IV SAB/Po 118/25 - Wyrok

Data orzeczenia	2025-06-11	
Data wpływu	2025-05-13	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu	
Sędziowie	Izabela Bąk-Marciniak /przewodniczący sprawozdawca/
Sebastian Michalski
Wojciech Rowiński	
Symbol z opisem	6480
658	
Sygn. powiązane	III OSK 1864/25	
Skarżony organ	Inspektor Sanitarny	
Treść wyniku	Oddalono skargę	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk - Marciniak (spr.) Sędzia WSA Wojciech Rowiński Asesor sądowy WSA Sebastian Michalski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi A. W. i R. W. na bezczynność Inspektor Sanitarny w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę w całości	
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 27 marca 2025 r. A. W. domagała się udzielenia informacji publicznej od Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] poprzez udzielenie odpowiedzi na 22 pytania zawarte we wniosku.

Skarga z dnia 24 kwietnia 2025 r. A. W. i R. W. (dalej: skarżący), reprezentowani przez ad T., wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...]. (dalej również: organ) w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.

Przedmiotowy wniosek zawierał następujące pytania :

1. Ile lat maksymalnie utrzymuje się odporność po podaniu szczepionki osobno dla każdej: przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, inwazyjnemu zakażeniu haemophilus influenzae, gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby, odrze, śwince, różyczce oraz pneumokokom u osób szczepionych na terenie działania Państwa urzędu?

2. Czy Państwa urząd posiada listę osób dorosłych powyżej 19 roku życia uchylających się od szczepień i czy są one obarczone przymusem administracyjnym? Jaka to liczba za ostatnie 5 lat? Jeśli nie to dlaczego?

3. Według informacji od prof. I. P. ogniska odry w Polsce związane są migracjami (chorują osoby narodowości romskiej, czeczeńskiej i ukraińskiej). Jakie są statystyki wykonanych u takich osób szczepień za ostatnie 5 lat na terenie działania Państwa urzędu?

4. Ile odnotowano przypadków gruźlicy na terenie działania Państwa urzędu na przestrzeni ostatniego roku?

5. Ile odnotowano przypadków gruźlicy na terenie działania Państwa urzędu i całego kraju na przestrzeni ostatnich 5 lat?

6. Czy w statystykach Państwa urzędu jak i całego kraju rozróżnia się przypadki gruźlicy poszczepiennej? Jeśli tak to ile takich było (w zakresie pytań 4 i 6), a jeśli nie to co jest przyczyną braku takiego rozróżnienia?

7. Z jakiego powodu Główny Inspektor Sanitarny w przypadku wystąpienia niepożądanego odczynu poszczepiennego po szczepieniu przeciwko gruźlicy nie zaleca wykonywać posiewu w kierunku prątka szczepionkowego BCG?

8. Czy prawdą jest, że większość przypadków gruźlicy wśród dzieci w Polsce to gruźlica poszczepienna?

9. Ile szczepień zostało odroczonych przez lekarzy w ciągu ostatnich 5 lat na terenie działania Państwa urzędu i kto ustala listę przeciwwskazań do szczepień w Polsce? Kto ponosi odpowiedzialność za te ustalenia?

10. Ile nałożono grzywien na lekarzy, którzy nie wywiązali się z ustawowego obowiązku zgłoszenia niepożądanego odczynu poszczepiennego w ciągu ostatnich 5 lat na terenie działania Państwa urzędu?

11. Ile dzieci i dorosłych do 19 roku życia zmarło do 4 tygodni od szczepienia na terenie działania Państwa urzędu w ciągu ostatnich 5 lat?

12. Ile odnotowano ciężkich niepożądanych odczynów poszczepiennych na terenie działania Państwa urzędu w ciągu ostatnich 5 lat? Jakie to były niepożądane odczyny poszczepienne?

13. Za ile z tych niepożądanych odczynów poszczepiennych wypłacono odszkodowanie?

14. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania wyróżnia trzy rodzaje niepożądanych odczynów poszczepiennych: łagodne, poważne i ciężkie. Czy przymuszanie do szczepień, które mogą wywołać te odczyny nie jest sprzeczne z art. 47 Konstytucji RP, który gwarantuje każdemu prawo do ochrony życia prywatnego, rodzinnego oraz do decydowania o swoim życiu osobistym?

15. W jaki sposób możemy ubiegać się o odszkodowanie za śmierć na skutek niepożądanych odczynów poszczepiennych wymienionych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia?

16. W jaki sposób lekarz może wykluczyć nadwrażliwość na składniki szczepionki przed szczepieniem? Proszę wymienić konkretne badania, które można wykonać w celu wykluczenia nadwrażliwości na składniki szczepionki lub niedoborów odporności.

17. Czy prawdą jest, że Światowa Organizacja Zdrowia zaleca szczepienia ochronne? Czy zaleca przymuszanie do szczepień? Jeśli tak, to w jakiej formie?

