Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Sędzia NSA Marek Kołaczek, , , po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku M. J. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, zawartego w skardze kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 sierpnia 2018 r. sygn. akt III SA/Wa 3243/17 w sprawie ze skargi M.J. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 19 lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za lipiec 2014 r. postanawia wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji.

Wyrokiem z 24 sierpnia 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 3243/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. J. (zwanego dalej: "podatnikiem" lub "skarżącym") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 19 lipca 2017 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za lipiec 2014 r.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku, złożonej przez działającego w imieniu strony skarżącej pełnomocnika, sformułowano wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Podniesiono w nim, że skarżący prowadził działalność gospodarczą polegającą na sprzedaży hurtowej komputerów, urządzeń peryferyjnych i oprogramowania. W związku z zadłużeniem podatkowym od 1 grudnia r. skarżący nie prowadzi działalności. W listopadzie oraz w grudniu 2017 r. na rachunki bankowe prowadzone dla skarżącego zostały założone blokady (zajęcia). Spowodowało to zaprzestanie prowadzenia działalności przez skarżącego jak i spowodowało trudności z bieżącym regulowaniem zobowiązań. Od 9 listopada 2016 r. małżonka skarżącego również nie prowadzi działalności ze względu na postępowanie egzekucyjne zmierzające do wyegzekwowania kwoty wynikającej z decyzji. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] w maju 2017 r. zajął prowadzone dla niej rachunki bankowe. Następnie wyjaśniono, że skarżący nie posiada środków pozwalających ani na spłatę zobowiązań, ani na prowadzenie bieżącej działalności (regulowanie kosztów jej prowadzenia), ani na bieżące utrzymanie rodziny. Nie posiada też majątku, który mógłby sprzedać i uzyskać w ten sposób środki finansowe. Na utrzymaniu skarżącego pozostaje dwójka dzieci (syn lat 10 oraz córka lat 4). Łączny dochód rodziny wynosi 3.620 zł (umowa o pracę skarżącego na kwotę 1.560 zł, umowa o pracę małżonki skarżącego 1.560 zł, 500 zł z programu rządowego "500+"). Dochód na 1 członka rodziny skarżącego wynosi 905 zł. Skarżący wraz z żoną (współwłasność) posiada nieduże mieszkanie o powierzchni 35 m kw., które jest obciążone hipoteką na rzecz banku. Aktualnie, przez wzgląd na sytuację rodzinną, jest zamieszkiwane przez skarżącego. Rodzina skarżącego, która pozostaje na jego utrzymaniu, mieszka w wynajmowanym mieszkaniu, którego czynsz opiewa łącznie na 3.300 zł. Skarżący nie ma żadnych wierzytelności, których odzyskanie mogłoby polepszyć jego kondycję finansową, nie ma też żadnych ruchomości, które mógłby sprzedać (posiadane mieszkanie jest obciążone kredytem w CHF i nie może być sprzedane. Zwłaszcza, że przy aktualnym kursie waluty skarżący musiałby spłacić kredyt w wysokości wyższej niż zaciągnięty kredyt i dopłacić jeszcze ok. 120.000 zł). Skarżący posiada jedynie 50, 05% udziałów w W. Sp. z o.o. oraz 9% udziałów w P. sp. z o.o. Nie uzyskuje żadnych przychodów z tych spółek. Skarżący nie zna nikogo kto byłby zainteresowany nabyciem udziałów w tych spółkach, w związku z czym zbycie udziałów w celu uzyskania środków jest aktualnie niewykonalne.

Pełnomocnik strony wskazał, że bez wstrzymania wykonania decyzji skarżący będzie miał poważne trudności z podstawowym utrzymaniem rodziny. Na tą chwilę, ze względu na prowadzone postępowanie egzekucyjne, kwota wynagrodzenia przekraczająca 2.000 zł podlega zajęciu na rzecz organu podatkowego. Stąd wstrzymanie wykonania decyzji umożliwi skarżącemu podjęcie zatrudnienia z wyższym wynagrodzeniem lub podjęcia zawieszonej działalności gospodarczej. Wtedy bowiem będzie mógł w całości dysponować otrzymywanym wynagrodzeniem. Sytuacja majątkowa skarżącego jest na tyle trudna, że brak wstrzymania wykonania decyzji bez wątpienia spowoduje brak możliwości pokrywania bieżących kosztów utrzymania i zapewnienia podstawy egzystencji dla siebie i rodziny. Ewentualne skutki, nawet w przypadku uzyskania następczego odszkodowania ze strony Skarbu Państwa, nie pozwolą na przywrócenie aktualnego stanu. Utrzymanie aktualnego stanu rzeczy będzie skutkowało niemożnością zapewnienia rodzinie podstawowych potrzeb, w tym warunków lokalowych (skarżący nie będzie w stanie opłacać najmu mieszkania). Wynagrodzenie za wykonywaną pracę, które otrzymuje skarżący i jego małżonka nie są w stanie zapewnić podstawowych potrzeb bytowych ich dzieciom. Skutki dalszego nieprowadzenia działalności gospodarczej przez skarżącego byłyby trudne do odwrócenia zarówno w sferze indywidualnym członków rodziny jak i w wymiarze społecznym, z punktu widzenia emocjonalnego rozwoju dzieci skarżącego.

Na poparcie przedstawionych okoliczności pełnomocnik strony załączył stosowne dokumenty.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wniosek zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. tekst jedn. z 2018, poz. 1302; dalej "p.p.s.a."), katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Sąd uprawniony jest do uwzględnienia wniosku, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Należy przy tym wskazać, że z wnioskowego charakteru powyższej instytucji wynika, że wnioskodawca powinien w taki sposób wykazać okoliczności sprawy, aby uprawdopodobnić, że wykonanie decyzji może skutkować podanymi powyżej konsekwencjami.

Warunkiem udzielenia ochrony tymczasowej jest spełnienie przez stronę przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Stwierdzić przy tym należy, że za wyrządzenie znacznej szkody należy rozumieć taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia ani nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Trudnymi do odwrócenia skutkami są zaś takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2015, s. 379).

W zawartym w skardze kasacyjnej wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji strona skarżąca uprawdopodobniła wystąpienie w niniejszej sprawie przesłanek zastosowania ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Zasadnie podniosła, że próba wyegzekwowania kwoty wynikającej ze zobowiązania w podatku od towarów i usług może doprowadzić do wyrządzenia stronie znacznej szkody, w sposób opisany szczegółowo w złożonym wniosku. Z tego powodu uzasadnione jest wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.