V SA/Wa 2490/23 - Wyrok

Data orzeczenia	2024-07-23	
Data wpływu	2023-11-20	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie	
Sędziowie	Beata Blankiewicz-Wóltańska /przewodniczący sprawozdawca/
Konrad Łukaszewicz
Paweł Gorajewski	
Symbol z opisem	6049 Inne o symbolu podstawowym 604	
Hasła tematyczne	Inne	
Skarżony organ	Minister Finansów	
Treść wyniku	Oddalono skargę	
Powołane przepisy	Dz.U. 2024 nr 0 poz 935; art. 151; Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska (spr.), Sędzia WSA - Konrad Łukaszewicz, Asesor WSA - Paweł Gorajewski, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 23 lipca 2024r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Ministra Finansów z dnia 8 września 2023 r. nr IF13.724.1.2023 w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę.	
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi [...] (dalej jako: "Strona", "Skarżący", "Kontrolowany" lub "Spółka") jest decyzja Ministra Finansów (dalej jako: "Minister", "Organ" lub "Organ odwoławczym") z dnia 8 września 2023 r. nr IF13.724.1.2023 - utrzymująca w mocy decyzję Generalnego Inspektora Informacji Finansowej (zwanego dalej "GIIF", "Organem I instancji" lub "Generalnym Inspektorem"), z dnia 28 listopada 2022 r. nr IF13.723.5.2022 - nakładającą karę administracyjną w postaci kary pieniężnej w wysokości 1.500,00 zł, za niedopełnienie obowiązku zapewnienia udziału osób wykonujących obowiązki związane z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu w programach szkoleniowych.

Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniach od 20 listopada 2020 r. do 14 maja 2020 r. Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] (zwany dalej "Organem kontrolnym") zrealizował kontrolę celno-skarbową wypełniania przez podmiot [...], obowiązków z zakresu przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu za okres od dnia 01 stycznia 2020 r. do dnia 30 września 2020 r. w ośrodku gier Kasyno [...] przy al. [...].

Rezultatem kontroli pracowników było stwierdzenie przez kontrolerów w protokole kontroli celno-skarbowej z dnia 14 maja 2021 r., że Strona nie dopełniła kilku obowiązków wynikających z ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, w tym obowiązku z art. 52 ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu z dnia 1 marca 2018 r. (Dz.U. z 2023 r. poz. 1124 ze zm., zwanej dalej "ustawą") w zakresie zapewnienia udziału osób wykonujących obowiązki związane z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu w programach szkoleniowych dotyczących realizacji tych obowiązków, uwzględniających zagadnienia związane z ochroną danych osobowych.

Na podstawie zebranego materiału dowodowego oraz ustaleń dokonanych przez kontrolujących, Generalny Inspektor Informacji Finansowej wszczął z urzędu postępowanie administracyjne, które zakończyło się decyzją z dnia 28 listopada 2022 r.

W decyzji tej GIIF nałożył na Stronę karę administracyjną w kwocie 1.500,00 zł za niedopełnienie obowiązków z art 52 ustawy.

Od powyższej decyzji Strona złożyła odwołanie do Ministra Finansów, w którym zaskarżyła ją w całości i wniosła o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania organu I instancji ewentualnie odstąpienie od wymierzenia kary administracyjnej na zasadzie art. 150 ust. 5 ustawy.

Minister Finansów, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu zawartych w odwołaniu zarzutów oraz analizie całego materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, postanowił utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję Generalnego Inspektora Informacji Finansowej.

Minister na podstawie załączonych zaświadczeń o przeprowadzeniu szkolenia z zakresu przeciwdziałania praniu pieniędzy (dalej również zwanego "AML") zawierającymi listy przeszkolonych pracowników kasyna oraz pozostałych dowodów uznał, że naruszenie obowiązku szkoleniowego 10 z 45 czynnych pracowników kasyna (około 22,22%) jest naruszeniem o dużej wadze. Zdaniem Ministra jedynie przeszkoleni pracownicy są w stanie realizować obowiązki ustawowe i przeciwdziałać ryzyku prania pieniędzy przez klientów, z którymi mają kontakt na co dzień. Minister stwierdził, że Kasyno jest podmiotem szczególnie narażonym na pranie pieniędzy, a uchybienie Strony jest zbyt poważne, by uznać je za nieistotne. Bez znaczenia dla faktu zaistnienia naruszenia braku szkoleń uznano to, czy i kiedy Strona ostatecznie przeprowadziła szkolenia. W postępowaniu ustalono, że w okresie kontrolowanym wskazani w protokole kontroli pracownicy byli zatrudnieni, a jednocześnie nie byli przeszkoleni. Z materiału dowodowego postępowania administracyjnego wynikało ponadto, że w przypadku 6 pracowników Strona nie tylko nie przeszkoliła ich do końca okresu kontrolowanego (do 30 września 2020 r.), ale nie zrobiła tego jeszcze przez kolejne 4 miesiące (przeszkolono ich dopiero 10 lutego 2021 r.).

