Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Sędziowie WSA Marek Sachajko WSA Zbigniew Kruszewski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 lutego 2026 r. sprawy ze skargi H. W. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 25 września 2025 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolno-środowiskowo- klimatycznej na rok 2018 I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia 24 kwietnia 2025 r., nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego kwotę 200,- (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych.

ISA/Po 119/26

Uzasadnienie

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] decyzją z 9 lutego 2023 r. nr [...] , wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000), dalej: "K.p.a.", utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z 7 listopada 2022 r. nr [...] o przyznaniu H. W. płatności rolno – środowiskowo – klimatycznej na rok 2018 w łącznej wysokości 51080,37 zł.

- w wariancie 5.4 Półnaturalne łąki wilgotne

- w wariancie 5.5 Półnaturalne łąki świeże.

W uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego wskazano, co następuje:

W dniu 9 maja 2018 r. H. W. za pośrednictwem platformy aplikacyjnej [...] złożył wniosek o przyznanie płatności na rok 2018. Do wniosku dołączono 7 załączników graficznych.

Wnioskodawca zadeklarował do płatności w roku 2018

- w wariancie 5.4 Półnaturalne łąki wilgotne na działce rolnej [...] na pow. 92,40 ha

( działki [...], [...], [...] )

- w wariancie 5.5 Półnaturalne łąki świeże na działce rolnej [...] na pow. 4,06 ha

( działka nr [...] ).

W dniu 5 kwietnia 2019 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wydał decyzję w sprawie przyznania płatności. Powierzchnia działek rolnych stwierdzona w toku prowadzonego postępowania wynosiła

- w wariancie 5.4 Półnaturalne łąki wilgotne 45,86 ha ( odmówiono płatności do tego wariantu )

- w wariancie 5.5 Półnaturalne łąki świeże 4,06 ha ( przyznano płatność do tej powierzchni ).

Decyzją z 17 września 2019 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa orzekł o uchyleniu decyzji organu pierwszej instancji w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia.

W dniu 28 maja 2020 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wydał kolejną decyzję w sprawie przyznania płatności.

Powierzchnia działek rolnych stwierdzona w toku prowadzonego postępowania wynosiła

- w wariancie 5.4 Półnaturalne łąki wilgotne 81,24 ha ( przyznano płatność do tej powierzchni )

- w wariancie 5.5 Półnaturalne łąki świeże 4,06 ha ( przyznano płatność do tej powierzchni ).

Decyzją z 30 września 2020 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa orzekł o uchyleniu decyzji organu pierwszej instancji w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia.

W dniu 13 listopada 2020 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wydał decyzję w sprawie przyznania płatności.

Powierzchnia działek rolnych stwierdzona w toku prowadzonego postępowania wynosiła

- w wariancie 5.4 Półnaturalne łąki wilgotne 81,24 ha ( przyznano płatność do tej powierzchni )

- w wariancie 5.5 Półnaturalne łąki świeże 4,06 ha ( przyznano płatność do tej powierzchni ).

Decyzja z 4 lutego 2021 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa orzekł o uchyleniu decyzji organu pierwszej instancji w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia.

W dniu 26 maja 2021 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa skierował do Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa pismo z prośbą o wykonanie kontroli na miejscu w gospodarstwie strony na działkach ew. nr [...], [...], [...], [...] oraz nr [...], [...], [...], [...], w celu zweryfikowania powierzchni gruntów deklarowanych do płatności w roku 2020 i weryfikację czy grunty deklarowane do płatności są użytkowane rolniczo obecnie i na jakiej powierzchni oraz czy noszą znamiona użytkowania w latach poprzednich 2017-2020 zgodnie z wymogami i zobowiązaniami gospodarstwa.

Od 17 czerwca 2021 r. do 23 czerwca 2021 r. inspektorzy terenowi Biura Kontroli na Miejscu [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wykonali oględziny działek ew. W sporządzonym przez nich protokole stwierdzono na działce ew.:

- nr [...] pow. zmierzona wynosiła 79,55 ha; kontrolerzy wykonujący pomiar tej działki zastosowali kod [...] (zmniejszenie zasięgu pola zagospodarowania) i [...] (identyfikację granic działki rolnej przeprowadzono na podstawie danych GPS); podczas kontroli wykonano fotografie nr [...];

- nr [...] pow. zmierzona wynosiła 4,05 ha; kontrolerzy wykonujący pomiar tej działki zastosowali kod [...] (powiększenie zasięgu pola zagospodarowania), [...] i [...];

- nr [...] pow. zmierzona wynosiła 47,23 ha; kontrolerzy wykonujący pomiar tej działki zastosowali kod [...], [...], [...] i [...] (do wyliczenia tolerancji pomiaru zastosowano wartość obwodu zewnętrznego);

- nr [...] pow. zmierzona wynosiła 29,82 ha; kontrolerzy wykonujący pomiar tej działki zastosowali kod [...], [...], [...] i [...];

- nr [...] pow. zmierzona wynosiła 14,22 ha; kontrolerzy wykonujący pomiar tej działki zastosowali kod [...], [...], i [...]

- nr [...] pow. zmierzona wynosiła 6,25 ha; kontrolerzy wykonujący pomiar tej działki zastosowali kod [...]

W uwagach wskazano, że nie ma możliwości pomiaru działek nr [...] i [...] ze względu na chronione prawem zasiedlone gniazdo rybołowa. Teren mokradeł brak możliwości pomiaru ze względu na ryzyko zdrowotne. Odnośnie działki nr [...] pomierzono tylko możliwy do pomiaru fragment, nie określając całkowitej powierzchni MKO. Powierzchnia zmierzona 0,93 ha, obwód 710 m, tolerancja 0,09 ha.

Dokumentację rozszerzono przez wykonanie szkicu kontrolowanych działek rolnych sporządzonego na podkładzie ortofotomapy obrazującym lokalizację działki rolnej. Podczas kontroli wykonano również fotografie obrazujące stan faktyczny na działce na dzień przeprowadzenia kontroli, których numery oraz kierunek i miejsce wykonania naniesiono na sporządzony szkic.

27 sierpnia 2021 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zwrócił się z prośbą do Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o przeprowadzenie ponownej kontroli w gospodarstwie strony na działkach ew. nr [...], [...], [...] i [...].

Od 18 października 2021 r. do 28 października 2021 r. inspektorzy terenowi Biura Kontroli na Miejscu [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] wykonali oględziny działek ew. W sporządzonym przez nich protokole stwierdzono na działce ew.:

- nr [...] pow. zmierzona wynosiła 8,68 ha; kontrolerzy wykonujący pomiar tej działki zastosowali kod [...], [...] i [...];

- nr [...] pow. zmierzona wynosiła 29,56 ha; kontrolerzy wykonujący pomiar tej działki zastosowali kod [...], [...], [...] i [...];

- nr [...] pow. zmierzona wynosiła 46,83 ha; kontrolerzy wykonujący pomiar tej działki zastosowali kod [...], [...], [...] i [...]

Podczas tej kontroli zmierzono również powierzchnię działek ew. nr [...] i [...]. W uwagach wskazano, że odnośnie tych działek pomierzono łącznie 41,17 ha. Kontrolerzy wykonujący pomiar dla działki ew. zastosowali kod [...], [...] i [...]

Dokumentację rozszerzono przez wykonanie szkicu kontrolowanych działek rolnych sporządzonego na podkładzie ortofotomapy obrazującym lokalizację działki rolnej. Podczas kontroli wykonano również fotografie obrazujące stan faktyczny na działce na dzień przeprowadzenia kontroli, których numery oraz kierunek i miejsce wykonania naniesiono na sporządzony szkic.

W dniu 20 lipca 2022 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Biuro Kontroli na Miejscu [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przekazało raport z czynności kontrolnych w ramach działania rolno-środowiskowo-klimatycznego. Kontrola w gospodarstwie strony została przeprowadzona przez inspektorów Regionalnego Biura Kontroli na Miejscu w [...] od 18 października 2021 r. do 29 października 2021 r.

W raporcie z czynności kontrolnych stwierdzono następujące nieprawidłowości na działce rolnej:

- [...] (działka ew. nr [...]), na której zadeklarowano do płatności powierzchnię 4,06 ha stwierdzono mniejszą powierzchnię użytkowaną rolniczo 3,71 ha, co odnotowano kodem [...]+;

- [...] (działka ew. nr [...]), na której zadeklarowano do płatności powierzchnię 0,92 ha; stwierdzono taką samą powierzchnię użytkowaną rolniczo;

- [...] (działka ew. nr [...] i [...]), na której zadeklarowano do płatności powierzchnię 0,61 ha stwierdzono powierzchnię użytkowaną rolniczo 0,01 ha;

- [...] (działka ew. nr [...]), na której zadeklarowano do płatności powierzchnię 0,17 ha stwierdzono teren mokradeł, zatem kontrolujący wykonujący pomiar dla tej działki zastosowali kod [...] (stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej); w uwagach wpisano, że odstąpiono od pomiaru z uwagi na teren mokradeł;

- [...] (działka ew. nr [...]), na której zadeklarowano do płatności powierzchnię 0,14 ha stwierdzono taką samą powierzchnię użytkowaną rolniczo;

- [...] (działka ew. nr [...] i [...]), na której zadeklarowano do płatności powierzchnię 2,22 ha, stwierdzono powierzchnię użytkowaną rolniczo 1,95 ha, co odnotowano kodem [...]

- [...] (działka ew. nr [...]), na której zadeklarowano do płatności powierzchnię 0,65 ha, stwierdzono teren mokradeł, zatem kontrolujący wykonujący pomiar dla przedmiotowej działki zastosowali kod [...] (zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej); w uwagach wpisano, że odstąpiono od pomiaru z uwagi na teren mokradeł;

- [...] (działka ew. nr [...]), na której zadeklarowano do płatności powierzchnię 0,57 ha, stwierdzono teren mokradeł, zatem kontrolujący wykonujący pomiar dla przedmiotowej działki zastosowali kod [...] (zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej); w uwagach wpisano, że odstąpiono od pomiaru z uwagi na teren mokradeł;

- [...] (działka ew. nr [...]), na której zadeklarowano do płatności powierzchnię 0,13 ha, stwierdzono teren mokradeł, zatem kontrolujący wykonujący pomiar dla przedmiotowej działki zastosowali kod [...] (zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej); w uwagach wpisano, że odstąpiono od pomiaru z uwagi na teren mokradeł;

- [...] (działka ew. nr [...] i [...]), na której zadeklarowano do płatności powierzchnię 0,23 ha, stwierdzono teren mokradeł, zatem kontrolujący wykonujący pomiar dla przedmiotowej działki zastosowali kod [...] (zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej); w uwagach wpisano, że odstąpiono od pomiaru z uwagi na teren mokradeł;

- [...] (działka ew. nr [...], [...], [...]), na której zadeklarowano do płatności powierzchnię 80,47 ha, stwierdzono mniejszą powierzchnię użytkowaną rolniczo 46,77 ha;

- [...] (działka ew. nr [...]), na której zadeklarowano do płatności powierzchnię 7,10 ha, stwierdzono powierzchnię użytkowaną rolniczo 0,04 ha; kontrolerzy wykonujący kontrolę na przedmiotowej działce zastosowali m. in. kod [...] (powierzchnia działki rolnej nie spełnia warunku minimalnej wymaganej powierzchni) i [...] (działka rolna jest niespójna - zadeklarowana jedna działka rolna obejmuje w rzeczywistości kilka działek rolnych głównych/podrzędnych, które nie sąsiadują ze sobą).

Dokumentację z kontroli rozszerzono przez wykonanie szkiców kontrolowanych działek rolnych sporządzonych na podkładzie ortofotomapy obrazującym lokalizację działek rolnych. Podczas kontroli wykonano również fotografie obrazujące stan faktyczny na działkach na dzień przeprowadzenia kontroli, których numery oraz kierunek i miejsce wykonania naniesiono na sporządzone szkice.

W dniu 30 sierpnia 2022 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wydał postanowienie w sprawie dopuszczenia dowodu w postaci następujących dokumentów z akt sprawy prowadzonej przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa:

- raport z czynności kontrolnych w ramach działania rolno-środowiskowo-klimatycznego

- protokół z oględzin działki referencyjnej w zakresie weryfikacji powierzchni MKO przeprowadzonej od 17 czerwca 2021 r. do 23 czerwca 2021 r.,

- protokół z oględzin działki referencyjnej w zakresie weryfikacji powierzchni MKO przeprowadzonej od 18 października 2021 r. do 28 października 2021 r.

W dniu 7 listopada 2022 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wydał decyzję w sprawie przyznania płatności na rok 2018:

Płatności rolno – środowiskowo – klimatycznej na rok 2018 w łącznej wysokości 51080,37 zł

- w wariancie 5.4 Półnaturalne łąki wilgotne

- w wariancie 5.5 Półnaturalne łąki świeże.

Powierzchnia działek rolnych stwierdzona w toku prowadzonego postępowania wynosiła

- w wariancie 5.4 Półnaturalne łąki wilgotne 81,24 ha (przyznano płatność do tej powierzchni )

- w wariancie 5.5 Półnaturalne łąki świeże 4,06 ha ( przyznano płatność do tej powierzchni ).

H. W. wniósł odwołanie od wskazanej wyżej decyzji.

Postanowieniem z 9 lutego 2022 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa włączył do sprawy wydruki zdjęć lotniczych z [...] z 15 sierpnia 2017 r., 24 maja 2018 r., 28 maja 2018 r., 16 lutego 2019 r.

Decyzją z 9 lutego 2023 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji podnosząc, co następuje.

W dniu 26 maja 2021 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa skierował do Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego w [...] pismo z prośbą o wykonanie kontroli na miejscu w gospodarstwie strony na działkach ew. nr [...], [...], [...] i [...] w celu zweryfikowania powierzchni gruntów deklarowanych do płatności w roku 2020 oraz weryfikację czy grunty deklarowane do płatności są użytkowane rolniczo obecnie i na jakiej powierzchni, czy noszą one znamiona użytkowania w latach poprzednich 2017-2020 zgodnie z wymogami i zobowiązaniami gospodarstwa. Pierwsze oględziny działek ew. w sprawie za rok 2020 (protokół z oględzin działki referencyjnej w zakresie weryfikacji powierzchni MKO przeprowadzonej od 17 czerwca 2021 r. do 23 czerwca 2021 r. włączony postanowieniem nr [...] w sprawie dopuszczenia dowodu) zostały wykonane przez inspektorów terenowych Biura Kontroli na Miejscu [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa od 17 czerwca 2021 r. do 23 czerwca 2021 r. Podczas tej kontroli dokonano pomiaru działek ew. nr [...], [...]. Nie wykonano pomiaru działek ew. nr [...] i [...] ze względu na chronione prawem zasiedlone gniazdo rybołowa oraz brak możliwości pomiaru ze względu na ryzyko zdrowotne stwierdzone na terenie mokradeł. W związku z tym 27 sierpnia 2021 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zwrócił się z prośbą do Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego w [...] o przeprowadzenie ponownej kontroli w gospodarstwie strony na działkach ew. nr [...], [...], [...] i [...]. Przedmiotowa kontrola została przeprowadzona od 18 października 2021 r. do 28 października 2021 r. przez inspektorów terenowych Biura Kontroli na Miejscu [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (protokół z oględzin działki referencyjnej w zakresie weryfikacji powierzchni MKO przeprowadzonej od 18 października 2021 r. do 28 października 2021 r. włączony postanowieniem nr [...] w sprawie dopuszczenia dowodu). Na części obszarów stwierdzono teren mokradeł. Ponadto w gospodarstwie strony została przeprowadzona przez inspektorów Regionalnego Biura Kontroli na Miejscu w [...] od 18 października 2021 r. do 29 października 2021 r. kontrola w ramach działania rolno-środowiskowo-klimatycznego dla sprawy z roku 2021 (znak sprawy [...]). Podczas kontroli sporządzono raport z czynności kontrolnych nr [...], który włączono do przedmiotowego postępowania postanowieniem nr [...] w sprawie dopuszczenia dowodu. Na części obszarów stwierdzono teren mokradeł. Obowiązkiem kontroli na miejscu jest stwierdzenie stanu faktycznego. Mając na względzie art. 37 rozporządzenia nr 809/2014 kontrole na miejscu obejmują wszystkie działki rolne zadeklarowane we wnioskach o przyznanie pomocy w ramach systemów wymienionych w załączniku I do rozporządzenia nr 1307/2013. Kontrole te mogą być przeprowadzone przez wykorzystanie systemów teledetekcji. Zgodnie z przepisami wspólnotowymi (art. 40 rozporządzenia nr 809/2014) w przypadku przeprowadzania kontroli na miejscu metodą teledetekcji należy:

a) przeprowadzić foto interpretacje obrazów satelitarnych lub zdjęć lotniczych wszystkich działek rolnych wniosku podlegającego kontroli w celu rozpoznania pokrycia gruntu i w stosownych przypadkach, rodzaju uprawy oraz w celu pomiaru powierzchni;

b) przeprowadzić fizyczne inspekcje w terenie na wszystkich działkach rolnych, w przypadku których foto interpretacja nie umożliwia sprawdzenia dokładności deklaracji obszarów w sposób zadowalający właściwy organ;

c) przeprowadzić wszelkie kontrole wymagane w celu sprawdzenia zgodności z kryteriami kwalifikowalności, zobowiązaniami i innymi obowiązkami odnośnie do działek rolnych;

d) podjąć działania alternatywne, aby objąć pomiarem zgodnie z art. 38 ust. 1 wszelkie działki nie objęte obrazami.

Prawidłowe przeprowadzenie kontroli na miejscu metodą inspekcji terenowej rozumie się przez sporządzenie raportu z kontroli (zawierającego przede wszystkim wyniki analizy zdjęć z inspekcji - powierzchnie stwierdzone dla kontrolowanych działek rolnych) i pełnej dokumentacji z wywiadu terenowego dla wszystkich kontrolowanych działek rolnych, w skład której wchodzą: formularz z wywiadu terenowego (stwierdzenie grupy upraw oraz wyniki sprawdzenia przestrzegania wymagań dobrej kultury rolnej), szkice kontrolowanych działek przygotowane na wydrukach ortofotomapy (obrazujących granice i lokalizację skontrolowanych działek rolnych), fotografie kontrolowanych działek rolnych.

Powyższa dokumentacja została sporządzona w ramach kontroli w gospodarstwie strony. Zdjęcia wykonane na kontrolowanej działce rolnej wskazują na stan zastany na tej działce na dzień kontroli. Kontrolerzy nie muszą wyjaśnić okoliczności zastanego stanu na działkach. Obowiązkiem kontrolujących jest stwierdzić stan faktyczny. Osoby wykonujące przedmiotowe kontrole to podmioty wyspecjalizowane (dysponujące odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi) i bezstronne co do zasady, przypisać więc należy przymiot wiarygodności. Dowód w postaci raportu wraz z jego załącznikami (zdjęcia, szkice) zostaje poddany ocenie w Biurze Powiatowym.

Ustalenia kontroli na działkach ew. nr [...], [...], [...] w roku 2021 wykonanej przez inspektorów terenowych Biura Kontroli na Miejscu [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nie potwierdzają użytkowania przez stronę spornych działek ew. zgodnie z powierzchnią zadeklarowaną we wniosku w roku 2020 oraz 2021. Powierzchnia stwierdzona podczas tych czynności kontrolnych miała również wpływ na powierzchnię mko wyznaczoną dla tych działek przez pracownika GIS.

Na spornych działkach ew. nr [...], [...] i [...] zebrany materiał dowodowy nie potwierdza użytkowania zgodnie z deklaracją strony z wniosku na rok 2018.

Do obszaru mko na działce ew. nr [...], na podstawie obrazu ortofotomapy z 9 czerwca 2017 r., zdjęcia lotniczego z [...] z 15 sierpnia 2017 r., 24 maja 2018 r., 28 maja 2018 r. i 16 lutego 2019 r.

Do obszaru mko na działce ew. nr [...], na podstawie obrazu ortofotomapy z 9 czerwca 2017 r., zdjęcia lotniczego z [...] z 15 sierpnia 2017 r., 24 maja 2018 r., 28 maja 2018 r. i 16 lutego 2019 r. (włączone do przedmiotowego postępowania przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa postanowieniem nr [...]) i obrazu ortofotomapy z 27 marca 2020 r. nie zakwalifikowano obszarów trwale wyłączonych. Kontrola w terenie wykonana przez inspektorów [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w roku 2021 potwierdziła brak użytkowania rolniczego na wyłączonej powierzchni maksymalnego kwalifikowanego obszaru w roku 2018.

Do obszaru mko na działce ew. nr [...], na podstawie obrazu ortofotomapy z 9 czerwca 2017 r., zdjęcia lotniczego z [...] z 15 sierpnia 2017 r., 24 maja 2018 r., 28 maja 2018 r. i 16 lutego 2019 r. (włączone do przedmiotowego postępowania przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa postanowieniem nr [...]) i obrazu ortofotomapy z 27 marca 2020 r. nie zakwalifikowano obszarów trwale wyłączonych. Kontrola w terenie wykonana przez inspektorów [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w roku 2021 potwierdziła brak użytkowania rolniczego na wyłączonej powierzchni maksymalnego kwalifikowanego obszaru w roku 2018.

Natomiast w przypadku działki ew. nr [...] zadeklarowano do płatności w roku 2018 powierzchnię 5 ha. Na tej działce zadeklarował do płatności działkę rolną na powierzchni 70 ha również inny rolnik. Powierzchnia maksymalnego kwalifikowanego obszaru dla działki ew. nr [...] na rok 2018 wynosi 77,12 ha, powierzchnię 2,12 ha dodatkowo uznano jako uprawianą przez stronę. Na działce ew. nr [...] płatność przyznano stronie do powierzchni 7,12 ha. Działka rolna [...] złożona jest z kilku działek ew. nr [...], [...] i [...], a zatem tworzy kompleks. Do płatności należało uwzględnić sumę maksymalnego obszaru kwalifikowanego ustalonego dla tych działek. W przypadku położenia działki rolnej w kompleksie działek ew. przy zastosowaniu funkcjonalności powierzchni udowodnionej należy skompensować powierzchnie na poszczególnych działkach ew. Łączna powierzchnia udowodniona działki rolnej nie może jednak przekraczać powierzchni deklarowanej tej działki i sumy maksymalnego kwalifikowalnego obszaru poszczególnych działek ew., na których jest położona działka rolna.

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przeprowadził ponowną weryfikację powierzchni uprawnionej do płatności w roku 2018 stwierdzając, że powierzchnia zadeklarowana we wniosku na rok 2018 nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym. Powierzchnia deklarowana działek rolnych kwalifikowana dla wariantu 5.4 wynosiła 92,40 ha – stwierdzono 81,24 ha. Powierzchnia deklarowana działek rolnych kwalifikowana dla wariantu 5.5 wynosiła 4,06 ha – stwierdzono 4,06 ha.

Podczas kontroli administracyjnej dokonanej w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ustalono, że maksymalny kwalifikowany obszar dla kwestionowanych działek ewidencyjnych wygląda następująco:

Nr działki ew.: Pow. deklarowana (ha): Pow. stwierdzona (ha): [...] (działka rolna [...]) [...] [...] (działka rolna [...]) [...] (działka rolna [...]) [...]

Do płatności uwzględnia się powierzchnie wyznaczone i zapisane w zintegrowanym systemie zarządzania i kontroli. Jak wyżej wyjaśniano stanowi on prawnie dostępne narzędzie, na podstawie którego dokonuje się weryfikacji, czy zadeklarowane powierzchnie we wniosku o płatności mogą zostać uwzględnione do płatności w danym roku. Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jest zobowiązana do weryfikacji czy zadeklarowane powierzchnie, są faktycznie użytkowane rolniczo, jak to wskazano we wniosku o płatność. Jeśli w wyniku analizy obrazów ortofotomapy zostanie ustalone, że faktyczna powierzchnia wykorzystywana rolniczo nie odpowiada deklaracji, to fakt ten znajdzie odwzorowanie w rozstrzygnięciu decyzji przyznającej płatność. Dane LPIS są wyznaczone na podstawie powierzchni faktycznie stwierdzanych w granicach zadeklarowanych działek ewidencyjnych. Ortofotomapa cyfrowa (zdjęcie powierzchni ziemi wykonane z samolotu lub satelity przetworzone do postaci metrycznej) jest opracowaniem geodezyjnym wykonywanym zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Ortofotomapy cyfrowe pozyskane w trybie art. 12 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne po wykonaniu prac podlegają przekazaniu do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego (zasobu centralnego) i są gromadzone w Centralnym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej stanowiącego własność Skarbu Państwa. Ortofotomapy cyfrowe stanowią najlepsze ogólnie dostępne źródło dokonywania pomiarów powierzchni i interpretacji w zakresie zagospodarowania i użytkowania gruntów, stanowiąc podstawowy dokument do wykonywania pomiarów i kompleksowej oceny powierzchni kwalifikowanej w ramach działki. Wyznaczona powierzchnia MKO to nie tylko deklaracja producenta rolnego, ale powierzchnia ustalana na postawie przepisów o systemie identyfikacji działek rolnych.

Płatność jest przyznawana w oparciu o ustalony maksymalny kwalifikowany obszar określony w systemie LPIS dla danej działki referencyjnej, który stanowią grunty rolne spełniające kryteria kwalifikowalności do płatności. Kontrole administracyjne prowadzone są zatem tylko i wyłącznie w oparciu o powierzchnie referencyjne systemu LPIS wyznaczone na podstawie ortofotomapy i materiał graficzny, na którym rolnik zaznacza położenie działek rolnych na danej działce ewidencyjnej. Z tych względów ortofotomapa jest jedynym prawnie dostępnym instrumentem weryfikacji powierzchni działek rolnych deklarowanych do płatności, a rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2019 r., poz. 393) nie stanowi alternatywnej dla ortofotomapy podstawy ich weryfikacji.

Definicja gruntów rolnych kwalifikujących się do płatności obszarowych wynikająca z przepisów wspólnotowych nie jest tożsama z powierzchnią użytków rolnych, które są definiowane w Ewidencji Gruntów i Budynków (EGiB). Z tego względu powierzchnie użytków rolnych określone w systemie EGiB nie mogą stanowić powierzchni referencyjnej dla jednolitej płatności obszarowej. Wspomniane dane z ewidencji gruntów i budynków mogą być jedynie w takiej sytuacji traktowane jako materiał pomocniczy. W ramach płatności bezpośrednich powierzchnia kwalifikowana do płatności nie musi być tożsama z powierzchnią wynikającą z danych EGiB. Dane dotyczące działek rolnych gromadzone są w oparciu o art. 70 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r., zgodnie z którym system identyfikacji działek rolnych ustanawiany jest na podstawie map lub dokumentów ewidencji gruntów lub też innych danych kartograficznych. Korzysta się z technik skomputeryzowanego systemu informacji geograficznych, w tym najlepiej ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych.

Prowadzony przez Agencje Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa i wykorzystywany głównie w zakresie przyznawania i wypłaty płatności krajowy system ewidencyjny, zawierając dane dotyczące powierzchni całego gospodarstwa rolnego i powierzchni wchodzących w jego skład działek ewidencyjnych, zawiera przede wszystkim dane umożliwiające istotną dla celów płatności identyfikację działek rolnych tego gospodarstwa - ich powierzchni, lokalizacji i sposobu wykorzystania.

Maksymalny kwalifikowany obszar dla spornych działek ewidencyjnych został wyznaczony prawidłowo. Obraz ortofotomapy i zdjęć lotniczych z [...] wykonane na przestrzeni kilku lat w różnych okresach wegetacyjnych, nie pozostawia wątpliwości, która z zadeklarowanych powierzchni na spornych działkach ew. była użytkowana rolniczo w 2018 r. Do płatności na rok 2018 została uznana korzystniejsza powierzchnia niż stwierdzona podczas oględzin i kontroli na miejscu w ramach działania rolno-środowiskowo-klimatycznego. Oględziny na spornych działkach ew. i kontrola w ramach działania rolno-środowiskowo-klimatycznego w roku 2021 r. pozwoliły jednak ustalić, które z zadeklarowanych powierzchni są trwale wyłączone, a nie są jedynie cechą charakterystyczną zadeklarowanych łąk w okresie wiosennym, ponieważ zalane są wodą niezależnie od okresu wegetacyjnego.

Podstawą do przyznania płatności zgodnie z § 15 ust. 3 rozporządzenia MRiRW z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno – środowiskowo – klimatyczne"

jest powierzchnia zadeklarowanej działki rolnej nie większa jednak niż maksymalny kwalifikowaliby obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. b rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Działka rolna [...] (zadeklarowana na działkach ew. nr [...], [...] i [...]) była zadeklarowana jako TUZ. Zatem na działce muszą być wykonane zabiegi agrotechniczne, a przede wszystkim koszenie okrywy zielonej, które będą skutkować utrzymaniem powierzchni wskazującej na użytkowanie rolnicze. Nie mogą być to jakiekolwiek zabiegi agrotechniczne, a efektywne i skuteczne. Producent rolny występujący z wnioskiem deklaruje do płatności powierzchnie rzeczywiście spełniające warunki kwalifikowalności do płatności, czyli utrzymane w dobrej kulturze rolnej, na których jest prowadzona działalność rolnicza. W rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1307/2013, działalność rolnicza oznacza utrzymywanie użytków rolnych w stanie, dzięki któremu nadają się one do wypasu lub uprawy bez konieczności podejmowania działań przygotowawczych wykraczających poza zwykłe metody rolnicze i zwykły sprzęt rolniczy.

Powierzchnia deklarowana działek rolnych kwalifikowana dla wariantu 5.4 wynosiła 92,40 ha – stwierdzono 81,24 ha. Powierzchnia deklarowana działek rolnych kwalifikowana dla wariantu 5.5 wynosiła 4,06 ha – stwierdzono 4,06 ha.

Zgodnie z art. 19 ust. 1 rozporządzenia nr 640/2014, jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną (kwalifikowaną) we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną przekracza 3% lub 2 ha, ale nie więcej niż 20 % obszaru stwierdzonego, wówczas pomoc oblicza się na podstawie obszaru stwierdzonego, pomniejszonego o 2-krotność stwierdzonej różnicy. Różnica między powierzchnią deklarowaną (kwalifikowaną), a powierzchnią stwierdzoną wynosi 11,16 ha.

H. W. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w której zarzucił naruszenie:

1. art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020

2. art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r.

3. art. 31 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r.

4. art. 46 w zw. z art. 52 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 1 rozporządzenia nr 809/2014

5. art. 14 ust. 1

6. art. 27 ust. 2 w zw. z art. 14 ust. 1 w zw. z art. 25 ust. 1 ustawy

7. § 4 pkt 4 a rozporządzenia MRiRW z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno – środowiskowo – klimatyczne"

8. § 5 pkt 1 ppkt 1 lit a rozporządzenia MRiRW z dnia 18 marca 2015 r.

9. § 5 pkt 2 rozporządzenia MRiRW z dnia 18 marca 2015 r.

10. § 6 pkt 1 rozporządzenia MRiRW z dnia 18 marca 2015 r.

11. art. 17 ust. 1 i ust. 4 w zw. z art. 72 ust. 3 rozporządzenia nr 1306/2013

12. art. 17 ust. 5 rozporządzenia nr 1306/2013

13. art. 24 ust. 4 w zw. z art. 7 a i art. 81 a kpa

14. art. 5 ust. 2 lit a i b rozporządzenia nr 640/2014 w zw. z art. 17 ust. 1 oraz ust. 4 rozporządzenia nr 809/2014

15. art. 64 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013

16. art. 72 ust. 3 rozporządzenia nr 1306/2013

17. art. 15 kpa

18. art. 11 w zw. z art. 107 § 3 kpa

19. art. 7, art. 11, art. 77 § 1 i art. 107 § 1 kpa

20. art. 7 a i art. 81 a kpa

21. art. 8 kpa

22. art. 12 kpa w zw. z art. 31 ust. 1 pkt 1 ustawy PROW

23. art. 12 kpa w zw. z art. 14 rozporządzenia 809/2014

24. art. 6 kpa.

Skarżący wniósł o:

1. uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji;

2. przeprowadzenie uzupełniającego dowodu:

a) ze zdjęć z 8 października 2018 r. i 26 października 2019 r. pobranych z aplikacji [...],

3. rozstrzygnięcie wszelkich wątpliwości na korzyść skarżącego na podstawie art. 7a i art. 81a § 1 K.p.a.;

4. uwzględnienie skargi i stwierdzenie wydania decyzji organu odwoławczego z naruszeniem prawa;

5. uchylenie wszelkich nałożonych na niego w toku postępowania kar i pomniejszeń;

6. zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżącego

7. wydanie orzeczenia na posiedzeniu niejawnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem wydanym w dniu 23 sierpnia 2023 r. w sprawie o syg. akt II SA/Po 251/23 uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że w sprawie kluczowe jest to, że kontrole na miejscu mające wykazać stan użytkowania przedmiotowych działek nie były wykonane w stosunku do całości zadeklarowanego obszaru. Kontrole dokonane zarówno w czerwcu (od 17 czerwca 2021 r. do 23 czerwca 2021 r.), jak i w październiku (od 18 października 2021 r. do 28 października 2021 r.), nie objęły części działki ew. nr [...] i [...]. Przy pierwszej kontroli (czerwiec 2021 r.) nie było możliwości pomiaru tych działek z uwagi na chronione prawem gniazdo rybołowa. Ponadto, stwierdzono teren mokradeł i brak możliwości pomiaru ze względu na ryzyko zdrowotne. Pomierzono jedynie fragment działki ew. nr [...], nie określający całkowitej powierzchni MKO. Analogiczna sytuacja nastąpiła w październiku 2021 r., kiedy odnośnie tych działek pomierzono ich część o pow. 41,17 ha. Z raportu z czynności kontrolnych wynika, że odstąpiono od pomiaru z uwagi na teren mokradeł w stosunku do łącznej powierzchni tych działek 1,75 ha (0,17+0,65+0,57+0,13+0,23). Zgodnie zaś z art. 37 rozporządzenia nr 809/2014 kontrole na miejscu obejmują wszystkie działki rolne zadeklarowane we wnioskach o przyznanie pomocy w ramach systemów wymienionych w załączniku I do rozporządzenia nr 1307/2013.

Dalej Sąd wyjaśnił, że istotne dla rozstrzygnięcia było również to, że wyżej wskazane kontrole były przeprowadzone w roku 2021 r., natomiast wniosek dotyczył przyznania płatności za rok 2018. W ocenie Sądu, tego rodzaju kontrola, przeprowadzana w tak dużym odstępie czasowym od roku, za który wnioskowano o przyznanie płatności, nie jest miarodajna. Stan faktyczny na działce jak i wykonane zdjęcia, oddać mogą jedynie sytuację, która panuje tam w dniu kontroli. Nie można zatem zgodzić się z twierdzeniem organu, że zebrany materiał dowodowy nie potwierdza użytkowania tych działek zgodnie z deklaracją skarżącego w roku 2018.

Sąd zwrócił uwagę na to, że we wniosku odnośnie działki ew. nr [...] wskazano sposób użytkowania kośny z określeniem wariantu 5.4 Półnaturalne łąki wilgotne, jako tereny okresowo zalewane wodą. Wskazywać by mogły na to inne dostępne dowody, jednak w materiale zgromadzonym w aktach sprawy nie ma jednoznacznego dowodu wskazującego na tezę organu.

W tym stanie rzeczy za zasadne Sąd uznał podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania (K.p.a.), i wskazał, że zadaniem organu pierwszej instancji, ponownie rozpatrującego sprawę, będzie jednoznaczne ustalenie stanu użytkowania działek wskazanych we wniosku w roku 2018.

W wyniku ponownie rozpoznanej sprawy z wniosku H. W., Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w dniu 9 kwietnia 2024 r. wydał decyzję nr [...] w sprawie przyznania płatności rolno – środowiskowo – klimatycznej, w której przyznając wnioskodawcy płatność w wysokości 51 080, 37 zł, ustalił następującą powierzchnię działek rolnych, stwierdzonych w toku prowadzonego postępowania:

- w wariancie 5.4 Półnaturalne łąki wilgotne 92,4 ha ( pomniejszono płatność, ze względu na stwierdzone nieprawidłowości)

- w wariancie 5.5 Półnaturalne łąki świeże 4,06 ha ( przyznano płatność do tej powierzchni ).

Decyzją z 19 września 2024 r. nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa orzekł o uchyleniu decyzji organu pierwszej instancji w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, odwołując się również do wskazań zawartych w ww. wyroku Sądu, że organ I instancji ponownie rozpoznając sprawę winien jednoznacznie ustalić stan użytkowania działek wskazanych we wniosku z 2018 r. i wyczerpująco uzasadnić wydaną decyzję. Organ odwoławczy wskazał na konieczność ponownej oceny dowodów w postaci zdjęć, pomiarów, ewentualnych rozbieżności, które nie zostały ocenione przez organ I instancji. Organ wskazał również na konieczność ponownego przeanalizowania powierzchni wszystkich działek zgłoszonych do płatności i szczegółowego opisania i uzasadnienia powierzchni, do których została naliczona płatność, a do których płatności odmówiono.

Rozpoznając sprawę kolejny raz Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w dniu 24 kwietnia 2025 r. wydał decyzję nr [...] w której ponownie przyznał wnioskodawcy płatność w wysokości 51 080, 37 zł, ustalił następującą powierzchnię działek rolnych, stwierdzonych w toku prowadzonego postępowania:

- w wariancie 5.4 Półnaturalne łąki wilgotne 92,4 ha ( pomniejszono płatność, ze względu na stwierdzone nieprawidłowości)

- w wariancie 5.5 Półnaturalne łąki świeże 4,06 ha ( przyznano płatność do tej powierzchni ).

Jak wynika z uzasadnienia ww. decyzji, powierzchnia stwierdzona w toku postępowania ( 81,24 ha) ustalona została w oparciu o system informacji geograficznej. Na działkach ewidencyjnych nr [...], [...] oraz [...],[...] zebrany materiał dowodowy nie potwierdza użytkowania zgodnie z deklaracja wnioskodawcy. Do obszaru MKO na działce ewidencyjnej nr [...] , na podstawie obrazu ortofotomapy z dnia 9.06.2017 r. , zdjęcia lotniczego z [...] z dnia 15.08. 2018 r., 24.05.2018r., 28 .05.2018, 16 . 02.2019 oraz obrazu ortofotomapy z dnia 27.03.2020 r. nie zakwalifikowano obszarów trwale wyłączonych.

Działka rolna [...] , zadeklarowana na działkach ewidencyjnych nr [...] , [...] oraz [...] została zadeklarowana jako TUZ w ramach Wariantu 5.4, sposób użytkowania kośny. Tym samym, zgodnie z wymogami na działce musza być wykonane zabiegi agrotechniczne , a przede wszystkim koszenie okrywy zielonej, które będą skutkowa utrzymaniem powierzchni wskazującej na użytkowanie rolnicze.

Zaskarżoną w przedmiotowej sprawie decyzją z 25 września 2025 r. nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że nie dopatrzył się w postępowaniu organ I instancji błędów lub naruszeń prawa, które winny skutkować rewizją wydanej w sprawie decyzji.

Organ odwoławczy wskazał , że na działkach ewidencyjnych nr [...],[...],[...] została wyznaczona w dniu 6 lutego 2020 r. nowa powierzchnia maksymalnego kwalifikowanego obszaru, w Kolejnych decyzjach w sprawie przyznania płatności rolno – środowiskowo – klimatycznej z 28 maja 2020, 13 listopada 2020 , 7 listopada 2022, 9 kwietnia 2024r. i 24 kwietnia 2025 r. powierzchnia działki rolnej stwierdzona w toku postępowania w ramach wariantu 5,4 – półnaturalne łąki wilgotne wynosiła 81,24 ha.

Organ wskazał, że dokonując ponownej oceny wniosku i mając na uwadze wskazania Sądu, organ I instancji nie uwzględniał wyników z oględzin spornych działek oraz raportu z czynności kontrolnych z roku 2021.

Dalej organ wskazał, że pracownik wydziału GIS, zgodnie z bazą zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w dniu 6 lutego 2020 r. dokonał aktualizacji powierzchni MKO – maksymalnego obszaru kwalifikowanego dla kwestionowanych działek ewidencyjnych. Do płatności zostały zakwalifikowane jedynie te z zadeklarowanych powierzchni, które wskazują na fakt użytkowania ich w 2018 r.

Organ wskazał, że zarówno obraz ortofotomapy zarejestrowany w bazie systemu informatycznego wykonany w dniu 9 czerwca 2017 r. i 27 marca 2020 r. oraz zdjęcie z [...] z dnia 15 sierpnia 2017 r. , 24 maja 2018 r., 28 maja 2018 r. oraz 16 lutego 2019 r. dla działek ewidencyjnych nr [...] i [...] nie potwierdzają deklaracji z wniosku na rok 2018 na działce rolnej [...] ( w płatności rolno-środowiskowo – klimatycznej oznaczona jako działka [...].)

Z obszaru kwalifikowanego do płatności wykluczono powierzchnie trwale zalane wodą na przestrzeni kilkunastu miesięcy od 9 czerwca 2017 do 27 marca 2020 r.

Na działce rolnej [...] w 2018 r. zadeklarowano trwały użytek zielony na powierzchni 92,40 ha.. Powierzchnia stwierdzona w toku postępowania wyniosła 81,24 ha

H. W. ponownie wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w której domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ja decyzji organu I instancji zarzucił naruszenie:

- prawa materialnego poprzez zastosowanie do spraw reżimu prawnego dotyczącego systemów wsparcia bezpośredniego zamiast przepisów dotyczących płatności rolno – środowiskowo – klimatycznych

- przepisów prawa procesowego, tj. art. 7, art. 10 § 1, art. 12, art. 14art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 art. 16 § 1 , art. 8 § 1 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a ,

- prawa materialnego poprzez wadliwe ustalenie i zastosowanie maksymalnego kwalifikowanego obszaru z naruszeniem art. 5 ust 2 lit a i b rozporządzenia Komisji

( UE) nr 640/2014, art. 72 ust 3 i art. 5 rozporządzenia Komisji ( UE) nr 809/2014, § 5 ust 1 pkt 1 lit. a, ust 2, §6 ust 1 oraz § 15 ust 3 rozporządzenia w sprawie płatności rolno – środowiskowo – klimatycznej

5. art. 107

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie, zgodnie z art. 134 p.p.s.a., Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych w granicach danej sprawy, której skarga dotyczy, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia.

Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie kontrola według powyższych kryteriów wykazała, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca zostały podjęte z naruszeniem przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając skargę wniesioną w przedmiotowej sprawie, w pierwszej kolejności wskazać należy, że sprawa ta była wcześniej przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, który wyrokiem z dnia 23 sierpnia 2023 r., sygn. akt III SA/Po 251/23 uchylił decyzje obu instancji.

Powyższe skutkuje koniecznością zastosowania art. 153 oraz art. 170 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 153 p. p. s. a. ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w tej sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia.

Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie. Uregulowanie zawarte w art. 153 p.p.s.a. oznacza, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne wydanej sprawie. Z kolei, związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania.

W orzecznictwie podkreśla się, że działania naruszające tę zasadę muszą być konsekwentnie eliminowane przez uchylanie wadliwych z tego powodu rozstrzygnięć administracyjnych, już chociażby z uwagi na związanie wcześniej przedstawioną oceną prawną także i samego sądu administracyjnego (por. wyroki NSA: z dnia 21 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1681/97 i z dnia 1 września 2010 r., sygn. akt I OSK 920/10, LEX 745376). Zatem ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną.

Zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wcześniej wydanego wyroku

Dokonując zatem kontroli decyzji wydanych w wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania, zadaniem Sądu jest weryfikacja, czy organ w pełni zastosował się do zaleceń i wskazań wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu o sygn. akt II SA/Po 251/23, poprzednio wydanego w tej sprawie.

Podstawą do przyznania płatności zgodnie z § 15 ust. 3 rozporządzenia MRiRW z dnia 18 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Działanie rolno – środowiskowo – klimatyczne" jest powierzchnia zadeklarowanej działki rolnej nie większa jednak niż maksymalny kwalifikowany obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. b rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Zgodnie z art. 58 ust. 2 rozporządzenia nr 1306/2013 państwa członkowskie ustanawiają skuteczne systemy zarządzania i kontroli w celu zapewnienia zgodności z prawodawstwem regulującym unijne systemy wsparcia, zmierzające do zminimalizowania ryzyka strat finansowych dla Unii. Stosownie do art. 59 ust. 1 powyższego rozporządzenia system kontroli ustanowiony przez państwa członkowskie zgodnie z art. 58 ust. 2 obejmuje systematyczne kontrole administracyjne wszystkich wniosków o przyznanie pomocy oraz wniosków o płatność. System ten jest uzupełniany o kontrole na miejscu. Kontrole administracyjne obejmują kontrole krzyżowe przeprowadzane w oparciu o dane zawarte w zintegrowanym systemie zarządzania i kontroli przewidzianego w rozdziale drugim rozporządzenia nr 1306/2013 (art. 67 ust. 1 i 2 oraz art. 68 ust. 1). Jednym z elementów zintegrowanego systemu, jest system identyfikacji działek rolnych ustanawiany na podstawie map lub dokumentów ewidencji gruntów lub innych danych kartograficznych. Korzysta się z technik skomputeryzowanego systemu informacji geograficznych, w tym ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych, przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność, co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:5 000.

