o odrzuceniu skargi, skarżąca nadała do Sądu pierwszej instancji pismo z dnia 10 lutego 2021 r., które nie zostało opatrzone żadnym tytułem, a w jego treści wskazano na dwie kwestie. Po pierwsze, poczyniono zastrzeżenia co do prawidłowości doręczenia drugiego wezwania o podanie nr PESEL. Po drugie, stwierdzono, że zaistniała sytuacja jest podstawą do przywrócenia terminu. Skarżąca prowadzi sprawę samodzielnie i nie jest reprezentowana przez fachowego pełnomocnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie potraktował pismo z dnia 10 lutego 2021 r. jako wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi. Tymczasem – w ocenie NSA – winien był powziąć wątpliwości co do intencji skarżącej, bowiem treść przedmiotowego pisma sugeruje, że oprócz wniosku o przywrócenie terminu, jest w nim immanentnie zawarte zażalenie na postanowienie z dnia 16 grudnia 2020 r. o odrzuceniu skargi. W orzecznictwie i w doktrynie utrwalony jest pogląd, że wniosek o przywrócenie terminu oraz zażalenie na odrzucenie pisma z powodu uchybienia terminu wyłączają się wzajemnie. Sąd pierwszej instancji winien był zatem wezwać skarżącą do sprecyzowania pisma z dnia 10 lutego 2021 r. Gdyby skarżąca potwierdziła, że pismo to należy potraktować również jako zażalenie na postanowienie z dnia 16 grudnia 2020 r., to należałoby w pierwszej kolejności nadać bieg temu zażaleniu, a dopiero następnie rozpatrzyć wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi. Sąd przedwcześnie rozpatrzył zatem wniosek o przywrócenie terminu.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził ponadto, że w aktach administracyjnych znanych Sądowi pierwszej instancji (art. 133 § 1 w zw. z art. 166 p.p.s.a.) znajduje się numer PESEL skarżącej, tożsamy z numerem PESEL wskazanym w oświadczeniu wiedzy (k. 11 akt sądowych) oraz w piśmie z dnia 6 września 2020 r. (k. 22 akt sądowych). Nie ma też żadnych wątpliwości że skarżąca jest tą samą osobą, co w postępowaniu administracyjnym (k. 1.1, 2, 4, 8.1-8.3, 9, 12, 13.2, 17 akt administracyjnych; k. 14-16 akt sądowych). Pismo procesowe strony winno spełniać określone warunki formalne, bez których nie można mu nadać prawidłowego biegu. Wymogi formalne składanych pism uregulowane zostały w art. 46 p.p.s.a. Zgodnie z art. 46 § 2 pkt 1 lit. b in principio ppsa, poza elementami wymienionymi w § 1 tego przepisu, pismo strony powinno ponadto zawierać, w przypadku, gdy jest pierwszym pismem w sprawie – numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną. W sytuacji, gdy brak jest jednego z elementów pisma wymienionych w art. 46 p.p.s.a., obowiązkiem sądu, zgodnie z art. 49 § 1 p.p.s.a., jest wezwanie strony do uzupełnienia lub poprawienia pisma w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Takim przepisem szczególnym jest art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., stosownie do którego sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie jej braków formalnych. Powyższy obowiązek wprowadzono na mocy art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 934). Jak wynika z uzasadnienia projektu w/w ustawy (Sejm RP VIII Kadencji, nr druku 3260) wymóg wskazania numeru PESEL ma na celu zapewnić lepszą identyfikację stron lub innych uczestników postępowania sądowoadministracyjnego. NSA stwierdził, że brak wskazania numeru PESEL w skardze nie uniemożliwiał nadania biegu skardze.

Wobec powyższego, na skutek zarządzenia Przewodniczącej Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżąca została wezwana do sprecyzowania swojego pisma z dnia 10 lutego 2021 r., poprzez wskazanie, czy stanowi ono zażalenie na postanowienie z dnia 16 grudnia 2020 r., czy też wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi – w terminie 7 dni pod rygorem uznania, że stanowi ono w/w zażalenie.

W odpowiedzi na wezwanie Sądu, skarżąca w piśmie z dnia 2 listopada 2021 r. wskazała, że jej pismo dotyczy zażalenia na postanowienie z dnia 16 grudnia 2020 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 57 § 1 p.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Pismo procesowe strony powinno spełniać określone warunki formalne, bez których nie można mu nadać prawidłowego biegu. Wymogi formalne składanych pism zostały uregulowane w art. 46 p.p.s.a. Stosownie do treści art. 46 § 2 pkt 1 lit. b p.p.s.a., poza elementami wymienionymi w § 1 tego przepisu pismo strony powinno ponadto zawierać, w przypadku, gdy jest pierwszym pismem w sprawie – numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną, oraz numer PESEL jej przedstawiciela ustawowego, jeżeli są obowiązani do jego posiadania albo posiadają go, nie mając takiego obowiązku.

W sytuacji, gdy brak jest jednego z elementów pisma wymienionych w art. 46 p.p.s.a., to zgodnie z art. 49 § 1 p.p.s.a., obowiązkiem sądu, jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, jest wezwanie strony do uzupełnienia lub poprawienia pisma w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Takim przepisem szczególnym jest przepis art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że sąd odrzuca skargę, jeżeli w wyznaczonym terminie nie uzupełniono jej braków formalnych.

Powyższe przepisy mają charakter bezwzględnie obowiązujący, a zatem w przypadku nieuzupełnienia przez stronę skarżącą braków formalnych skargi w wyznaczonym terminie, sąd zobowiązany jest do odrzucenia skargi.

W okolicznościach tej sprawy należy jednak zauważyć, iż Naczelny Sąd Administracyjny w w/w postanowieniu z dnia 5 października 2021 r. sygn. akt I OZ 312/21 stwierdził, że brak wskazania przez M.S. w jej skardze z dnia 22 czerwca 2020 r. numeru PESEL – nie uniemożliwiał nadania biegu skardze.

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, na podstawie art. 170 p.p.s.a., jest powyższym poglądem związany. W konsekwencji uznać należy, iż Sąd pierwszej instancji nie miał podstaw do wzywania skarżącej do uzupełnienia braku formalnego skargi, bowiem – z uwagi na okoliczności szczegółowo opisane w uzasadnieniu postanowienia z dnia 5 października 2021 r. sygn. akt I OZ 312/21 – stwierdzony brak nie uniemożliwiał nadania biegu skardze, a zatem nie był brakiem formalnym w rozumieniu art. 49 § 1 i art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Odrzucenie skargi na podstawie w/w przepisów było zatem nieuprawnione.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia.