Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Włoskiewicz, Sędziowie NSA Zbigniew Rausz, Joanna Runge-Lissowska (spr.), Protokolant Tomasz Zieliński, po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2006r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Rzeszowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 28 października 2004r. sygn. akt SA/Rz 1411/02 w sprawie ze skargi M. T. M. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Rzeszowie z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie ewidencji gruntów 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2. zasądza od M. T. M. na rzecz Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Rzeszowie kwotę 220 złotych (słownie: dwieście dwadzieścia) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wyrokiem z dnia 28.10.2004 r. sygn. akt SA/Rz 1411/02, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, po rozpoznaniu skargi M. T. M., uchylił decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Rzeszowie, z dnia [...] nr [...] i poprzedzającą ją decyzję Starosty Powiatu [...] z dnia [...] nr [...], w przedmiocie ewidencji gruntów. W uzasadnieniu Sąd wyjaśnił, iż decyzjami tymi w ewidencji gruntów w miejscowości M. wykazano M. T. M. s. J. i Z. oraz M. M. M. c. K. i M. jako współwłaścicieli działki nr 432 (wcześniej nr 121/11) na zasadzie wspólności ustawowej, w miejsce dotychczas wpisanej K. M. c. K. i M.. Uchylając decyzje Sąd stwierdził, że naruszają one przepisy postępowania, gdyż wydane zostały w stosunku do M. M. M., która zmarła w 1996 r., co było wiadome organowi I-ej instancji z pism M. T. M. i sporządzonego przez ten organ protokółu, jak również , że powołane w decyzji art. 7d ust. 1 i art. 20 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2000 r. Nr 100, poz. 1086 ze zm.) oraz § 46 rozporządzenia Ministra Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. Nr 38, poz. 454) nie mogły stanowić podstawy ich wydania, gdyż organy ewidencyjne nie mają możliwości wydawania własnych (ustalających) decyzji na użytek prowadzonego postępowania ewidencyjnego. Organ ewidencyjny może dokonać wpisu na podstawie różnych tytułów, m.in. ostatecznych decyzji administracyjnych, jeżeli jednak poweźmie wątpliwości co do żądanych zmian w ewidencji, może przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w trybie art. 22 ust. 3 lub § 47 ust. 1 cyt. wyżej ustawy i rozporządzenia, a jeżeli w tym postępowaniu nie uzyskano stanu dającego podstawę do wpisu, powinien odmówić jego dokonania – podkreślił Sąd. Nadto Sąd podniósł, iż nie podziela poglądu wyrażonego w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29.07.2004 r. sygn. akt OSK 630/04, co do § 47 ust. 3 cyt. rozporządzenia i przedstawił bardzo obszerną polemikę z poglądem zaprezentowanym w tym orzeczeniu.

Skargę kasacyjną od tego wyroku złożył Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Rzeszowie, reprezentowany przez radcę prawnego, wnosząc o zmianę wyroku i oddalenie skargi, bądź uchylenie go i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania i zarzucając naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie:

- § 48 ust. 2 pkt 6 i § 47 ust. 3 cyt. wyżej rozporządzenia w zw. z art. 22 ust. 2 i 3, art. 20 ust. 1 i art. 2 pkt 8 cyt. wyżej ustawy, poprzez przyjęcie, iż powołane przepisy nie stanowią podstawy do wydania decyzji w przedmiocie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków,

- § 12 ust. 1 pkt 4 tego rozporządzenia, poprzez przyjęcie, iż brak jest uzasadnienia prawnego do ujawnienia w ewidencji gruntów i budynków, osób na rzecz których wydane zostały decyzje administracyjne – będące w dacie orzekania ostatnimi i jedynymi dokumentami prawnymi, potwierdzającymi stan prawny nieruchomości, a które to osoby w dacie wprowadzania tychże zmian już nie żyją.