Minister, w przeciwieństwie do GIIF, uznał, że Strona udowodniła przeprowadzenie szkoleń dla 35 czynnych pracowników. Minister stwierdził natomiast, że Spółka nie przedłożyła jakichkolwiek dowodów, że 10 pracowników wymienionych w tabeli nr 1 decyzji Organu odwoławczego zostało przeszkolonych z realizacji obowiązków związanych z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, uwzględniających zagadnienia związane z ochroną danych osobowych.

Na decyzję Ministra Finansów z dnia 8 września 2023 r. Strona skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie w całości oraz uchylenie poprzedzającej je decyzji Generalnego Inspektora Informacji Finansowej z dnia 28 listopada 2022 r. i umorzenie postępowania co do nałożenia kary na Skarżącą. Wniesiono również o zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzucono:

1) naruszenie przepisów postępowania które miały wpływ na wynik sprawy, tj.:

a. art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. - poprzez utrzymanie w mocy decyzji Generalnego Inspektora Informacji Finansowej, pomimo, że ta decyzja naruszała przepisy prawa,

b. art. 138 § 1 pkt. 2 k.p.a. - poprzez nieuchylenie Decyzji I instancji, pomimo tego, że została ona wydana z naruszeniem prawa,

c. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. - poprzez dokonanie niepełnej i sprzecznej z zasadami logiki oraz doświadczenia życiowego oceny materiału dowodowego, w szczególności brak wzięcia pod uwagę dziesięciu oświadczeń pracowników o zapoznaniu się z zakresem obowiązków związanych z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu jako dowodu na to, że pracownikom tym zapewniono udział w programach szkoleniowych, o których mowa w art. 52 ustawy AML,

d. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. - poprzez pominięcie zaświadczenia o odbyciu szkolenia przez [...] w kwietniu 2021 r. przy ustalaniu zakresu materiału dowodowego,

e. art. 7 w zw. z art. 75 k.p.a. - poprzez brak uznania, że oświadczenia pracowników o zapoznaniu się z zakresem obowiązków związanych z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu nie stanowią dowodu na to, że osoby te zostały przeszkolone w tym zakresie,

f. art. 7 w zw. z art. 86 k.p.a. - poprzez brak przesłuchania Skarżącej lub osób uczestniczących w szkoleniach co do okoliczności budzących wątpliwości (charakter oświadczeń o zapoznaniu się z zakresem obowiązków wynikających z ustawy AML, okoliczności, w których te oświadczenia zostały złożone), w sytuacji, gdy było to niezbędne do ustalenia stanu faktycznego sprawy,

g. art. 7 w zw. z art. 8 § 1 w zw. z art. 81 k.p.a. - poprzez niepodejmowanie czynności, mających na celu wyjaśnienie wątpliwości co do charakteru oświadczeń o zapoznaniu się z zakresem obowiązków wynikających z ustawy AML przez pracowników Skarżącej i okoliczności, w jakich te oświadczenia zostały złożone,

h. art. 7a k.p.a. - poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości co do wykonania przez Skarżącą obowiązku z art. 52 k.p.a. na niekorzyść Skarżącej i obciążenie Skarżącej karą za niewywiązanie się z tego obowiązku, pomimo braku jednoznacznych dowodów, że Skarżąca naruszyła ten obowiązek,

i. art. 9 w zw. z art. 10 § 1 w zw. z art. 11 k.p.a. - poprzez brak zwrócenia uwagi Skarżącej w toku postępowania na braki w materiale dowodowym dotyczącym konkretnych osób, którym w ocenie Organu nie zapewniono udziału w programach szkoleniowych,

- skutkiem ww. naruszeń przepisów postępowania były błędne ustalenia faktyczne polegające na nieprawidłowym przyjęciu, że Skarżąca nie zapewniła udziału w programach szkoleniowych, o których mowa w art. 52 ustawy AML pracownikom [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] w okresie kontroli - podczas gdy wszyscy ci pracownicy zostali przeszkoleni przez dyrektora kasyna [...] z zakresu ich obowiązków wynikających z ustawy AML w lipcu i w sierpniu 2020 r., czyli niezwłocznie po ich przyjęciu do pracy,

2) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

a. art. 52 ustawy AML, poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że przepis ten ustanawia nie tylko obowiązek zapewnienia udziału pracowników w programach szkoleniowych ale również obowiązek przeprowadzenia i udokumentowania tych szkoleń w określony sposób, podczas gdy obowiązek określony w tym przepisie zostanie wykonany, gdy instytucja obowiązana przeprowadzi szkolenie, niezależnie od tego w jaki sposób to szkolenie będzie przeprowadzone takie szkolenie oraz czy - albo w jaki sposób - ten fakt zostanie udokumentowany,

b. art. 147 pkt. 9 ustawy AML - poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że przepis ten upoważnia Organ do nałożenia kary administracyjnej na instytucję obowiązaną za przeprowadzenie i udokumentowanie szkolenia w innej formie niż oczekiwałby tego Organ - podczas gdy nałożenie kary administracyjnej na podstawie tego przepisu jest możliwe wyłącznie w przypadku gdy instytucja obowiązana zaniecha zapewnienia pracownikom udziału w programach szkoleniowych, albo wykona obowiązek zapewnienia udziału pracownikom w programach szkoleniowych w sposób naruszający ustawę AML tak dalece, że będzie to prowadzić do takiego stanu, jakby pracownik nie brał udziału w programie szkoleniowym.

W obszernym stanowisku Strona skarżąca uzasadniła swoje zarzuty.

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest bezzasadna.

Na wstępie wskazać należy, że granicę sądowoadministracyjnej kontroli decyzji administracyjnej (postanowienia) wyznacza wyłącznie kryterium legalności rozumiane jako zgodność z powszechnie obowiązującym prawem, o czym stanowi art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) i tylko naruszenie tego prawa w procesie wydawania zaskarżonej decyzji (postanowienia) uzasadnia jej uchylenie, czyli wycofanie z obrotu prawnego. Uchylenie decyzji administracyjnej (postanowienia), względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a).

Wyrok został wydany zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 120 p.p.s.a., według których to przepisów jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Mając na uwadze powyższe, na tej właśnie podstawie, sąd rozpoznał skargę w trybie uproszczonym.

W pierwszej kolejności Sąd stwierdza, że stan faktyczny sprawy przyjęty przez Ministra Finansów, przedstawiony w części historycznej uzasadnienia, uznaje za ustalony prawidłowo i przyjmuje go za podstawę oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności z przepisami wyżej wskazanej ustawy p.p.s.a., oraz ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 z p.zm.; obecnie Dz. U. z 2023 r., poz. 775; dalej: k.p.a.), jak i z pozostałymi normami prawa materialnego mającymi zastosowanie w sprawie, w tym ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu (Dz. U. z 2022 r. poz. 593, z p. zm.; dalej ustawa, p.p.p.f.t.) - Sąd uznał, iż rozstrzygnięcie to zostało wydane prawidłowo, a tym samym skarga podlega oddaleniu.

W powyższym kontekście - stosownie do treści art. 145 § 1 p.p.s.a. - należy zwrócić uwagę, iż nie każdy akt administracyjny, który dotknięty jest wadliwością automatycznie zostanie przez Sąd usunięty z obrotu prawnego. Ustawodawca bowiem przyjął, iż Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie (w całości lub w części) może tak orzec, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy;

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy;

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd ponadto stwierdza nieważność aktu administracyjnego (w całości lub w części), jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach. Orzeka także wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub w innych ustawach.

Reasumując należy stwierdzić, iż uchylenie aktu administracyjnego z racji naruszenia prawa materialnego uzasadnione będzie wtedy, gdy - w wypadku prawidłowego zastosowania tych norm - rozstrzygnięcie byłoby inne. Zaznaczyć trzeba, że naruszenie prawa nie powoduje uchylenia aktu administracyjnego, gdy wystąpi w postaci rażącej, albowiem wówczas stwierdza się nieważność decyzji lub postanowienia. Wreszcie "inne naruszenie przepisów postępowania" skutkuje uchyleniem aktu administracyjnego, o ile uchylenie to mogło mieć (a więc wcale nie musiało mieć) wpływu na wynik sprawy.

Podkreślenia wymaga również to, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, jednakże w mocy art. 134 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną.

Przechodząc do merytorycznego rozpatrzenia sprawy należy zwrócić uwagę, że w myśl art. 52 ust. 1 instytucje obowiązane zapewniają udział osób wykonujących obowiązki związane z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu w programach szkoleniowych dotyczących realizacji tych obowiązków, uwzględniających zagadnienia związane z ochroną danych osobowych.

Jednocześnie ust. 2 ustawy określa, że programy szkoleniowe, o których mowa w ust. 1, powinny uwzględniać charakter, rodzaj i rozmiar działalności prowadzonej przez instytucję obowiązaną oraz zapewniać aktualną wiedzę w zakresie realizacji obowiązków instytucji obowiązanej, w szczególności obowiązków, o których mowa w art. 74 ust. 1, art. 86 ust. 1 i art. 89 ust. 1.