18. W świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r. SK 81/19 kalendarz szczepień nie stanowi źródła obowiązkowych szczepień w związku z powyższym w oparciu o jaką podstawę prawną (który artykuł) uważacie Państwo, że akurat te szczepienia są obowiązkowe i wymagalne w stosunku do naszego dziecka?

19. Czy Minister Zdrowia wydając rozporządzenie w sprawie szczepień obowiązkowych zastępujące uchylony przez Trybunał Konstytucyjny komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego dokonał analizy sytuacji epidemiologicznej zgodnie z treścią art. 17 ust. 10 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych?

20. Jeśli tak, to gdzie możemy zapoznać się z tą analizą?

21. Jeśli nie ma analizy zawartej w delegacji ustawowej upoważniającej Ministra Zdrowia do wydania rozporządzenia, to czy takie rozporządzenie jest zgodne z Konstytucją RP?

22. Z czego wynika różnica w zakresie szczepień obowiązkowych w dwóch sąsiadujących ze sobą państwach z zapewnionym w ramach Unii Europejskiej prawem do swobodnego przepływu osób np. w Niemczech jedno szczepienie obowiązkowe od 2017 r., w Polsce dziecko otrzymuje ponad 40 dawek szczepień?

Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie art. 4 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 2, art. 3 ust. 1 pkt 1 oraz art. 13 ust. 1 i ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej poprzez brak udostępnienia informacji publicznej oraz zażądała:

- zobowiązania Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] do rozpoznania wniosku i udzielenia informacji,

- orzeczenia, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa,

- wymierzenia organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.,

- zasądzenia zwrotu kosztów postępowania według norm przypisanych, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.

W odpowiedzi na skargę organ pismem z dnia 9 kwietnia 2025 r. udzielił wyczerpującej odpowiedzi na każde z zadanych pytań.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje :

Na wstępie należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Natomiast zgodnie z brzmieniem art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.) sądowoadministracyjna kontrola działalności administracji publicznej obejmuje także brak efektywnych działań w sytuacji, gdy obowiązujące przepisy nakładają na jej organy obowiązek załatwienia sprawy administracyjnej w określonym czasie i w określonej formie.

Realizując zadania wymiaru sprawiedliwości sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie (art. 3 § 1 p.p.s.a.). W świetle art. 149 § 1 pkt 1-3 p.p.s.a. uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania sąd:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

W przypadku uwzględnienia skargi sąd stwierdza także, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Ponadto, sąd może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).

Skarga była niezasadna.

Całkowicie chybione okazały się zarzuty naruszenia przepisów art. 2 ust. 1-2 oraz art. 13 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902, dalej: u.d.i.p.).

Dokumenty włączone da akt sprawy oraz bezsporne stanowisko stron postępowania pozwala stwierdzić, że organ wypełnił obowiązek określony w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Przepis wymaga udostępniania informacji publicznej na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku.

Podanie udostępnienia informacji wpłynęło do organu w dniu 27 marca 2025 roku. Natomiast odpowiedź organu została nadana w dniu 9 kwietnia 2024 r., a doręczona skarżącej w dniu 10 kwietnia 2025 (zob. zwrotne potwierdzenie odbioru w aktach administracyjnych). Brak jest więc jakichkolwiek podstaw do formułowania stanowiska o naruszeniu art. 13 ust. 2 u.d.i.p.

Przepis określa obowiązki organu jakie ciążą na nim w sytuacji, gdy oczekiwana informacja nie może być udzielona w terminie 14 dniu. Wówczas organ powinien powiadomić wnioskodawców w terminie 14 dni od daty złożenia wniosku o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Skoro skarżony organ udzielił odpowiedzi w terminie 14 dni od wpływu wniosku, a więc nie wydłużał terminu załatwienia wniosku do dwóch miesięcy, to nie można zasadnie stawiać zarzutu opóźnienia, czy też nieuzasadnionego opóźnienia, w udzieleniu informacji publicznej.

Również zarzuty naruszenia art. 2 ust. 2, czy art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. pozbawione są podstaw faktycznych. Organ nie przyjmował, że żądanie wniosku dotyczy informacji przetworzonej. Z akta sprawy wynika jednoznacznie, że organ udzielił odpowiedzi na każde pytanie zawarte we wniosku skarżącej, a przy tym na żadnym etapie załatwiania wniosku nie formułował wobec wnioskodawców oczekiwań wykazania interesu faktycznego, czy prawnego w uzyskaniu informacji.

Należy podzielić stanowisko, że oceny czy organ pozostaje w bezczynności w załatwieniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej nie może kształtować tylko i wyłącznie przypisywanie organowi powinność dysponowania żądaną informacją. Organ nie może udostępnić informacji, której sam nie posiada bez względu na to, czy – w ocenie wnioskodawcy – winien nią dysponować (por. wyrok WSA w Krakowie z 11.08.2020 r., II SAB/Kr 83/20, LEX nr 3075983).

