Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca) Asesor sądowy Bartłomiej Pastucha po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi D. H. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. stwierdza, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białej Podlaskiej dopuściło się bezczynności w sprawie rozpatrzenia odwołania skarżącej z dnia 3 marca 2022 r. w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego; II. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej do załatwienia odwołania wskazanego w punkcie pierwszym; IV. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej na rzecz D. H. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

W dniu 11 marca 2022 r. (prezentata – k. 117 akt admin.) do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej (dalej także jako: Kolegium) wpłynęło odwołanie D. H. (dalej także jako: skarżąca) od decyzji Wójta Gminy Janów Podlaski (dalej także jako: Wójt) z dnia 11 lutego 2022 r. w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.

Skarżąca wniosła ponaglenie na przewlekłość Kolegium w dniu 12 października 2022 r. (data stempla pocztowego; k. 129-128 akt admin.).

W dniu 24 stycznia 2023 r. (data stempla pocztowego) D. H. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na bezczynność Kolegium w zakresie rozpoznania wskazanego powyżej odwołania.

Skarżąca wniosła o wyznaczenie organowi terminu na wydanie decyzji w sprawie, stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i zasądzenie kosztów postępowania.

Kolegium rozpoznało odwołanie skarżącej i wydało w sprawie decyzję w dniu 2 lutego 2023 r. (k. 157 akt admin.).

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Wskazało, że istotnie nie wydano rozstrzygnięcia w terminie, o jakim stanowi przepis art. 35 § 3 k.p.a., ani nie wypełniło również obowiązków wynikających z regulacji art. 36 § 1 k.p.a. Stan taki nie był jednak spowodowany bagatelizowaniem obowiązku załatwienia sprawy, ale wynikał z realiów, w jakich funkcjonuje organ odwoławczy i miał swoje racjonalne uzasadnienie w czynnościach postępowania dążących do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Organ wskazał na radykalny wzrost wpływu spraw w drugim półroczu 2022 r. w stosunku do tego samego okresu w 2021 r. (o 42%). Ponadto powołał się na wzrost kosztów korespondencji, w związku z którym Kolegium ograniczyło realizowanie obowiązku z art. 36 § 1 k.p.a.

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259, ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż Kolegium dopuściło się bezczynności w zakresie rozpoznania odwołania skarżącej.

W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że bezczynność organu ma miejsce w sytuacji, gdy organ nie załatwił sprawy w terminie określonym w art. 35 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2022 r., poz. 2000, dalej jako: k.p.a.) lub w przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 k.p.a. tj. w ramach instytucji sygnalizacji (por. art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.). Analogicznie bezczynność organu pojmowana jest w orzecznictwie.

Natomiast pojęcie przewlekłego prowadzenia postępowania oznacza takie działanie organu (opieszałe, niesprawne, nieskuteczne, pozorne), które nie prowadzi do niezwłocznego załatwienia sprawy lub w terminach prawem przewidzianych, a także nieuzasadnione przedłużanie przez organ terminu załatwienia sprawy. Jak wskazano w art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. ma miejsce wtedy, gdy postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy.

W tym miejscu należy wyjaśnić, że organ – zgodnie z art. 36 k.p.a. – ma obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Obowiązek ten istnieje również wtedy, gdy przyczyny zwłoki nie są zależne od organu. Przepis ma zatem zastosowanie w każdym przypadku, gdy sprawa nie zostanie załatwiona w terminie. Wskazany art. 36 k.p.a. nie może być wykorzystywany instrumentalnie tj. jedynie do odłożenia rozpoznania sprawy na dalszy okres. Sąd ocenia, czy realizowanie wskazanego obowiązku można uznać za okoliczność wyłączającą stan bezczynności (por. wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1984/19).

Bezczynność jest stanem obiektywnie sprawdzalnym, uzależnionym wyłącznie od upływu terminu określonego w ustawie lub terminu wyznaczonego przez organ na podstawie omówionego powyżej art. 36 k.p.a.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się już pogląd, że kwestie obsady personalnej w stosunku do ilości spraw nie mogą być postrzegane jako niezależne od organu w rozumieniu art. 35 § 5 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2021 r., II OSK 237/21 i powołane tam orzecznictwo). Również trudności organizacyjne organu administracji nie wyłączają możliwości stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności. Okoliczność ta niewątpliwie zaś może być brana pod uwagę przy ocenie, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

W niniejszej sprawie nie można stwierdzić, że organ niezwłocznie podejmował czynności w sprawie. Kolegium dwukrotnie zlecało Wójtowi dodatkowe postępowanie wyjaśniające w określonym zakresie. Sąd nie przesądza racjonalności podejmowania tych działań. Należy jednak zauważyć, że pierwsze czynności w sprawie podjęto po upływie ponad trzech miesięcy od dnia wpływu odwołania tj. w dniu 27 czerwca 2022 r. (k. 123 akt admin.). Natomiast po wpływie pisma Wójta w dniu 11 lipca 2022 r. (k. 127 akt admin.), Kolegium nie podejmowało czynności aż do 19 października 2022 r., gdy ponownie zwrócono się do organu I instancji (k. 140 akt admin.). Następie, mimo wpływu dalszej dokumentacji w dniu 6 grudnia 2022 r. (k. 152 akt admin.), Kolegium nie wydało decyzji aż do dnia 2 lutego 2023 r. W okresach, w których organ nie oczekiwał na działanie Wójta, nie występowały okoliczności wyłączające bezczynność organu. Chybione jest zatem twierdzenie, że decyzji nie wydano w terminie z uwagi na dążenie do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.

W niniejszej sprawie ustawowy czas na załatwienie odwołania, określony w art. 35 § 3 k.p.a., upłynął w terminie miesiąca od dnia 11 marca 2022 r., zaś decyzję wydano dopiero w dniu 2 lutego 2023 r. Organ nie informował skarżącej o wyznaczeniu terminu na podstawie art. 36 k.p.a. Na niezałatwienie sprawy w terminie nie miały wpływu okresy, o których mowa w art. 35 § 5 k.p.a. W świetle powyższych okoliczności należało stwierdzić, że organ pozostawał w stanie bezczynności w dniu wniesienia skargi, co znalazło odzwierciedlenie w treści punktu pierwszego wyroku.

Na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd stwierdził, że bezczynność organu nie miała charakteru rażącego. Sąd miał w polu widzenia wiarygodne tłumaczenie organu o obiektywnych, chociaż irrelewantnych z punktu widzenia samego stwierdzenia bezczynności, okolicznościach, które uniemożliwiły załatwienie sprawy w terminie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12). Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, a zachodzi w razie oczywistego lekceważenia wniosków skarżącego i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak też w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach w danej sprawie ma być też oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok WSA w Poznaniu z 7 listopada 2018 r., II SAB/Po 74/18). Taki stan w niniejszej sprawie nie zachodził, czemu Sąd dał wyraz w punkcie drugim wyroku.

Odwołanie skarżącej zostało rozpoznane przed dniem wydania wyroku w niniejszej sprawie, zatem postępowanie należało umorzyć w zakresie zobowiązania organu do załatwienia odwołania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (punkt trzeci orzeczenia).

W ostatnim punkcie wyroku rozstrzygnięto o kosztach postępowania sądowego – na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800).