W ocenie Sądu należy przyznać rację Organowi orzekającemu w sprawie, iż oświadczenia, jakie składali pracownicy Strony skarżącej są jedynie dowodem na zapoznanie się pracownika dokumentem sporządzonym z pracodawcą, jednakże nie stanowią dowodu, że osoba taka brała udział w programie szkoleniowym z zakresu przeciwdziałania praniu pieniędzy. Udział w szkoleniu winien być udokumentowany innymi dowodami: programem szkolenia, listą obecności, wskazaniem osób prowadzących szkolenie, zaświadczeniem o ukończeniu szkolenia itd.

Z tych też względów zasadnym było stanowisko Organu, iż nie jest dopuszczalne dowodzenie odbycia szkolenia przez pracowników Skarżącej innymi dowodami, np. oświadczeniem dyrektora kasyna z 13 października 2023 r., szczególnie – jak to zresztą podkreślił Minister – zostało ono złożone po upływie ponad trzech lat od faktu, które miało poświadczać. Organ stwierdził, że kontrola realizacji obowiązków AML/CFT w przedmiotowej sprawie została przeprowadzona w dniach od 20 listopada 2020 r. do 14 maja 2020 r., natomiast decyzja Ministra Finansów nakładająca karę pieniężną za uchybienie realizacji ustawowych obowiązków została wydana w dniu 8 września 2023 r. W ocenie Sądu takim dowodem nie mogą być też przesłuchania świadków, o które Strona wnioskowała.

Należy też podkreślić, że Minister - w przeciwieństwie do GIIF - uznał, że Strona udowodniła przeprowadzenie szkoleń dla 35 czynnych pracowników, uznając jednocześnie, że Strona skarżąca nie przedłożyła jakichkolwiek dowodów, że 10 pracowników wymienionych w tabeli nr 1 decyzji Organu odwoławczego zostało przeszkolonych z realizacji obowiązków związanych z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, uwzględniających zagadnienia związane z ochroną danych osobowych.

W ocenie Sądu podpisanie oświadczenia w takim kształcie, jak to przedstawiła Skarżąca, nie spełniają celów ustawy i nie mogą stanowić poświadczenia ukończenia szkolenia przewidzianego przepisami p.p.p.f.t.

W odniesieniu zaś do art. 147 pkt. 9 ustawy należy wskazać, że stanowi on wyraźnie, iż instytucja obowiązana (tu: Skarżąca), która nie dopełnia obowiązku zapewnienia udziału osób wykonujących obowiązki związane z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu w programach szkoleniowych, o którym mowa w art. 52, podlega karze administracyjnej. Tym samym w przypadku stwierdzenia braku szkoleń określonych w art. 52 ustawy, przepis art. 147 nakłada na organ obowiązek orzeczenia kary, gdyż nie zawiera możliwości uznania administracyjnego w tym zakresie.

Z tych też względów Sąd uznał, iż Minister Finansów działał zgodnie z przepisami p.p.p.f.t., w tym wskazanymi w skardze.

W świetle przywołanych okoliczności Sąd nie stwierdził również żadnego innego naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, jak też przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na jej wynik albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności.

Trzeba mieć też na uwadze, że skarga i zawarte w niej twierdzenia stanowią w istocie wyłącznie polemikę z tak dokonaną oceną, jednakże przez sam fakt niezgadzania się z nią przez Stronę skarżącą nie można wysnuć wniosku o istotnym naruszeniu przez organy przepisów procesowych w rozważanym obecnie zakresie.

Organy - wbrew zarzutom skargi - prawidłowo dokonały interpretacji przywołanych przepisów.

Jak już bowiem wskazano, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt organu administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że został on wydany z naruszeniem przepisu prawa materialnego wpływającym na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 litera a-c p.p.s.a.).

Przez możliwość istotnego wpływania na wynik sprawy należy rozumieć prawdopodobieństwo oddziaływania naruszeń prawa materialnego czy procesowego na treść decyzji, a więc ukształtowanych w niej stosunków administracyjnoprawnych materialnych lub procesowych. Sąd, uchylając z tych powodów decyzję, musi zatem wykazać, że gdyby nie doszło do stwierdzonego w postępowaniu sądowym naruszenia przepisów postępowania, to rozstrzygnięcie sprawy najprawdopodobniej mogłoby być inne (patrz: wyrok NSA z 19 października 2011 r., sygn. akt I OSK 915/11; dostępny tamże).

Dlatego też zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. i uchylenie decyzji (postanowienia) może nastąpić jedynie wówczas, gdy stwierdzone naruszenie przepisów miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w takim wypadku rzeczą Sądu jest wykazanie, że uchybienie przepisom prawa przez organ orzekający było tak istotne, że przy poprawnym ich zastosowaniu brzmienie osnowy decyzji (postanowienia) byłoby lub mogłoby być inne.

Mając powyższe na względzie, należy stwierdzić, że zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i skarga podlega oddaleniu jako niezasadna.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.