Z bezczynnością organu mamy więc do czynienia wówczas, gdy organ będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do podjęcia czynności, nie podejmuje jej w terminie określonym w przepisach prawa i w konsekwencji pozostaje w zwłoce.

W przedmiotowej sprawie w wymaganym ustawą terminie organ udzielił skarżącym odpowiedzi na pytania wynikające z wniosku. Zatem nie ma mowy o pozostawaniu organu w bezczynności.

W przypadku, gdy informacja o jaką ubiega się wnioskodawca nie ma charakteru informacji publicznej bądź organ nie posiada żądanej informacji publicznej, organ ten nie ma obowiązku wydawania decyzji o odmowie udzielenia informacji, lecz powinien pisemnie, w terminie określonym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., powiadomić o tym wnioskodawcę, co stanowi warunek skutecznego uchylenia się od zarzutu bezczynności w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.

Obowiązek udzielenia informacji publicznej nie oznacza obowiązku opracowywania ekspertyz, tworzenia analiz, formułowania opinii prawnych ani wypowiadania się w formie komentarzy. Jeżeli zatem żądanie dotyczy wiedzy, której organ nie posiada, albo ma charakter postulatywny, ocenny czy interpretacyjny – organ może prawidłowo spełnić swój obowiązek poprzez wyjaśnienie, że nie dysponuje żądanymi danymi lub że pytanie nie dotyczy informacji publicznej.

Informacją publiczną nie jest:

– wyjaśnianie przepisów prawa (II SAB/Wa 664/20, III SAB/Gd 170/22)

– prezentowanie poglądów organu na konkretne sytuacje faktyczne (IV SAB/Gl 196/17),

– wypowiadanie się na temat zgodności działań innych podmiotów z przepisami prawa (III SAB/Gd 164/22).

Ustawa o dostępie do informacji publicznej nie może służyć jako środek zastępczy wobec postępowań wyjaśniających, kontrolnych lub nadzorczych.

Organ w niniejszej sprawie nie poprzestał na ogólnikowym stwierdzeniu odmowy udzielenia odpowiedzi, lecz do każdego pytania odniósł się indywidualnie – przekazując dane, wskazując brak wiedzy lub podstaw do odpowiedzi w trybie ustawy. Działanie to odpowiada standardom należytej staranności w realizacji obowiązku informacyjnego.

Uznać należy za uzasadnione stanowisko organu, że w pewnej mierze wskazane we wniosku o udzielenie informacji publicznej pytania dotyczyły kwestii prawnych, medycznych, danych, którymi organ nie dysponuje, zdarzeń hipotetycznych oraz działań podmiotów trzecich. Kwestie te – zgodnie z jednolitym orzecznictwem sądów administracyjnych – nie mieszczą się w katalogu informacji publicznej, o którym mowa w art. 6 ust. 1 u.d.i.p.

Przypomnieć zatem należy, że prawo dostępu do informacji publicznej jest prawem politycznym obywatela, mającym na celu realizację jego konstytucyjnego uprawnienia do kontroli władz publicznych. Charakter tego uprawnienia powoduje, że to wnioskodawca jest gospodarzem postępowania w sprawie udzielenia informacji publicznej, wyznaczając zakres swojego żądania, tj. jakie informacje i w jakiej formie chce otrzymać lub z chce się z nimi zapoznać. Podmiot, do którego wpłynął wniosek o udostępnienie informacji publicznej, jest związany żądaniem wnioskodawcy i nie może żądać od niego sprecyzowania lub uzupełnienia żądania. W tym zakresie nie stosuje się bowiem art. 64 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej: k.p.a.), pozwalającego organowi na wezwanie strony do uzupełnienia braków podania, ponieważ przepisy k.p.a. w sprawach dostępu do informacji publicznej stosuje się jedynie do decyzji wydanych na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. Tak więc w sytuacji, gdy wniosek o udostępnienie informacji publicznej jest niejasny, zawiły lub wychodzi poza zakres uprawnień statuowanych przez ustawę o dostępie do informacji publicznej, uznać należy, że nie dotyczy on informacji publicznej (wyrok NSA z 30.10.2018 r., I OSK 59/17, LEX nr 2591648).

Skoro skarżący na żadnym etapie postępowania nie wskazali na czym polega niepełność lub niejasność udzielonej odpowiedzi to zarzut naruszenia art. 14 ust. 1 u.d.i.p. uznać należało jako oczywiście bezzasadny. Natomiast pismo organu z 9 kwietnia 2025 r. udziela pełnej i wyczerpującej odpowiedzi na pytania postawione przez skarżących we wniosku o udostępnienie informacji publicznej.

Mając na względzie wszystkie powyższe okoliczności, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.