W uzasadnieniu skargi podkreślono, iż przepisy prawa geodezyjnego i kartograficznego nakładają obowiązek aktualizacji danych w ewidencji gruntów i budynków, czego dokonuje się decyzją administracyjną na podstawie dokumentów posiadanych przez właściciela, o których mowa w § 12 ust. 7 pkt 4 rozporządzenia. W tej sprawie ostatnim dokumentem był akt własności ziemi z dnia 18.03.1975 r. i na jego podstawie dokonano wpisu, gdyż kwestionowanie tych dokumentów nie należy do organów ewidencji gruntów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 7d ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2000 r. Nr 100, poz. 1086 ze zm.) starostowie prowadzą powiatowy zasób geodezyjny i kartograficzny w tym ewidencję gruntów,(...) którym jest, stosownie do art. 2 pkt 2, jednolity dla kraju, systematycznie aktualizowany zbiór informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami, budynkami i lokalami. Prowadzenie ewidencji gruntów, w tym jej aktualizacja, jest zatem obowiązkiem starosty, jak wynika z tych przepisów, a wyraźnie z § 44 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. Nr 38, poz. 454). Przepis ten stanowi, że do zadań starosty związanych z prowadzeniem ewidencji należy utrzymanie operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi. Dokumentami, na podstawie których dokonuje się aktualizacji ewidencji gruntów są m.in. prawomocne orzeczenia sądowe, akty notarialne, ostateczne decyzje administracyjne, akty normatywne o czym stanowi § 46 ust. 2 pkt 1 tego rozporządzenia, przesyłanych przez właściwe organy, sądy. Analiza tych przepisów prowadzi do wniosku, że ewidencja gruntów odzwierciedla stan aktualny m.in. co do właścicieli nieruchomości, wynikający z dokumentów dostępnych organowi, w tym ostatecznych decyzji administracyjnych.

Stan aktualny organ ustala z urzędu, na podstawie m.in. dokumentów, o których mowa w § 46 ust. 2 pkt 1, przesyłanych przez właściwe organy, sądy i kancelarie notarialne na zasadach i w trybie określonych w art. 23 cyt. ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne lub na wniosek zainteresowanych. Jeżeli jednak aktualizacja ewidencji wymaga wyjaśnień zainteresowanych lub dodatkowych dowodów, wówczas, zgodnie z § 47 ust. 3 cyt. rozporządzenia, organ przeprowadza postępowanie administracyjne lub stosuje art. 22 ust. 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Postępowanie administracyjne, o którym mowa w § 47 ust. 3 oraz tryb z art. 22 ust. 3 ustawy, tj. żądanie od zainteresowanych właściwych dokumentów, wymienionych w tym przepisie służyć ma wykonaniu przez organ ww., nałożonego przepisami obowiązku, tj. prowadzenia ewidencji gruntów, w tym jej aktualizacji.

Sama zatem aktualizacja jako czynność techniczna jest rzeczą prostą, gdyż dokonaniem stosownej zmiany w ewidencji gruntów. Czynność ta może się odbyć na podstawie dokumentów nie budzących wątpliwości lub ustaleń poczynionych przez organ w trybie § 47 ust. 3 i odp. art. 22 ust. 3 ustawy. W tych przypadkach organ, który prowadzi postępowanie zmierzające do utrzymania operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, ma wszelkie podstawy do wydania decyzji administracyjnej, rozstrzygającej co do istoty sprawę aktualizacji ewidencji. Postępowanie administracyjne kończy się bowiem wydaniem aktu administracyjnego – decyzji – jak wynika z art.104 k.p.a. - pozytywnej lub negatywnej. Pozytywnej wówczas, jeżeli uzyskane w postępowaniu dokumenty dają podstawę do aktualizacji ewidencji, lub negatywnej, gdy nie ma żadnej podstawy do dokonania jakiejkolwiek zmiany z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych.

Utrzymanie operatu ewidencji w stanie aktualności polega na uwidocznieniu w niej właściciela nieruchomości, którego to wpisu dokonuje się na podstawie istniejącego w dacie wpisu dokumentu, o którym mowa w § 46 ust. 2 pkt 1. Może się okazać, że dokument ten na dzień dokonywania wpisu z różnych przyczyn mógłby być faktycznie nieaktualny, wobec zdarzeń, które miały miejsce po jego wydaniu, jednak wpis może być dokonany tylko na jego podstawie i będzie to spełniało warunek, o którym mowa w § 44 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, utrzymania operatu ewidencyjnego w stanie aktualności. Dopiero bowiem następny dokument z wymienionych w § 46 ust. 2 pkt 1 może być podstawą dokonania kolejnej zmiany w ewidencji.

Na gruncie niniejszej sprawy prowadzi to do wniosku, że Starosta Powiatu [...] miał podstawy do wydania decyzji nakazującej wpis w rejestrze, co do właścicieli działki nr 432 w miejscowości M. na podstawie aktu własności ziemi z 1975 r., gdyż był to ostatni ostateczny dokument stwierdzający prawa własności do tej nieruchomości.

Jak powiedziano wyżej, zmiana kolejna ewidencji będzie mogła być dokonana w razie przedstawienia dokumentu stwierdzającego, kto wszedł w prawa zmarłej M. M. M.

Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 188 i art. 203 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.).