Obowiązkiem producenta rolnego jest deklarować powierzchnie zgodne z rzeczywistością. O powierzchniach i uprawach decyduje wnioskodawca. Z kolei obowiązkiem organu jest coroczna weryfikacja czy wszystkie zadeklarowane powierzchnie spełniają warunki kwalifikowalności w danym roku. W tym celu zgodnie z art. 67 ust. 1 każde z państw członkowskich ustanawia i prowadzi zintegrowany system zarządzania i kontroli (system zintegrowany). Obejmuje on:

a) skomputeryzowaną bazę danych,

b) system identyfikacji działek rolnych,

c) system identyfikacji i rejestracji uprawnień do płatności,

d) wnioski o przyznanie pomocy oraz wnioski o płatność,

e) zintegrowany system kontroli,

f) jednolity system rejestrowania tożsamości każdego beneficjenta wsparcia, o którym mowa w art. 67 ust. 2, który składa wniosek o przyznanie pomocy lub wniosek o płatność.

Zgodnie z art. 9a ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, system identyfikacji działek rolnych zawiera:

1) wektorowe granice oraz powierzchnię:

a) maksymalnego kwalifikowalnego obszaru, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. a i b rozporządzenia nr 640/2014,

b) obszarów, o których mowa w art. 5 ust. 2 lit. c rozporządzenia nr 640/2014;

1a) informacje, o których mowa w art. 5 ust. 2 lit. d rozporządzenia nr 640/2014;

2) identyfikatory działek ewidencyjnych zawarte w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej na podstawie przepisów Prawa geodezyjnego i kartograficznego.

Zgodnie z art. 9a ust. 2 powyższej ustawy do prowadzenia systemu, o którym mowa w ust. 1, wykorzystuje się w szczególności:

1) ortofotomapy cyfrowe sporządzane zgodnie z przepisami Prawa geodezyjnego i kartograficznego;

2) dane z ewidencji gruntów i budynków prowadzonej na podstawie przepisów Prawa geodezyjnego i kartograficznego;

3) dane z wniosków o przyznanie płatności;

4) wyniki kontroli na miejscu, o których mowa w rozporządzeniu nr 640/2014 i rozporządzeniu nr 809/2014.

Obowiązkiem organu jest sprawdzenie, czy zadeklarowane przez rolnika powierzchnie działek rolnych nie przekraczają maksymalnego kwalifikowanego obszaru działek ewidencyjnych, na których położone są deklarowane działki rolne.

Mając na uwadze przepisy wspólnotowe, systemem referencyjnym w zakresie płatności bezpośrednich jest system GIS (system informacji geograficznej), który oznacza techniki skomputeryzowanego systemu informacji geograficznej, o których mowa w art. 70 rozporządzenia nr 1306/2013.

Kontrolowana sprawa dotyczy przyznania płatności na rok 2018.

Zdaniem Sądu, na co wskazano już w uzasadnieniu poprzednio wydanego wyroku, w sprawie kluczowe jest to, że kontrole na miejscu mające wykazać stan użytkowania przedmiotowych działek nie były wykonane w stosunku do całości zadeklarowanego obszaru.

Kontrole dokonane zarówno w czerwcu (od 17 czerwca 2021 r. do 23 czerwca 2021 r.), jak i w październiku (od 18 października 2021 r. do 28 października 2021 r.), nie objęły części działki ew. nr [...] i [...]. Przy pierwszej kontroli (czerwiec 2021 r.) nie było możliwości pomiaru tych działek z uwagi na chronione prawem gniazdo rybołowa.

Ponadto, stwierdzono teren mokradeł i brak możliwości pomiaru ze względu na ryzyko zdrowotne.

Pomierzono jedynie fragment działki ew. nr [...], nie określający całkowitej powierzchni MKO. Analogiczna sytuacja nastąpiła w październiku 2021 r., kiedy odnośnie tych działek pomierzono ich część o pow. 41,17 ha.

Z raportu z czynności kontrolnych wynika, że odstąpiono od pomiaru z uwagi na teren mokradeł w stosunku do łącznej powierzchni tych działek 1,75 ha (0,17+0,65+0,57+0,13+0,23).

Zgodnie zaś z art. 37 rozporządzenia nr 809/2014 kontrole na miejscu obejmują wszystkie działki rolne zadeklarowane we wnioskach o przyznanie pomocy w ramach systemów wymienionych w załączniku I do rozporządzenia nr 1307/2013.

Istotne dla rozstrzygnięcia jest również to, że wyżej wskazane kontrole były przeprowadzone w roku 2021 r., natomiast wniosek dotyczył przyznania płatności za rok 2018.

Jak wskazał Sąd, tego rodzaju kontrola, przeprowadzana w tak dużym odstępie czasowym od roku, za który wnioskowano o przyznanie płatności, nie jest miarodajna. Stan faktyczny na działce jak i wykonane zdjęcia, oddać mogą jedynie sytuację, która panuje tam w dniu kontroli.

Nie można zatem zgodzić się z twierdzeniem organu, że zebrany materiał dowodowy nie potwierdza użytkowania tych działek zgodnie z deklaracją skarżącego w roku 2018.

Sąd zwrócił także uwagę, że we wniosku odnośnie działki ew. nr [...] wskazano sposób użytkowania kośny z określeniem wariantu 5.4 Półnaturalne łąki wilgotne, jako tereny okresowo zalewane wodą. Wskazywać by mogły na to inne dostępne dowody, jednak w materiale zgromadzonym w aktach sprawy nie ma jednoznacznego dowodu wskazującego na tezę organu.

Zdaniem Sądu, rozpatrując sprawę ponownie organy nie wykonały wytycznych Sądu, w sposób uzasadniający rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonych decyzjach, z następujących względów:

Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wydając w dniu 9 kwietnia 2024 r. decyzję nr [...], w której przyznał wnioskodawcy płatność w wysokości 51 080, 37 zł. pomniejszoną ze względu na stwierdzone nieprawidłowości, w ramach ustaleń faktycznych wskazał , że powierzchnia stwierdzona w toku postępowania ( 81,24 ha) ustalona została w oparciu o system informacji geograficznej. Na działkach ewidencyjnych nr [...], [...] oraz [...],[...] zebrany materiał dowodowy nie potwierdza użytkowania zgodnie z deklaracją wnioskodawcy. Do obszaru MKO na działce ewidencyjnej nr [...] , na podstawie obrazu ortofotomapy z dnia 9.06.2017 r., zdjęcia lotniczego z [...] z dnia 15.08. 2018 r., 24.05.2018r., 28.05.2018 r., 16. 02.2019 r. oraz obrazu ortofotomapy z dnia 27.03.2020 r. nie zakwalifikowano obszarów trwale wyłączonych.

Działka rolna [...], zadeklarowana na działkach ewidencyjnych nr [...], [...] oraz [...] została zadeklarowana, jako TUZ w ramach Wariantu 5.4, sposób użytkowania kośny. Tym samym, zgodnie z wymogami na działce musza być wykonane zabiegi agrotechniczne, a przede wszystkim koszenie okrywy zielonej, które będą skutkowa utrzymaniem powierzchni wskazującej na użytkowanie rolnicze.

Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, uwzględniając wniesione przez H. W. odwołanie od ww. decyzji, zwrócił uwagę przede wszystkim, że uzasadnienie wydanej decyzji pozbawia organ możliwości skutecznej weryfikacji czy maksymalny kwalifikowany obszar dla spornych działek ewidencyjnych został wyznaczony prawidłowo. Obraz ortofotomapy oraz zdjęć lotniczych z [...], wykonanych na przestrzeni kilku lat ,w różnych okresach wegetacyjnych oraz powołane przez organ i instancji zdjęcia ortofotomapy pozostawia wątpliwości, która z zadeklarowanych powierzchni na spornych działach ewidencyjnych została wykluczona z płatności na 2018 r. Wydając decyzję organ I instancji wskazał jedynie na podstawie jakich dokumentów ustalono powierzchnie użytkowane w 2018 r. , nie wskazując jednocześnie , które powierzchnie nie spełniały warunków do płatności, co czyni zaskarżoną decyzję nieweryfikowalną przez organ odwoławczy. Uzasadnienie decyzji nie zawiera bliższego omówienia ustaleń dotyczących stanu działek i wskazania powierzchni wykluczonych.

Organ wskazał również na zasadę dwuinstancyjności postępowania, nakazującej dwukrotne rozpatrzenie sprawy, w tym rozważenia materiału dowodowego.

Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa , ponownie rozpoznając sprawę, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, poza obszernym przytoczeniem obowiązujących w przedmiotowej sprawie przepisów, w ocenie Sądu, w nie odniósł się w sposób prawidłowy do zaleceń organu odwoławczego, szczegółowo wskazanych w ww. decyzji z dnia 19 września 2024 r.

Organ wskazał, że na działkach ewidencyjnych nr [...], [...] i [...] zebrany materiał dowodowy nie potwierdza użytkowania zgodnie z deklaracją strony z wniosku na 2018 r. Do obszaru MKO na działce ewidencyjnej nr [...] , na podstawie obrazu ortofotomapy z dnia 9.06.2017 r., zdjęcia lotniczego z [...] z dnia 15.08. 2018 r., 24.05.2018r., 28.05.2018 r., 16. 02.2019 r. oraz obrazu ortofotomapy z dnia 27.03.2020 r. nie zakwalifikowano obszarów trwale wyłączonych.

Wskazując jedynie na zdjęcia z obrazu ortofotomapy z 27 .03. 2020 r. organ wyjaśnił, że widoczny jest na nich obszar zadeklarowany przez rolnika na działce rolnej [...] oraz powierzchnia maksymalnego obszaru kwalifkowalnego do płatności, stwierdzona w wyniku kontroli administracyjnej.

W uzasadnieniu wskazanej decyzji, w ocenie Sądu, w żaden sposób organ I instancji nie wyjaśnił wątpliwości, na które wskazał organ odwoławczy oraz na które wskazał wcześniej Sąd uchylając decyzję.

W świetle powyższego, nie sposób zatem uznać, że organ odwoławczy, rozpoznając ponownie odwołanie od wskazanej wyżej decyzji organu I instancji i utrzymując tę decyzję w mocy, działał z poszanowaniem obowiązujących zasad postępowania, w tym wskazanej przez siebie w decyzji z dnia 19 września 2024 r. zasady dwuinstancyjności postępowania.

Organ odwoławczy wskazał, że zarówno obraz ortofotomapy zarejestrowany w bazie systemu informatycznego wykonany w dniu 9 czerwca 2017 r. i 27 marca 2020 r. oraz zdjęcie z [...] z dnia 15 sierpnia 2017 r. , 24 maja 2018 r., 28 maja 2018 r. oraz 16 lutego 2019 r. dla działek ewidencyjnych nr [...] i [...] nie potwierdzają deklaracji z wniosku na rok 2018 na działce rolnej [...] ( w płatności rolno-środowiskowo – klimatycznej oznaczona jako działka [...].)

Z obszaru kwalifikowanego do płatności wykluczono powierzchnie trwale zalane wodą na przestrzeni kilkunastu miesięcy od 9 czerwca 2017 do 27 marca 2020 r.

Tymczasem, uchylając decyzję organu I instancji z dnia 9 kwietnia 2024 r. organ odwoławczy zarzucił , m.in., że obraz ortofotomapy oraz zdjęć lotniczych z [...], wykonanych na przestrzeni kilku lat ,w różnych okresach wegetacyjnych oraz powołane przez organ i instancji zdjęcia ortofotomapy pozostawia wątpliwości, która z zadeklarowanych powierzchni na spornych działach ewidencyjnych została wykluczona z płatności na 2018 r.

Zdaniem Sądu, zamieszczone w uzasadnieniu decyzji zdjęcia, w tym jedynie dwa z nich wykonano w roku 2018 r. , w dalszym ciągu nie usuwają wątpliwości, na które wskazywał organ odwoławczy w decyzji z dnia 19 września 2024 r. a wcześniej Sąd w powołanym wyżej wyroku.

Zasadnie, zdaniem Sądu skarżący zarzuca, że żaden z przedstawionych przez organy dowodów nie zawiera stanu faktycznego dla okresu wykonywania zabiegu agrotechnicznego dla sprawy, a występowanie wody na łące wilgotnej jest zjawiskiem powszechnym. Ponadto, obowiązkiem strony było pozostawienie powierzchni nieskoszonej wynoszącej 15 – 20 %.

Skarżący wskazał również, że łaki wilgotne występują w miejscach silnie uwilgotnionych,(...) w warunkach optymalnych dla rozwoju siedliska, gleba powinna być przez większą cześć roku wilgotna lub nasączona wodą, okresowo woda może też stagnować na powierzchni. Skarżący zarzucił, że fakt ewentualnego, rzekomego występowania wody, widocznego na kilku zdjęciach wykonanych na przestrzeni kilku lat, jest jedynie potwierdzeniem prawidłowości deklaracji strony , a organy na niekorzyść strony interpretują pożądane zjawisko , jakim jest pojawienie się wody na łące wilgotnej.

Jak wynika z zaskarżonej decyzji, z obszaru kwalifikowanego do płatności wykluczono powierzchnie trwale zalane wodą na przestrzeni kilkunastu miesięcy od 9 czerwca 2017 do 27 marca 2020 r. Okoliczność trwałego zalania wodą na przestrzeni kilkunastu miesięcy od 9 czerwca 2017 do 27 marca 2020 r., nie wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie.

Nie może mieć również wpływu na rozstrzygnięcie wniosku o płatność na 2018 rok okoliczność , że na działkach ewidencyjnych nr [...],[...],[...] została wyznaczona w dniu 6 lutego 2020 r. nowa powierzchnia maksymalnego kwalifikowanego obszaru, oraz , że w kolejnych decyzjach w sprawie przyznania płatności rolno – środowiskowo – klimatycznej z 28 maja 2020, 13 listopada 2020 , 7 listopada 2022, 9 kwietnia 2024r. i 24 kwietnia 2025 r. powierzchnia działki rolnej stwierdzona w toku postępowania w ramach wariantu 5,4 – półnaturalne łąki wilgotne wynosiła 81,24 ha.

Reasumując, związanie oceną prawną, o której mowa w art. 153 p.p.s.a. oznacza, że ani organ administracji ani sąd administracyjny nie mogą w tej samej sprawie formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie.

Zadaniem organu ponownie rozpoznającego sprawę było jednoznaczne ustalenie stanu użytkowania działek wskazanych we wniosku w roku 2018.

W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja nie wypełnia nałożonych na nią wymogów w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. Nie ulega bowiem wątpliwości, że nadal sporną pozostaje okoliczność, czy na przedmiotowej działce skarżący wypełnił warunki konieczne dla uzyskania płatności, o jakie się ubiegał we wniosku z 2018 r.

Zgromadzony, w wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania, materiał dowodowy, zdaniem Sądu , nie uzasadnia oceny organów , że istniały podstawy do przyznania skarżącemu płatności w pomniejszonej wysokości.

Zalecenia dla organu ponownie rozpoznającego sprawę, wynikają z treści uzasadnienia, jak i z wyroku wydanego w dniu 23 sierpnia 2023 r. w sprawie o syg. akt II SA/Po 251/23.

W związku z powyższym, Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 i art. 200 p.p.s.a.

.